Tibetan
དཔལ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ཀུན་ལས་བསྡུས་པ། དཔལ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ཀུན་ལས་བསྡུས་པ། རྒྱུད་འབུམ་ཆ་བ་བཞུགས་སོ། ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཤྲཱི་ཛྙཱ་ན་བཛྲ་ས་མུཙྩ་ཡ། བོད་སྐད་དུ། དཔལ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ཀུན་ལས་བསྡུས་པ། དཔལ་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཡི། །དུས་གཅིག་ཚེ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །གསང་བའི་དབྱིངས་སུ་བདག་ཉིད་ཀྱིས། །ཡེ་ཤེས་ངོ་བོར་བཞུགས་གྱུར་པས། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས། །རོ་མཉམ་དམ་ཚིག་རྡོ་རྗེ་ཉིད། །མི་ཕྱེད་ཏིང་འཛིན་སྙོམས་ཞུགས་སོ། །དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། །སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱམས་པ་སོགས། །རྣམས་ཀྱིས་ཞུས་ཤིང་གསོལ་བཏབ་ནི། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞུས། །མ་རིག་པ་དང་སེམས་བྱུང་དང་། །སེམས་ཞེས་བགྱི་བ་ཇི་ལྟར་ལགས། །དེ་སྐད་ཅེས་ནི་གསོལ་པ་དང་། །བཅོམ་ལྡན་དེ་བཞིན་གཤེགས་ཀུན་གྱི། །སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཉིད་རྡོ་རྗེ་ཡི། །བདག་ཉིད་ཅན་གྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། །རིགས་ཀྱི་བུ་རྣམས་ལེགས་ཉོན་ཅིག །ཡེ་ཤེས་ གསུམ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལས། །བྱང་སེམས་རྡོ་རྗེ་དེ་བཞིན་ཉིད། །ཡང་དག་འབྱུང་པ་དེ་ཡི་ཕྱིར། །ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ནི། །དེ་ཡི་དོན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། །ཡེ་ཤེས་གསུམ་ནི་དག་པའི་སེམས་སྣང་བ་གསུམ་གྱི་འབྱུང་གནས་རྡོ་རྗེ་ལས་མི་ཕྱེད་པ་རླུང་རིག་ཐ་མི་དད་དུ་གནས་པ་ཉིད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་ཀུན་རྫོབ་དོན་དམ་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གདོད་མ་ནས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་བདེ་ཆེན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ལས་འབྱུང་ཞིང་འཇུག་ལ་གནས་པ་དེའི་ཕྱིར་ན། འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་རླུང་སེམས་དབྱེར་མེད་ཐོགས་པ་མེད་པས་ཁྱབ་ཅིང་དབང་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་གྱི་དགོངས་པ་ནི། །དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད། །མངོན་བར་བྱང་ཆུབ་ཉིད་ལས་རབ་འབྱུང་བ། །རླུང་རིག་དབྱེར་མེད་པ་ལས་དུས་ཀུན་ཏུ། །སྣང་བ་གསུམ་དུ་ཤར་བ་འགག་པ་མེད། །དེ་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་རབ་རྟོགས་བྱ། །ཡང་དག་དོན་ནི་ཟབ་པ་སྟེ། །རྡོ་རྗེའི་ངོ་བོར་ཡང་དག་བཤད་ཀྱི་དོན་ལ་ནི། ། གསང་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས། །རླུང་སེམས་དབྱེར་མེད་ཆོས་ཉིད་ལས། །ཟབ་པ་མི་འགྱུར་རང་རིག་ནི། །སྤྲོས་མེད་འགག་པ་མེད་ཅིང་ཞི། །སྐྱེ་མེད་མཉམ་ཉིད་ངང་ལས་ནི། །རྟོགས་པ་མེད་ཀྱང་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས། །ཤེས་པ་མ་རིག་དེ་ཉིད་ནི། །འབྱུང་གནས་ཐོག་མ་མཐའ་མ་མེད། །དེ་ལས་ལྷན་སྐྱེས་མ་རིག་པ། །ཉེ་བར་ཐོབ་པ་དངོས་མེད་པ། །བདག་མེད་ཐམས་ཅད་སྙིང་པོ་ལས། །སྣང་མེད་པ་ལས་མ་འགགས་པས། །རིམ་པ་མ་ཡིན་འཆར་བ་ཡང་། །ཟབ་པ་སྟོང་ཆེན་པོར་འབྱུང་བའི། །མ་རིག་པ་ལས་ རྐྱེན་སྣང་བ། །སྣང་བ་ཐོབ་པ་མི་རྟོག་པ། །དེ་ལས་རང་བཞིན་སེམས་ལས་བྱུང་། །དེ་ལས་སྣང་བ་མཆེད་པ་སྟེ། །ཤིན་ཏུ་གསལ་ཞིང་སྟོང་པ་ཆེ། །སེམས་ལས་འབྱུང་བའི་རྒྱན་དག་ནི། །རྒྱུ་དང་མིག་ཡུལ་དབང་པོ་དང་། །མཚུངས་པའི་དེ་མ་ཐག་པ་ལས། །སེམས་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བ་སྟེ། །དེ་ནི་སྣང་བའི་དོན་དང་ནི། །སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ཡིན། །སེམས་ནི་དོན་ལ་གནས་པ་སྟེ། །སེམས་བྱུང་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་སྟོན། །མ་རིག་དེ་ཉིད་ཆོས་ཉིད་དེ། །ཆོས་ཉིད་བདག་ཉིད་མི་གནས་པས། །སྣང་དང་སྟོང་པ་དེ་དག་ནི། །གསུམ་གསུམ་སྤྲོས་པ་མེད་འབྱུང་བ། །འོད་གསལ་ངང་ལས་འབྱུང་བ་སྟེ། །གསལ་བདེ་སྟོང་པ་དབྱེར་མེད་པས། །རྡོ་རྗེ་བྱང་སེམས་ངོ་བོར་བསྟན། །ཅེས་པས་བསྟན་ཏེ། དེ་ནས་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་དེའི་དུས་ལ་ཤིན་ཏུ་ངོ་མཚར་ཅན་དུ་ངོ་མཚར་སྐྱེས་ཏེ་ཅང་མི་སྨྲ་བར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྣམས་ཅང་མི་སྨྲ་བར་གྱུར་པ་གཟིགས་ནས་བཀའ་སྩལ་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཅང་མི་སྨྲ་བར་འདུག །དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞབས་གཉིས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། མགོ་བོས་གཏུགས་ཏེ་གཞན་ཡང་ཞུས་པ། ཨེ་མ་ཧོ་སྟོན་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན། །རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་རྣམ་ཤེས་ནི། །གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ་མཆོག་ཟབ་པ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་དུ་གསོལ། །བདེ་བར་གཤེགས་པས་གསུང་དུ་གསོལ། །དེ་སྐད་ཅེས་ནི་ཞུས་པ་དང་། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། །གང་དག་འོད་གསལ་ལས་བྱུང་དེ་ཉིད་ནི། །སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་རྩ་བར་གྱུར་པ་སྟེ། །ཀུན་ཉོན་མོངས་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡི། །བདག་ཉིད་དེ་ལས་རྟོགས་པ་གཉིས་རིག་བྱེད། །རྣམ་ཤེས་དེ་ཡི་བཞོན་པ་རླུང་ཡིན་ཏེ། །རླུང་ལས་མེ་དང་མེ་ལས་ཆུ་འབྱུང་ཞིང་། །ཆུ་ལས་ས་ཡང་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་བཤད། །དེ་རྣམས་འདུས་ལས་ཕུང་པོ་ལྔ་ ཉིད་དང་། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་ཡུལ་ལྡར་སྣང་བ་གང་། །དེ་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྟེ། །རླུང་དང་རྣམ་ཤེས་ཉེ་བར་འདྲེས་པའོ། །དེ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱིས་ནི། །རང་བཞིན་གྱི་ནི་སྣང་བར་རབ་གསལ་བར། །སྤྱོད་པ་རྗེས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་བའོ། །སྣང་བའི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱིས་ནི་རང་བཞིན་རྣམས། །ཡང་དག་པར་ཡང་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། །རྨི་ལམ་སྒྱུ་མ་ལྟར་ནི་སྣང་བའོ། །དེ་ཡང་འོད་གསལ་གནས་པ་མེད་པ་དང་། །འགག་པ་དང་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ། །དོན་དམ་བདེན་པ་ཡང་དག་པ་ཡི་མཐའ། །དེ་ལས་འབྱུང་བ་མུན་པའི་སྣང་བ་