Tibetan
སྐབས་དང་པོའི་འགྲེལ་བཤད། སྐབས་དང་པོའི་འགྲེལ་བཤད། དེ་ལྟར་བསྡུས་པའི་དོན་ཀུན་བསྟན་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་དགོས་པས། དང་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་སྡུད་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པས་རྣམ་པར་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་བཤད་པར་བཞེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་ནི་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་ན་མེད་པས་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ནས་ཡང་གཞི་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་པར་ལམ་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་པས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་དབང་དེ་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལམ་དང་གཞི་ཤེས་པ་བསྡུ་བའི་སྒོ་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་སྒོམ་པར་བྱེད་པས་རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པར་གསུངས་ཏེ། དེའི་རྗེས་ལ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པ་ལས་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པའི་རྟོགས་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གོ་སླ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྟགས་ལ་སོགས་པ་བསྙད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ རྩེ་མོའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནས་ཡང་རྩེ་མོའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཐོབ་པ་སོ་སོ་བ་དང་བསྡུས་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་དོན་རྣམས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བླགས་ནས། བརྟན་པོར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྒོམ་པར་བྱེད་པས་མཐར་གྱིས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་ནི་མཐར་གྱིས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ཤིན་ཏུ་གོམས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་བསྒོམས་པས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པའི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་བསྟན་ནས། དེ་ནས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པའི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་རྣམས་པར་བསྒོམ་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་གོ་རིམས་ངེས་པར་མཛད་པའི་རྒྱུ་མཚན་རིམ་གྱིས་སྨོས་པ་རྣམས་ཅིག་ཆར་བདག་གིས་བཀོད་པ་ནི་ཚེགས་ཆུང་ཞིང་དྲན་པ་ལ་འཛིན་དཀའ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མདོ་དེ་དང་དེ་དག་ལས་ནི་ལེའུ་གྲངས་རབ་ཏུ་མང་པོས་བསྟན་པ་མཛད་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་ན་རྗེ་བཙུན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་སྐབས་ཀྱི་དོན་དེ་སྙེད་དུ་མཛད། སྐབས་ཀྱི་དོན་དེ་ཡང་གཅིག་གི་བར་དུ་ནི་བསྡུ་བ་བསྟན་ན། གལ་ཏེ་དགུ་ལ་སོགས་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་མཛད་ཅེ་ན། མདོ་དེ་དང་དེར་ལེའུ་གྲངས་དེ་སྙེད་དུ་མཛད་པ་ནི་གདུལ་བྱ་རབ་ཏུ་དམན་པ་རྣམས་ལེའུ་རེ་རེ་ཞིག་ཀྱང་བྲི་བ་དང༌། ཀློག་པ་ལ་སོགས་པས་རིམ་གྱིས་འཇུག་པར་རུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་པ་སྟེ། གཞན་ལས་ཐ་ན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་ཙམ་ཡང་འཛིན་པར་བྱེད་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བཟུང་བར་གསུངས་པ་ལ། རྒྱལ་བ་སྐྱེད་མ་ཚང་བར་རྙེད་པ་དང་ཞེས་ཡོན་ཏན་གྱི་གྲངས་སུ་ཡང་བགྲང་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པར་ནི་རྗེ་བཙུན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དོན་རྣམས་ལ་གདུལ་བྱ་རྣམས་མི་རྨོངས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐབས་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་རབ་བསྟན་ཏེ། དགུ་ལ་སོགས་པར་བསྡུ་བ་ལ་ནི་དོན་མེད་དེ། རྒྱས་པའི་དུས་ན་ནི་ཉུང