Tibetan
ང་བའོ། །དང་ནི་རྒྱུད་གཞན་གྱི་དོན་བསྡུ་བ་སྟེ། བླ་མ་ལས་ཀྱང་བླ་མ་ཞེས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རྒྱལ་པོ་ཉིད་ནི་རྒྱལ་པོ་སྟེ། བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་རྣམས་ནི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གོང་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང༌། རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་ཟླ་བ་འཆང་བའོ། །འདིས་ཀྱང་ཟླ་བས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཆ་གཅིག་བསྟན་པའོ། །རྡོ་རྗེ་ཕག་མོ་དང་ལྷན་ཅིག་དཔལ་ཧེ་རུ་ཀ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཆེན་པོ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་མ་མཁའ་འགྲོ་མ་ལ་སོགས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གོ །དཔའ་བོ་ནི་ཐོད་པའི་དུམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའོ། །བཀླགས་པས་གྲུབ་པའི་སྔགས་སོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང༌། མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་ཡང་ངོ༌། །གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་པ་ནི་དཀའ་ཟློག་དང་བཅས་པའི་བདེ་བྱེད་ཀྱིས་སོ། །དང་པོར་གྱུར་པ་ནི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་ཡང་ དང་པོར་གྲུབ་པའོ། །དཔལ་ཧེ་རུ་ཀ་དཔའ་བོ་ཆེན་པོ་བཀླགས་པས་གྲུབ་པ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་པ་གདོད་ནས་གྲུབ་པ། རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུད་ཀྱང་དེ་ལྟར་བརྗོད་དོ། །དང་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པའོ། །སྒྲོལ་བ་ནི་སྲིད་བའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་འདིས་སྒྲོལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། པ་ཙ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཨ་ཙའི་རྐྱེན་བྱིན་པའོ། །རྒྱུད་ནི་མདོའོ། །དཔལ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །འཁོར་ལོ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའོ། །དཔལ་དང་ལྡན་པའི་འཁོར་ལོ་ནི། དཔལ་འཁོར་ལོ་སྟེ། དེས་ལུས་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཡིད་ཡང་དག་པར་སྡོམ་པ་ཞེས་པ་ནི་དཔལ་འཁོར་ལོ་སྡོམ་པའོ། །དཔལ་ཧེ་རུ་ཀ་ནི། དེ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་ཅིང༌། རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱ་ཞིང་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་ན། རྣལ་འབྱོར་མ་ཡི་རྒྱུད་རྒྱལ་པོ། །ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྒྲའི་རྐྱེན་མེད་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་མའི་གདམས་ངག་ནི་མང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དཔལ་ཧེ་རུ་ཀ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་འབུམ་པའི་ནང་ནས་ཕྱུང་བ་ནི། བླ་མའི་བླ་མ་བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའོ། །དཔལ་ཧེ་རུ་ཀ་ཆེན་པོ་བཀླགས་པས་གྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་ཅེས་པ་ནི། མཆོག་གི་རྒྱུད་དཔལ་འཁོར་ལོ་སྡོམ་པའི་མིང་ཅན་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་པ་ནི་ལེའུ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པ་ནི་རྫོགས་སོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣལ་འབྱོར་མ་ཆེན་མོའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི། སྒྲའི་སུའི་མཐའ་ཅན་དང༌། ཏིའི་མཐའ་ཅན་གྱི་ཚིག་བསྡུ་བའོ། །རྫོགས་སོ་ཞེས་པའི་ཚིག་ནི་ལེའུ་ལྔ་བཅུ་པ་ལ་ཡང་དཔལ་ཧེ་རུ་ཀ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཞེས་སྦྱར་རོ།། །།བླ་མས་གཞུང་གི་བཤད་པ་ནི། །ཇི་ལྟར་བདག་གིས་དྲན་ཕྱིར་བྲི། །དོན་ནི་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཚིག །གྱུར་པའི་ངག་དེ་བདག་གི་ཡིན། །འདིར་ནི་བླང་དང་དོར་བའི་ཚིག །ཚད་མས་ཀྱང་ནི་ངེས་བྱས་པ། །བླ་མའི་གདམས་ངག་མེད་པར་ནི། །ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། ཕྲེང་བ་བཞིན་དུ་བླ་མའི་བཀའ། །སྣ་ཚོགས་དག་ནི་ཡིད་འཕྲོག་པ། །རྒྱུད་དང་འབྲེལ་བ་སྤྱི་བོར་ནི། །འཁྲུལ་པ་སེལ་བྱེད་བླང་བར་བྱ། །རང་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་གཡོ་བའི་མིང་ཅན་འགྲོ་བ་ནི། །རང་གི་སེམས་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གཟུང་བར་རྣམ་པར་བསྒོམ། །རང་གི་སེམས་ལས་འདིར་ནི་སྙིང་པོ་གཞན་ན་མེད། །གཟུང་བ་མེད་པ་དཀྱིལ་འཁོར་མྱུར་དུ་བསྒོམ་པར་བྱ། །དཔལ་གྱི་གོ་འཕང་སྒོམ་པར་ལྷ་ཡི་གོ་འཕང་སྟེ། །གང་ཕྱིར་གོ་འཕང་དྲི་མ་མེད་པར་གནས་པར་འགྲོ་།སྲིད་པ་མ་གཏོགས་ཞི་བྱེད་དེ་མ་རྟོགས་པར་མེད། །སྲིད་པ་རྣམ་དག་འདིར་ནི་དབྱེར་ནི་མེད་པའོ། །དཔལ་ལྡན་འཁོར་ལོ་སྡོམ་པ་མཚོ་སྐྱེས་གྱུར་པ་ལ། །སྦས་པའི་གདམས་ངག་མ་ག་རནད་རོ་ཡི་གནས། །དེ་ཉིད་དག་ལ་སྤྲང་བུ་མཆོག་སྦྱིན་བདུད་རྩི་དེ། །རང་འབྱུང་དྲི་མེད་བསོད་ནམས་ཡིད་ཀྱི་གཙོ་བོའོ། །གཞན་གྱི་སྙན་ངག་འདི་ཡི་འབྲེལ་པར་བྱེད་པས་བལྟས། །བདག་གི་བློ་ཡང་དེ་དོན་གྲུབ་ཕྱིར་དགའ་བ་སྐྱེས། །སྦྱོར་བ་ནུས་གང་དུས་ཚིགས་ངག་ཏུ་གར་དང་གླུ་ཡང་ལེན། །སྦྱོར་མི་ནུས་པས་སྐྱེ་བོས་དེ་ལ་སྤྲོ་བས་ཅི་མི་བྱེད། །ཚིག་དོན་གསལ་པོ་ཉིད་ལྟ་བུ། །ས་གཞི་དཔལ་ལྡན་འཁོར་སྡོམ་བྱས། །གང་འདི་ལེགས་བྱས་དེ་ཐོབ་པའི། །སྐྱེ་འགྲོ་ཡོན་ཏན་དེ་ཐོབ་ཤོག །ཅེས་བྱ་བ་ནི་དཔལ་འཁོར་ལོ་སྡོམ་པའི་དཀའ་འགྲེལ་སློབ་དཔོན་མཁས་པ་ཆེན་པོ་བྷ་བ་བྷ་དྲའི་ཞབས་ཀྱིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།གཞུང་འདིའི་ཚད་ནི་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་དང་བརྒྱ་ཕྲག་ལྔའོ། །རྒྱ་གར་ཤར་ཕྱོགས་ལྷ་མོ་མཁར་ནས་བྱུང་བ་ཡ། །པཎ་ཆེན་མཁས་པ་མི་མཉམ་རྡོ་རྗེ་དང༌། །དབྱར་མོ་ཐང་གི་གྲ་ནས་བྱུང་བ་ཡི། །ཁམས་པ་དགེ་སློང་བ་རི་རིན་གྲགས་ཀྱིས།
Chinese
ང་བའོ། །དང་ནི་其他续部的意义集合，已经说过上师之上的上师了。国王本身就是国王，一切论典都高于一切续部，并且能够完全阐明。因此，薄伽梵也是持月者。这也表明了月亮所要表达的一部分。金刚亥母与吉祥黑汝迦大尊在一起，是伟大的，指瑜伽母、空行母等三十六位。勇士指颅骨碎片等二十四位。念诵即可成就的真言。一切智是指瑜伽母等的特征等的智慧，以及现量等的知识。无能胜是指包括遮遣困难的乐行母。最初成就的是悉地的最初成就。吉祥黑汝迦大勇士念诵即可成就，一切智无能胜，本初成就。因为是能说者，所以续部也这样说。དང་是指表达地等完全清净等。度脱是指从此度脱轮回的苦海，在पाच等上加上अच्词尾。续部是经。吉祥是福德和智慧的集合。轮是法轮。具有吉祥的轮是指吉祥轮，它能完全约束安住于身体中的有情的心意，这被称为吉祥轮律仪。吉祥黑汝迦，因为是能说者，所以续部也同样宣说，并且为了完全阐明和伟大，所以称为瑜伽母续之王。瑜伽母续之大王，这是没有语音变异的词语，因为瑜伽母的教言非常多。从吉祥黑汝迦显说续之大王百万部中取出，是上师之上的上师，一切论典之王。吉祥黑汝迦大尊念诵即可成就，一切智无能胜，这是殊胜的续部，名为吉祥轮律仪的瑜伽母续之
English
Aṃbaḥ. And gathers the meaning of other tantras. It has already been said that the guru is above the guru. The king himself is the king. All the treatises are above all the tantras, and they are able to fully explain them. Therefore, the Bhagavan is also the one who holds the moon. This also shows a part of what the moon is to express. Vajravarahi is with the glorious Heruka, who is great, referring to thirty-six yoginis, dakinis, etc. The heroes refer to twenty-four skull fragments, etc. The mantra that is accomplished by recitation. Omniscience