Tibetan
མས་ངོ་བོས་ཞེས་པ་སྟེ། ཆོས་ནི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པ་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་དངོས་པོ་མ་ལུས་པའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་གཉུག་མའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་སོ། །འོ་ན་འདི་ལྟར་འགྲོ་བ་ནི་རྐྱེན་ལ་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པའི་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཏེ་དེ་དག་ ཀྱང་དེར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། མེད་པ་ནི་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱིའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལའོ། །བསོད་ནམས་མེད་ཅིང་སྡིག་པ་མེད། །ཅེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རོ་མཉམ་པ་དེའི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། འཇིག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འཇིག་པ་དང་སྐྱེ་བ་ནི་སྡིག་པ་དང་བསོད་ནམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ན་དེ་དག་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་འབྱུང་ཞེས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་གསལ་བ་ནི་གཏན་ལ་འབེབས་པའོ། །དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དག་གི་ཚོགས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ལེའུའོ། །ལེའུ་བཅུ་བདུན་པའི་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །། ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པ། གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་བཤད་པ། རྒྱུད་འབྱུང་བའི་སྐབས་ལ་བབས་པའི་དོན་གསུངས་པ། དེ་ནས་གཏམ་རྒྱུད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ལྷགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཕྱོགས་པར་གྱུར་པའོ། །བདུད་ཆེན་པོ་ལས་རྒྱལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བདུད་ཆེན་པོ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་སོ། །ཕ་རོལ་ལས་རྒྱལ་བས་རྒྱལ་བ་སྟེ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ཉིད་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ཀྱི་ཁྲོ་བོའོ། །དེས་པར་ཕྱུང་བར་གྱུར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྣམས་ཀྱིས་གཤིན་རྗེ་གཤེད་དུ་འགྱུར་བའོ། །དགོས་པ་བསྟན་པའི་དོན་དུ་ངེས་པར་ཕྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་དེའི་དུས་སུ་གནས་པའི་ལྷ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་དུ་སྣང་བ་ཡིན་པས་འདི་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རང་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལ་བཀའ་བསྒོ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་ལ་ཞེས་པ་ནི་དུས་སུ་ཉུང་ངུ་ཉེ་བར་མཚོན་པའོ། །ལེགས་པར་རབ་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་རྣམས་སོ་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། །ལེགས་སོ་སྦྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ལེགས་པར་བྱེད་པ་ནི་གང་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ནི་གང་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །གསང་བ་ཆེན་པོའི་བདག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གསང་བ་ཆེན་པོ་ནི་གནོད་སྦྱིན་ནོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་བདག་པོ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའོ། །རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་རིགས་ཏེ་འདིར་དེའི་རིགས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་ན་དེའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཤེས་པའོ། །ཅི་རྒྱུད་འདི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའམ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་ཕྱུང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