Tibetan
་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ནམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཐབས་མཁས་ པས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཀྱང་སྦྱིན་པའི་བདག་པོ་དང་ལེན་པ་ཡང་མི་དམིགས། ཆོས་དེ་དག་ལས་གཞན་དུ་ཡང་མི་སྤྱོད་ན་དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ན་ཐབས་མཁས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ནམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཀྱང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའང་མི་དམིགས། ཆོས་དེ་གཉིས་ལས་གཞན་དུ་མི་སྤྱོད་ན་དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ན་ཐབས་མཁས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ནམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཀྱང། བཟོད་པ་དང་བཟོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མི་དམིགས། ཆོས་དེ་གཉིས་ལས་གཞན་དུ་ཡང་མི་སྤྱོད་ན། དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ན། ཐབས་མཁས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ནམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཀྱང༌། བརྩོན་འགྲུས་དང་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ཡང་མི་དམིགས། ཆོས་དེ་གཉིས་ལས་གཞན་དུ་ཡང་མ་དམིགས་ན། དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ ན། ཐབས་མཁས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ནམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཀྱང༌། བསམ་གཏན་དང་བསམ་གཏན་པའང་མི་དམིགས། ཆོས་དེ་གཉིས་ལས་གཞན་དུའང་མི་སྤྱོད་ན་དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ན། ཐབས་མཁས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ནམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་ཡང་ཤེས་རབ་དང་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའང་མི་དམིགས། ཆོས་དེ་གཉིས་ལས་གཞན་དུའང་མི་སྤྱོད་ན། དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ན། ཐབས་མཁས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ནམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་ལ་སྤྱོད་ཀྱང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་སྒོམ་པ་ཡང་མི་དམིགས། ཆོས་དེ་གཉིས་ལས་གཞན་དུའང་མི་སྤྱོད་ན། དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ན། ཐབས་མཁས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ལ་བརྩོན་པར་བགྱིད་པ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཐབས་མཁས་པས་གཟུགས་ལ་མི་སྦྱོར་མི་འབྱེད་དེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་སྦྱར་བའམ། དབྱེ་བར་བྱ་བའི་གཟུགས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མི་སྦྱོར་མི་འབྱེད་དེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་ལ་སྦྱར་བའམ་དབྱེ་བར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །སྐྱེ་མཆེད་དང༌། ཁམས་དང༌། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་མི་སྦྱོར་མི་འབྱེད་དེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་ལ་སྦྱར་བའམ་དབྱེ་བར་བྱ་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་སྦྱོར་མི་འབྱེད་དེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་ལ་སྦྱར་བའམ་དབྱེ་བར་བྱ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང༌། བསམ་གཏན་དང༌། ཚད་མེད་པ་དང༌། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང༌། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། སྨོན་པ་མེད་པ་དང༌། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་ལ་མི་སྦྱོར་མི་འབྱེད་དེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་སྦྱར་བའམ། དབྱེ་བར་བྱ་བའི་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང༌། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང༌། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང༌། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང༌། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ལ་མི་སྦྱོར་མི་འབྱེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་སྦྱར་བའམ། དབྱེ་བར་བྱ་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་གང་ལ་ཡང་སྦྱར་བའམ་དབྱེ་བར་བགྱི་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་ན། གང་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བསླབ་པར་བགྱི་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་འགྱུར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མ་བསླབས་པར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་
