Tibetan
ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་རིགས་ལ་མོས་པའི་གང་ཟག་གི་དམངས་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་སྒྲོལ་མར་བསྐྱེད་ནས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའ་བསྐྱེད་པའི་མཐར་བདེ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱས་བཏབ་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ་བྱ་བ་ནན་ཏན་གྱི་ཆོས་ཉིད་དོ། །འདོད་ཆགས་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་པདྨའི་རིགས་ལ་མོས་པའི་གང་ཟག་གིས་རྗེའུ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གོས་དཀར་མོར་བསྐྱེད་ལ་དགའ་བ་གསུམ་གྱི་མཐར་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱས་བཏབ་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དོ། །དེ་སྐད་དུ་མཚན་བརྗོད་ལས། མཆོད་པ་ཆེན་པོ་འདོད་ཆགས་ཆེ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དགའ་བར་བྱེད། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཕྱག་རྒྱ་དེ་དག་རྣལ་འབྱོར་པས། །རྫོགས་པར་བྱེད་པས་བསྟན་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་མངོན་སུམ་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་རྫོགས་པར་བྱེད་པས། ཕྱག་རྒྱ་བཞིའི་རྒྱུའི་ཚོགས་པ་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རིགས་དང་གཉིས་ཀ་མངོན་སུམ་དུ། །ལྷ་ཡི་གཟུགས་སུ་བསམ་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྙེན་བསྒྲུབ་བཞིས་སྦྱངས་ནས་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་ནི་དང་བའི་དད་པ་བསྐྱེད་ནས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་རོ། །རྨོངས་པས་ཞི་འགྱུར་ཁྲོ་བས་དྲག །ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཏི་མུག་གི་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམས་པས་ཞི་བར་འགྱུར་ཏེ། ཞེ་སྡང་གི་ཆོས་ཉིད་བསྒོམས་པས་དག་པ་དང༌། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་བསྒོམས་པས་ཆགས་པ་ཆེན་པོ་དང༌། ཕྲག་དོག་གི་ཆོས་ཉིད་བསྒོམས་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རབ་ཏུ་བྱེད་པས་ན་རྒྱལ་བ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང༌། སེམས་གང་གིས་ན་འཆིང་འགྱུར་པ། །སེམས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གྲོལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །ཡུལ་ཕྱག་རྒྱ་བཤད་ནས་ད་ནི་དུས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཐོ་རངས་ནི་འོད་གསལ་བའོ། །ཉི་མ་ཕྱེད་ནི་སྣང་བ་མཆེད་པའོ། །མཚན་མོ་ནི་སྣང་བ་སྟེ། དགའ་བ་གསུམ་འོད་གསལ་བ་ནི་འོད་གསལ་བ་དང་བཅས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཕྱག་རྒྱའི་སྦྱོར་ བས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དུས་བཤད་ནས་བསླབ་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་ནི། སྐྱེ་བོ་མི་སྲུན་པ་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་གི་འཁོར་ལྟ་བུ་འམ། མུ་སྟེགས་ཅན་ལྟ་བུ་བསྟན་པ་ལ་སྨོད་པའི་འཇིགས་པས། རང་གི་སེམས་ཉིད་སྣང་བའི་ཕྱག་རྒྱའི་ལྷ་མོ་ལ་མོས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་བག་ཚ་བ་མེད་པའི་རྣམ་པར་དབེན་པའི་གནས་ཡིན་ན་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་མངོན་སུམ་དུ་བསྟན་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་ཤེས་རབ་མ་རྙེད་ན། །བྱོལ་སོང་མ་ལ་གོམས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱོལ་སོང་གི་སྒྲ་ནི་ལོགས་ན་གནས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། རང་གི་ཕྱག་རྒྱ་མ་ཡིན་པའི་ངན་སྤྱོད་མ་ལ་ཡང་དེ་གོམས་པར་བྱའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