ན་ད་ཀུ་བེ་ར་ཡི་ཡབ། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ན་ད་ཀུ་བེ་ར་ཞེས་པའི་རྒྱུད་རྐང་པ་གཅིག་དང་བཅས་པའི་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་པ་ལས་ཕྱུང་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ནན་ཏན་དུ་བྱས་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ནན་ཏན་གྱིས་ཏེ་དེས་འདུལ་བའི་བློ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལས་སོ། །ཨཽཌྱ་ན་ནས་བྱུང་ཞེས་པ་ནི་ཨཽཌྱ་ན་ནས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བའོ། །ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།གང་གིས་རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་ཡང་རྨིག་པས་འགེབས་ཤིང་རི་བོ་འང་རབ་ཏུ་གཡོ་བ་ཡི། །མ་ཧེའི་རྒྱབ་ཏུ་ཉི་མ་དམར་པོའི་གནས་སུ་གང་ཞིག་ཞོན་ཞིང་རོལ་པ་ནི། །བསྐལ་པའི་མཐར་བྱུང་སྤྲིན་དང་འདྲ་བའི་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ཀྱི་རྣམ་པས་ཡུན་རིངས་སུ། །འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རབ་ཏུ་འབྱོར་པའི་རྒྱུར་གྱུར་ཅིག །བདེ་གཤེགས་དགོངས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་སྟོབས་ནི་རིན་ཆེན་ཏེ། །སྲིད་གསུམ་མུན་པ་འཇོམས་ཤིང་དགའ་བས་འདི་ནི་ཕྲེང་བའང་ཡིན། །རིན་ཆེན་འོད་ཟེར་ལྡན་པས་སྙིང་ལ་གནས་པའི་ཡོན་ཏན་བྱེད། །མདོག་བཟང་ཕྲེང་བར་བརྒྱུས་པའི་ཡོན་ཏན་ལྡན་པ་འདི་ཡིས་ནི། །སྣོད་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྟག་ཏུ་སེམས་ཉིད་དགའ་ཞིང་རྒྱས་པ་དང༌། །ཤིན་ཏུ་དགའ་བའི་ཡིད་ཀྱིས་མུན་པ་སེལ་བས་ཉི་མ་བཞིན། །རིན་ཆེན་དང་ནི་འདྲ་བས་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་སྟེ། །ཡང་དག་བསྡུས་པས་འགྲོ་བ་ལས་ནི་རྒྱལ་བའོ། །དེ་ཡི་གཉིས་མེད་རྟོགས་པའི་ལས་ནི་མཚུངས་མེད་པའི། །སྙིང་རྗེ་དང་ནི་སྟོང་པའི་བརྩེ་བས་སྣོད་དུ་གྱུར། །སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་སྣོད་ རྣམས་ལས་ནི་བདེ་གཤེགས་ཀྱི། །དགོངས་པའི་བདུད་རྩིའི་ཆུ་ཡིས་བྲན་པའི་བརྩེ་ཆེན་པོ། །ཀུན་མཁྱེན་ཡང་དག་སེམས་ནི་རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་རླབས་བཞིན། །རྒྱལ་བ་གཤིན་རྗེ་གཤེད་དཔལ་རྣམ་སྤྲས་ནན་ཏན་ལས། །ཡོན་ཏན་དཔལ་དུ་གྱུར་པའི་དཀའ་འགྲོལ་འདི་ཡིན་ཏེ། །རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ཞེས་ནི་མིང་དུ་བརྗོད་པའོ། །མ་གྷའ་ཡི་ཤར་གྱི་ཕྱོགས། །བྷཾ་ག་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡུལ། །བི་ཀྲམ་པུ་རིའི་གཙུག་ལག་ཁང༌། །སྐུ་འཁྲུངས་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ལས། །ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་པར་གྱུར་པའི། །གཞོན་ནུ་ཟླ་བས་མཛད་པ་ཡིན། །རྒྱ་གར་མཁན་པོ་ལི་ལ་བཛྲ་ལ། །བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་ནི། །རུས་པ་དཔྱལ་ལ་མཚན་ནི་སེར་ཙ་ཡིས། །རྙེད་དང་གྲགས་པའི་དོན་དུ་འདི་མ་བསྒྱུར། །རང་གི་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱིས་གསོལ་བཏབ་ནས། །ཕན་པའི་བསམས་པས་འདི་དོན་ལེགས་པར་བསྒྱུར། །གལ་ཏེ་ལྷག་ཆད་འགའ་ཞིག་ཡོད་སྲིད་ན། །རྒྱ་དཔེ་གཞན་དང་མཁས་པ་གཞན་དག་ལ། །ད་དུང་བདག་ཉིད་ཞུས་གཏུགས་ལེགས་པར་བགྱིད། །སྒྲ་ཡི་མིང་དང་རྣམ་རྟོག་སྣ་ཚོགས་པས། །ལོ་ཙཱ་གཞན་གྱིས་བཅོས་པ་མ་མཛད་ཅིག །མཉན་ཞིང་ཤེས་ན་འདི་ལ་བཤད་པ་མཛོད། །དཔལ་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ནག་པོའི་དཀའ་འགྲེལ་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ། སློབ་དཔོན་གཞོན་ནུ་ཟླ་བས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། གཤིན་རྗེ་གཤེད་ནག་པོའི་རྒྱུད་ཀྱི་དཀའ་འགྲེལ་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ། ཨབདྷཱུཏ་གཞོན་ནུ་ཟླ་བ།
Chinese
