Tibetan
་བ་མི་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་དང༌། འདི་འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་འབྱུང་གནས་སུ་གྱུར་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པ་ལ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཉིད་རྒྱུ་ཅི་སྟེ་མི་འདོད་ཅེ་ན། དེར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་དུ་ཤིན་ཏུ་མི་བཟོད་པའི་ཚོར་བས་གནོད་པ་འཁོར་བའི་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ངལ་བ་ཆེན་པོ་འདི་འདྲ་བ་ཡོད་པ་དེར་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་འདི་ལྟ་བུ་སྲིད་པའི་རྒྱུར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའོ། །དེར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཁོ་ན་མེད་པ་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་དོ། །དེར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པར་རོ། །སྟོབས་ཆུང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟི་བརྗིད་ཆུང་བའོ། །གསོན་དང་ནད་མེད་ཀྱི་བྱེད་དང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། གསོན་དུ་རེ་བ་དང༌། ནད་མེད་པར་རེ་བ་དང༌། གཞན་ལ་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པས་སོ། །ཚེ་འདི་མྱུར་འདའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་མྱུར་དུ་འགྲོ་བའོ། །སྐྱོན་གཞན་ཡང་སྟོན་པ་ནི་དེར་ཡང་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་གཡེངས་གོམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ལ་སོགས་ པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་བཟློག་པའི་ཐབས་ག་ལ་ཡོད་དེ་མཐུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལོག་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པའི་ལྟ་བར་ལྟུང་བའོ། །ཐེ་ཚོམ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་ལ་ཡིད་གཉིས་ཟ་བ་ལས་སོ། །རྒལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟློག་པར་དཀའོ། །དལ་བ་རྙེད་དཀའ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་སྤང་བར་བརྗོད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆ་བསྟན་ནས། ད་ནི་སྙིང་རྗེའི་ཆ་སྟོན་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི། དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཡང་བདེ་བར་མངོན་པར་རློམ་པར་ཟད་དོ་ཞེས་སྟོན་པའོ།། དེ་ལྟར་དགའ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། མང་དུ་སྨྲ་བས་ཅི་བྱ་སྟེ། འདི་ཐམས་ཅད་ནི་མ་རིག་པའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པའོ། །དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི། སྨོན་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་བྱེད་པའོ། །ནམ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་བྱེད་པའོ། །གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་བསྟན་པ་ཡང་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་དེ་དག་ལ་བདག་ནམ་ཞིག་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོན་པར་འགྱུར་ཞིག་གུ་ཞེས་བྱ་དེ་ལྟར་འཁོར་གསུམ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་བསོད་ནམས་
Chinese
仅仅是不知晓，像这样被称为各种痛苦之因，是具有痛苦之来源的。然而，对于产生轮回痛苦，为何不想要正确的知识作为原因呢？对此，说了“在那里也”等等。无论在哪里，只要有极度难以忍受的感受所带来的损害，有轮回中相互矛盾的巨大劳累，像这样的地方，像这样的正确知识就不适合作为存在的因，这是确定的。说了“在那里也”等等，是为了阐明那本身是不存在的。说了“在那里也”，是指存在。说了“力量弱小”，是指光辉微小。说了“生存和无病的作为”，是指：希望生存，希望无病，以及做向他人展示等等的事情。说了“此生迅速消逝”，是指生命迅速流逝。进一步指出过失，就是“在那里也”。说了“串习散乱”，是指身体的恶劣状态等等的特征，要逆转这些特征是没有办法的，意思是无能为力。说了“邪道”，是指堕入邪见。说了“从怀疑中”，是指对道路犹豫不决。说了“超越”，是指难以逆转。说了“闲暇难得”，是指要舍弃八无暇。在展示了空性的一面后，现在开始进入展示慈悲的一面，就是“像那样极其”等等。说了“例如某人”等等，是为了说明，即使是存在的痛苦的自性，也只不过是虚妄地认为快乐而已。说了“像那样欢喜和”等等，是为了说明，说再多有什么用呢？这一切都是无明的显现。说了“像那样”等等，是为了使愿望具有果实。说了“何时”等等，是为了使菩提心具有果实。即使没有胜义谛的展示，但却有世俗谛的存在。即使如此，我何时才能向他们展示空性呢？像这样，以不执着三轮的方式，通过布施等方式积累福德。
English
Merely not knowing, something called like this is the cause of various sufferings, possessing the source of suffering. However, regarding generating the suffering of samsara, why not want correct knowledge as the cause? To this, it is said, "There also" and so on. Wherever there is harm from extremely unbearable feelings, great toil of mutual contradiction in samsara, in such a place, such correct knowledge is not suitable as the cause of existence, this is certain. Saying "There also" and so on, is to clarify that that itself is non-existent. Saying "There also" refers to existence. Saying "Small strength" refers to small splendor. Saying "The act of living and being without illness" refers to: hoping to live, hoping to be without illness, and doing things like showing others. Saying "This life quickly passes" refers to life quickly passing. Further pointing out faults is "There also." Saying "Habitual distraction" refers to the characteristics of the body's bad states and so on, there is no way to reverse these characteristics, meaning powerless. Saying "Wrong path" refers to falling into wrong views. Saying "From doubt" refers to hesitating on the path. Saying "Surpassing" refers to being difficult to reverse. Saying "Leisure is hard to find" refers to abandoning the eight unfree states. After showing the aspect of emptiness, now entering into showing the aspect of compassion, is "Like that extremely" and so on. Saying "For example, someone" and so on, is to explain that even though it is the nature of the suffering of existence, it is merely falsely thinking of happiness. Saying "Like that joy and" and so on, is to explain, what is the use of saying more? All of this is a manifestation of ignorance. Saying "Like that" and so on, is to make the aspiration have fruit. Saying "When" and so on, is to make the mind of enlightenment have fruit. Even if there is no ultimate truth shown, there is conventional truth. Even so, when will I be able to show them emptiness? Like this, by not clinging to the three spheres, accumulating merit through giving and other means.
