Tibetan
ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པ། སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་གསུངས་པའི་འགྲེལ་པ། ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པ། སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་གསུངས་པའི་འགྲེལ་པ། ༄། །རིམ་པ་གཉི་ག་ལ་ཡང་དེ་ཉིད་ཁོ་ན་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རྣམ་དག་ལེའུ་ཞེས་པ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་རྣམ་དག་ཡིན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་རྣམ་དག་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ན་ཐམས་ཅད་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་རྣམ་པར་དག་པར་ཐལ་བར་གྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཐབས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མེད་པར་མངོན་དུ་བྱ་བར་མི་སླའོ་ཞེས་པ་དེའི་ཐབས་དང་ལྡན་པ་ཇི་ལྟ་བས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ལ་བརྟེན་པས་མངོན་དུ་བྱ་བ་དེ་སྟོན་པའི་ཆེད་དུ་གསུངས་པ། སྲིང་མོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་བ་ལ་སྒྲ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་སྲིང་མོ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པའོ། །དེའི་བུ་མོ་ནི་ཚ་མོའོ། །དབང་བསྐུར་སྟེར་བ་མོ་ནི་མའོ། །བུ་མོ་ནི་མཉེས་གཤིན་མའམ་དེར་གཞག་པར་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཅན་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོ་ཞེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བར་རོ། །འདིས་ནི་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུངས་སོ། །གཡུང་མོ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་དགའ་བའོ། །གར་མཁན་མ་ནི་རབ་ཏུ་སྤྱོད་པ་མཁན་མའོ། །ཁྲུས་མཁན་མ་ནི་དཀར་པོའི་ཆོས་ལ་དགའ་བའོ། །གཏུམ་མོ་ནི་ང་རྒྱལ་ངེས་པར་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཟོད་པའི་ངང་ཚུལ་མའོ། །དགེ་བའི་འདུ་བྱེད་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་ལུས་ཅན་ལ་དགའ་བ་པགས་པ་མཁན་མའོ། །ནང་གི་ཤེས་རབ་མོའི་སྲིང་མོ་ནི་རྐྱང་མའོ། །སྲིང་མོའི་བུ་མོ་ནི་རོ་མའོ། །སྐྱེད་མ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའོ། །སྔ་མ་དག་ཕྱི་མ་དང་བླ་མའི་མན་ངག་ལས་སྦྱོར་བ་ནི་བུ་མོའོ། །ཤེས་རབ་དང་ཐབས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་རྩ་གསུམ་པ་དེ་རྣམས་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ལས་སྐྱེ་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ནི་ཆུང་དུ་མའོ། །དེ་གསུངས་པ། དེ་ཡི་བདེ་བ་འདོད་མར་བཤད། །ཅེས་སོ། །སྒྲའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཡུང་མའོ། །རོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གར་མའོ། །རེག་བྱའི་རྣམ་ ༄། །པར་ཤེས་པ་ནི་འཁྲུད་མཁན་མའོ། །སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཏུམ་མའོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཀོ་ལྤགས་མཁན་ནོ། །ངེས་པའི་དོན་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་ཤེས་རབ་མ་སྲིང་མོ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལེའུ་དང་པོར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དག་བསགས་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ཆུང་མའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་དང་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གློ་བུར་བའི་སྤྲོས་པ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རེག་བྱ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གཡུང་མོའོ། །སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྒྱུ་མའི་ངོ་བོའི་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་གར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གར་མའོ། །ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པའི་རིམ་པས་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་དྲི་མ་འཁྲུད་པའི་ཕྱིར་ཁྲུས་མཁན་མའོ། །ཙཎྜ་ལཱི་ནི་ཤེས་རབ་རྫོགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ངེས་པར་རྟོགས་པའོ། །ཨཱ་ལི་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའོ། །དེ་དག་ནི་ཕུལ་དུ་དབྱུང་དུ་མེད་པའི་གོ་འཕང་དུ་འདྲེན་ནོ་ཞེས་པ་གཏུམ་མོའོ། །སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བའི་མ་རིག་པའི་པགས་པ་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་ཀོ་སྤགས་མཁན་མའོ་ཞེས་པ་བླ་ན་མེད་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་མ་འདི་རྣམས་ཁོ་ནའོ། །བླ་ན་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པར་འགྱུར་བ། རྣམ་པར་མ་དག་སེམས་སྦྱངས་ལས། །ཞེས་སོ། །འདིས་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ། ཕྱིའི་ཤེས་རབ་མ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང༌། ནང་གི་ཤེས་རབ་མ་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང༌། བླ་ན་མེད་པའི་ཤེས་རབ་མ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོའོ། །འདི་ཁོ་ནས་དག་པ་མཐར་ཐུག་པ་ལ་ལྷག་པར་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ། དེ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྦྱར་བས་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་རྣམ་པར་མཛེས་པའི་སྐུ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། །མཚན་མ་མེད་པར་སྣ་ཚོགས་ཤིང་མཐའ་ཡས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ ༄། །འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྤྲུལ་པ་ནི་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་སྐལ་ལྡན་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་དུས་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། །ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་པོ་ནི་རང་བཞིན་པའི་སྐུ་སྟེ་བཞི་པའོ། །ཡང་ན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་འབར་བ་ཕྱག་དང་ཞལ་དང་ཕྱག་མཚན་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ངོ་བོ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། །དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱས་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ། དམ་ཚིག་ནི་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའོ་ཞེས་བྱས་ནས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་བྱིན་བརླབས་ལས་སྣ་ཚོགས་པའི་རྣམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པའི་གསུང་གི་བདག་ཉིད་དོ། །ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། །བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཤེས་རབ་མ་ཁོ་ནས་མངོན་པར་འདོད་པའི་ལྷ་མོའི་གཟུགས་སུ་བསྒོམས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའོ། །རང་འདྲ་བའི་བུད་མེད་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པའི་མིང་གཞན་ནོ། །ལུས་ལ་བསྒོམས་པའི་ཧཱུཾ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའོ། །དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ལས་རྫོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོར་འདུས་པའི་ལྷ་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་ཅན་རྣམས་ཏེ་མཚན་མ་ཡང་ངོ༌། །རང་ཉིད་གཙོ་བོའི་ལྷའི་གཟུགས་ཅན་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་གསལ་བར་བྱས་སོ། །ནང་གི་ཤེས་རབ་མ་ཁོ་ན་དབང་པོ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོར་བརྗོད་པའི་ཆེད་དུ་དེ་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རོ་ཞེས་པ་ལྕེའོ། །ཡིད་ཅེས་པ་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་འདིར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའོ། །སྲིང་མོ་གཟུགས་སུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་གསུང་གི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ཀྱང་སྲིང་མོ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གང་གིས་ཞེས་པ་གང་ ༄། །གཟུགས་ཡིན་པ་སྟེ་གཏི་མུག་གི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཏི་མུག་གཟུགས་ཏེ། འགྲེལ་པའི་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ཡང་ངོ༌། །འདོད་ཆགས་ཏེ་འདོད་ཆགས་ཀྱང་ངོ༌། །ང་རྒྱལ་ཏེ་ང་རྒྱལ་ཡང་ངོ༌། །ཕྲག་དོག་ཀྱང་ངོ༌། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པར་ཐ་སྙད་བྱའོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །སེམས་ཀྱི་ཞེས་པ། །སེམས་ཁོ་ནའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་མིག་དང་གཏི་མུག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་སོ། །སེམས་ཀྱང་མ་དག་པ་ཁོ་ན་སྟེ། གཏི་མུག་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་མ་དག་པའོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་སྲིང་མོ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་རབ་ཉིད་དུ་བཤད་ཅེ་ན་གསུངས་པ། དེ་ཕྱིར་ཞེས་པ་སྟེ་གང་གི་ཕྱིར་འདི་རྣམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཁོ་ན་ཤེས་རབ་ཡིན་ཞིང་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་རྣམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་སེམས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱའོ། །སུས་ཤེ་ན་གསུངས་