མས་ངོ་བོས་，意思是说，法是持有自性的体性，是所有坚固和运动的事物。它们的自性是本来的真如，空行母们也是自性清净的。如果像这样流转是具有缘起之生的流转的自性，那么它们也会变成那样吗？回答说：མེད་ཅིང་（藏文），等等。没有就是没有本身。那是它们的。དེ་བཞིན་ཉིད་（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思）意思是真如。བསོད་ནམས་མེད་ཅིང་སྡིག་པ་མེད།（藏文）意思是说，一切都是味一性的自性。为什么呢？回答说：འཇིག་དང་（藏文），等等。坏灭和生是罪业和福德的结合，但它们是从无实有中产生的。为什么会产生它们的自性呢？菩提心是指佛陀的心之自性。阐明它就是确定。那是显示它的集合，即阐明菩提心的章节。第十七章的解释完毕。 第十八章。故事的解释。 讲述了讲述传承出现时机的意义。从“此后要讲述故事”等开始。ལྷགས་ཏེ་（藏文）意思是显现趋向。所谓“战胜大魔”，大魔是指烦恼等的体性。战胜彼岸即是胜利，是指从五种现证菩提中真实出现的金刚持，也就是降阎魔尊的形象。所谓“自身的语意心金刚之主”，是指降阎魔尊的忿怒相。所谓“由此而出”，是指以身语意化为降阎魔尊。为了显示必要性而必然取出等，那些也是在那时安住的诸神等显现的那样，所以要这样讲述。世尊自己也不是对自己的自性进行教诲。所谓“刹那间”，是指时间短暂接近的象征。所谓“善加忆念”，是指诸魔等。ྷག་མའོ。（藏文）好啊，什么是具有布施的呢？ 善于行事是指最善于行事是什么意思。被称为大秘密的主尊，大秘密是夜叉。（藏文：གནོད་སྦྱིན།）他们的主尊是金刚手。（藏文：ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ།）被称为金刚部的主尊是不动部的种姓，这里因为他的种姓最为殊胜，所以是依他的权势而说的智慧。这个续部是主要的吗？还是像喜金刚续一样如实地摘录出来的呢？说：“那达鸠毗罗之父。”等等，意思是说从那达鸠毗罗的具有一个支分的十万续部中摘录出来的。努力去做，是指以真实的努力，为了那些具有调伏之意的人们。同样，被称为续部的大王等等，是从续部之王中来的。从邬金（梵文：Oḍḍiyāna，梵文罗马拟音：Oḍḍiyāna）来，是指从邬金如实地来的。第十八章的解释完毕。 谁以蹄覆盖海之水，山亦剧烈摇动。 谁于水牛背上，在红色太阳之处骑乘嬉戏。 于劫末出现，如云般的阎罗死主之相，长久地。 愿成为众生圆满兴盛之因。善逝之意，完全了知的力量是珍宝。 摧毁三有黑暗，喜悦，此亦是念珠。 具有珍宝光芒，于心间安住，行利益。 以妙色串联成念珠，具有功德，以此。 器情众生恒时心性喜悦增长， 以极喜之意消除黑暗，如太阳。 与珍宝相似，故为珍宝念珠。 真实摄集，从有情中获得胜利。 彼之无二证悟之业，是无与伦比的。 以悲悯与空性的慈爱，成为法器。 从所有众生的法器 中，以善逝的 意之甘露水所润湿的大慈爱。 全知真实心如海之波涛。 胜者阎罗死主光荣圆满庄严努力中， 成为功德光荣者。
English
The term 'Maso Ngowo' means that Dharma holds the characteristic of self-nature, encompassing all stable and moving entities. Their self-nature is the primordial Suchness, and the Dakinis are also naturally pure. If wandering in this way is the nature of wandering with arising from conditions, will they also become like that? It is said: 'Med Ching' (Tibetan), and so on. Non-existence is non-existence itself. That is theirs. 'Dezhinnyid' (Tibetan, Devanagari, Roman transliteration, literal meaning: Suchness) means Suchness. 'Sönam Med Ching Digpa Med' (Tibetan) means that everything is of the nature of one taste. Why? It is said: 'Jig Dang' (Tibetan), and so on. Destruction and birth are the combination of sin and merit, but they arise from the absence of entity. Why does their self-nature arise? Bodhicitta refers to the self-nature of the Buddha's mind. Clarifying it is to ascertain it. That is the collection that shows it, that is, the chapter that clarifies Bodhicitta. The explanation of Chapter Seventeen is completed. Chapter Eighteen. Explanation of the Story. The meaning of the occasion when the lineage arises is explained. It starts from 'Then, the story should be told,' and so on. 'Lhagte' (Tibetan) means to manifest and approach. The so-called 'Victorious over the Great Demon,' the Great Demon refers to the nature of afflictions and so on. Victory over the other shore is victory, which refers to the Vajradhara who truly appeared from the five kinds of Abhisambodhi, that is, the image of Yamantaka. The so-called 'Lord of Vajra of one's own body, speech, and mind' refers to the wrathful form of Yamantaka. The so-called 'Emerged from that' means transforming into Yamantaka with body, speech, and mind. In order to show the necessity, it is necessary to take out, etc. Those are also how the gods and so on who abide at that time appear, so it should be told like this. The Blessed One himself is not teaching his own self-nature. The so-called 'in an instant' is a symbol of a short and near time. The so-called 'well remembered' refers to the demons and so on.