Tibetan
བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་འགྲེལ་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པ། ཀླུ་སྒྲུབ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་འགྲེལ་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པ། ཀླུ་སྒྲུབ། གླེང་གཞི། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། བོ་དྷི་ཙི་ཏྟ་པི་བ་ར་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། བོད་སྐད་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་འགྲེལ་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པ། གཅིག་དང་དུ་མ་མིན་སྦྱོར་བ། །མཁྱེན་ནས་རྟོག་པ་ཀུན་སྤངས་པའི། །སྟོན་པའི་བདག་ཉིད་ཐུགས་རྗེ་ཅན། །བཏུད་ནས་རྣམ་བཤད་འདི་བྱས་སོ། །ང་རྒྱལ་ཀྱིས་སམ་གྲགས་དང་རྙེད། །འདོད་ནས་བརྩམས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །དད་པས་ཕྱོགས་ཙམ་བྱས་འདི་ལ། །མཁས་པས་དཔྱ་ཡང་བཟོད་པར་གསོལ། །དེ་ལ་འདིའི་གླེང་གཞི་ནི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྡོ་རྗེས་བསྔགས་པའི་སྒོ་ནས་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣལ་འབྱོར་ཕ་དང་མའི་དོན་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྒོམ་པའི་ཐབས་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་གསང་བ་འདུས་པ་ལས། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མན་ངག་གི་ལུང་རྩ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་བསྡུས་པའི་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་། །དེ་བསྒོམ་པར་དམ་བཅའ་བ་དང༌། ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང༌། དེ་གཉིས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་སོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྒོམ་པའི་རིམ་པ་ལ་བཞི་སྟེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་ཤེས་པ་མུ་སྟེགས་ཀྱི་ལྟ་བ་སུན་དབྱུང་བ་བསྟན་པ་དང༌། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རྣམས་སྔངས་ཞེས་པས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་མདོ་སྡེ་པའི་ལྟ་བ་སུན་དབྱུང་བ་དང༌། ཆོས་བདག་མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་པས་སེམས་ཙམ་པའི་ལྟ་བསུན་དབྱུང་བ་དང༌། རང་སེམས་ གདོད་ནས་མ་སྐྱེས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བས་དབུ་མ་པའི་ལྟ་བ་གྲུབ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང༌། ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དོན་དམ་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྒོམ་པར་དམ་བཅའ་བ་བསྟན་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་ཡང་མ་བསྒྲལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་བསྒྲེལ་བའི་དོན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བཞིས་ངན་སོང་གསུམ་དང༌། ལྷ་དང༌། མི་དང༌། ཉན་ཐོས་དང༌། རང་སངས་རྒྱས་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བསྒྲལ་བ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་ཏོ། །རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ཀྱང་གཉིས་ཏེ། །སྨོན་པ་ནི་འདི་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། །བསྒོམ་པ་ནི་དོན་དམ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་
Chinese
《菩提心释》之略释 龙树著 《菩提心释》之略释 龙树著 绪论 梵语：菩提质多毗婆罗那提迦(Bodhicitta-vivaraṇa-ṭīkā)。藏语：《菩提心释》之略释。一与多非合一，知已舍弃一切分别念，导师之自性具大悲者，敬礼后作此略释。以我慢或名闻利养，欲求而著述非也，以信心略作此论，祈请智者容忍评判。于此，此论之绪论为：导师 释迦牟尼佛 世尊，以金刚赞叹菩提心之门径，行持之菩萨瑜伽士，为父母之利益，修持无上正等觉菩提心之方法，出自续部之王《密集金刚》。其中，宣说了“远离一切事物”等等之口诀根本。其总摄之义为：胜义菩提心，以及誓言修持之，世俗菩提心，以及通达二者之方法。其中，胜义菩提心之修持次第有四：以“远离一切事物”之认知，揭示了驳斥外道之见解；以“蕴、界、处、所取与能取皆空”揭示了驳斥有部与经部之见解；以“法无我，平等性”揭示了驳斥唯识宗之见解；以“自心本初未生，空性之自性”成立并安立了中观宗之见解；以及“如 释迦牟尼佛 世尊”等等，揭示了誓言修持胜义菩提心。生起世俗菩提心方面，以“尚未度脱之有情皆度脱之义”等等四句词，依次揭示了度脱三恶道、天人、人、声闻、缘觉、菩萨等众生。通达之方法也有二：发愿，如“如是”等等，是世俗菩提心；修持，如“胜义谛”等等。
English