Chinese
第十三品，宣说心极清净之释。 第十三品，宣说心极清净之释。 ༄། །于两种次第中，亦说彼性即是一切垢染极清净，从“从彼”等起。所谓“清净品”，谓彼性极清净是为清净，然彼性非清净，以彼性于一切时中有，故于一切时中，一切应成极清净。又若无方便之彼性，则不易现证，为显示彼具方便者如何依金刚乘而现证，故说“姊妹”等。于瑜伽士，如其语声。又姊妹谓于金刚乘中安住者，彼之女为孙女，授灌顶之母为母，女为悦意母或置于彼处，以具慧者是为极清净故。所谓大手印，谓当现证。此说从方便生之彼性。慵女谓喜禅定者，舞女谓善于行事之女，浴女谓喜白法者，猛女谓以必断我慢故，为具忍辱之相者，乐于具三金刚身之善行者为皮革匠女，内智母之姊妹为独女，姊妹之女为味女，生母为阿瓦杜帝，前者与后者及上师口诀相合为女，智慧与方便无二之自性三脉者，从彼等真实结合所生之大乐为小女。彼说：彼之乐说为欲女。如是。声之识为慵女，味之识为舞女，触之识为沐浴女，香之识为猛女，眼之识为皮革匠女。决定之义谓无上智慧母姊妹等已于第一品中说竟。所谓当积聚福德与智慧之资粮者，谓小女。以空性与一味性之故，
English
Chapter Thirteen: Explanation of the Utterance on the Complete Purification of Mind. Chapter Thirteen: Explanation of the Utterance on the Complete Purification of Mind. ༄། །In both stages, it is said that that very nature is completely purified of all obscurations, starting from "from that." The so-called "Chapter on Purification" means that the complete purification of that very nature is purification, but that very nature is not purification, because that very nature exists at all times, so at all times, everything should become completely purified. Moreover, if there is no means of that very nature, it is not easy to realize it. In order to show how one who possesses that means can realize it by relying on the Vajrayana, it is said, "Sister," and so on. To the yogi, it is like the sound of speech. Furthermore, the sister is the one who abides perfectly in the Vajrayana. Her daughter is the granddaughter. The mother who bestows empowerment is the mother. The daughter is the pleasing mother or should be placed there, because the wise one is said to be completely pure. The so-called Great Seal means to be realized. This speaks of the very nature that arises from means. The lazy woman is the one who delights in meditation. The dancer is the woman who is skilled in performing. The bathing woman is the one who delights in white dharma. The fierce woman is the one who has the aspect of patience because she has certainly conquered pride. The leather worker woman is the one who delights in the virtuous action, the body of the three vajras. The sister of the inner wisdom mother is the solitary woman. The daughter of the sister is the taste woman. The birth mother is the Avadhuti. The combination of the former with the latter and the instructions of the guru is the daughter. The great bliss that arises from the perfect union of those three channels, the nature of wisdom and means, is the small daughter. It is said: Her bliss is said to be the desire woman. Thus, the consciousness of sound is the lazy woman, the consciousness of taste is the dancer, the consciousness of touch ༄། །is the bathing woman, the consciousness of smell is the fierce woman, and the consciousness of sight is the leather worker woman. The definitive meaning is that the supreme wisdom mother, the sister, and so on, have already been explained in the first chapter. The so-called accumulation of the accumulations of merit and wisdom is the small daughter. Because of emptiness and oneness,
Chinese
由于完全不触及所有粗糙的显现，所以是年轻的。由于不住于轮回和涅槃，为了以各种幻化的形象调伏所化众生而舞动，所以是舞者。通过领悟微小之微小等次第，洗涤巨大之巨大等的垢染以及习气，所以是沐浴者。旃荼梨是必定证悟圆满智慧的自性。阿黎是大悲。这些能引导至无与伦比的果位，所以是拙火母。为了剥开追随十二缘起的无明之皮，所以是剥皮者，即无上智慧。这些内外自性的智慧母们仅此而已。由于追随无上智慧的功德，应当证悟为智慧本身。因此，将被宣说：从不净中净化心。如是。这在圆满次第中，外智慧母是业手印，内智慧母是法手印，无上智慧母是大手印。仅由此安住于究竟清净，所以法手印是法身，那是大乐之心的自性。与业手印结合，以相好庄严之身是报身。无相、多样且无边的坛城之轮等的化现，为了在不超越调伏有缘众生的时机而摄受他们，是誓言手印和化身。大手印的遍及者是自性身，即第四身。或者，大手印是相好炽盛，具有手、面和手印等的体性，是报身。以誓言手印各自证悟心的自性是法身，誓言是如实证悟。法手印是法身和报身的加持所产生的各种化现。
