Tibetan
བཀའ་སྩལ་པ། མཐའ་གཉིས་སྤངས་ནས་དེ་དབུ་མའི་ལམ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་གང་གི་གཟུགས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དེའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །གང་སྤོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སྤོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ པ་དེ་ཉིད་དེའི་སྤོང་བའོ། །གང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེའི་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའོ། །གང་གཟུགས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལམ་བསྒོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་སྒོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དེའི་བསྒོམ་པའོ། །གསོལ་པ། དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བྱམས་པ་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མ་ཡིན། མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་ལ། རང་གི་དོན་གྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བས་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་འཁོར་བ་ལས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ །དེ་བས་ན་འདི་ལ་གཉི་ག་ཡང་སྲིད་པར་འགྱུར་ཏེ། གཉི་ག་ལ་ཡང་སྐྱོ་བ་མེད་པ་དེ་བས་ན་གཉི་ག་ཡོངས་སུ་མི་སྤོང་ངོ༌། །གསོལ་པ། གཉི་ག་མ་བླངས་ན་ཇི་ལྟར་གཉི་ག་བཏང་བ་མ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། གཉི་ག་བླང་བའམ་བླང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་མི་སྨྲའི། འོན་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་གནས་པ་ཉེ་བར་བླངས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བར་སྨྲའོ། །དེ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་དབྱིངས་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སེམས་ལ་དབང་དུ་གྱུར་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པས་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་འཁོར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བར་སྨྲའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་དང༌། དེའི་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། གང་དངོས་པོ་དང༌། དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་དང༌། གང་སྤྲོས་པ་མེད་པ་འདི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ལུས་པའོ། །གསོལ་པ། ཉན་ཐོས་ཐམས་ཅད་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གནས་པ་ལགས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ བཀའ་སྩལ་པ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་པ་དག་སྟེ། ཁ་ཅིག་དང་པོ་ནས་གྱ་ནོམ་པ་སྟེ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དོན་དུ་གཉེར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་ལ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མགུ་པར་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཅིག་དང་པོ་ཉིད་ནས་དམན་པའི་ཁྱད་པར་དོན་དུ་གཉེར་ཞིང་དེ་ཉིད་ཐོབ་པ་དེས་མགུ་བར་འགྱུར་རོ། །འགའ་ཞིག་ནི་དང་པོ་ཉིད་ནས་ཁྱད་པར་དམན་པ་དོན་དུ་གཉེར་ཞིང་དེ་ཉིད་ཐོབ་ནས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མི་མགུ་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་དེ། དེ་ལ་དང་པོ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །གཉིས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་ཉན་ཐོས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ཇི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དོན་དུ་གཉེར་བ་དེ་དང་དེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། བྱམས་པ་ངས་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བར་སྨྲས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དག་གིས་སོ། །གསོལ་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང༌། དེ་དག་གི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་མཐུ་ཆེ་བ་གང་ལགས། དེས་ན་དེ་དག་གྱ་ནོམ་པའི་ཁྱད་པར་དོན་དུ་གཉེར་ཞིང་དེ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་པ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། གང་འདི་ནི་བརྒྱ་བྱིན་ཉིད་དང་འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བ་ཉིད་དང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དོན་དུ་མི་གཉེར་གྱི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ལ་ཡང་ཆགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དང༌། འཛིན་པ་མེད་པ་འདི་ནི་དེ་དག་གིས་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེ་བའོ། །གང་ཡང་དེ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་དང༌། འཛིན་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱེད་པར་འདོད་ཅིང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་འདིར་དེ་དག་གི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་མཐུ་ཆེ་བའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་དྲི་བའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ལན་ནོ། །དེ་ བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ན་འཁྲུལ་པ་ལོག་པར་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་ད་དག་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་བྱམས་པ་དང་རབ་འབྱོར་གྱི་ཚིག་གིས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་
