Tibetan
གས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་དེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། སུས་ཀྱང་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་སུས་ཀྱང་མེད་པ་ལས། ཡོད་པར་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པར་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་ལས་མེད་པར་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །གང་ནས་ཀྱང་མ་འོངས། གང་དུ་ཡང་མ་སོང༌། ཕྱོགས་ན་ཡང་མི་གནས། ཡུལ་ན་ཡང་མི་གནས། གང་ན་ཡང་མི་གནས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པས་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དང༌། གནས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གང་ལ་གྲངས་མི་དམིགས་ཤིང་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མི་དམིགས་པ་དེ་ནི། གང་གིས་ཀྱང་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་དེ་བགྲང་དུ་ཡང་མེད། འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ཡང་མེད་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གང་གི་རང་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱར་མི་རུང་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གང་གིས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱ་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཀྱིས་མ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་གང་གི་རང་བཞིན་དུ་ཡང་ཤེས་པར་བྱར་མི་རུང་ལ། ཆོས་དེ་དག་གང་གིས་ཀྱང་ཤེས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་གིས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱ་མི་ནུས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་པས། བདག་གིས་བདག་ཤེས་པར་བྱར་མི་རུང་སྟེ། དཔེར་ན་རལ་གྲི་དེ་ཉིད་ཀྱི་སོས་རལ་གྲི་དེ་ཉིད་བཅད་དུ་མི་རུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང༌། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་གཅིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་རོ་གཅིག་ཅིང༌། ཐ་མི་དད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་གཟུགས་དང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གཉིས་ཀ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གཅིག་པས། གཅིག་གིས་གཅིག་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང༌། ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱར་
Chinese
色等一切法皆无实有，此乃显示非为分别之境之理。所谓“谁亦未作”，意为一切种智于胜义中无实有，故非由谁从无而作有。所谓“未曾造作”，即是说未曾从有而作无。从何处亦未来，往何处亦未去，于方亦不住，于处亦不住，于何处亦不住，此乃显示如是无实有故，无有去来与住。若于何者不观待数，且不去不来，则彼亦不能现证菩提，此乃谓如是无实有，故亦无可数，亦无去来，故色等任何自体皆不可知，且色等任何亦不能知。是故为明晰显示彼义，故说“非由色”， “非由受”等。意谓色等乃至一切种智之间，任何法之自体亦不可知，且彼等法亦不能知。何以故耶？谓以“色即是一切种智”等，显示以色等任何法亦不能知之理，谓一切法皆为一切种智之自体，味为一故，自不能知自，譬如剑刃不能自断其剑。何以故耶？谓善现！如是色之真如为何，一切种智之真如为何，彼即是同一真如等，是故显示色等一切法皆与一切种智味一且无别之理。谓于胜义中，色与一切种智二者皆为真如之自体，故一不能知一，亦不能如所知境般被知。
English
All phenomena such as form are without substance, which demonstrates the reason why they are not objects of conceptualization. The statement "unmade by anyone" means that since omniscience is without substance in the ultimate sense, it is not made into something existent from non-existence by anyone. The statement "unfabricated" is synonymous with saying that it is not made non-existent from existence. It does not come from anywhere, nor does it go anywhere. It does not abide in a direction, nor does it abide in a place. It does not abide anywhere. This shows that because it is without substance, there is no going, coming, or abiding. That which does not depend on number and does not go or come cannot be manifestly enlightened by anything. This means that since it is without substance, it is also uncountable, and there is no going or coming. Therefore, the self-nature of anything such as form cannot be known, and anything such as form cannot know it. Therefore, in order to clearly show that meaning, it is said, "not by form," "not by feeling," and so on. This means that the self-nature of any phenomenon from form onwards up to omniscience cannot be known, and those phenomena cannot know it. Why is that? It is because of statements such as "form itself is omniscience," which show the reason why anything such as form cannot be known. It means that all phenomena are of the same taste as the self-nature of omniscience, so the self cannot know the self, just as the edge of a sword cannot cut the sword itself. Why is that? Because, Subhuti, whatever is the suchness of form, and whatever is the suchness of omniscience, that is the same suchness. Therefore, it shows the reason why all phenomena such as form are of one taste and undifferentiated from omniscience. It means that in the ultimate sense, both form and omniscience are of the nature of suchness, so one cannot know the other, nor can it be known as an object of knowledge.
Tibetan
མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་སུམ་ཅུ་བརྒྱད་པའོ།། །། སོ་བརྒྱད་པ། ཆགས་མེད་པའི་ལེའུ།
Chinese
这是指“不应理”之义。如对色法所说的那样，对于不杂染的佛法，直到接触之前也应如此运用。广释十万颂般若波罗蜜多经第三十八章完毕。 第三十八品，无染品。
English
This refers to the meaning of "unreasonable." Just as it is said about form, it should be applied in the same way to the unmixed Dharmas of the Buddha, even until contact. This concludes the thirty-eighth chapter of the Extensive Explanation of the Hundred Thousand Verse Prajñāpāramitā. Chapter Thirty-Eight: The Chapter on Non-Attachment.