Chinese
菩萨摩诃萨将证得无上正等菩提。世尊开示说：善现，当菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，以善巧方便行布施波罗蜜多，然亦不执著布施的施主和受者。不于这些法之外而行，那时菩萨摩诃萨将获得菩提之道。善现，菩萨摩诃萨如是行般若波罗蜜多，以善巧方便将证得无上正等菩提。善现，又，当菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，行持戒波罗蜜多，然亦不执著戒律和持戒者。不于这二法之外而行，那时菩萨摩诃萨将获得菩提之道。善现，菩萨摩诃萨如是行般若波罗蜜多，以善巧方便将证得无上正等菩提。善现，又，当菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，行忍辱波罗蜜多，然亦不执著忍辱和具忍辱者。不于这二法之外而行，那时菩萨摩诃萨将获得菩提之道。善现，菩萨摩诃萨如是行般若波罗蜜多，以善巧方便将证得无上正等菩提。善现，又，当菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，行精进波罗蜜多，然亦不执著精进和发起精进者。不于这二法之外而执著，那时菩萨摩诃萨将获得菩提之道。善现，
English
The Bodhisattva Mahasattva will realize the Unsurpassed Perfect Enlightenment. The Blessed One said: Subhuti, when a Bodhisattva Mahasattva practices the Perfection of Wisdom, with skillful means, even though practicing the Perfection of Giving, he does not fixate on the giver or the receiver of the giving. If he does not practice apart from these dharmas, then the Bodhisattva Mahasattva will attain the path to enlightenment. Subhuti, if a Bodhisattva Mahasattva practices the Perfection of Wisdom in this way, with skillful means, he will realize the Unsurpassed Perfect Enlightenment. Furthermore, Subhuti, when a Bodhisattva Mahasattva practices the Perfection of Wisdom, even though practicing the Perfection of Ethics, he does not fixate on ethics or those who possess ethics. If he does not practice apart from these two dharmas, then the Bodhisattva Mahasattva will attain the path to enlightenment. Subhuti, if a Bodhisattva Mahasattva practices the Perfection of Wisdom in this way, with skillful means, he will realize the Unsurpassed Perfect Enlightenment. Furthermore, Subhuti, when a Bodhisattva Mahasattva practices the Perfection of Wisdom, even though practicing the Perfection of Patience, he does not fixate on patience or those who possess patience. If he does not practice apart from these two dharmas, then the Bodhisattva Mahasattva will attain the path to enlightenment. Subhuti, if a Bodhisattva Mahasattva practices the Perfection of Wisdom in this way, with skillful means, he will realize the Unsurpassed Perfect Enlightenment. Furthermore, Subhuti, when a Bodhisattva Mahasattva practices the Perfection of Wisdom, even though practicing the Perfection of Diligence, he does not fixate on diligence or those who initiate diligence. If he does not fixate apart from these two dharmas, then the Bodhisattva Mahasattva will attain the path to enlightenment. Subhuti,
Chinese
若菩萨摩诃萨如是行般若波罗蜜多时，以方便善巧现证无上正等菩提。善现，复次，若菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，行静虑波罗蜜多，然亦不执著静虑及静虑者，不于此二法外而行，尔时菩萨摩诃萨乃能获得菩提之道。善现，若菩萨摩诃萨如是行般若波罗蜜多时，以方便善巧现证无上正等菩提。善现，复次，若菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，修般若波罗蜜多，然亦不执著般若及般若相应者，不于此二法外而行，尔时菩萨摩诃萨乃能获得菩提之道。善现，若菩萨摩诃萨如是行般若波罗蜜多时，以方便善巧现证无上正等菩提。善现，复次，若菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，乃至行十八不共佛法，然亦不执著诸不共佛法及修不共佛法者，不于此二法外而行，尔时菩萨摩诃萨乃能获得菩提之道。善现，若菩萨摩诃萨如是行般若波罗蜜多时，以方便善巧现证无上正等菩提。尔时，具寿舍利子白世尊言：世尊，云何菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，乃能勤修菩提之道？世尊告ྩལ་པ། 舍利子，菩萨摩诃萨在修行般若波罗蜜多时，以善巧方便不合不分。那是什么缘故呢？因为是这样，凡是所合或所分的色，都是无自性的。受、想、行、识也不合不分。那是什么缘故呢？因为是这样，凡是所合或所分的识，都是无自性的。十二处、十八界、十二缘起等也不合不分。那是什么缘故呢？因为是这样，凡是所合或所分的十二缘起，都是无自性的。诸波罗蜜多、一切空性、菩提之分法等也不合不分。那是什么缘故呢？因为是这样，凡是所合或所分的菩提之分法，都是无自性的。圣谛、静虑、四无量、无色定、解脱、渐次住定、空性、无相、无愿、神通、等持、陀罗尼门等也不合不分。那是什么缘故呢？因为是这样，凡是所合或所分的陀罗尼门，都是无自性的。如来十力、四无畏、四无碍解、大慈、大悲、不共佛法等也不合不分。那是什么缘故呢？因为是这样，凡是所合或所分的不共佛法，都是无自性的。 ྩལ་པ། 世尊，如果任何法都没有可合或可分的自性，那么菩萨摩诃萨所应修学的般若波罗蜜多，要如何才能现证呢？如果没有修学般若波罗蜜多，菩萨摩诃萨又如何能现证无上正等菩提呢？
English