Chinese
世尊开示说：舍弃二边，彻底进入中道，对于色究竟了知也不是，完全不了知也不是，乃至对于诸佛之法究竟了知也不是，完全不了知也不是，这才是究竟的了知。舍弃也不是，不舍弃也不是，这才是究竟的舍弃。现证也不是，不现证也不是，这才是究竟的现证。对于从色乃至诸佛之法，为了舍弃而修道也不是，不修道也不是，这才是究竟的修道。请问：像这样具有究竟了知等的菩萨，如何才能完全从寂灭中解脱呢？世尊开示说：慈氏，这是极其深奥的。这样，他既不是从寂灭中解脱，也不是不从寂灭中解脱，因为他是为了他人的利益，没有完全舍弃轮回，所以不是从寂灭中解脱；又因为他是为了自己的利益，没有完全放弃从寂灭中解脱，所以不是不从寂灭中解脱。因此，对于轮回中的轮回和寂灭中的寂灭，他也不会分别。因此，这二者对他来说都是可能的，因为他对二者都没有厌倦，所以不会完全舍弃二者。请问：如果二者都不取，怎么能说是舍弃了二者呢？世尊开示说：我不说取二者或者应该取二者，但是，安住于以空性为目标的无相之界，接近并取舍之后，我说菩萨不会完全放弃从寂灭中解脱。虽然他完全从寂灭中解脱，但由于以无分别之界为目标的智慧掌控了心，凭借善巧方便，为了在十方世界的轮回中示现，所以我说他不会完全放弃轮回。一切法，以及它的空性，以及有实物和无实物二者不二，以及无戏论，这些都是无分别的完整特征。请问：所有声闻都安住在寂静一味的寂灭解脱中吗？世尊开示说：
English
The Blessed One said: Having abandoned the two extremes, and thoroughly entered the Middle Way, that which is not completely knowing form, nor completely not knowing, from that up to the Buddhadharmas, that which is not completely knowing, nor completely not knowing, that itself is the complete knowing. That which is not abandoning, nor not abandoning, that itself is the abandoning. That which is not directly experiencing, nor not directly experiencing, that itself is the direct experiencing. That which, from form up to the Buddhadharmas, is not meditating on the path for the sake of abandoning, nor not meditating, that itself is the meditating. Asked: How does a Bodhisattva who possesses such complete knowing and so forth completely pass beyond suffering? The Blessed One said: Maitreya, it is exceedingly profound. Thus, he is neither passing beyond suffering, nor not passing beyond suffering, because he acts for the sake of others, and has not completely abandoned samsara, therefore he is not passing beyond suffering; and because he acts for his own sake, and has not completely relinquished passing beyond suffering, therefore he is not not passing beyond suffering. He does not discriminate between samsara within samsara and passing beyond suffering within passing beyond suffering. Therefore, both are possible for him, and because he is not weary of either, therefore he does not completely abandon either. Asked: If neither is taken, how is it that neither is abandoned? The Blessed One said: I do not say that either is taken or should be taken, but having closely taken and dwelt in the realm of non-objectification in emptiness, I say that the Bodhisattva does not completely relinquish passing beyond suffering. Although he completely passes beyond suffering, because the wisdom that aims at the realm of non-discrimination has power over the mind, through skillful means, in order to show himself in the samsara of the ten directions of the world, I say that he does not completely relinquish samsara. All dharmas, and their emptiness, and that which is the non-duality of entity and non-entity, and that which is without elaboration, these are the complete characteristics of non-discrimination. Asked: Do all Hearers abide in the passing beyond suffering which is peaceful and one-sided? The Blessed One said:
Chinese
不是这样的。众生是各种各样的，有些从一开始就追求殊胜的、卓越的特性，并且理解它，也因此而满足。有些从一开始就追求低劣的特性，并且获得它就感到满足。有些从一开始就追求低劣的特性，即使获得了也不满足。其中，第一种是菩萨，第二种是声闻寂静一味者，第三种是声闻转为菩提者。如果已经成为阿罗汉，又追求圆满正等菩提，并且不断地转生，这是为什么呢？弥勒，我说过由业和烦恼的力量而生不是这样的。然而，对于趋向于涅槃究竟的阿罗汉，也会有不可思议的转生。请问，菩萨的广大发心和他们的殊胜发心哪个更强大？因此，他们追求殊胜的特性并且能够获得它。世尊开示说：如果有人对于帝释天、世间守护者、转轮王等等世间圆满不作任何追求，而是为了无上菩提而完全地培植善根，并且对这些也没有贪恋和执着，这就是他们的广大发心。如果有人对无贪恋的安乐、无执着的安乐和涅槃的安乐，希望与一切众生共同分享，并且为了大菩提而完全地培植善根，这就是他们殊胜而强大的发心。之后，具寿善现所说的等等是善现的提问。之后，世尊所说的等等是世尊的回答。 因此，菩萨如此般在般若波罗蜜多中修行时，凡是错误颠倒的执着都是颠倒见，这些也用弥勒和善现的言辞来阐述。
English
