Tibetan
་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་ལ། དེ་དག་གི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་ཡང་མི་བྱེད་པ་དེ་ལ་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བགྱི་འཚལ་ན། འོ་ན་ནི་དེས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཡང་མངོན་དུ་བགྱི་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་ན། སངས་རྒྱས་སུ་འགྲུབ་པར་ཡང་མི་འགྱུར། སངས་རྒྱས་སུ་བསྒྲུབས་ན་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཡང་མངོན་དུ་བས་པར་འགྱུར་ཏེ། གོང་དུ་བཤད་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་མ་བྱས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་དང༌། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་མཐའ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས། ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་བྱས་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་ཀྱི། དེ་ལྟར་མ་བྱས་པར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལྟར་བར་མདོར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ལམ་ལ་གནས་ཏེ། ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་བགྱིའམ་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། དོན་དམ་པར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་བྱར་མེད་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞུས་པ་སྟེ། ལམ་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐོང་བའི་ལམ་དང༌། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བརྟེན་ཏེ། ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་བགྱིའམ་ཞེས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དོན་དམ་པར་ལམ་དེ་གཉི་ག་དངོས་པོ་མེད་པས་བརྟེན་ཅིང་གནས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འོ་ན་ལམ་མ་ལགས་པ་ལ་གནས་ཏེའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ལམ་གཉིས་ལས་བཟློག་པ་ལ་གནས་ཏེའམ་ཞེས་ཞུས་པའོ། །མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་དངོས་པོ་ཡོད་ན་ལམ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཟླས་འགྲུབ་སྟེ། ལམ་དངོས་པོ་མེད་ན་ལམ་མ་ཡིན་པ་ཟླས་འགྲུབ་པ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པས། དེས་ཀྱང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །འོ་ན་ལམ་ཡང་ལགས་ལ། ལམ་མ་ལགས་པ་ཡང་ལགས་པ་ལ་གནས་ཏེའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་གཉི་ག་ལ་གནས་ཏེ། ཡང་དག་ པའི་མཐའ་མངོན་དུ་བྱའམ་ཞེས་ཞུས་པའོ། །མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་དང་མལ་མ་ཡིན་པ་གཉིས་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པས། གཉིས་ཀའི་རང་བཞིན་ལ་གནས་པས་ཀྱང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །གསོལ་པའོ་ན་ལམ་ཡང་མ་ལགས་ལ། ལམ་མ་ལགས་པ་ཡང་མ་ལགས་པ་ལ་གནས་ཏེ་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་བགྱིའམ་ཞེས་ཞུས་པའོ། །མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་གཉིས་མ་གྲུབ་པས། གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཅི་ལ་ཡང་མི་གནས་པར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་བྱ་བ་བཤད་པའི་སྐྱབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། རབ་འབྱོར་ཉིད་ཅི་ལ་ཡང་མི་གནས་པར་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཁས་ལེན་དུ་བཅུག་པས། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་ཅན་རྣམས་གདུལ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དྲིས་པ་སྟེ། ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་བཞིར་ཕྱེ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་གང་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ། ཞི་བའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང༌། ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ལ་ཞི་བའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་རྣམ་པ་ཡང་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་ཡང་རྣམ་པ་གང་དང༌། ཚུལ་གང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་མ་ནོར་བར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་དང་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དང༌། རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང༌། རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བྱེ་བྲག་མེད་པ་དང༌། བག་ཆགས་མ་སྤངས་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ། །རབ་འབྱོར་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ལ་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཏེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བར་ནི་མཚུངས་མོད་ཀྱི། བག་ཆགས་ཡན་ཆད་མ་ལུས་པ་སྤངས་པ་དང༌། མ་སྤངས་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ཡོད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བག་ཆགས་ཕྲ་མོ་ཡན་ཆད་སྤངས་ཀྱི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སང་རྒྱས་རྣམས་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཀྱང༌། བག་ཆགས་མ་སྤངས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་བག་ཆགས་ཕྲ་མོ་མ་སྤངས་མོད་ཀྱི། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དབང་ཐོབ་པས་ཉན་ཐོས་དང་མི་འདྲའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འདུས་མ་བགྱིས་མ་ཐོབ་པར་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་བགྱིས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདུས་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་མཐོང་བར་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་དུ་ཡང་མི་རུང༌། ཐོབ་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་དུ་ཡང་མེད་ན་ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་སྙམ་ནས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང༌། སྤང་བར་བྱ་བ་གཉིས་ཀ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་འདུས་མ་བྱས་སྔར་ཐོབ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཕྱིས་སྤངས་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཉོན་མོངས་པ་སྔར་སྤངས་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་ཕྱིས་ཐོབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་འགགས་ཏེ། གཉེན་པོ་སྐྱེས་པ་དང༌། ཉོན་མོངས་པ་འགགས་པ་གཉིས་སུ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་མ་ཐོབ་པར་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས། འདུས་མ་བྱས་ཐོབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས། འདུས་མ་བྱས་ལ་བྱེ་བྲག་དམིགས་སུ་མཆིས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རང་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདུས་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང༌། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འདུས་མ་བྱས་པ་ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་བྱེ་བྲག་མཆིས་སམ་ཞེས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདུས་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། བྱེ་བྲག་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། དེ་ལྟར་འདུས་མ་བྱས་པ་ལ་བྱེ་བྲག་དབྱེར་མ་མཆིས་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱོར་བ་མི་མངའ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཅིའི་སླད་དུ་བྱེ་བྲག་མཆིས་པར་བཤད་ཅེས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་བག་ཆགས་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་ཀྱི་བག་ཆགས་སྤངས་མ་སྤངས་པ་ལ་ནི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་བསྟན་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས། བག་ཆགས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་སྤངས་པས། འདོད་ཆགས་དང༌། ཞེ་སྡང་དང༌། གཏི་མུག་གི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་ལུས་དང་ངག་གི་སྤྱོད་པ་འགྱུར་བ་ཡོད་དོ། །དཔེར་ན་འཕགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་དག་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཀྱང༌། ཁ་ཅིག་སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས། མེ་ལོང་ལ་ལྟ་བ་དང༌། མཆོད་ཞིང་འགྲོ་བ་དང༌། པི་ལིན་དྷ་བད་ས་ལྟ་བུ་གང་གཱའི་ལྷ་མོ་ལ་དམངས་མོའི་ཚིག་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་བག་ཆགས་དེ་དག་ལས་གྱུར་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་སྤྱོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་དོ། །ཀུན་དང་ཐུན་མོང་བ་འདྲས་ཀྱང༌། འཕགས་པ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་བག་ཆགས་ལས་གྱུར་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་སྤྱོད་པ་དེ་དག་ནི་སུ་ལ་ཡང་གནོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། འདུས་མ་བྱས་པ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བག་ཆགས་དེ་ལྟ་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་ཡང་ཡེ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ། དུས་གསུམ་སྐྱེད་མཛད་ཡུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །བླ་མའི་ལུང་གིས་ཉིད་ལ་ཕན་མཛད་ཕྱིར། །རློམ་པ་མི་མངའ་ཞལ་བསྐྱུངས་མཛད་མོད་ཀྱི། །སྐྱེ་བོ་ཡོངས་ལ་བརྩེ་ཕྱིར་མདོ་གཞུང་བཀྲོལ། །གནས་བརྟན་ཆེ་ལ་གུས་པས་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །རྫོགས་སོ།། །། ང་གཉིས་པ། མི་ཟད་པའི་ལེའུ།
Chinese
也了知所有独觉的道，却不现证那些道的真实边际，这被称为了知道的相，这是它的定义。请问世尊，菩萨摩诃萨，想要圆满成办佛陀之道，那么他也会现证真实边际吗？这是说，如果像这样，仅仅了知道的相的智慧，却不现证真实边际，那么也不会成就佛陀。如果成就佛陀，那么也会现证真实边际，这与前面所说的相违背。这是所请问的。世尊开示说：善现，没有完全清净佛土等等，完全成办清净佛土，成熟有情等等，圆满成办菩萨的一切行持之后，现证真实边际没有过失。如果没有那样做，像声闻和独觉一样，在中途也不应现证真实边际，这是所开示的。请问世尊，什么呢？菩萨摩诃萨安住于道，现证真实边际吗？道等等，这是为了显示在胜义中无法现证真实边际的意义而请问的。安住于道，是指依靠声闻和菩萨的见道和修道，现证真实边际吗？这是所请问的。世尊开示说：不是的。这是说，在胜义中，那两个道都没有实体，因为没有所依靠和安住之处，所以不是那样。那么，是安住于非道吗？这是请问安住于与前面所说的两个道相反的道。不是的。这是说，如果道有实体，那么非道也会通过对立而成立。如果道没有实体，那么通过对立而成立的非道也没有实体。因此，也不能通过它来现证真实边际，这是所说的。那么，是安住于既是道，也是非道吗？这是请问安住于道和非道两者，现证真实边际吗？
English