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་བསྔགས་ཤིང༌། བསྡུས་པ་དབྱེ་བའི་ཚེ་ཡང་རྣམ་པར་རབ་ཏུ་མང་པོ་བསྔགས་པའི་ཕྱིར་དང༌། སྐབས་དགུ་ལ་སོགས་པར་ཕྱེ་ན་ཇི་ལྟར་བརྒྱད་དུ་བསྟན་པ་ལས་ཅི་ཞིག་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འགྱུར། དེ་བས་ན་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐབས་ཀྱི་དོན་དགུ་ལ་སོགས་པར་མ་མཛད་པར་ངེས་སོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ཁ་ཅིག་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དངོས་གཙོར་སྟོན་པ་སྟེ་འདུན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་གྲོགས་ལ་དེར་གདགས་ཏེ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ལ་དེར་གདགས་ཏེ་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་ལ་སོགས་པའོ། །དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་འདོད་པར་བྱ་བ་སྟེ་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱ་བ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཉིད་དོ། །དམིགས་པར་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །རང་གི་ངོ་བོ་ཞེས་པ་ནི་འདོད་པ་ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ་འོག་ནས་འཆད་པར་བྱེད་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། གཞན་དོན་བྱེད་ཕྱིར་ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པར་འདོད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་ཡང་འཐོབ་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །སྨོན་པ་ཞེས་པ་ནི་སྨོན་པ་ཙམ་ཏེ་ཚོགས་བསགས་པས་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཚོགས་བླང་བ་ཡང་མ་བྱས་པའོ། །འཇུག་པ་ཞེས་པ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མཉེས་པར་བྱས་ཏེ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་བར་དུ་གཏོགས་པའི་སྒྲུབ་པའི་སྤྱོད་པའོ། །དོན་འདི་ནི་སློབ་དཔོན་ཞི་བ་ལྷའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དེ་མདོར་བསྡུ་ན། །རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཤེས་བྱ་སྟེ། །བྱང་ཆུབ་སྨོན་པའི་སེམས་དང་ནི། །འཇུག་པ་བྱང་ཆུབ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འགྲོ་བར་འདོད་དང་འགྲོ་བ་ཡིན། །བྱེད་ བྲག་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་མཁས་པས་འདི་གཉིས་ཀྱི། །བྱེ་བྲག་རིམ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བཤད་དོ། །སློབ་དཔོན་དཔལ་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ཞབས་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ནི། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་སྨོན་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉིད་དུ་བརྗོད་ལ། ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ལ་འཇུག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ། གྲོགས་སྟོབས་རྒྱུ་སྟོབས་རྩ་བའི་སྟོབས། །ཐོས་སྟོབས་དགེ་བ་གོམས་པ་ལས། །མི་བརྟན་པ་དང་བརྟན་འབྱུང་བ། །གཞན་གྱིས་བསྟན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་བཤད། །ཅེས་པ་དང༌། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རབ་བསྟེན་བྱས། །བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཚོགས་རབ་བསགས། །ཆོས་ལ་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ནི། །སྐྱེས་ཕྱིར་དེ་ནི་དམ་པར་འདོད། །ཅེས་གསུངས་པའི་དབང་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་སར་གནས་པ་དང༌། དེ་མ་ཐོབ་པ་ལས་སྨོན་པ་དང་འཇུག་པར་བཞག་སྟེ། ཆོས་ལ་མི་རྟོག་པ་དང་པོ་ཐོབ་པ་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་བ་སྟེ། ཟབ་མོའི་དོན་ལ་སོ་མ་ཉི་མེད། །ཅེས་པ་དང༌། རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་ལྟ་ལ་སོགས། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ད་ནི་འདི་སྙམ་དུ་འདུན་པ་དང༌། སྙིང་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་སེམས་ཅན་དང་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