Tibetan
། །མཁས་པ་རྣམས་ནི་འདོགས་པར་བྱེད། །མིང་མ་གཏོགས་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང༌། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་མཁའ་བཞིན། །དེ་བཞིན་གསང་སྔགས་དབང་ཕྱུག་ཀྱང༌། །ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་སྣང་བར་ཟད། །མེ་དང་ཆུ་དང་རླུང་མ་ཡིན། །ས་དང་ཉི་མའང་མ་ཡིན་ཞིང༌། །ཟླ་བ་ལ་སོགས་གཟའ་ཀུན་མིན། །ཉིན་པར་དང་ནི་མཚན་མོའང་མིན། །སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའང་མིན། །འཆི་བ་དང་ནི་རྒུད་པ་མིན། །སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཡུད་ཙམ་མིན། །ལོ་ལ་སོགས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཞིང༌། །འཇིག་པ་དང་ནི་ཆགས་པའང་མིན། །བསྐལ་པའི་གྲངས་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། །དགེ་དང་མི་དགེ་ལས་བྱུང་བའི། །དབུས་སུའང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་མཁྱེན་གོ་འཕང་འདོད་པ་ཡིས། །རྟོག་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ། །དེ་ཀུན་གང་ལའང་མེད་འགྱུར་པ། །དེ་ལ་རྟག་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དེ། །ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། ཡང་ཤཱ་རིའི་བུ་སེམས་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །གླེང་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ལུས་པའི་མན་ངག་འདིར་བྱིན་པས་སོ། །ལེའུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་བཞིན་ནོ། །ལེའུ་བཅུ་བདུན་པའི་བཤད་པའོ།། །།ད་ནི་གཞུང་ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། གསང་བའི་བདག་པོ་ཆེན་པོ་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གནོད་སྦྱིན་གསང་སྔགས་དྲག་པོ་འཆང་བ་རྣམས་ནི་གསང་བ་སྟེ། དེ་དག་གདུལ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་དབང་ཕྱུག་ཏུ་སྐྱེས་པས་ན་བདག་པོའོ། །གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བའི་དོན་འཛིན་པར་དབང་བསྐུར་བས་ན་གསང་བའི་བདག་པོའོ། །དེ་ཉིད་མཐུའི་ཁྱད་པར་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བས་ན་ཆེན་པོའོ། །རྡོ་རྗེའི་མཚན་མ་ལས་བྱུང་བས་ན་རྡོ་རྗེའི་རིགས་སོ། །ཡང་ན་གནོད་སྦྱིན་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་དག་གི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པས་ན་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ སོ། །སྔར་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་བཅས་པས་ན་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །དེས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་གསུངས་ཤེ་ན། ན་ཊ་ཀུ་བེ་ར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་དག་ནི་ལྷ་མོའི་བུད་མེད་ཀྱི་སྒྱུ་མ་རབ་ཏུ་མང་པོ་དང༌། རབ་ཏུ་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་གར་བྱེད་པས་ན་གར་མཁན་ན་ཊ་སྟེ་བདུད་ཀྱི་སྡེའོ། །དེས་ནི་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་ལམ་ལས་བཟློག་ཅིང་ཆུད་གསོན་པས་ན་དན་པ་སྟེ་ཀུའོ། །བདུད་ཀྱི་ལས་ནི་དན་པ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ན་བེ་ར་སྟེ་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ་ཞེས་སྦྱར་རོ། །བདུད་ཀྱི་སྡེ་ལོག་པ་ཉིད་ཅི་ལ་དགོངས་ཤེ་ན། བརྒྱ་བྱིན་ལོག་པར་རྣམ་པར་སྣང་བྱེད་དུ་གྱུར་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བསྟན་པ་དང་དགོས་པ་བཅུའི་ཆེད་དུ་སྟེ་དེ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལེའུ་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དོན་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་འདི་དག་གི་དབང་ཡང་དག་པར་མཐོང་ནས་སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ལ་འདུག