Tibetan
ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་ཀྱིས་མ་བསྒྲིབས་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་བཤད་དོ། །ཇི་སྐད་དུ། གང་ཞིག་ཇི་སྲིད་རྣམ་བརྟགས་པ། །དེ་སྲིད་ཐམས་ཅད་བརྫུན་པ་སྟེ། །དེ་ཉིད་བདེན་ཞིང་ཡང་དག་མཐར། །གང་ཞིག་དེ་ཉིད་བརྟག་མི་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པའོ། །མི་གནས་པ་ནི་ཕྱོགས་གཉི་ག་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་རྐང་པ་བདུན་གྱི་ཁྱད་པར་སྟོན་ཏེ། སྒྲ་གང་སྐྱེ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །དེར་མངོན་པར་འདོད་པ་གཞན་ནི་མེད་དེ། ལམ་འདིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་བརྙེས་པར་གྱུར་པའོ། །ཇི་ལྟར་བུ་ཞེ་ན། ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡོད་པའི་ཕྱོགས་ནི་དངོས་པོར་འཛིན་པའོ། །མེད་པའི་ཕྱོགས་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་པ་སྟེ། དེ་དག་རྣམ་པར་སྤངས་པས་སོ། །གང་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པ་འདི་ནི་བརྩོན་བཞིན་པ་ཡིན་ན་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྤྱོད་པ། དེ་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། །ཇི་ལྟར་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། སོམ་ཉི་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་སྤྱོད་པའི་ནན་ཏན་སྟོན་ཏེ། དེ་ཐམས་ཅད་ནི་གོ་སླའོ། །དེ་ལྟར་ཉིན་མཚན་དུ་ཡེ་ཤེས་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པ་ཡིད་ཀྱིས་སྦས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་འཛིན་པ་དེ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཤིན་ཏུ་དགེ་བའོ། །བཤད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་དོན་གསལ་བར་སྟོན་པའོ། །རིམ་པ་ལྔ་པའི་དཀའ་འགྲེལ་དོན་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་སྟེ། རིམ་པ་ལྔ་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།ཐོས་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཤེས་རབ་སྟེ། །བསམ་པ་དང་ནི་གཉིས་པོ་ཡོད་གྱུར་ན། །སྒོམ་པ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡིན། །དེ་ལ་དངོས་གྲུབ་བླ་ན་མེད་པའོ། །བློ་དང་ལྡན་པས་འདི་ལྟར་བསམས་ནས་ནི། །ཐོག་མ་ཐོས་པའི་དོན་ལ་འབད་པ་ཡིས། །རྟག་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ཡི་ལག་ཏུ་དངོས་གྲུབ་ལེགས་པར་འཐོབ། །གང་ཞིག་ཚིག་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་གྱུར་པ། །དེ་ཡིས་དོན་ནི་ཅི་ལྟར་རྟོགས་པར་འགྱུར། །དེ་རྣམས་རྨོངས་པ་རྣམ་པར་བཟློག་པའི་ཕྱིར། །འདི་ལ་བདག་གིས་རྣམ་པར་བརྩོན་པར་བྱས། །རྣམ་པ་ཀུན་དུ་བརྗོད་པས་ནུས་པ་ནི། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་པའོ། །འོན་ཀྱང་བློ་གྲོས་དམན་པ་རྣམས་ལ་ནི། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཙམ་ཞིག་བདག་གིས་བྱས། །འཇིག་རྟེན་གང་དུ་ཉི་མའི་སྣང་བ་རྒྱ་ཆེན་མཆོད་པས་འགྲོ་ཀུན་གསལ་གྱུར་པ། །སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར་ལུས་ཀྱི་སྣང་བ་ཙམ་གྱིས་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་བྱེད་པར་འགྱུར། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་བློ་དང་ལྡན་པ་གཞན་དག་གིས་ནི་གསོལ་བཏབ་དཀའ་འགྲེལ་འདིས། །རིམ་པ་ལྔ་ཡི་དོན་ནི་གཏན་ལ་ཕབ་ཅིང་རྣམ་ཕྱེ་འཕགས་རྣམས་བཟོད་པར་བཞེས། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གསུང་རབ་བློ་དམན་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་པར་ནུས་པ་མིན་པ་དང༌། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞུང་འདི་རྣམ་ཕྱེ་མཐོང་མིན་ཕྱོགས་ཙམ་བདག་གིས་མཐོང་བས་ན། །སེར་སྣ་དང་ནི་མཆོག་ཏུ་བྲལ་བའི་བློ་ཡིས་རྣམ་བཤད་གང་ཡིན་དེ་ཡིས་ནི། །དམན་པ་འགྲོ་དོན་ཡང་དག་བརྩོན་པ་བློས་སྤྱན་རྒྱས་པ་རྣམས་ནི་དགྱེས་པར་མཛོད། །འདི་ལྟར་མན་ངག་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་ཡོངས་བརྒྱུད་རིམ་པ་ལྔ་པོ་རྣམ་བཤད་པས། །གང་ཞིག་བསོད་ནམས་སྟོན་ཀའི་ཟླ་བ་དྲི་མེད་ལྟ་བུ་བདག་གིས་ཐོབ་གྱུར་པ། །དེ་ཡིས་སྲིད་པའི་འཁོར་ལོར་ལྷུང་གྱུར་འགྲོ་རྣམས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི། །རྩེ་མོར་རིམ་ལྔས་མྱུར་དུ་ཕྱིན་ནས་གསལ་ཞིང་ཡིད་འོང་མཛེས་ པར་བདེར་གྱུར་ཅིག །ཇི་སྲིད་མཁའ་ལ་ཟླ་བའི་ཟེར་དང་སྐར་མའི་ཚོགས་ཀྱིས་མཛེས་པར་གྱུར་པ་དང༌། །ཇི་སྲིད་མུན་པའི་ཚོགས་ནི་རབ་ཏུ་མྱུར་འཇོམས་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསལ་བ་དང༌། །ཇི་སྲིད་འདི་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་གནས་གཅིག་རི་རབ་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ། །དེ་སྲིད་བདེ་གཤེགས་བསྟན་པ་དང་ནི་དཀའ་འགྲེལ་མཆོག་འདི་ཡུན་རིང་གནས་གྱུར་ཅིག །རིམ་པ་ལྔ་པའི་དཀའ་འགྲེལ་དོན་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ། །སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་བརྩོན་འགྲུས་བཟང་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་པཎྜི་ཏ་བཱི་ཪྻ་བྷ་དྲ་དང༌། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་འབྲོ་དགེ་བསྙེན་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།། །། རིམ་པ་ལྔ་པའི་དཀའ་འགྲེལ་དོན་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ། བརྩོན་འགྲུས་བཟང་པོ།
Chinese
自身被两种分别念所遮蔽的智慧中宣说。如是说：无论何时只要分别念，那时一切都是虚假的，那才是真实且究竟的，无论何时不对其进行分别。这样说的。不住留是因为两个方面都不可得的缘故。那些被称作佛陀等等的七个词句的差别显示，声音任何不生等等，那本身就是双运的等持的显示。在那里没有其他的显现意欲，这条道路是世尊大印成就的获得。如何是儿子呢？说了存在等等，存在的方面是执着于事物，不存在的方面是诽谤，因为完全断绝了那些。无论哪个瑜伽士如果精进的话，为了获得双运的果位，行持三种行持，那也就会毫不怀疑地获得无二的智慧。如何是自性等等，显示了没有疑惑的瑜伽士行持的努力，那些全部都很容易理解。因此日日夜夜精进于智慧，以意隐藏的苦行执持者，一切圆满，那以获得金刚持果位的特征而成就，这是非常吉祥的。说了之后等等，清楚地显示了完全回向善根的意义。第五次第的难解疏释显明意义中，双运即是第五次第的解释。
English
It is said that wisdom is not obscured by two kinds of conceptualization. As it is said: "Whenever there is conceptualization, all that is false; that alone is true and ultimately correct, whenever one does not conceptualize that." That is what is said. Non-abiding is because neither side is perceived. Those differences of the seven phrases, such as being called Buddha, etc., show that the very sound, such as unborn, etc., is what shows the samadhi of union. There is no other manifestation desired there, this path is how the Bhagavan's great seal accomplishment is obtained. How is it a son? It is said, such as existence, etc. The side of existence is grasping at things. The side of non-existence is slander, because those are completely abandoned. Whichever yogi, if diligent, in order to attain the state of union, practices the three practices, then he will undoubtedly attain non-dual wisdom. How is it self-nature, etc., shows the diligence of the practice of a yogi without doubt, all of which are easy to understand. Thus, day and night, diligently striving for wisdom, holding the asceticism hidden by the mind, all perfections, that is accomplished by the characteristic of attaining the state of Vajradhara, which is very auspicious. After speaking, etc., clearly shows the meaning of completely dedicating the root of virtue. In the clear meaning of the difficult commentary on the fifth stage, union is the explanation of the fifth stage.