When a Bodhisattva-Mahasattva thus practices the Perfection of Wisdom, through skillful means he manifestly and completely awakens to unsurpassed, perfect, and complete enlightenment. Furthermore, Subhuti, when a Bodhisattva-Mahasattva practices the Perfection of Wisdom, even though he practices the Perfection of Dhyana, he does not fixate on Dhyana or the practitioner of Dhyana. If he does not practice outside of these two dharmas, then the Bodhisattva-Mahasattva will obtain the path to enlightenment. Subhuti, when a Bodhisattva-Mahasattva thus practices the Perfection of Wisdom, through skillful means he manifestly and completely awakens to unsurpassed, perfect, and complete enlightenment. Furthermore, Subhuti, when a Bodhisattva-Mahasattva practices the Perfection of Wisdom, even though he cultivates the Perfection of Wisdom, he does not fixate on Wisdom or those endowed with Wisdom. If he does not practice outside of these two dharmas, then the Bodhisattva-Mahasattva will obtain the path to enlightenment. Subhuti, when a Bodhisattva-Mahasattva thus practices the Perfection of Wisdom, through skillful means he manifestly and completely awakens to unsurpassed, perfect, and complete enlightenment. Furthermore, Subhuti, when a Bodhisattva-Mahasattva practices the Perfection of Wisdom, even though he practices up to the eighteen unshared qualities of the Buddha, he does not fixate on the unshared qualities of the Buddha or the cultivation of the unshared qualities of the Buddha. If he does not practice outside of these two dharmas, then the Bodhisattva-Mahasattva will obtain the path to enlightenment. Subhuti, when a Bodhisattva-Mahasattva thus practices the Perfection of Wisdom, through skillful means he manifestly and completely awakens to unsurpassed, perfect, and complete enlightenment. Then, the venerable Shariputra said to the Blessed One: "Blessed One, how does a Bodhisattva-Mahasattva, when practicing the Perfection of Wisdom, diligently cultivate the path to enlightenment?" The Blessed One said:
English
Tsalpa: Shariputra, when a Bodhisattva-Mahasattva practices the Perfection of Wisdom, he does not combine or separate forms with skillful means. Why is that? Because, in this way, whatever is combined or separated, form is without intrinsic nature. Feelings, perceptions, formations, and consciousness are also not combined or separated. Why is that? Because, in this way, whatever is combined or separated, consciousness is without intrinsic nature. The twelve sense bases, the eighteen elements, and the twelve links of dependent origination are also not combined or separated. Why is that? Because, in this way, whatever is combined or separated, the twelve links of dependent origination are without intrinsic nature. The perfections, all emptinesses, and the dharmas of the aspects of enlightenment are also not combined or separated. Why is that? Because, in this way, whatever is combined or separated, the dharmas of the aspects of enlightenment are without intrinsic nature. The noble truths, meditative stabilizations, the immeasurables, the formless absorptions, the liberations, the gradually abiding stabilizations, emptiness, signlessness, wishlessness, clairvoyance, samadhi, and the doors of dharani are also not combined or separated. Why is that? Because, in this way, whatever is combined or separated, the doors of dharani are without intrinsic nature. The ten powers of the Tathagata, the four fearlessnesses, the four analytical knowledges, great love, great compassion, and the unshared dharmas of the Buddha are also not combined or separated. Why is that? Because, in this way, whatever is combined or separated, the unshared dharmas of the Buddha are without intrinsic nature. Tsalpa: Blessed One, if there is no intrinsic nature in any dharma to be combined or separated, then how can the Perfection of Wisdom, which Bodhisattva-Mahasattvas should train in, be realized? If the Perfection of Wisdom is not trained in, how can Bodhisattva-Mahasattvas realize unsurpassed, perfect, and complete enlightenment?