A Detailed Explanation of the Commentary on the Mind of Enlightenment By Nagarjuna A Detailed Explanation of the Commentary on the Mind of Enlightenment By Nagarjuna Introduction In Sanskrit: Bodhicitta-vivaraṇa-ṭīkā. In Tibetan: A Detailed Explanation of the Commentary on the Mind of Enlightenment. Neither one nor many, having known and abandoned all concepts, the nature of the teacher, possessing great compassion, having paid homage, this detailed explanation is made. It is not composed out of arrogance or desire for fame and gain, but with faith, this small part is done, may the wise ones tolerate criticism. Here, the introduction to this is: The teacher, the Buddha, the Bhagavan, the path of the Mind of Enlightenment praised by the Vajra, the Bodhisattva yogi who practices for the benefit of father and mother, the method of meditating on the unsurpassed, perfectly complete Mind of Enlightenment, from the king of tantras, the Guhyasamaja. Therein, the root of the oral instructions such as "separate from all things" is taught. Its summarized meaning is: the ultimate Mind of Enlightenment, and the vow to meditate on it, the conventional Mind of Enlightenment, and the method of realizing the two. Among these, there are four stages in the order of meditating on the ultimate Mind of Enlightenment: By knowing "separate from all things," the teaching refutes the views of the heretics; by "aggregates, elements, sources, the grasped and the grasper are empty," the teaching refutes the views of the Vaibhashikas and Sautrantikas; by "no self of phenomena, equality," the teaching refutes the views of the Cittamatrins; by "one's own mind is primordially unborn, the nature of emptiness," the teaching establishes and posits the views of the Madhyamikas; and "how the Buddha, the Bhagavan," etc., shows the vow to meditate on the ultimate Mind of Enlightenment. In generating the conventional Mind of Enlightenment, with the four phrases such as "the meaning of liberating beings who have not been liberated," it shows liberating the three lower realms, gods, humans, Hearers, Solitary Realizers, and Bodhisattvas in order. There are also two methods of realization: Aspiration, such as "like this," etc., is the conventional Mind of Enlightenment; Meditation, such as "the ultimate truth," etc.
Tibetan
སྟེ། དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྩ་བའི་དོན་བཅུ་གཅིག་གོ ། བསྡུས་དོན། ད་ནི་དེའི་དོན་རྒྱས་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བས་འགྲེལ་པའི་མགོ་བརྩམས་པ་སྟེ། དེ་གང་དུ། གང་གིས། གང་ལས། གང༌། གང་གི་ཕྱིར་བྱས་ཤེ་ན། དཔལ་གྱི་རི་བོ་ལ་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས། གསང་བ་འདུས་པ་ལས། དབུ་མའི་ལྟ་བར་བསྡུས་པ་དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་སེམས་གཉིས་ཡིན་ལ། དགོས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལྟ་བ་བསལ་ནས་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་སྙིང་རྗེ་གཙོར་བཞག་སྟེ། ཡི་གེ་ཉུང་དུས་དོན་གསལ་བར་གོ་རིམས་སུ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་འགྲེལ་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་རྟོག་པ་སྔོན་དུ་བྱེད་པའི་གང་ཟག་ལ་རྩིས་མགོ་ལྔས་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ས་གཅོད་ནི་བཅོ་ལྔ་སྟེ། ཕྱག་འཚལ་བ་དང༌། དབུ་ཞབས་ཀྱི་དོན་དང༌། བཤད་པར་དམ་བཅའ་བ་དང་། དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཆེར་གཞག་པའི་དོན་དང༌། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་འགྲེལ་བའི་དོན་དང༌། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྤང་བ་འགྲེལ་པ་དང༌། ཆོས་བདག་མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་འགྲེལ་པ་དང༌། རང་གི་སེམས་མ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་ པའི་འགྲེལ་པ་དང༌། ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཆེར་གཞག་པའི་དོན་དང༌། མ་བསྒྲལ་བའི་སེམས་ཅན་བསྒྲལ་བ་ལ་སོགས་པའི་འགྲེལ་པའི་དོན་བཞི་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཉིས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང༌། དགེ་བ་བསྔོ་བའོ། །དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་པའི་དོན་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་པ་ནས་བསྟན་ཏོ། །དབུ་ཞབས་ཀྱི་དོན་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྒོམ་པ་སྲིད་པ་འཇོམས་ཞེས་པས་སོ། །བཤད་པར་དམ་བཅའ་བ་ནི་བདག་གིས་བཤད་ཅེས་པས་སོ། །དོན་དམ་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཆེར་གཞག་པ་ནི་བདག་དང་ཞེས་པས་སོ། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་འགྲེལ་པ་ནི་མུ་སྟེགས་ཞེས་པ་ནས་སོ། །ཕུང་པོ་དང་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་འགྲེལ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་བདག་སོགས་ཞེས་པ་ནས་སོ། །ཆོས་བདག་མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ནི་སེམས་ཙམ་འདི་ཞེས་པ་ནས་སོ། །རང་གི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་འགྲེལ་པ་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཆེར་གཞག་པའི་དོན་ནི་དེ་ལྟར་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སོ། །མ་བསྒྲལ་བ་སྒྲོལ་བའི་འགྲེལ་པ་ནི་གང་གིས་དགོངས་པ་ཞེས་པ་ནས་སོ། །མ་བསྒྲལ་བའི་འགྲེལ་པ་ནི་སེམས་ཅན་བསྒྲལ་བའི་ཞེས་པ་ནས་སོ། །དབུགས་དབྱུང་བའི་འགྲེལ་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སོ། །མྱ་ངན་ལས་ཟློ་
Chinese
即，胜义菩提心。这样一来，根本意义有十一个。 总义： 现在为了详细了解它的意义，从“此后”开始进行解释。即，在哪里？由谁？从哪里？什么？为了什么而做呢？在吉祥山（Śrīparvata）上，圣龙树（Nāgārjuna）尊者，从《密集金刚》（Guhyasamāja Tantra）中，将中观见解归纳为胜义和世俗菩提心二者。必要的是，去除外道的观点，以无自性的智慧和慈悲为主。在文字少的时候，为了清晰地表达意义，按照顺序进行解释。这样一来，对于以分别念为主的人，用五个算术开头来表示。它的分界线有十五个，即，顶礼，头部和足部的意义，发誓宣说，着重强调胜义菩提心的意义，解释与一切事物分离，解释舍弃蕴等等，解释法无我平等性，解释自心不生等等，着重强调世俗菩提心的意义，以及度化未度化的众生等等的四个解释意义，两种菩提心的功德，以及回向善根。其中，顶礼的意义是从“菩提心”开始阐述的。头部和足部的意义是“修持菩提心，摧毁轮回”等等。发誓宣说是从“我宣说”等等。着重强调胜义菩提心是从“我和”等等。解释与一切事物分离是从“外道”等等。解释蕴和四等等是从“世间主宰”等等。解释法无我平等性是从“唯心此”等等。解释自心等等是从“无相不生”等等。着重强调世俗菩提心的意义是从“如此修持时”等等。度化未度化的解释是从“以何意”等等。未度化的解释是从“度化众生”等等。舒缓的解释是从“大乘”等等。从痛苦中解脱
English
That is, the ultimate bodhicitta. Thus, there are eleven fundamental meanings. Summary: Now, in order to understand its meaning in detail, the explanation begins with "Then." That is, where? By whom? From where? What? For what purpose is it done? On Mount Śrīparvata, the venerable Nāgārjuna, from the Guhyasamāja Tantra, summarized the Madhyamaka view as the two bodhicittas, ultimate and conventional. The necessity is to eliminate the views of outsiders and to emphasize the wisdom and compassion of no self-nature. When the words are few, in order to clearly express the meaning, the explanation is done in order. Thus, for those who prioritize conceptualization, it is shown with five arithmetic beginnings. There are fifteen divisions, namely, prostration, the meaning of head and feet, vowing to explain, emphasizing the meaning of ultimate bodhicitta, explaining separation from all things, explaining abandoning the aggregates, etc., explaining the equality of no self of phenomena, explaining one's own mind not arising, etc., emphasizing the meaning of conventional bodhicitta, and the four meanings of explaining the liberation of sentient beings who have not been liberated, etc., the qualities of the two bodhicittas, and the dedication of merit. Among them, the meaning of prostration is explained from "bodhicitta." The meaning of head and feet is "cultivating bodhicitta destroys existence," and so on. Vowing to explain is from "I explain," and so on. Emphasizing the ultimate bodhicitta is from "I and," and so on. Explaining separation from all things is from "outsiders," and so on. Explaining the aggregates and the four, etc., is from "world lord," and so on. Explaining the equality of no self of phenomena is from "mind only this," and so on. Explaining one's own mind, etc., is from "unmarked, unborn," and so on. Emphasizing the meaning of conventional bodhicitta is from "when practicing like this," and so on. The explanation of liberating the unliberated is from "with what intention," and so on. The explanation of the unliberated is from "liberating sentient beings," and so on. The explanation of relief is from "Mahayana," and so on. Release from suffering.