Tibetan
བ་མེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་སྟེ། མི་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་གང་ནས་ཀྱང་འོང་བ་མེད་དེ། མི་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བླང་བ་དང་དོར་བ་མེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་བླང་དུ་ཡང་མེད་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སྤང་ཞིང་དོར་དུ་ཡང་མེད་དེ། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་འགྲོ་བའམ་འོང་བ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཕྲད་པ་མེད་པ་དང༌། འབྲལ་བ་མེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐོག་ན་ནས་ཞི་ཞིང་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་པས་སྔར་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་ཕྲད་བ་ཡང་མེད་ལ། ཕྱིས་འདུས་བྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྤངས་ཤིང་འབྲལ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་དེ། རང་བཞིན་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འགྲོ་བའམ་འོང་བ་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རང་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་འདྲེ་བ་མེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་འདྲེས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་ལ། གཉེན་པོ་ བསྒོམས་ན་འདྲེས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་དེ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་འགྲོ་བ་འོང་བ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་གི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་མཐོང་བ་པོ་ཉིད་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་མེད་ན། དེ་ལ་འགྲོ་བའམ་འོང་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་སྒྲོ་བཏགས་ཤིང་འཁྲུལ་པ་ནི། དཔེར་ན་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཏགས་པའི་བདག་དང༌། སེམས་ཅན་དང༌། སྲོག་དང་འགྲོ་བ་དང༌། གསོ་བ་དང༌། སྐྱེས་བུ་དང༌། གང་ཟག་དང༌། ཤེད་ཅན་དང༌། ཤེད་བདག་དང༌། བྱེད་པ་པོ་དང༌། བྱེད་དུ་འཇུག་བ་པོ་དང༌། སློང་བ་པོ་དང༌། ཡོངས་སུ་སློང་བ་པོ་དང༌། ཚོར་བ་པོ་དང༌། ཚོར་བར་བྱེད་པ་པོ་དང༌། ཤེས་པ་པོ་དང༌། མཐོང་བ་པོ་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྟག་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་སྡུག་པ་ཉིད་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་མེད་ན། དེ་ལ་འགྲོ་བའམ་འོང་བལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདེ་བར་བརྟགས་པ་དང༌། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཡོད་པར་བརྟགས་པ་དང༌། མི་སྡུག་བ་ལ་སྡུག་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བརྟགས་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡང་དག་པར་སྤྱོད་པར་མ་གྲུབ་པས་དེ་ལ་འགྲོ་བའམ་འོང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་མི་སྡུག་པ་ཉིད་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་མེད་ན། དེ་ལ་འགྲོ་བ་དང༌། འོང་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང༌། བདག་མེད་པ་དང༌། མི་སྡུག་པའི་རྣག་བཞིན་དུ་བརྟགས་པ་དེ་ དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་ལྟ་བའི་རྣམ་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་མེད་ན། དེ་ལ་འགྲོ་བའམ་འོང་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། འདོད་ཆགས་དང༌། ཞེས་སྡང་དང༌། གཏི་མུག་དང༌། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང༌། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་འགྲོ་བའམ་འོང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་ཆོས་གང་ལ་ཡང་གཡོ་བ་མེད་དེ་འགྲོ་བའམ་འོང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་པས་དེ་ལ་འགྲོ་བའམ་འོང་བ་མེད་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང༌། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང༌། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང༌། ཉམ་པ་ཉིད་དང༌། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་དང༌། མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་སོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དེ་ལ་འགྲོ་བ་མ་འོང་བ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་དང༌། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས། དེ་དག་ལ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལས་གཞན་པ་འདུས་བྱས་དང༌། འདུས་མ་བྱས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་འདྲ་བས། དེ་དག་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །སྐབས་འདིར་ཕུང་པོ་ལྔ་སྨོས་པའི་འོག་ཏུ་ཕྱི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང༌། འདུས་ཏེ་རེག་པ་དྲུག་དང༌། འདུས་ཏེ་རེག་ པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དྲུག་དང༌། སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཁམས་དྲུག་དང༌། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རྣམས་མ་སྨོས་པ་ནི། འཁོར་བའི་ཆོས་རྣམས་ཕུང་པོ་ལྔའི་ནང་དུ་འདུས་པར་དགོངས་ནས་མ་སྨོས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་ཟབ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སུ་ཞིག་མོས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དེ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་མོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་མོས་པར་དཀའ་ཞིང༌། ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དཀོན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། སྔོན་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་ཅིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་དང༌། སྔོན་གྱིས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་དང༌། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་དད་ཅིང་མོས་ནས་སྤྱོད་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་ལ་དེ་ལྟ་བུར་དད་ཅིང་སྤྱོད་པའི་སྐལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་སུམ་ཅུ་བདུན་པའོ།། །། སོ་བདུན་པ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ལེའུ།
Chinese
所谓的“无生性”是指，一切法自性清净，因为是不变的，所以清净之法从任何地方都不会到来，因为不变是完全成立的，所以没有去和来。所谓的“善现，一切法是无取舍性”是指，胜义谛中一切法没有成立为实有，所以清净的一方也没有可取之处，烦恼的一方也没有可舍弃之处，像这样无实有，去或来也是不可见的。所谓的“善现，一切法是无合、无离性”是指，胜义谛中一切法从一开始就寂静，自性清净，所以以前与有为法聚合也没有，后来舍弃有为法的自性而分离也没有，因为自性不变，所以去或来是不可见的。所谓的“善现，一切法是无染性”是指，胜义谛中一切法自性清净，所以与烦恼等相染也没有，修习对治，不相染也没有，像这样完全清净，去来是不可见的。所谓的“善现，一切法是自性”乃至“为什么呢？善现，如果连见者本身都不存在，那么怎么会有去来呢？”之间是指，一切法胜义谛中没有成立为实有，对无实有执着为有，并且迷惑，比如外道所遍计的我和有情、命和行、养育和士夫、补特伽罗、力者和力主、作者和使作者、乞求者和完全乞求者、感受者和使感受者、知者和见者，在世俗中也是不存在的，因为那些没有去和来，同样一切法也没有成立为实有，所以没有去和来。
English
The so-called 'having no arising nature' means that all dharmas are completely pure by nature. Because they are immutable, pure dharmas do not come from anywhere. Because immutability is fully established, there is no going or coming. The so-called 'Subhuti, all dharmas are of a nature without acceptance or rejection' means that, in ultimate truth, all dharmas are not established as being real, so there is nothing to accept on the side of purity, and there is nothing to abandon or reject on the side of afflictions. As such, since there is no reality, going or coming is also not visible. The so-called 'Subhuti, all dharmas are of a nature without union or separation' means that, in ultimate truth, all dharmas are peaceful from the very beginning and completely pure by nature, so there is no union with conditioned things in the past, and there is no abandoning or separation from the nature of conditioned things in the future. Because their nature is immutable, going or coming is not visible. The so-called 'Subhuti, all dharmas are of a nature without contamination' means that, in ultimate truth, all dharmas are completely pure by nature, so there is no contamination with afflictions, and there is no non-contamination even if one cultivates the antidote. As such, since they are completely pure, going and coming are not visible. The so-called 'Subhuti, all dharmas are of the nature of self' up to 'Why is that? Subhuti, if even the seer himself does not exist, how could there be going or coming?' means that all dharmas are not established as being real in ultimate truth. To impute existence to what is non-existent and to be confused is like the self that is completely imputed by the non-Buddhists, as well as sentient beings, life, going, nourishment, individuals, persons, powerful ones, lords of power, doers, causers, beggars, complete beggars, feelers, causers of feeling, knowers, and seers, none of which exist even conventionally. Just as there is no going or coming for those, similarly, all dharmas are not established as being real, so there is no going or coming.