་མཉམ་སྦྱོར་ལས། རྙེད་དང་མ་རྙེད་བདེ་ཀུན་གྱི། །ངན་སྤྱོད་མ་ལ་འང་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡེ་ཤེས་པ་ན་རེ་བྱོལ་སོང་གི་སྒྲས་ནི། འཁྱོག་པོར་འགྲོ་བ་ཡིན་པས། ལྟེ་བའི་མཐེབ་ཚད་གང་གི་གཏུམ་མོ་དྲོད་རླུང་འཁྱིལ་པ་འཁྱོག་པར་འགྲོ་བས་ན་བྱོལ་སོང་མ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་མངོན་སུམ་གྱི་ལམ་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་ཉིན་རེ་འམ་ཟླ་བ་འམ་ལོར་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་དུ་མ་བྱས་ན་དམ་ཚིག་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་ལྡང་བའི་ཐབས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དམ་ཉམས་བག་མེད་གང་འགྱུར་ན། །ཞས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དབང་བསྐུར་ཞིང་སླར་ཡང་མངོན་སུམ་གྱི་ལམ་དོར་བར་མི་བྱེད་ཅིང་སྡོམ་པ་གཟུང་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཟུང་འཇུག་གི་མཚན་ཉིད་བཤད་ནས་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། དེས་ན་མ་ལུས་སྔོམ་ལྡན་ཞིང༌། །རྫས་དང་སྔགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྦོམ་ལྡན་ནི་རྟེན་གྱི་གང་ཟག་གོ །རྫས་ནི་སྨན་ནོ། །སྔགས་ནི་སྒོམ་བཟླས་སོ། །སྦྱོར་བ་ནི་འཁྲུལ་འཁོར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དགའ་བྲལ་དུ་མི་འགྱུར་བར་བཟློག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་གསུམ་པོ་བསྟན་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དང་པོ་ནི་བདག་བྱིན་རློབ་པའི་ཐབས་ཀྱིས་སྐལ་ཁུང་ནས་ནམ་མཁའ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱིས་སྟོང་ཉིད་ཅིག་ཅར་དུ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་སེང་གེ་ཕྲུག་པ་བཞིན་དུ་གཟུང་བ་ལ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱིས་རྒྱས་བཏབ་ཅིང་འཛིན་པ་ལ་མི་བསྐྱོད་པའི་རྒྱས་བཏབ་ནས། སེམས་ཀྱི་སྟོང་ཉིད་ཤེས་པ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རྒྱས་བཏབ་ནས་རིམ་གྱིས་བསྒོམ་པ་ཡིན་ ནོ། །གསུམ་པ་ནི་ཡུལ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་བདེ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱས་བཏབ་ནས། ཟླ་བ་ཚེས་པ་ལྟར་ཟག་བཅས་ལ་བརྟེན་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུད་དགུའི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཁ་སྦྱོར་ལ་བློ་དང་ལྡན་པས་དུས་རྟག་ཏུ་གནས་པར་བྱས་ནས། སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གཅིག་པའི་བདེ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གོ་འཕང་བསྒོམ་མོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། དོན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་གཅིག །བདག་ཉིད་མངོན་སུམ་ཡིན་པ་ལ། །ཞེས་བཤད་པས། མངོན་སུམ་དོན་གྱི་རྣམ་པར་སྐྱེས། །རྒྱས་འདེབས་ཞེས་ནི་བཤད་པ་ཡིན། །ཞེས
Chinese
即手印。 所谓“即手印”是指，对于喜爱事业种类的人，将属于平民种姓的女子，视为度母，一同生起俱生喜，最终以乐空双运印持，这是事业手印，是努力精进的法性。 贪欲是法的手印。 所谓“贪欲是法的手印”是指，对于喜爱莲花部的人，将属于犹太种姓的白衣女子，视为本尊，在三种喜的最后，以大乐印持，这是法的手印，是各别自证智慧的法性。 如是于《名号赞》中所说：“大供养即大贪欲，令一切有情欢喜。”等等。 瑜伽士圆满这些手印，因此应当宣说。 所谓“瑜伽士圆满这些手印，因此应当宣说”是指，因为生起现前的寂止，圆满大乐，所以应当宣说四手印的因之集合，是此之义。 种姓和二者都现前，应当观想为天神的形象。 所谓“种姓和二者都现前，应当观想为天神的形象”是指，通过四种亲近修习而净化，修习天瑜伽，即生起最初的信心，转为福德的积聚。 愚痴使之寂静，忿怒使之强大。 所谓“愚痴使之寂静，忿怒使之强大”是指，修习愚痴的空性则变得寂静，修习嗔恨的法性则变得清净，修习贪欲的法性则变得大贪，修习嫉妒的法性则能极好地成办有情之义，因此成为五部如来的自性。 如是说：“以何心而束缚，即以彼心而解脱。” 已经说了处所手印，现在应当说时间，清晨是光明，中午是光明增长，夜晚是光明，三种喜光明是与光明俱生的智慧，应当以手印的结合来证悟。 如是说了时间之后，现在宣说应当修习的体性，对于不调顺的人，如同国王宫殿的眷属，或者如同外道，因为畏惧他们诽谤正法，应当信奉自心显现的手印天女。 如果是这样没有顾忌的寂静处所，就应当现前宣说四手印。 如果现前
