Chinese
知如来已般涅槃，不变异者，谓彼心行流转，知其所示。如是说者，亦执取五蕴为我，耽著常边而说耳。真实而言，如是常我实无有也，是乃所示。如是如来灭后为无有，此谓外道断见者，谓如来寿终之后，五蕴残余无余尽灭，变为无有，如是说者，谓彼心行聚集，知其所示。如是说者，亦执取五蕴为我而说耳。真实而言，如是断灭自性之我，亦无有也，是乃所示。如来灭后，亦有亦无者，谓外道有无二俱有者，彼等行持散布，知其所示。如来寿终，然微细我性非无有故，亦有；如来寿终后，粗显五蕴灭坏，无有之故，亦无。如是说者，亦执取五蕴为我而说耳。真实而言，有无二俱之自性之我，亦无有也，是乃所示。如来灭后，非有亦非无者，是为真实，余者无义，此谓住于色者，此谓住于受者，此谓住于想者，此谓住于行者，此谓住于识者，如是善知者，谓外道中，有者谓有无二俱皆无，如是诽谤之心行，知其所示。外道中，有者谓见解中，我者微细甚深，有无二俱之事物，不可言说，如是说者，亦执取五蕴为我而说耳。真实而言，离有无二边之自性之我，亦无有也，是乃所示。善现，如是如来应供正等觉者，以智慧之
Chinese
凭借这甚深般若波罗蜜多，如来对其他有情和补特伽罗的心之散乱、聚集、扩展、收缩，如实了知。这表明，通过了知外道常见、断见、增益、损减等心的行相，而总结了其意义。散乱是执著于常，聚集是执著于断，扩展是增益，收缩是损减。所有这些都是因为执著五蕴为我，而导致常见、断见、增益和损减。实际上，因为通达了根本没有那样的我，所以才称为如实了知。 善现，此外，如来凭借这甚深般若波罗蜜多，了知色等等，这是通过显示一切法之如是性，来表明这甚深般若波罗蜜多是如来之生母，是世间之指示者。如何了知色呢？即如是性，无错谬之如是性，不变异，无分别，无相，无作用，无戏论，无所缘，如是了知。乃至了知识。如何了知识呢？即如是性，无错谬之如是性，不变异，无分别，无相，无作用，无戏论，无所缘，如是了知。这之间表明了知五蕴之如是性。其中，所谓如是性，无错谬之如是性，不变异，无分别，无相，无作用，无戏论，无所缘，这些是法界之异名。其意义是，从胜义谛而言，了知五蕴无实有，为空性之自性。 善现，同样，如来凭借这甚深般若波罗蜜多，对其他有情和补特伽罗的心之散乱、聚集等
English
Relying on this profound Prajñāpāramitā, the Tathāgata fully knows the scattering, gathering, expansion, and contraction of the minds of other sentient beings and individuals, just as they are. This indicates that by understanding the aspects of the minds of the Tirthikas who hold views of permanence, annihilation, addition, and subtraction, the meaning is summarized and shown. Scattering is viewing as permanent. Gathering is viewing as annihilation. Expansion is addition. Contraction is subtraction. All of these arise from grasping the five skandhas as self, leading to views of permanence, annihilation, addition, and subtraction. In reality, because one understands that there is no such self, it is called knowing as it truly is. Furthermore, Subhuti, the Tathāgata, relying on this profound Prajñāpāramitā, knows form, and so on. This shows that this profound Prajñāpāramitā is the mother of the Tathāgata and the guide of the world, through the means of showing the suchness of all dharmas. How does one know form? As suchness, as unerroneous suchness, unchanging, without conceptualization, without characteristics, without action, without elaboration, without object of focus, thus one knows. And so on, one knows consciousness. How does one know consciousness? As suchness, as unerroneous suchness, unchanging, without conceptualization, without characteristics, without action, without elaboration, without object of focus, thus one knows. In between, it shows the knowledge of the suchness nature of the five skandhas. Among them, what is called suchness, unerroneous suchness, unchanging, without conceptualization, without characteristics, without action, without elaboration, and without object of focus, these are different names for the Dharmadhatu. Its meaning is that, from the ultimate truth perspective, one knows that the five skandhas are without substance, as the nature of emptiness. Subhuti, similarly, the Tathāgata, relying on this profound Prajñāpāramitā, knows the scattering, gathering, etc., of the minds of other sentient beings and individuals.