Tibetan
ཀྱི་ཚོགས་སུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ཡང་གུས་པར་རྗེས་སུ་བསྒྲུབས་ནས་ནམ་ཞིག་གཞན་ལ་སྟོན་པར་འགྱུར་ཞིག་གུ་ཞེས་དེ་ལྟར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་བསྟན་ཏོ། །ནམ་ཞིག་དམིགས་པ་མེད་ཚུལ་དུ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་གུས་པས་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་ལྟ་བ་ལ། སྟོང་ཉིད་སྟོན་པར་འགྱུར་ཞེས་ཁ་ཅིག་ལས་འདོད་དོ། །དེའི་ཚེ་ནི་འཁོར་གསུམ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་གུས་པར་ཏེ། འབད་པས་དམིགས་པའི་ལྟ་བ་ཅན་དག་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་འདི་རྣམས་ལ་བདག་སྟོང་པ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་སྟོན་པར་ནམ་ཞིག་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་མ་ལུས་སྤོང་བྱེད་ཤེས་རབ་ཀྱི། །ལེའུ་ནུས་པ་ཇི་བཞིན་རྣམ་བཀྲོལ་ལས། །བསོད་ནམས་སྦྲང་མའི་རྡུལ་ཙམ་གང་ཐོབ་དེས། །འགྲོ་བ་མྱུར་དུ་ཞི་བའི་ ལྷར་གྱུར་ཅིག །ཤེས་རབ་ལེའུའི་དཀའ་འགྲེལ་རྫོགས་སོ།། །།པཎྜི་ཏ་མི་མཉམ་ཁོལ་པོ་དང༌། ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བསྒྱུར་བ། ལི་སྟོན་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་མོས་པའི་དབང་གིས་འགྲེལ་པ་འདི་ལེགས་པར་བསྒྱུར། ། ཤེས་རབ་ལེའུའི་དཀའ་འགྲེལ།
Chinese
在（福德）资粮的积聚上如何转变，也同样恭敬地随行修持，何时能向他人展示呢？像这样展示了福德和智慧资粮的形态。何时以无所缘的方式，在世俗谛中，对于以恭敬心缘取的福德资粮的见解，宣说空性呢？有些人是这样认为的。那时，在三轮体空的方式中，在世俗谛中，以布施等方式恭敬福德和智慧资粮。对于那些努力执着于所缘的见解者，这些已经变得痛苦的人们，我何时能向他们展示能摧毁烦恼和所知障的自性空性呢？意思是这样的。灭除一切痛苦的智慧之章，如其能力般详细阐释后，从中获得的哪怕是福德蜂蜜的微尘，愿以此使众生迅速成为寂静的天神！智慧之章的难解释圆满了！班智达弥门阔波和译师比丘洛丹西绕翻译。李敦多吉坚赞因信心的力量而将此释论善妙地翻译完成！智慧之章的难解释。
English
How it transforms into the accumulation of (merit), likewise, diligently follow and practice with reverence, when will I be able to show it to others? Thus, the form of the accumulation of merit and wisdom is shown. When, in the manner of non-objectification, in the relative truth, regarding the view of reverently focusing on the accumulation of merit, will emptiness be taught? Some hold this view. At that time, in the manner of the three spheres being non-objectified, in the relative truth, through generosity and other means, reverently accumulate merit and wisdom. To those who diligently hold onto the view of objectification, these who have become afflicted with suffering, when will I be able to show them the selflessness that destroys afflictions and cognitive obscurations? That is the meaning. From the chapter on wisdom that eliminates all suffering, having explained in detail according to its ability, whatever tiny amount of nectar-like merit is obtained from it, may it quickly transform beings into peaceful deities! The commentary on the difficult points of the Wisdom Chapter is completed! Translated by Pandit Mimena Kholpo and translator Bhikshu Lodan Sherab. Lhiton Dorje Gyaltsen, through the power of faith, translated this commentary well! Commentary on the Difficult Points of the Wisdom Chapter.