It is not so. Sentient beings are of various kinds. Some from the very beginning seek excellent, that is, superior qualities, and they comprehend that and are satisfied by it. Some from the very beginning seek inferior qualities and are satisfied by obtaining that. Some from the very beginning seek inferior qualities and are not satisfied by obtaining that. Among these, the first are Bodhisattvas, the second are Hearers who are solely peaceful, and the third are Hearers who turn to enlightenment. How is it that having become Arhats, they seek perfect and complete enlightenment and are born again and again? Maitreya, I have said that birth by the power of karma and afflictions is not so. However, even for Arhats who go to the ultimate end of Nirvana, there will be inconceivable rebirths. Asked: Which is greater, the vast intention of Bodhisattvas or their superior intention? Therefore, they seek excellent qualities and are able to obtain them. The Blessed One said: If one does not seek in any way worldly perfections such as being Indra himself, the guardian of the world himself, or a wheel-turning monarch himself, but completely cultivates roots of virtue for unsurpassed enlightenment, and also has no attachment or grasping for these, this is their vast intention. Furthermore, if one desires to share the bliss without attachment, the bliss without grasping, and the bliss of Nirvana with all sentient beings, and completely cultivates roots of virtue for great enlightenment, then this is their superior and powerful intention. Then, what is said by the venerable Subhuti and so forth is the question of Subhuti. Then, what is said by the Blessed One and so forth is the answer of the Blessed One. Therefore, when a Bodhisattva thus practices in the Perfection of Wisdom, whatever mistaken and inverted grasping there is, these are inversions, and these are also shown by the words of Maitreya and Subhuti. That.
Tibetan
དག་སྤངས་པ་དང༌། དོར་བ་ལ་འགོད་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀས་སོ། །དེ་ནི་འདིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤངས་པ་ལ་འགོད་པའི་ལས་ཏེ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་མེད་པ་ལ་འགོད་པའི་ལས་སོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཚིག་གི་ལམ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་འགོད་པའི་ལས་སོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དོན་དམ་པར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཚོགས་ལ་འགོད་པའི་ལས་སོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་གང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཁྱུ་མཆོག་གི་མཐར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཐ་མི་དད་པར་ཤེས་པ་ལ་འགོད་པའི་ལས་སོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཡོད་པར་འགྱུར་རེ་སྐན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་དགོད་པའི་ལས་སོ། །དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་བསྟན་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྐུ་གསུམ་པོ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་ཞེ་ན། གཞེས་ཤིང་ནམ་ཡང་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་བས་ན་ཆོས་སོ། །ཆོས་ཀྱང་འདི་ཡིན་ལ་སྐུ་ཡང་འདི་ཡིན་པས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ། ལུས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ནི་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་འཇིག་པ་མེད་པའི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་པ་སྟེ། ཐོག་མ་དང་ལྡན་ཡང་ཐ་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་རྒྱུན་ཆགས་པའི་རྟག་པས་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་ཐ་དད་པར་རྟག་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་མཛད་པ་ཡང་རྟག་ པར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་མཛད་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་ཞེ་ན། མཛད་པ་དང་མཛད་པ་པོ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པས་ཐ་དད་པ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཅིག་ལ་བསྡུས་པའི་དོན་རྣམ་པ་བརྒྱད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། རྒྱས་པ་ལ་དགའ་བ་རྣམས་ལ་དོན་བརྒྱད་དུ་བསྟན་པ།
Chinese
清净舍弃和断除安立，是薄伽梵的教令。这是以其安立舍弃颠倒之业，即第二十二。从“善现请问”至“无有遍染和清净”之间，是以安立无有四颠倒之业。从“具寿善现”至“超越言词之路”之间，是安立清净之业。请问：薄伽梵，至“非是胜义谛”之间，是安立清净之聚之业。请问：薄伽梵，如来现证菩提之法，至“不转于牛王之边际”之间，是安立了知有为法与无为法无有差别之业。请问：薄伽梵，至“将成有耶”之间，是安立涅槃之业。这是显示法身之事业二十七种。如何三身是法身呢？因为住留且永不坏灭，故为法。法亦是此，身亦是此，故为法身，因为是身之自性。如来之身是常，如是说。其中，自性身是自性常，以其无有始末之故。受用圆满身是以无坏灭之常而为常，以其具有始，然无终之故。化身是以相续常而为常，以其于不同境中恒常行持之故。如是，事业亦恒常行持。如何事业是法身呢？以其事业与作者无有差别之故。如何是四种相呢？以其世间人分别假立之故。如是，是显示摄于般若波罗蜜多一义之八种相。对喜爱广说者显示的八种意义。