དམིགས་ཏེ་སྐྱེས་པ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འདུན་པ་འབའ་ཞིག་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་སྒྲར་བསྟན་ཞེས་བསམས་ནས་དྲི་བ་དང་ལན་རྣམས་འབྱུང་བ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད་པ་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱའོ། །ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། །ཡང་འདོད་པའི་བདག་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དེའི་ལན་བསྟན་པ་ནི་འདོད་པ་དེ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟར་འདོད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི། དངོས་པོ་ཉིད་དུ་ཞེན་པས་འདོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་མཁན་པོ་ཞིག །སྤྲུལ་པ་ཐར་པ་བྱ་ཕྱིར་བརྩོན། །དེ་
Chinese
第一品解释。 第一品解释。 如是已显示总摄之义，菩萨欲随证菩提，以是果故，必须获得一切种智。故最初以总摄一切种智之词句，以分别解说之门而说，如是说。证悟一切种智，若不圆满了知道智，则不能证悟，故说为道智。又若不善为了知一切基，则不能善为了知道，故说为一切智。其后，为了圆满了知一切智三者，是为作彼等之因，又以总摄一切种、道、基之门，修习一切智三者，故说为现观。其后，为了易于理解，说从一切现观生起至极究竟之现观。以标相等为先导，宣说了 顶现观。此后，又次第摄取获得顶现观后，个别与总摄而证悟之诸义，为了稳固，而作修习，故宣说了渐次现观。其后，修习渐次现观，是因极度串习彼等之故，以一刹那修习，故宣说了一刹那现观证菩提。如是已显示一切因。其后，为了修习一刹那现观证菩提之第二刹那，宣说了现观证法身，如是次第决定之因由，我将依次叙述，是为了减少辛劳且易于记忆之故。若彼等经中，不是以极多之章节数来显示吗？为何尊者您作了如此多的段落之义？段落之义也显示了乃至一之总摄，若至九等，为何？
English
Explanation of the First Chapter. Explanation of the First Chapter. Thus, having shown all the meanings that have been summarized, since a Bodhisattva desires to attain enlightenment, and because it is the result, it is necessary to attain omniscience. Therefore, at first, it is intended to explain through the method of exposition by using verses that summarize omniscience, and so on. The realization of omniscience is impossible without fully knowing the path-wisdom, so it is said to be path-wisdom. Furthermore, without fully and properly knowing all the bases, it is impossible to fully and properly know the path, so it is said to be all-knowingness. After that, in order to fully know the three omnisciences, it is the cause for doing those things. Again, through the method of summarizing all aspects, paths, and bases of knowledge, the three omnisciences are cultivated, so it is said to be manifest realization of all aspects. After that, in order to make it easy to understand, it is said that from the complete realization of all aspects arises the realization that is the ultimate perfection. Preceded by the designation of signs and so on, the peak realization is taught. Then, again, after obtaining the peak realization, the meanings of realizing individually and collectively are taken up in order. In order to make it stable, it is cultivated, so the gradual realization is taught. After that, the gradual realization is cultivated because those things have become very familiar. Because it is cultivated in one instant, the enlightenment of one instant is taught. Thus, all causes have been shown. After that, in order to cultivate the enlightenment of one instant, in the second instant, the enlightenment of the Dharmakaya is taught. The reasons for determining the order in this way are mentioned in sequence. My arrangement of them all at once is for the sake of reducing effort and making it easy to remember. If in those sutras, isn't it taught with a very large number of chapters? How is it that the venerable one has made so many sections of meaning? The meaning of the sections also shows the summary up to one. If it goes up to nine, why?