English
Since it does not touch all the coarse manifestations, it is young. Since it does not abide in samsara and nirvana, it dances to tame sentient beings with various illusory forms, so it is a dancer. By realizing the order of smallness and so on, it washes away the defilements and habitual tendencies of greatness and so on, so it is a bather. Caṇḍālī is the certain realization of the self-nature of perfect wisdom. Āli is great compassion. These can lead to an unparalleled state, so it is the fierce woman. In order to peel off the skin of ignorance that follows the twelve links of dependent origination, it is the skinner, which is supreme wisdom. These wisdom mothers of outer and inner self-nature are only these. Since it follows the merits of supreme wisdom, it should be realized as wisdom itself. Therefore, it will be declared: From impurity, purify the mind. Thus. In the completion stage, the outer wisdom mother is the karma mudra, the inner wisdom mother is the dharma mudra, and the supreme wisdom mother is the mahamudra. Only by this, abiding in ultimate purity, the dharma mudra is the dharmakaya, which is the self-nature of the mind of great bliss. Combined with the karma mudra, the body adorned with signs and marks is the sambhogakaya. The manifestation of formless, diverse, and infinite mandalas, wheels, etc., in order to embrace fortunate sentient beings without exceeding the time of taming them, is the samaya mudra and the nirmanakaya. The pervader of the mahamudra is the svabhavikakaya, the fourth body. Or, the mahamudra is the sambhogakaya, whose nature is blazing with signs and marks, possessing hands, faces, and mudras, etc. Realizing the self-nature of the mind individually with the samaya mudra is the dharmakaya, and the samaya is the realization of reality. The dharma mudra is the various manifestations arising from the blessings of the dharmakaya and the sambhogakaya.
Chinese
是语的自性，能明了种种形态的法性真如。事业手印是为成办事业的自性，为了以种种化身圆满成办事业之故，是化身。在生起次第中，仅仅以外在的明妃显现欲求的本尊女形象而修习，是事业手印。与自己相似的女子是智慧手印的别名。于身上修习的吽字等也是法手印。誓言手印是从种子字等圆满的坛城轮中，集合本尊的嬉戏和摄集等的行者，也是相。自身是主尊本尊的形象，已经阐明是大手印。仅仅为了说明内在的明妃是根、烦恼和境的自性，所以才说从“此后”等开始。味是指舌头。意是指意的附近所表示的，此处是身体的根。“姐妹如何变成色”等，为了宣说将要解说的语，以表示眼等的方式，也应知色等境也是姐妹等的自性。以何者而言，何
English
It is the nature of speech, which clarifies the suchness of the Dharma in its various forms. Karma Mudra is the nature of accomplishing activities, and it is the manifestation body for the sake of fully accomplishing activities through various manifestations. In the generation stage, meditating on the form of the deity, which is desired to be manifested only by the external wisdom consort, is Karma Mudra. A woman similar to oneself is another name for Jnana Mudra. The syllable Hum, etc., meditated upon on the body, is also Dharma Mudra. Samaya Mudra is the doer of gathering deities from the complete mandala wheel from seed syllables, etc., and engaging in activities such as playing and gathering, and it is also a sign. Oneself as the main deity's form has been clarified as Mahamudra. Only for the purpose of explaining that the inner wisdom consort is the nature of the senses, afflictions, and objects, it is said to begin from "thereafter," etc. Taste refers to the tongue. Mind refers to the proximity of the mind, here it is the body's sense. "How do sisters become form?" etc., in order to proclaim the speech that will be explained, by indicating the eyes, etc., it should also be known that the objects such as form are also the nature of sisters, etc. In terms of what, what