English
These too. Perfect collection is collection, joy is thus arising. Aspect is a part. Immovable is immovability itself, cause is cause itself. Fruit is fruit itself. Realizing in the mind of self-nature, these are the subsequent dharmas. Therefore, from the six, the mind is all-pervading, thus it is said. Darkness is ignorance, fault is hatred, thus obscuration, this is vajra. Now, after praising the Tathagatas, it is said to pay homage to the yogis who meditate on them. This 'meditation' refers to what was just mentioned. It is also the completely pure and beginningless self-nature. Again, how does it become? It arises from wisdom and means, therefore it is beyond comparison, and it is examined through the union of secret empowerment, vajra conduct, and vows, etc. Supreme is the means of accomplishment. By what? By the rituals of approach, etc. The knowledge of the mind is unchanging. Which ones? They are the faculties of practice. The four sessions of vajras, etc., have been explained. Having temporarily set aside the practitioners of supreme accomplishment, also to the practitioners of inferior accomplishments such as invisibility, etc. The so-called unfailing path is direct perception, realized through the grace of the guru. Having set aside the practitioners of inferior accomplishment, also to those who hear the name of the tantra, homage is paid, the verses are easy to understand. The collection of peaceful and other activities, by the power of non-attachment, etc., by the wheel. How does it become? By the practice of mantra. Sealing is the mudra of meditation. Now, also to those who see the practice of glorious Guhyasamaja, homage is paid. With these verses of praise, future yogis, if they praise the Tathagatas, should praise. At that time, they are rejoicing, they are the protectors, Buddhas, Bhagavat. How is it well-spoken? What is said, are those who listen to the true Dharma. Yoga, etc., of all the tantras.
Tibetan
ས་པ་སྟེ། མཆོག་གི་བདག་པོ་ཉིད་དོ། །སྐུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ཡིན་ལ། དེའི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་རྡོ་རྗེ་སྟེ། སྐུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རང་གི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དམིགས་ཤིང་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་ཡང་དག་པར་གོ་བར་བྱ་སྟེ། ཅང་མི་གསུང་བར་གྱུར་ཏོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིན་ལ་གསང་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་སྟོན་པ་ཡིན་ལ་དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ་དེ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་མིང་ནི་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་གཞུང་གི་ལེའུའོ། །ཕྱི་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་མིང་ཅན་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པའི། །བཤད་པ་འདི་ནི་སོ་མ་བུ་རིར་བདག་གིས་བྱས། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ནི་ཆོས་འབྱུང་གིས་ནི་ཡང་དག་པར། །གྲོགས་བྱས་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཡང་དག་བྱས། །འདི་ལ་ལྷག་དང་ཆད་པ་གང༌། །མཁས་པ་རྣམས་ལ་སྣང་གྱུར་ན། །འདི་དེའི་བདག་ཉིད་ཉེས་པ་སྟེ། །བློ་ཆེན་བླ་མའི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཕྱོགས་ལམ་དུ་འཁྲུངས་གྱུར་པའི། །དྲི་མའི་ཚོགས་དང་བྲལ་གྱུར་པ། །སྦས་པའི་ཞབས་ནི་བསྟེན་བྱས་ནས། །དེ་ཡི་བཤད་པ་དྲི་མེད་པ། ། ཟླ་བདག་གིས་གང་རྟོགས་པ། །ཅུང་ཟད་བྲིས་པ་དག་གིས་ནི། །བསོད་ནམས་གང་དེས་འཇིག་རྟེན་རྣམས། །དཔལ་ལྡན་གསང་འདུས་ལ་གནས་ཤོག །དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོའི་སློབ་དཔོན་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ལམ་ལ་མཁས་པ་ཆེན་པོའི་ཞབས་ལ་དྲན་པར་བྱས་པ། སློབ་དཔོན་ཟླ་བའི་འོད་དང་མིང་གཞན་རིན་ཆེན་རྡོ་རྗེའི་མྱུ་གུས་མཛད་པ། ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཆེན་པོ་སུན་ཡ་ཤྲཱི་མི་ཏྲ་དང༌། བོད་ཀྱི་སྒྲ་བསྒྱུར་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་དར་མ་གྲགས་ཀྱིས་མང་ཡུལ་གྱི་གྲོང་གི་ལྷ་ཁང་ཀ། རུ་དང༌། ཨག་ཙར་སྒང་དུ་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།། ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པ། ཟླ་བའི་འོད།
Chinese
即是地，是殊胜的主宰。进入身等之中即是普贤。彼之身等的金刚，身等以各自的身等而缘，并作合一，应如实了知，即变为不语。一切皆是，亦是秘密，彼等是示现者，彼即是金刚智慧，即是加持。彼之名即是示现彼之经典的章节。名为后部续的第十八章。此释疏为我于索玛布里所作。彼之法生者亦如实地，作助伴，为他者之义而如实作。此中有何增减，若于智者前显现，此乃彼之自性过失，非为大慧上师。于北方道中出生者，远离垢染之众，依止隐秘之足后，彼之无垢释疏， 月自在所证悟，以略微书写之诸，以此福德愿诸世间，安住于具德密集金刚。忆念大曼荼罗阿阇黎北方道之大智者之足。为阿阇黎月光及异名宝金刚芽所造。第十八章之释疏圆满。印度大堪布苏那室利弥扎，与藏地译师比丘达玛札于芒域之村落之拉康噶汝及阿擦尔岗翻译、校订并确定之。 第十八章之释疏，月光。
English
It is the earth, it is the supreme lord. Entering into the body and so on is Samantabhadra. The vajra of his body and so on, the body and so on are focused on by their own body and so on, and made into one, should be truly understood, and then become speechless. Everything is there, and it is also secret, they are the demonstrators, and that is the Vajra Wisdom, which is the blessing. The name of that is the chapter of the scripture that shows it. The eighteenth chapter named the Later Tantra. This commentary was made by me in Soma Puri. The Dharma-born of that also truly, acted as a companion, and truly acted for the sake of others. Whatever is more or less in this, if it appears to the wise, this is the fault of its nature, not of the great wisdom lama. One who was born in the northern path, separated from the multitude of defilements, after relying on the hidden feet, that immaculate commentary, Whatever the Moon Lord realized, with a little writing, with that merit, may all the worlds abide in the glorious Guhyasamaja. Remembering the feet of the great wise man of the northern path, the great mandala acharya. Made by Acharya Moonlight and another name Precious Vajra Sprout. The commentary on the eighteenth chapter is complete. The great Indian Khenpo Sunyasrimitra and the Tibetan translator Bhikshu Dharmakirti translated, revised and finalized it in Lhakhang Ka Ru and Atsar Gang in the village of Mangyul. The commentary on the eighteenth chapter, Moonlight.