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདུད་འདུལ་བ་སྟོན་ཏེ། བཅུ་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འབྱམས་ཀླས་པ་ན། འཐབ་མོ་དང་གཡུལ་ལ་སོགས་པ་མོས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྟོབས་ཀྱི་ཆེ་བ་ཉིད་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདུད་འདུལ་བ་སྟོན་ཏོ། །ཡིད་གཉིས་དང་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པའི་མི་དང༌། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་གཉིས་དང་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་བདུད་འདུལ་བ་སྟོན་ཏོ། །བདུད་ཀྱི་སྡེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདུད་འདུལ་བ་སྟོན་ཏོ། །འཐབ་མོ་དང་གཡུལ་ལ་མོས་པའི་མི་དང༌། ལྷ་རྣམས་ཀུན་ནས་བསྡུ་བ་དང༌། ཀུན་ནས་འདུས་པའི་ལྷ་དང༌། མི་རྣམས་འདུལ་བའི་དབང་གི་ཕྱིར་བདུད་འདུལ་བ་སྟོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་ལ་ཐུབ་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བདུད་འདུལ་བ་སྟོན་ཏོ། །སེམས་ཅན་གཞན་མོས་ཤིང་སྤྲོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདུད་འདུལ་བ་སྟོན་ཏོ། །ཕྱི་མའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་སྙིང་བརྩེ་བའི་ཕྱིར་བདུད་འདུལ་བ་སྟོན་ཏོ། །སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་གྱི་བདུད་ཀྱི་ལས་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདུད་ཀྱི་ལ་མ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པར་ཡོངས་ སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བདུད་འདུལ་བ་སྟོན་ཏོ། །ཉོན་མོངས་པའི་སྟོབས་ཀྱི་ཉམས་སྨད་ཅིང་སྟོབས་མེད་པར་བྱས་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་དང༌། དགེ་བའི་རྩ་བ་བརྗོད་པ་དང༌། བྱམས་པའི་སྟོབས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བདུད་འདུལ་བ་སྟོན་ཏོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འབྱམས་ཀླས་པ་དག་ཏུ་ཆོས་ཉིད་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདུད་འདུལ་བ་སྟོན་ཏོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དོན་བཅུ་པོ་དེ་དག་གི་དབང་མཐོང་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདུད་འདུལ་བ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་དག་འདི་འགྲོ་བ་ཆགས་པར་བྱེད་པའི་གར་གྱི་ཉམས་དགུའོ། །སྒེག་དང་དཔའ་དང་འཇིགས་སུ་རུང༌། །དགོད་དང་ཁྲོ་དང་འཇིགས་པར་བྱེད། །སྙིང་རྗེ་ངོ་མཚར་ཞི་བ་སྟེ། །འབར་བའི་གར་དགུའི་ཉམས་དང་ལྡན། །ཞེས་པས་གར་མཛད་པས་ན་ཎ་ཊ་ཀུ་སྟེ་ཀུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུརྦ་ན་ཏི་སྟེ་བྱེད་པའམ་མཁན་པོའོ། །དེ་ཉིད་འགྲོ་བ་ལམ་དམ་པ་ལ་དགོད་པས་གར་ཏེ་མཆོག་དམ་པའོ། །དེ་བས་ན་འདི་ནི་གར་མཁན་མཆོག་ཡིན་པས་ན་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་དབང་བསྐུར་བའི་རྒྱུད་དུ། ཚུར་ཤོག་ཎ་ཊ་ཀུ་བེར། །ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ལ་སྙན་པར་བོས་པའོ་ཞེས་འཆད་དེ་མི་འཐད་པ་མེད་དོ། །དེས་ན་རྒྱུད་འདིར་ཡང་གང་དག་དོན་གྱི་དབང་བཅུ་པོ་འདི་མཐོང་བ་དང༌། གསང་སྔགས་ཀྱི་མཐུ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བདུད་བརྟུལ་བ་མཉམ་པ་མེད་པ་བསྟན་ཞིང་འགྲོ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་རྣམས་ལ་ཡང་གོ་འཕང་འདི་ལྟ་བུ་སྒྲུབས་ཤིག་ཅེས་སྟོན་པའོ།། །།རྩོད་པའི་དུས་སུ་སྙིགས་མ་ལྔས་གཟིར་པ། །བློ་དམན་བདག་འདྲས་འདིར་བསྡུས་རྣམས་ཕྱེ་བས། །བདག་ནི་དཔལ་ལྡན་གཤིན་རྗེས་མ་སྡང་བར། །གཅིག་པུ་བདེ་མཆོག་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་ཤོག །དཔལ་གཤིན་རྗེའི་དགྲ་ནག་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོའི་དཀའ་འགྲེལ་རིན་པོ་ཆེའི་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་བ་སློབ་དཔོན་མཁས་པ་ཆེན་པོ་རཏྣཱ་ཀ་ར་ཤནྟི་ས་ཉུང་བར་སྦྱར་བ་འདི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་སོ།། །།ཨཱ་ཙཱཪྻ་བི་ན་ཡ་ཙནྡྲ་དང༌། །ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་ཆོས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དད་པས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།། །། ལེའུ་བཅུ་བདུན་པ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་བཤད་པ།
