Tibetan
་ཉིད་ལས་སེམས་གུད་ན་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་ལས་དགོངས་ཏེ་དྲིས་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་སེམས་གུད་ན་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསོལ་པའོ། །སེམས་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སེམས་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་སེམས་གུད་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། དེ་གཉིས་གཞི་དང་བརྟེན་པའི་ཚུལ་དུ་གནས་སམ་ཞེས་དྲིས་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་སེམས་གུད་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། དངོས་པོ་ཅན་གཉིས་གཅིག་ལ་གཅིག་གཞི་དང་བརྟེན་པའི་ཚུལ་དུ་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སེམས་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་གཉིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཐ་མི་དད་པས་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང༌། དམིགས་པར་བྱེད་པ་གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་པ་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། གང་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང༌། འགག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཟབ་མོ་རྟོགས་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ། །གང་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་དེ་གང་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་དངོས་པོར་འཛིན་པ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་དྲིས་པའོ། །གང་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་ཅི་ལ་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྐྱེ་འགག་མེད་པར་རྟོགས་པ་དེ་ནི་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་སླད་ དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང༌། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གནས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་རྒྱུ་བ་དེ་དག་མི་འཇུག་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལ་ཡང་མི་སྤྱོད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གནས་པ་ལ་ནི་དངོས་པོར་དམིགས་ཤིང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སེམས་རྒྱུ་བ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་དུ་ཡང་ཡོངས་སུ་རྒྱུ་བ་མ་མཆིས
Chinese
“心是否独立于真如之外？”这是从胜义谛的角度提出的问题。回答“世尊，不是的”，意思是胜义谛中，心并非独立于真如之外。提问“真如存在于心中吗？”以及“心存在于真如中吗？”是因为如果心不独立于真如之外，那么这两者是以基础和所依的关系存在吗？回答“世尊，不是的”，意思是这两者在空性本质中是同一味道，因此心不独立于真如之外，也不是两个实有事物以基础和所依的关系存在。提问“真如没有如实地见到真如吗？”意思是心和真如在空性中是同一味道，在真如的自性中没有差别，因此显示了能观察的对象和能观察的主体二者是不可分的。世尊开示说：“善现，你怎么想？那样行持的人不是在般若波罗蜜多中行持吗？”意思是证悟了这样无生无灭的甚深法，就是在般若波罗蜜多中行持。提问“那样行持的人是在什么中行持？”是因为在般若波罗蜜多中行持的人，是为了从执着实有中解脱出来而提问的。回答“那样行持的人什么都不行持”，意思是如此证悟无生无灭的人，不会对实有产生执着。为什么呢？世尊，因为菩萨摩诃萨如此在般若波罗蜜多中行持，安住于真如，那些分别念不会生起和进入。这是为了说明什么都不行持的理由，意思是对于在般若波罗蜜多中行持并安住于真如的人来说，执着于实有和分别念的行持不会产生。为什么呢？世尊，因为真如在任何地方都不会完全运行。
English
"Is the mind separate from Suchness?" This question is asked from the perspective of ultimate truth. The answer, "Bhagavan, it is not," means that in ultimate truth, the mind is not separate from Suchness. The questions, "Does Suchness exist in the mind?" and "Does the mind exist in Suchness?" are asked because if the mind is not separate from Suchness, then do these two exist in a relationship of basis and support? The answer, "Bhagavan, it is not," means that these two are of one taste in the nature of emptiness, therefore the mind is not separate from Suchness, nor do two real entities exist in a relationship of basis and support. The question, "Does Suchness not truly see Suchness?" means that the mind and Suchness are of one taste in emptiness, and there is no difference in the nature of Suchness, therefore it shows that the object to be observed and the subject that observes are inseparable. The Bhagavan taught, "Subhuti, what do you think? Is one who practices in that way not practicing in the Perfection of Wisdom?" This means that realizing such a profound Dharma of no birth and no cessation is practicing in the Perfection of Wisdom. The question, "In what does one who practices in that way practice?" is asked because one who practices in the Perfection of Wisdom is asking in order to be liberated from clinging to reality. The answer, "One who practices in that way does not practice in anything," means that one who realizes no birth and no cessation in this way does not cling to reality. Why is that? Bhagavan, because Bodhisattva Mahasattvas who practice in the Perfection of Wisdom in this way and abide in Suchness, those thoughts of discrimination do not arise or enter. This is to explain the reason for not practicing in anything, meaning that for those who practice in the Perfection of Wisdom and abide in Suchness, the practice of clinging to reality and discrimination does not arise. Why is that? Bhagavan, because Suchness does not fully operate anywhere.