Chinese
“是常恒之相”开始，到“为何如此？善现，连痛苦本身都不存在，哪里会有去来呢？”之间，外道将无常执为常，将痛苦执为乐，将无我执为有我，将不净执为净，颠倒执着，这些都不是真实存在的。同样，一切法也不是真实存在的，因此没有去来。善现，一切法是无常之相开始，到“为何如此？善现，连不净本身都不存在，哪里会有去来呢？”之间，小乘行者将一切法执为无常、痛苦、无我、不净的脓液，这些也不是究竟的真实自性，因此没有去来。善现，一切法是贪欲之相开始，到“为何如此？善现，连见解之相的对境本身都不存在，哪里会有去来呢？”之间，贪欲、嗔恨、愚痴、坏聚见、边执见等等都不是真实存在的，同样，一切法也不是真实存在的，因此没有去来。善现，一切法是真如之相开始，到“为何如此？善现，任何法都不动摇，因此没有去来”之间，一切法在法界自性中是同一味道，因此没有去来。真如、法界、真实边际、寂灭性、不可思议界、不动摇，这些都属于法界空性的异名。善现，一切法是色之相开始，到“为何如此？善现，无上正等菩提中，去来不可得”之间，
English
From "are of the nature of permanence," to "Why is that? Subhuti, even suffering itself does not exist, how can there be going or coming?" Between, non-Buddhists regard impermanence as permanence, suffering as happiness, selflessness as self, and impurity as purity, these inverted conceptions are not truly existent. Similarly, all dharmas are not truly practiced, therefore there is no going or coming. From "Subhuti, all dharmas are of the nature of impermanence," to "Why is that? Subhuti, even impurity itself does not exist, how can there be going or coming?" Between, those of the Lesser Vehicle regard all dharmas as impermanent, suffering, selfless, and like impure pus, these are also not ultimately of such a nature, therefore there is no going or coming. From "Subhuti, all dharmas are of the nature of desire," to "Why is that? Subhuti, even the object of the aspect of views does not exist, how can there be going or coming?" Between, desire, hatred, ignorance, the view of the aggregates, the view of holding to extremes, and so on, are not truly existent, similarly, all dharmas are not truly existent, therefore there is no going or coming. From "Subhuti, all dharmas are of the nature of Suchness," to "Why is that? Subhuti, no dharma moves, therefore there is no going or coming." Between, all dharmas are of one taste in the nature of the Dharmadhatu, therefore there is no going or coming. Suchness, Dharmadhatu, the true limit, cessation, the inconceivable realm, and immovability are all included in the synonyms of the emptiness of the Dharmadhatu. From "Subhuti, all dharmas are of the nature of form," to "Why is that? Subhuti, in unsurpassed perfect enlightenment, going and coming are not observed."
Chinese
之间表明，由于色等世间和出世间的一切法，在胜义中没有成立为实有之物，因此，它们没有来去。同样，其他有为法和无为法等一切法，也同样是无实性的，因此，它们也没有来去。这里，在说了五蕴之后，没有说内外十二处、六识、六合触、六合触所生之受、地界等六界，以及无明等十二缘起支，是因为考虑到轮回之法都包含在五蕴之中，所以没有说。具寿善现请问：世尊，谁会对如此甚深的般若波罗蜜多生起信心呢？从这里到善知识摄受的那些人会对这甚深的般若波罗蜜多生起信心的结尾，表明了对这甚深的般若波罗蜜多生起信心是困难的，不是所有人的行境，并且显示了行持这甚深的般若波罗蜜多的菩萨是稀有的。也就是，以前也曾发愿证得无上圆满菩提，并且行持菩萨行，以前也曾在佛薄伽梵那里种下善根，并且被大乘的善知识所摄受的那些人，才会对这甚深的般若波罗蜜多生起信心并信奉而行持，其他人没有那样信奉和行持的福分，是这个意思。《十万般若波罗蜜多广释》第三十七品完毕。 第三十七品，自性品。
English
The intervening verses indicate that since all phenomena, such as form, whether worldly or transcendental, are not established as truly existent in ultimate reality, they have no coming or going. Similarly, all other phenomena, such as conditioned and unconditioned things, are alike in their nature of non-existence. Therefore, they also have no coming or going. In this context, the reason why the twelve internal and external sources, the six consciousnesses, the six conjoined contacts, the six feelings arising from conjoined contact, the six elements such as the earth element, and the twelve links of dependent origination such as ignorance, are not mentioned after the five aggregates is that it should be understood that all the phenomena of samsara are included within the five aggregates, and therefore they are not mentioned. Subhuti asked, "Bhagavan, who will have faith in such a profound Perfection of Wisdom?" From this point until the end, which states that those who are embraced by virtuous friends will have faith in this profound Perfection of Wisdom, it is shown that it is difficult to have faith in this profound Perfection of Wisdom, that it is not the domain of all, and that the Bodhisattvas who practice this profound Perfection of Wisdom are rare. That is, those who have previously made aspirations for unsurpassed, perfect, and complete enlightenment and practiced the conduct of a Bodhisattva, who have previously planted roots of virtue in the Blessed One Buddha, and who are embraced by virtuous friends of the Great Vehicle, will have faith in this profound Perfection of Wisdom and practice it with devotion, but others do not have the fortune to have such faith and practice. This is the meaning. The Thirty-seventh Chapter of the Extensive Explanation of the Hundred Thousand Perfection of Wisdom Sutra is completed. Thirty-seventh Chapter: The Chapter on Intrinsic Nature.