Tibetan
། བཀྲམ་པ་དང༌། བཅུམ་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དམིགས་སུ་མེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཇི་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྔ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་མཁྱེན་པ་དེ་བཞིན་དུ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་འཕྲོ་བ་དང༌། འདུ་བ་དང༌། བཀྲམ་པ་དང༌། བཅུམ་པ་རྣམས་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་འཕྲོ་བ་དང༌། འདུ་བ་དང༌། བཀྲམ་པ་དང༌། བཅུམ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ཕུང་པོའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །ཐ་མི་དད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ དོ། །ཐ་མི་དད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་ཟད་པ་སྟེ། མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་དང༌། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་དང༌། འཇིག་རྟེན་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང༌། འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པ་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ཏེ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པའི་རིམ་པས། ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཡང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྐྱེད་པའོ། །འཇིག་རྟེན་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྐྱེད་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་སྟོན་པའི་དོན་གོང་དུ་སྨོས་པ་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་དོ། །མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང༌། གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་དོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དེས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག
Chinese
从“散布和收缩等也如实知晓”到“如实知晓无所缘”之间，说明了如何如五蕴在胜义中无实，以如实之自性知晓，同样，众生的心之行为，即散发、聚集、散布、收缩等，在胜义中也无实，因此以如实之自性知晓。 如此，散发、聚集、散布、收缩的如实，即是蕴的如实，乃至如来之如实，即是如实一味性。无有差别的如实。无有差别的如实，即是不尽，因不尽故无二，故不可作二，这之间说明了有漏法和无漏法，世间法和出世间法，一切法和一切圣者，在如实中一味，因无有差别故无二。 “善现，此乃一切法之如实，如来依此般若波罗蜜多，现证菩提”说明了以上所说的次第，一切法在如实中一味，如来通达此理，也是依靠甚深般若波罗蜜多而通达，因此现证菩提，是为世间示现。 “善现，因此甚深般若波罗蜜多乃是生如来者，是世间示现者”说明了甚深般若波罗蜜多是生如来者，是世间示现者的意义，总结了以上所说。 “善现，如是如来应供正等觉通达一切法之如实。通达无错谬之如实，以及非异体之如实。以如是如实，如来应供正等
English
From "knowing the scattering and gathering as they are" to "knowing the absence of focus as it is," it explains how, just as the five aggregates are unreal in the ultimate sense, knowing them as the nature of suchness, similarly, the actions of sentient beings' minds, such as scattering, gathering, spreading, and contracting, are also unreal in the ultimate sense, thus knowing them as the nature of suchness. Thus, the suchness of scattering, gathering, spreading, and contracting is the suchness of the aggregates, and even the suchness of the Tathagata is the very oneness of suchness. The suchness without difference. The suchness without difference is inexhaustible, and because it is inexhaustible, it is non-dual, and therefore cannot be made into two. This explains that all defiled and undefiled dharmas, mundane and supramundane dharmas, all dharmas and all noble beings, are of one taste in suchness, and because there is no difference, they are non-dual. "Subhuti, this is the suchness of all dharmas, and the Tathagata relies on this Prajnaparamita to attain complete enlightenment" explains the order mentioned above, that all dharmas are of one taste in suchness, and the Tathagata understands this, also relying on this profound Prajnaparamita to understand it, therefore attaining complete enlightenment, and is a manifestation for the world. "Subhuti, therefore, this profound Prajnaparamita is the generator of the Tathagata, the demonstrator of the world" explains that the profound Prajnaparamita is the generator of the Tathagata, the meaning of the demonstrator of the world, and summarizes what was said above. "Subhuti, thus the Tathagata, the Arhat, the perfectly enlightened Buddha, understands the suchness of all dharmas. He understands the suchness that is without error, and the suchness that is not different. With such suchness, the Tathagata, the Arhat, the perfectly