Chinese
如果问为什么不这样做呢？在某某经中，分那么多品，是为了那些根器极差的众生，即使只书写、读诵一品，也能逐渐进入佛法，如经中所说：“乃至从其他地方受持一句偈颂”，就是这个意思。对于具有菩萨资质的人来说，才宣说要完整受持。因为“圆满获得能生诸佛之母”也被列为功德之一。因此，对于偈颂体裁，至尊上师为了使所化众生不迷惑于现观的意义，才善巧地宣说了八个部分等。归纳为九个部分等是没有意义的，因为在广说时，简略反而受到赞扬，而在分析归纳时，极多反而受到赞扬。如果分为九个部分等，那么与宣说八个部分相比，又能获得什么功德呢？因此，因为没有意义，所以确定没有将章节的意义分为九个部分等。“发心”这个词，有些人认为主要显示的是真实的发心，即希求等。有些人认为发心的增长之助缘也属于发心，即布施等。有些人认为发心的果也属于发心，即唯一道等。所谓“所缘”，就是想要得到的，也就是想要追求的圆满正等觉。就像所说的“所缘就是所要成就的”一样。所谓“自性”，就是用“希求”来表示，将在下文阐述。为什么希求呢？用“为利他故”来表示。这样，菩萨因为具有利益众生的心，所以具有菩提心，因此也获得了菩萨的名称。这样就显示了这就是发心。所谓“愿”，仅仅是愿，即没有通过积累资粮来受持发心的资粮。所谓“行”，是从使善知识欢喜而如法受持所生起的发心开始，直到没有
English
If asked why not do so? In such and such a sutra, dividing into so many chapters is to allow those beings with extremely inferior faculties to gradually enter the Dharma even by writing or reciting a single chapter, as stated in the sutra, "Even if one holds a single verse from elsewhere," that is the meaning. For those with Bodhisattva qualities, it is said to completely hold it. Because "fully obtaining the mother who gives birth to all Buddhas" is also listed as one of the merits. Therefore, for verse form, the venerable master skillfully explained the eight parts, etc., in order to prevent the disciples from being confused about the meaning of the realizations. There is no point in summarizing into nine parts, etc., because brevity is praised during extensive explanation, and extreme abundance is praised when analyzing summaries. If divided into nine parts, etc., what merit would be gained compared to explaining eight parts? Therefore, because it is meaningless, it is certain that the meaning of the chapters was not divided into nine parts, etc. The term "generating the mind" (bodhicitta): Some consider this to mainly show the actual bodhicitta, such as aspiration, etc. Some consider the aids that increase bodhicitta to also belong to it, such as generosity, etc. Some consider the result of bodhicitta to also belong to it, such as the single path, etc. The so-called "object of focus" is what one desires to obtain, that is, the perfect and complete enlightenment that one seeks. It is like saying, "The object of focus is what is to be accomplished." The so-called "own nature" is indicated by "desire," which will be explained below. Why desire? It is indicated by "for the sake of others." Thus, a Bodhisattva, because he has the mind of benefiting sentient beings, has the mind of enlightenment, and therefore also obtains the name of Bodhisattva. Thus, it is shown that this is generating the mind. The so-called "aspiration" is merely aspiration, that is, not even taking the accumulation of merit as the accumulation of bodhicitta. The so-called "entering" starts from the bodhicitta arising from pleasing the virtuous friend and properly receiving it, until there is no
Chinese
是属于证悟道中间的修持行为。这个意义导师寂天菩萨也曾说过：菩提心若总摄，当知有两种相，谓愿菩提心与行菩提心。欲行与正行，如工巧者别，智者如是知，次第此二别。导师吉祥佛智足也曾说过：异生地的所有有情都说是愿菩提心，从极喜地开始，以智慧的差别而安立为如法界一般的行菩提心。又有些人说：友力因力根本力，闻力善习所生故，说有不坚与坚固，由他所说发心生。以及，圆满佛陀善亲近，福德智慧资粮积，于法无分别智慧，生故彼即名殊胜。说是依于这些所说，安立不退转地与未得此地者为愿心与行心。初得法无分别者，是已得暖位，甚深义中无狐疑，以及，梦中一切法，亦观如梦等。说是由于这些所说。现在想，与慈悲称为心所的二者平等具足之心，缘于有情与圆满菩提的境而生起，是为发心。为何在《集学论》中，只将心所中的欲当作发心的体性来宣说呢？想到这里，就会产生疑问和回答，就是说因为宣说了“真实圆满菩提之欲即是”等等。说“是”是因为“为何”之故。其余容易理解。又将欲的自性是什么与什么是欲连在一起。对此的回答是，此欲也如幻化一般是欲，但不是执着于实有的欲。 犹如幻师，为使幻化解脱而努力。那