ྷག་མའོ. Well then, what is it that possesses generosity? To do well means what is the meaning of doing the best. The lord of the great secret is called, the great secret is Yaksha. Their lord is Vajrapani. The chief of the Vajra family is called the immovable family, here because his family is the most supreme, it is the wisdom spoken of according to his power. Is this tantra the main one? Or is it extracted as it is like the Hevajra Tantra? It says, "The father of Nada Kubera." And so on, meaning that it was extracted from the one hundred thousand tantras of Nada Kubera with one branch. To make effort means with true effort, for the sake of those who have the mind to subdue. Similarly, what is called the great king of tantras, etc., is from the king of tantras. To come from Oddiyana means to come truly from Oddiyana. The explanation of the eighteenth chapter is complete. Whoever covers the ocean water with a hoof, and the mountains also shake violently. Whoever rides and plays on the back of a buffalo, in the place of the red sun. At the end of the kalpa, the appearance of Yama, the lord of death, like a cloud, for a long time. May it become the cause of the perfect prosperity of beings. The power of fully knowing the intention of the Sugata is precious. Destroying the darkness of the three realms, joy, this is also a rosary. Having the light of jewels, abiding in the heart, doing good. With this, which is strung into a rosary of beautiful colors and has virtues, The mind of the vessel beings is always joyful and expanding, With a very joyful mind, dispelling darkness like the sun. Similar to jewels, it is a jewel rosary. Truly gathered, it is victorious over beings. His non-dual realization of action is unparalleled. With compassion and the love of emptiness, it becomes a vessel. From the vessels of all sentient beings, With the great love moistened by the nectar water of the Sugata's intention. The omniscient true mind is like the waves of the ocean. In the effort of the victorious Yama, the lord of death, glorious and fully adorned, Becoming the glory of virtue.
Chinese
此乃难解之疏解，名为珍宝鬘。摩伽陀之东方，名为孟加拉之地方，毗讫蓝尸罗寺，诞生大智者处，阿瓦杜提巴所化之，青年月所造也。印度堪布利拉金刚，藏地译师索南坚赞者，种姓为贝，名为色擦者，非为利养名声而译此，乃由自己之弟子们祈请后，以饶益之心而善译此义。若有少许增减之处，于其他印度梵本及其他智者处，仍当自身请教善为校对。以声音之名及种种分别念，勿使其他译师改动之。听闻且知晓后，对此作讲解。吉祥阎魔敌黑尊之难解疏解珍宝鬘，导师青年月所造圆满。 阎魔敌黑尊续之难解疏解珍宝鬘，阿瓦杜提青年月。
English
This is the commentary on the difficult points, named "Precious Garland." In the east of Magadha, in the land called Bengal, in the Vikramashila monastery, from the great scholar who was born there, by the one transformed into Avadhuti, it was composed by Young Moon. The Indian Abbot Lilavajra, and the Tibetan translator Sonam Gyaltsen, whose clan is Pel and name is Sertsa, did not translate this for gain or fame, but after being requested by his own students, he translated this meaning well with a beneficial intention. If there are any additions or omissions, one should still consult other Indian texts and other wise people and carefully proofread it oneself. Do not let other translators alter it with names of sounds and various discriminations. Having heard and understood, give explanations on this. The commentary on the difficult points of the glorious Black Yamari, called "Precious Garland," composed by the teacher Young Moon, is complete. The commentary on the difficult points of the Black Yamari Tantra, called "Precious Garland," by Avadhuti Young Moon.