refers to the wisdom of the characteristics of yoginis, etc., and the knowledge of direct perception, etc. Invincible refers to the bliss-maker, including the one who averts difficulties. The first accomplishment is the first accomplishment of the siddhi. The glorious Heruka, the great hero, is accomplished by recitation, omniscient, invincible, and primordially accomplished. Because it is the speaker, so the tantra also speaks like this. And refers to expressing the complete purification of the earth, etc. Deliverance refers to being delivered from the ocean of samsara by this, adding the suffix अच् to pāca, etc. The tantra is the sutra. Auspiciousness is the collection of merit and wisdom. The wheel is the Dharma wheel. The wheel with auspiciousness refers to the auspicious wheel, which can completely restrain the minds of sentient beings dwelling in the body, which is called the auspicious wheel samvara. The glorious Heruka, because it is the speaker, so the tantra also speaks in the same way, and in order to fully explain and be great, it is called the King of Yogini Tantras. The Great King of Yogini Tantras, this is a word without phonetic variation, because the instructions of the yogini are very many. Extracted from the million sections of the Glorious Heruka Manifestation Tantra King, it is the guru above the guru, the king of all treatises. The glorious Heruka, the great one, is accomplished by recitation, omniscient, invincible, this is the supreme tantra, the yogini tantra named the Glorious Wheel Samvara.
Chinese
第五十一品即第五十一品完。完全圆满就是“圆满”的意思。从名为《续之大王》到名为《瑜伽母之续之大王》之间，是带声音su尾和ti尾的词的集合。“圆满”这个词在第五十品也加上了《吉祥黑汝迦显现》。 上师对经典的解说是： 我如何忆念而书写， 意义是显示的词语， 成为语言那是我（的）。 此处是取舍的词语， 以量式也已确定了， 没有上师的诀窍， 不会没有疑惑的。 如念珠般上师的教言， 各种各样令人心醉神迷， 与续部相关联于头顶， 遣除错乱应受持。 自心清净摇动之名所行者， 以自心性即应执持而修习。 自心之外此处无有其他心要， 无所执持坛城迅速应修习。 修习吉祥之果位乃天之果位， 何故果位无垢而安住而去。 除了有之外寂灭是不可能证悟的， 有之清净在此是无有分别的。 吉祥具德胜乐轮海生者， 隐秘诀窍嘛嘎然那达柔之境。 于彼等之中乞丐最胜施予甘露者， 自生无垢福德意之主。 他人之诗以此之关联而观看， 我之智慧亦为彼义成就故生喜悦。 能合之时节语中舞与歌亦唱， 不能合者世人于彼欢喜为何不作？ 词义明了如是观， 地基吉祥胜乐轮。 谁以此善行而获得， 众生功德彼获得愿。 名为吉祥胜乐轮难解疏，大学者巴巴巴扎的足下所造完毕。 此经的量是三千五百颂。 于印度东方女神城所出者， 班禅智者无等金刚， 以及从雅莫塘寺庙所出者， 康巴比丘瓦日仁扎。
English
The fifty-first chapter, that is, the completion of the fifty-first chapter. Perfectly complete means "complete." From the so-called "Great King of Tantras" to the so-called "Great Yogini's King of Tantras," it is a collection of words with the sound su ending and ti ending. The word "complete" is also added to the fiftieth chapter, "Manifestation of Glorious Heruka." The Lama's explanation of the scripture is: How I write because I remember, The meaning is the words that reveal, Becoming language, that is mine. Here are the words of acceptance and rejection, Which have also been determined by valid means, Without the Lama's instructions, It will not be without doubt. Like a rosary, the Lama's words, Various kinds are captivating, Connected to the tantra