Tibetan
་ཏེ་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་གང་ཡང་རྒྱུ་བ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་མི་འབྱུང་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་སེམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས། ཆོས་གང་ལ་ཡང་རྟོག་ཅིང་རྒྱུ་བ་མེད་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་དེ་ལ་ཡང་ཆོས་གང་ཡང་རྒྱུ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་གང་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལ་ཡང་མི་སྤྱོད་དམ་ཞེས་དྲིས་པའོ། །གསོལ་པ་དེ་ནི་གང་ལ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་མ་མཆིས་པའི་དོན་དམ་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལ་ཡང་མི་སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་དོན་དམ་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། གང་དོན་དམ་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་ཡོངས་སུ་རྒྱུ་བ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པ་ལ་སྤྱོད་ན་རྟོགས་པ་དང་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་པར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེས་དྲིས་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་ལ་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། ཡང་དག་པར་ན་སྤྱོད་པའི་འདུ་ཤེས་དང༌། མཚན་མར་འཛིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་གསོལ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། དེས་མཚན་མར་འདུ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་བཤིག་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྒྱུ་བར་སྤྱོད་པ་དང༌། མཚན་མར་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ན་མཚན་མར་འདུ་ཤེས་པ་སུན་ཕུང་སྟེ་བཤིག་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་ དྲིས་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་གཞིག་ཏུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འོ་ན་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་བཤིག་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་གཞིག་ཏུ་མེད་ན་གཞུང་ལས་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་སྤངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དྲིས་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་མཚན་མ་རྣམ་པར་བཤིག་
Chinese
說到「在那之中也沒有任何行蘊」，這是顯示心之行蘊不生起的理由，因為就勝義諦而言，心也是如是的自性，對於任何法都不作意、不行蘊，以如是自性而言，在那之中也沒有任何法行蘊。世尊開示：善現！菩薩摩訶薩行般若波羅蜜多，那是行於何處？這是問不行於任何處嗎？回答說：那是行於沒有二取行蘊的勝義諦。這也不是不行於任何處，而是行於沒有能取和所取二者分別的勝義諦之意。世尊開示：善現！你怎麼想？行於勝義諦，那不是行於周遍行蘊嗎？那不是行於相嗎？這是問如果這樣行於勝義諦，難道不會變成行於分別和相嗎？回答說：世尊！不是的。這是說行於勝義諦也只是名言上說說而已，真實而言，沒有行蘊的念頭和執著於相。世尊開示：善現！你怎麼想？他這樣是破壞了相的念頭嗎？這是問如果這樣不是行於周遍行蘊和行於相，那麼相的念頭是否崩潰而被破壞了呢？回答說：世尊！不是的。這是說就勝義諦而言，一切法自性本空，所以相的念頭也無從破壞之意。世尊開示：善現！那麼，菩薩摩訶薩是如何破壞相的念頭的呢？這是問如果這樣相的念頭無從破壞，那麼經中說完全捨棄了相的念頭，那是如何捨棄的呢？回答說：世尊！菩薩摩訶薩行般若波羅蜜多，是這樣破壞相
English
To say "there is no movement of anything in that itself" is to show the reason why the movement of the mind does not arise. Because, in the ultimate sense, the mind is also the nature of Suchness, there is no conception or movement in any dharma, and in the nature of Suchness, there is no movement of any dharma in that either. The Blessed One said: Subhuti, where does a Bodhisattva Mahasattva who practices the Perfection of Wisdom practice? This is asking, does he not practice anywhere? The answer is: He practices in the ultimate truth where there is no movement of duality. This is not to say that he does not practice anywhere, but that he practices in the ultimate truth that is without the conceptualization of the two, the grasped and the grasper. The Blessed One said: Subhuti, what do you think? Is that which practices in the ultimate truth not practicing in pervasive movement? Is it not practicing in signs? This is asking, if one practices in the ultimate truth in this way, will it not become practicing in conceptualization and signs? The answer is: Blessed One, it is not so. This is to say that practicing in the ultimate truth is merely a verbal expression, but in reality, there is no notion of practice or clinging to signs. The Blessed One said: Subhuti, what do you think? Is he destroying the notion of signs? This is asking, if it is not practicing in pervasive movement and practicing in signs in this way, then is the notion of signs collapsing and being destroyed? The answer is: Blessed One, it is not so. This is to say that in the ultimate truth, all dharmas are empty by nature, so there is no way to destroy the notion of signs. The Blessed One said: Subhuti, then how does a Bodhisattva Mahasattva destroy the notion of signs? This is asking, if there is no way to destroy the notion of signs in this way, then how is it that the notion of signs is completely abandoned in the scriptures? The answer is: Blessed One, a Bodhisattva Mahasattva who practices the Perfection of Wisdom destroys signs in this way.