Chinese
對於智慧低下的人，我僅僅做了一些區分。在世間，太陽的光芒廣大，照亮一切眾生。螢火蟲微弱的光芒又能做些什麼呢？即使如此，其他有智慧的人，通過這部祈請難解的注釋，確定了五次第的意義，並加以區分，祈請聖者們寬恕。一切智者的經典，智慧低下的人無法解說。智者們也未曾見過此論的區分，我僅僅見到了一部分。因此，以遠離吝嗇和傲慢的智慧所作的任何解釋，都能夠使智慧之眼廣大的人們感到喜悅，從而精進地利益下等眾生。如此這般，通過口訣從一到一完整傳承，對五次第進行解釋，我所獲得的如同秋季無垢的月亮般的功德。願以此功德，使墮入輪迴的眾生，通過五次第迅速到達圓滿菩提的頂峰，變得光明、悅意、美麗而安樂。乃至虛空中月亮的光芒和星辰的集合裝點著天空，乃至黑暗的集合迅速被消滅，太陽的光芒照耀，乃至這奇妙之處，須彌山屹立之時，乃至那時，願善逝的教法和這殊勝的難解注釋長久住世。名為《五次第難解注釋·義明》的論著，由大學者精進賢所著，圓滿結束。印度堪布班智達維惹跋陀羅和校勘譯師仲·格西欽波·謝饒尊珠翻譯、校訂並確定。
English
To those of inferior intelligence, I have made only some distinctions. In the world, the sun's light is vast, illuminating all beings. What can the faint light of a firefly do? Even so, other wise people, through this commentary on the difficult points of the prayer, have determined the meaning of the five stages and distinguished them, requesting the forgiveness of the noble ones. The scriptures of the all-knowing ones cannot be explained by those of inferior intelligence. The wise have not seen the distinctions of this treatise, and I have seen only a part. Therefore, may any explanation made with a mind free from stinginess and pride please those whose eyes of wisdom are wide open, so that they may diligently benefit inferior beings. Thus, through the complete transmission of the oral instructions from one to another, explaining the five stages, may the merit I have obtained, like the stainless moon of autumn, cause beings who have fallen into the cycle of existence to quickly reach the peak of perfect enlightenment through the five stages, becoming bright, pleasing, beautiful, and happy. As long as the rays of the moon and the collection of stars adorn the sky, as long as the collection of darkness is quickly destroyed and the orb of the sun shines, as long as this wonderful place, Mount Meru, remains, may the teachings of the Sugata and this supreme commentary on the difficult points endure for a long time. The treatise called "Illuminating the Meaning of the Commentary on the Difficult Points of the Five Stages," composed by the great scholar Tsöndrü Zangpo, is completed. Translated, edited, and finalized by the Indian Abbot Paṇḍita Vīryabhadra and the great translator of Zhuchen, Geshe Chenpo Sherab Tsöndru.