on the crown of the head, Eliminating confusion should be upheld. The self-mind is completely pure, the moving name, the goer, With one's own mind-nature, one should grasp and practice. Apart from one's own mind, there is no other essence here, Without grasping, the mandala should be quickly practiced. Practicing the glorious state is the state of the deity, Why does the state abide without impurity and go? Apart from existence, pacification cannot be realized, The purity of existence here is without distinction. Glorious Chakrasamvara, born from the ocean, The secret instruction is the place of Magaranadarasa. Among them, the beggar, the supreme giver of nectar, The self-born, immaculate merit is the lord of mind. Others' poems are viewed with this connection, My wisdom also rejoices because that meaning is accomplished. When able to combine, dance and sing are also sung in the language of the season, Why don't people who can't combine do it with joy? The meaning of the words is clear, like looking at, The foundation is the glorious Chakrasamvara. Whoever obtains this good deed, May sentient beings obtain that merit. This is the difficult commentary on the glorious Chakrasamvara, completed by the feet of the great scholar Bhava Bhadra. The measure of this scripture is three thousand five hundred verses. Coming from the city of the goddess in eastern India, The omniscient scholar, Incomparable Vajra, And coming from the monastery of Yarmotang, The Kham monk Bari Rindrak.
Tibetan
།བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ། །སྐད་སློབ་གསར་ལ་ཕན་དོན་དུ། །རྒྱ་དཔེ་ཇི་བཞིན་བསྒྱུར་བ་ཡིན། །མཁས་པ་དོན་གྱི་ཆེད་བྱེད་རྣམས། འདི་ལ་མི་དཔྱ་མི་བཅོས་ཞུ། །བདག་ནི་ཅུང་ཟད་རྟོགས་ཡོད་ཀྱང༌། །དོན་འགྱུར་མ་བྱས་སྒྲ་བཞིན་བསྒྱུར། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དོན་གྱི་ཕྱིར། །རྒྱུད་འགྲེལ་ཡིན་པས་འཇིགས་ཕྱིར་རོ། །བལ་ཡུལ་གྲོང་ཁྱེར་མམ་བུ་རུ། །པན་ཏུ་བ་རོའི་ལྷ་ཁང་དུ། །ནེང་དང་བ་རིས་ཡོན་བདག་བྱས། །ལོ་པཎ་གཉིས་ཀྱིས་ དརྒྱུད་འགྲེལ་བསྒྱུར།། དཔལ་འཁོར་ལོ་སྡོམ་པའི་དཀའ་འགྲེལ་ཞེས་བྱ་བ།
Chinese
翻译并校对确定。 为了帮助新学语言者。 如汉文原本一样翻译。 请诸位为意义而做的智者们， 对此不评判不修改。 我虽略有了解， 但未做意义上的翻译，而是按字面翻译。 为了来世的意义， 因是续部注释故而畏惧。 在尼泊尔的城市曼布里（Mam-bu-ru）。 在班度巴若（Pan-tu-ba-ro）的寺庙里。 内（Neng）和瓦日（Ba-ri）作为施主。 由译师和班智达二人 翻译续部注释。 名为《吉祥胜乐轮难解释》。
English
Translated and proofread to finalize. For the benefit of those newly learning the language. Translated as it is from the Chinese original. I request the wise ones who work for the meaning, Do not judge or modify this. Although I have a slight understanding, I have not translated the meaning, but translated it word by word. For the sake of the meaning of the next life, Because it is a tantra commentary, I am afraid. In the city of Mamburu (Mam-bu-ru) in Nepal. In the temple of Pantubaro (Pan-tu-ba-ro). Neng and Bari acted as patrons. The tantra commentary was translated by the translator and the pandit. Named "The Difficult Commentary on Glorious Chakrasamvara."