Chinese
智者们是安立者，除了名称之外，丝毫也不存在，如同虚空一般。同样，密咒自在者也只是名言而已。不是火、水、风，也不是土、太阳，也不是月亮等一切星宿，不是白天也不是夜晚，不是生也不是灭，不是死也不是衰败，不是刹那也不是须臾，也不是年等，也不是坏灭也不是形成，也没有劫数的数量，也不是从善与非善中产生的，也不是在中间存在的。希求遍知果位者，对于各种各样的分别念，所有那些在任何处都不存在的，要恒常精进。如是说。菩提，是指无分别，自性光明。菩提是虚空的体性，断绝一切分别念。如是说。其自性之心即是菩提心。又，舍利子，此心是菩提的自性，因此称为菩提心。如是说。绪论，是指将所有诀窍都给予此处。品，是指如前。第十七品的解释。现在为了简略经文，（经中）说了“秘密主大金刚部殊胜者”等。夜叉，持猛厉密咒者是秘密。为了调伏他们，出生为他们的自在主，所以是主。另外，由于被授权执持一切如来之秘密义，所以是秘密主。其威力之差别极为殊胜，所以是伟大者。从金刚之相中产生，所以是金刚部。或者，由于出生于夜叉金刚手等的部族中，所以是金刚部。因为具有先前所示的功德，所以是殊胜者。因此如是说。为何如是说呢？说了“那吒鸠毗罗”，这些是天女的妇女的极多幻化，由于做极可怖的舞蹈，所以是舞者那吒，即魔的眷属。他们使所有众生从道上返回并毁灭，所以是丹巴，即鸠。
English
The wise are those who establish, but apart from name, there is nothing at all, like the sky. Similarly, the lord of secret mantras is merely a term. It is not fire, water, or wind, nor earth or sun, nor moon or any other stars. It is not day or night, not birth or cessation, not death or decay, not a moment or a short time, nor years or anything like that, nor destruction or formation. There is no number of kalpas, nor does it arise from good or non-good, nor does it exist in the middle. Those who desire the state of omniscience should constantly strive for that which is free from all kinds of diverse thoughts and does not exist anywhere. Thus it is said. Bodhi is said to be non-conceptual, luminous by nature. Bodhi is the nature of space, abandoning all discriminations. Thus it is said. The mind of its essence is the mind of bodhi. Again, Shariputra, that mind is the nature of bodhi, therefore it is called the mind of bodhi. Thus it is said. Introduction means that all the instructions are given here. Chapter means as before. Explanation of the seventeenth chapter. Now, in order to summarize the text, it is said, "The great lord of secrets, the excellent Vajra family," and so on. Yakshas, those who hold fierce secret mantras, are secret. Because they are born as the lords of those to be subdued, they are lords. Furthermore, because they are empowered to hold the secret meaning of all the Tathagatas, they are lords of secrets. The distinction of that power is extremely excellent, therefore they are great. Because it arises from the sign of the vajra, it is the vajra family. Or, because it is born into the family of yaksha Vajrapani and others, it is the vajra family. Because it possesses the qualities previously shown, it is excellent. Therefore, it is said thus. Why is it said thus? It is said, "Nata Kuvera," these are the extremely numerous illusions of the women of the goddesses, and because they perform extremely terrifying dances, they are the dancers Nata, that is, the retinue of demons. They turn all beings away from the path and destroy them, therefore they are Danpa, that is, Ku.
Chinese
之业乃颠簸因也。为遣除彼，故名毗卢，如是说也。当加之。何以故思及魔众颠倒耶？谓为示现帝释颠倒成为种种显现之业果不虚耗，及为十种必要故，即如圣者出世间品所云：‘嗟，胜者之子！见此等十种义之权能已，安住于精华菩提胜位之菩提萨埵，示现调伏魔，何为十耶？如是，于一切烦恼之无边世界中，于好乐斗诤等之有情，为真实显示菩提萨埵力之伟大，故菩提萨埵示现调伏魔。为断除疑惑与犹豫之人和诸天之疑惑与犹豫，故示现调伏魔。为令魔众完全成熟，故示现调伏魔。为摄集好乐斗诤之人和诸天，及为调伏一切聚集之天人和人等之权能，故示现调伏魔。为完全显示菩提萨埵之威力不可胜，故示现调伏魔。为令他有情欢喜与快乐，故示现调伏魔。为悲悯未来之众生，故示现调伏魔。为完全显示精华菩提之间之魔业，及为完全显示菩提萨埵超越一切魔之边际，
English
The action of is to be turbulent, therefore. In order to dispel that, it is called Vira, so it is said. It should be added. Why is it considered that the hordes of demons are reversed? It is said that in order to show that the fruits of the actions of Indra, which have become various manifestations, are not wasted, and for the sake of ten necessities, as it is said in the chapter of the noble transcendent world: 'O son of the victor! Having seen the power of these ten meanings, the Bodhisattva who dwells in the supreme position of essence enlightenment shows the subjugation of demons. What are the ten? Thus, in the boundless realm of all afflictions, for sentient beings who are fond of fighting and warfare, in order to truly show the greatness of the power of the Bodhisattva, the Bodhisattva shows the subjugation of demons. In order to cut off the doubts and hesitations of people and gods who are in doubt and hesitation, he shows the subjugation of demons. In order to fully mature the hordes of demons, he shows the subjugation of demons. In order to gather people and gods who are fond of fighting and warfare, and in order to subdue the power of all the assembled gods and people, he shows the subjugation of demons. In order to fully show that the power of the Bodhisattva is invincible, he shows the subjugation of demons. In order to make other sentient beings happy and joyful, he shows the subjugation of demons. In order to have compassion for future beings, he shows the subjugation of demons. In order to fully show the actions of demons between the essence of enlightenment, and in order to fully show that the Bodhisattva transcends all the boundaries of demons,
Chinese
行持事业。慈悲稀有寂静，具有炽燃的九种舞姿。因此，以舞姿而称之为纳达古，古（藏文：ཀུ་），意为古尔巴纳蒂（梵文罗马拟音：Kurbānati），即作者或导师。其使众生欢喜于殊胜之道，故为舞，即最胜。因此，此乃最胜之舞者，故于《金刚手灌顶续》中云：“过来，纳达古贝（藏文：ཚུར་ཤོག་ཎ་ཊ་ཀུ་བེར།）！”释迦牟尼佛亲自以此美妙之名呼唤之，此说并无不妥。因此，此续中，为了充分展示那些见到十种意义自在者，以及秘密真言的力量，故显示降伏魔众无与伦比，并教导未来众生应修持如此果位。于争斗之时，为五浊所困扰，如我般智慧低下者，在此将所集之义理剖析开来，愿我不会被具光辉的阎魔所憎恨，独自获得大乐至上之果位！名为《吉祥阎魔敌黑尊》之大续王的难解注释《珍宝明灯》，由大学者惹纳嘎惹香底（梵文：Ratnākaraśānti）略作而成，至此圆满。阿阇黎毗奈耶旃陀罗（梵文：Vinayacandra）与译师比丘法智以虔诚之心翻译、校订并最终确定。 第十七章，菩提心之阐释。
English
Performing activities. Compassion is rare and peaceful, possessing the splendor of nine burning dances. Therefore, it is called Nataku because of the dance. Ku (ཀུ་) means Kurbānati, which means author or teacher. It delights beings on the supreme path, hence it is the dance, the most excellent. Therefore, this is the most excellent dancer, hence in the Vajrapani Abhisheka Tantra it is said: "Come, Natakubera (ཚུར་ཤོག་ཎ་ཊ་ཀུ་བེར།)!" Shakyamuni Buddha himself called him by this beautiful name, and this statement is not inappropriate. Therefore, in this tantra, in order to fully demonstrate those who see the ten meanings of freedom, and the power of secret mantras, it shows the unparalleled subjugation of demons, and teaches future beings to practice such a state. In times of strife, afflicted by the five degenerations, may I, with my inferior intellect, who have gathered and analyzed the meanings here, not be hated by the glorious Yama, and may I alone attain the supreme state of great bliss! This concludes the difficult commentary on the great king of tantras called "The Glorious Black Enemy of Yama," entitled "The Jewel Lamp," briefly composed by the great scholar Ratnākaraśānti. Acharya Vinayacandra and the translator Bhikshu Dharmajnana translated, revised, and finalized it with devotion. Chapter Seventeen, Explanation of Bodhicitta.