Tibetan
པར་བྱའོ་ཞེའམ། མཚན་མ་མེད་པ་རྣམ་པར་བཤིག་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མར་འཛིན་པ་དང༌། མཚན་མ་མེད་པར་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པར་སྤང་ངོ་སྙམ་དུ་ཡང་མི་སེམས་པ་ཉིད་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་གཞིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རིག་པའི་སླད་དུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་རྟོགས་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང༌། མཚན་མར་འཛིན་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང༌། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐབས་མཁས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་ཡང་རྒྱ་ལ། ཆོས་གང་ཡང་དངོས་པོའམ། དངོས་པོར་མེད་པར་ཡང་མི་ལྟའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ལ་གནས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ལ་གནས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པར་རྟོགས་པར་བྱས་ནས། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐབས་མཁས་པས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་ནས་ སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་མཁས་པ་བསྟན་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་བཞི་བཅུ་གཉིས་པའོ།། །། ཞེ་གཉིས་པ། ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ལེའུ།
Chinese
或者造作，或者认为无相应该破除，不作此念，即是执著于相，以及执著于无相的分别念，也不作念要断除，这本身就是破除相的意识之义。世尊，菩萨摩诃萨行于此般若波罗蜜多，从“是”到“为了了知一切法自性空性”，是指即使如是胜义中通达一切法自性本空，分别念和执相已然止息，但在世俗中，以方便善巧圆满了如来十力等，现证无上正等觉，也不视任何法为实有或非实有。从“安住于自性空性”到“善现，如是菩萨摩诃萨行于般若波罗蜜多，安住于三三摩地，令诸有情成熟”，是指胜义中通达一切法自性空性之后，在世俗中，以方便善巧安住于三解脱门之三摩地，从而开示了令有情成熟之方便善巧。般若波罗蜜多十万颂广释之第四十二品。 第四十二品，善巧方便品。
English
Or to fabricate, or to think that the signless should be destroyed, not to make this thought, that is, to be attached to the sign, and also to abandon the discriminating mind that is attached to the signless, and also not to think of abandoning it, this itself is the meaning of destroying the consciousness of the sign. World Honored One, Bodhisattva Mahasattva practices this Prajnaparamita, from "is" to "in order to know that all dharmas are empty of their own nature", it means that even if in the ultimate truth all dharmas are understood to be empty of their own nature, the discriminating mind and the attachment to signs have ceased, but in the conventional truth, with skillful means, the Tathagata's ten powers etc. are perfected, and the unexcelled perfect enlightenment is manifested, and no dharma is regarded as real or unreal. From "abiding in the emptiness of one's own nature" to "Subhuti, thus Bodhisattva Mahasattva practices Prajnaparamita, abides in the three samadhis, and causes all sentient beings to mature", it means that after understanding that all dharmas are empty of their own nature in the ultimate truth, in the conventional truth, with skillful means, abiding in the samadhi of the three doors of liberation, thus showing the skillful means of causing sentient beings to mature. The forty-second chapter of the extensive commentary on the Hundred Thousand Verses of Prajnaparamita. The forty-second chapter, the chapter on skillful means.