English
That is the mudra. The so-called "that is the mudra" means that for those who are fond of the types of actions, the daughter of a commoner caste is generated as Tara, and together they generate co-born joy. In the end, the bliss and emptiness are sealed, which is the action mudra, which is the nature of diligent Dharma. Desire is the Dharma mudra. The so-called "desire is the Dharma mudra" means that for those who are fond of the lotus family, the white-clothed daughter of the Jewish caste is generated as the deity, and at the end of the three joys, the great bliss is sealed, which is the Dharma mudra, which is the nature of the wisdom of individual self-realization. As it is said in the "Namasamgiti": "Great offering is great desire, making all sentient beings happy." and so on. Yogis perfect these mudras, so they should be taught. The so-called "Yogis perfect these mudras, so they should be taught" means that because the present quiescence is generated and the great bliss is perfected, the collection of causes of the four mudras should be taught, which is the meaning of this. Both lineage and the two are manifest, and should be visualized as the form of a deity. The so-called "lineage and the two are manifest, and should be visualized as the form of a deity" means that after being purified by the four approaches and practices, practicing the yoga of the deity is to generate the initial faith and turn it into a collection of merit. Ignorance makes it peaceful, and anger makes it strong. The so-called "ignorance makes it peaceful, and anger makes it strong" means that practicing the emptiness of ignorance becomes peaceful, practicing the Dharma nature of hatred becomes pure, practicing the Dharma nature of desire becomes great desire, and practicing the Dharma nature of jealousy can perfectly accomplish the meaning of sentient beings, thus becoming the nature of the five Buddhas. As it is said: "By whatever mind one is bound, by that very mind one is liberated." Having spoken of the place mudra, now it is time to speak of time. Dawn is clear light, noon is the increase of appearance, night is appearance, and the three joys of clear light are the wisdom that is co-born with clear light, which should be realized by the union of mudras. Having spoken of time in this way, now the nature of what should be practiced is explained. For those who are unruly, such as the entourage of the king's palace, or like heretics, because of the fear of their slandering the Dharma, one should have faith in the mudra goddess who is the appearance of one's own mind. If it is such a secluded place without hesitation, then the four mudras should be manifested. If manifest
Chinese
如果未獲得智慧，就應習慣於畜生母。所謂的畜生，指的是處於邊緣的狀態。因此，對於非自己手印的惡行母，也應當習慣。如同《合和續》中所說：獲得與未獲得，一切安樂，對於惡行母也能成就。耶謝巴說，畜生指的是彎曲行走。因此，臍間的明點，其拙火暖氣旋繞彎曲，故稱之為畜生母。因此，如果每天、每月或每年，沒有將四種現觀道手印作為現觀的對境，就會違犯誓言。那麼，如何恢復呢？如果誓言毀壞，變得放逸。因此說，應當接受灌頂，並且不再捨棄現觀道，應當守護誓言。如此講述了雙運的特徵後，進行總結：因此，應當具備一切資糧，通過物質和咒語的結合。所謂的資糧具足，指的是有資格的補特伽羅。物質指的是藥物。咒語指的是禪修念誦。結合指的是轉輪，應當阻止菩提心轉為樂空。如此，如果問道，所闡述的三種雙運有何區別？第一種是通過自我加持的方法，如同從隙縫中看見天空一般，同時看見境和有境的空性。第二種如同獅子幼崽一般，在抓住時，以毗盧遮那佛加持，在執著時，以不動佛加持。知道心的空性，以金剛薩埵加持後，次第禪修。第三種是以境業手印的安樂，以空性加持後，如同新月一般，使依賴於有漏的廣大安樂顯現。如此，精通九次第續的方便和智慧結合，有智慧者應當恆常安住於此，禪修三有自性為一的不可思議之位。為何稱之為不可思議？因為說道：義的自性唯一，自性是現觀。因此說：現觀生起義的形象，這被稱為加持。
English
If wisdom is not attained, one should become accustomed to the animal mother. The term "animal" refers to being in a marginal state. Therefore, one should also become accustomed to the evil-doing mother who is not one's own mudra. As it is said in the Samputa Tantra: "Attained and unattained, all bliss, can also be accomplished through the evil-doing mother." Yeshepa says that the term "animal" refers to walking crookedly. Therefore, the tummo heat and wind swirling crookedly in the navel chakra are called the animal mother. Thus, if the four manifest path mudras are not made the object of manifest realization daily, monthly, or yearly, the samaya will be broken. Then, how to restore it? If the samaya is broken and one becomes heedless. Therefore, it is said that one should receive empowerment and not abandon the manifest path again, and one should guard the vows. Having thus explained the characteristics of union, it is concluded: Therefore, one should possess all the necessary resources, through the combination of substance and mantra. The possession of resources refers to a qualified individual. Substance refers to medicine. Mantra refers to meditation and recitation. Combination refers to the wheel, and one should prevent the mind of enlightenment from turning into bliss and emptiness. Thus, if asked, what is the difference between the three unions that have been explained? The first is the method of self-blessing, like seeing the sky through a gap, seeing the emptiness of object and subject simultaneously. The second is like a lion cub, when grasping, it is sealed with Vairochana, and when holding on, it is sealed with Akshobhya. Knowing the emptiness of mind, it is sealed with Vajrasattva, and then one meditates gradually. The third is the bliss of the karma mudra of the object, sealed with emptiness, like the waxing moon, making manifest the great bliss that depends on the contaminated. Thus, mastering the means and wisdom combination of the nine gradual tantras, the wise should always abide in this, meditating on the inconceivable state of the three realms being of one nature. Why is it called inconceivable? Because it is said: "The self-nature of meaning is one, self is manifest realization." Therefore it is said: "Manifest realization arises in the form of meaning, this is called sealing."
Tibetan
་གསུངས་སོ། །བརྟག་པ་གཉིས་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །། བརྟག་པ་གཉིས་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཟབ་པའི་རྫོགས་རིམ་བསྟན་པ།
Chinese
如是宣说。第二品之第二分别释竟。 第二品之第二分别，开显不可思议之甚深圆满次第。
English
Thus it was spoken. Commentary on the Second Chapter, Second Section, is complete. The Second Chapter, Second Section: Showing the Inconceivable Profound Perfection Stage.