Tibetan
་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྐྱེད་པའི་དོན་བསྟན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང༌། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང༌། གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་བཤད་པ་དེ་དག་རྟོགས་པ་ལས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་ཅིང༌། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བརྗོད་ པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང༌། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང༌། གཞན་མ་ལགས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་ནི་ཟབ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་དེ་དག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གསུངས་པ་འདི་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་བཤད་པའི་དོན་རབ་འབྱོར་གྱིས་རྟོགས་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་སྟོན་པ་ཟབ་པ་དང༌། དེ་ལྟ་བུའི་དོན་ཟབ་མོ་ལ་མོས་ཤིང་དད་པའི་གང་ཟག་དཀོན་པ་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་མི་ཟད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཟབ་པ་དེ་ཉིད་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་མི་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་མི་ཟད་པར་བསྟན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་ཟབ་བོ་ཞེས་བཤད་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་སུམ་ཅུ་གསུམ་པའོ།། །། སོ་གསུམ་པ། འཇིག་རྟེན་སྟོན་པའི་ལེའུ།
Chinese
之所以说“圆满正等觉”是因为，这表明了般若波罗蜜多甚深之义是产生如来的含义。因为从这般若波罗蜜多中，通达了所有法的真如、无错谬的真如、非异体的真如的阐述，由此获得无上圆满正等菩提，并且被称为如来、阿罗汉、圆满正等觉，因此，这表明了甚深般若波罗蜜多是产生如来的。 善现请问说：“世尊，就像这样，所有法的真如、无错谬的真如、非异体的真如，这些都是甚深的。”从这里开始，直到“世尊，如来证悟了这些法，并为众生宣说，这是非常甚深的”，这段话表明，善现领悟了阐述所有法真如的含义，并表明了般若波罗蜜多是揭示所有法真如的甚深，以及对于如此甚深的含义，信奉和信仰的人是稀有的。 世尊开示说：“善现，这是因为真如是不可穷尽的。”从这里开始，直到“就像这样，是所有法的真如”，这段话表明了真如的甚深含义，即所有法的真如，通过不变和完全成立的方式，显示为不可穷尽，因此才说是甚深的。 《般若波罗蜜多十万颂广释》第三十三品。 第三十三品，世间显现品。
English
The reason for saying "perfectly complete Buddha" is that it indicates that the profound meaning of Prajñāpāramitā is the meaning of generating the Tathāgata. Because from this Prajñāpāramitā, understanding the explanations of the Suchness of all dharmas, the non-erroneous Suchness, and the non-different Suchness, one attains the unsurpassed, perfectly complete Bodhi, and is called Tathāgata, Arhat, perfectly complete Buddha. Therefore, it is shown that this profound Prajñāpāramitā generates the Tathāgata. Subhuti asked, "Bhagavan, just like this, the Suchness of all dharmas, the non-erroneous Suchness, and the non-different Suchness, these are profound." From here until "Bhagavan, the Tathāgata awakened to these dharmas and proclaimed them to sentient beings, this is extremely profound," this passage shows that Subhuti understood the meaning of explaining the Suchness of all dharmas, and shows that Prajñāpāramitā is profound in revealing the Suchness of all dharmas, and that those who believe and have faith in such profound meaning are rare. The Bhagavan taught, "Subhuti, it is because Suchness is inexhaustible." From here until "Just like this, it is the Suchness of all dharmas," this passage shows the profound meaning of Suchness, that the Suchness of all dharmas, through the way of being unchanging and completely established, is shown to be inexhaustible, therefore it is said to be profound. The Thirty-third Chapter of the Extensive Commentary on the Hundred Thousand Verses of Prajñāpāramitā. The Thirty-third Chapter, The Chapter on the Manifestation of the World.