Also knows all the paths of the Pratyekabuddhas, but does not manifest the true limits of those paths, this is called knowing the aspects of the path, this is its definition. The Bodhisattva Mahasattva asked, "O Blessed One, if one wishes to perfectly accomplish the path of the Buddha, then will he also manifest the true limit?" This means that if, like this, one only knows the wisdom of the aspects of the path, but does not manifest the true limit, then one will not achieve Buddhahood. If one achieves Buddhahood, then one will also manifest the true limit, which contradicts what was said earlier. This is what was asked. The Blessed One replied, "Subhuti, there is no fault in perfectly accomplishing the purification of the Buddha-field, etc., perfectly accomplishing the purification of the Buddha-field, maturing sentient beings, etc., and after perfectly accomplishing all the practices of the Bodhisattva, manifesting the true limit. If one does not do so, like the Hearers and the Pratyekabuddhas, one should not manifest the true limit in the middle." This is what was taught. The Blessed One was asked, "What is it? Does the Bodhisattva Mahasattva abide in the path and manifest the true limit?" The path, etc., is asked in order to show that in the ultimate sense, it is impossible to manifest the true limit. Abiding in the path means relying on the path of seeing and the path of cultivation of the Hearers and Bodhisattvas, and manifesting the true limit? This is what was asked. The Blessed One replied, "It is not so." This means that in the ultimate sense, those two paths have no substance, because there is no place to rely on or abide in, so it is not so. Then, does one abide in the non-path? This is asking whether one abides in the path that is the opposite of the two paths mentioned earlier. "It is not so." This means that if the path has substance, then the non-path will also be established through opposition. If the path has no substance, then the non-path established through opposition also has no substance. Therefore, one cannot manifest the true limit through it, this is what was said. Then, does one abide in what is both the path and the non-path? This is asking whether one abides in both the path and the non-path, and manifests the true limit?
Chinese
不是，名为道与非道二者，在胜义中未成立，安住于二者的自性，也不能现证真实边际，这是它的总结语。请问：如果道也不是，非道也不是，安住于非道，名为道，安住于二者皆非，如何能现证真实边际呢？这是请问。不是，名为道与非道二者未成立，二者皆非也不成立，因此说那样也不是。请问：世尊，那么菩萨摩诃萨如何现证真实边际呢？这是为了开示不住于任何事物而现证真实边际所作的请问。善现，你意谓如何等，这是为了让善现自己承认不住于任何事物而心解脱，为了调伏声闻等有相者，世尊所作的提问。道与非道分为四种，如前。善现，凡所有一切相智等，这是为了显示一切相智，寂静之相，名为如来之智慧，断除一切分别与遍计，转为法界极清净之自性，这名为寂静之相，因为这也是一切法之真实相，故名一切相智。善现，如此以何种相，以何种方式等，这是为了在世俗中显示一切相智，对于世间与出世间一切法之自相与共相，所有特征皆不错乱，于一切相中通达，故名一切相智，这是所要显示的。请问：世尊，一切相智等，这是为了请问，一切智与道相智，以及一切相智，这三种在解脱上没有差别，在习气未断上有差别，为了开示这个分际。善现，断除烦恼有分
English
No, the two, namely the path and the non-path, are not established in the ultimate sense. By abiding in the nature of both, it is impossible to manifest the true limit. This is the concluding statement. Asked: If the path is not, and the non-path is not, and one abides in the non-path, how can one manifest the true limit by abiding in what is not both? This is the question. No, the two, namely the path and the non-path, are not established, and the non-both is also not established, therefore it is said that it is not so. Asked: Blessed One, how then does a Bodhisattva Mahasattva manifest the true limit? This is the question asked in order to open the refuge of explaining the manifestation of the true limit without abiding in anything. Subhuti, what do you think, and so on, is to make Subhuti himself admit that the mind is liberated without abiding in anything. The Blessed One asked this question in order to subdue those who have signs, such as the Hearers. The division of the path and the non-path into four types is as before. Subhuti, whatever is the All-Knowingness, and so on, is to show the All-Knowingness, the aspect of peace, which is called the wisdom of the Thus-Gone One, abandoning all discriminations and complete calculations, and transforming into the nature of the completely pure realm of Dharma. This is called the aspect of peace, because it is also the true aspect of all Dharmas, therefore it is called All-Knowingness. Subhuti, in this way, with what aspect, and in what manner, and so on, is to show the All-Knowingness in the conventional sense. The characteristics of all phenomena, both mundane and supramundane, are not mistaken, and one understands them in all aspects, therefore it is called All-Knowingness. This is what is to be shown. Asked: Blessed One, All-Knowingness, and so on, is to ask about the distinction between All-Knowingness, Path-Knowingness, and All-Knowingness, that there is no difference in liberation among these three, but there is a difference in the non-abandonment of habitual tendencies, in order to open this distinction. Subhuti, there is a division in abandoning afflictions