ནི། །འགོག་པ་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན། །དེ་ཡི་རང་བཞིན་སྣང་བ་དང་། །འཁྲུལ་དང་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། །དྲན་པ་མེད་དང་ལེ་ལོ་དང་། །མི་སྨྲ་བ་དང་མི་གསལ་བའོ། །མ་རིག་པ་ཡང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། །ངོ་བོ་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ། །མར་མེ་ལྟར་འབར་སྣང་བ་ཉེར་ཐོབ་ལས། །རླུང་གི་ཁམས་ཉིད་ཕྲ་བར་འཇུག་པས་ནི། །མ་ནིང་ལྟར་ནི་ཤེས་དང་མི་གསལ་བའོ། །ཉི་མའི་སྣང་བ་ལྟ་བུར་བསྟན་པ་དང་། །ཤིན་ཏུ་གསལ་བའི་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་སྟེ། །དེ་ཡི་རང་བཞིན་ཆགས་དང་དགའ་བ་དང་། །མཆོག་ཏུ་དགའ་དང་དྲག་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་བསྟན་དང་། །སྐྱེས་པའི་གཟུགས་དང་ཡབ་ལྷའི་ཚོགས་དག་དང་། །མཚན་མ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་ནི་རང་བརྟགས་པའོ། །སེམས་ལས་སེམས་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན། །ཟླ་བའི་སྣང་དང་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་སྟེ། །ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་ལྟ་བུར་བསྟན་པའོ། །རང་བཞིན་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གསལ་བ་ལས། བུད་མེད་དང་། བྷ་ག་དང་། པདྨ་དང་ལྷ་མོའི་ཚོགས་ཀྱི་བརྡའོ། །འདིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ལུགས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་དག་འོད་གསལ་ལས་བྱུང་དེ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་འོད་གསལ་དབྱིངས་ལས། རིག་པ་རྟོག་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་ཕྲ་བའི་རླུང་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བས་ན། སེམས་ནི་ཀུན་གཞིའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པར་བྱེད་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཚོགས་བརྒྱད་དང་ལྡན་ པའོ། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་རྩ་བར་གྱུར་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་འགྱུར་བ་རྡོ་རྗེ་ནམ་མཁའ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །ས་བོན་མ་དག་པ་ལས་འགྲོ་བ་འཁྲུལ་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་སྣང་ལ། བག་ཆགས་དག་ལས་འཁྲུལ་པ་ལས་ལོག་པ། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་སྣང་བའོ། །ཕྱི་རོལ་པས་བརྟགས་པའི་ཐ་སྙད་སྣ་ཚོགས་པ་བདག་ཏུ་བརྟགས་པ་དེ་ལས། རྟོག་པ་གཉིས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ། གཟུང་འཛིན་དུ་འབྱུང་བའོ
Chinese
吉祥智慧金刚总集。 吉祥智慧金刚总集。 续部千部之分支。 印度语：室利 智慧金刚萨穆扎亚。藏语：吉祥智慧金刚总集。 顶礼吉祥文殊金刚。 如是我闻。 一时，薄伽梵，所有如来，于秘密界中，以自性，安住于智慧之体性中，所有佛之身语意，味等同，誓言金刚，无二三摩地，平等入定。 彼时，诸菩萨，大菩萨慈氏等，请问祈请。 彼时，请问薄伽梵。 无明与随心生，心名为何？ 如是请问后，薄伽梵一切如来之，身语意自性金刚之，自性者，如是开示： 种姓之子，善谛听。 智慧 三者乃金刚。 菩提心金刚即如是。 真实生起彼之故。 智慧金刚之自性者。 彼之义者如此也。 智慧三者乃清净心，三显现之生处，从金刚中无有分别，风智无有他异而安住之自性也。 菩提心乃世俗胜义无有分别也。 金刚如是之自性乃从原始本具之法性中真实生起者，一切法之体性乃大乐。 佛之身语意从金刚中生起而安住，是故，轮回涅槃一切法，智慧金刚风心无有分别，无有阻碍而遍及且自在之自性也。 一切如来之意者，界与智慧无二也。 从现证菩提中生起者，风智无有分别，于一切时中，三显现生起无有止息。 彼即应善了知俱生。 真实义乃甚深者。 金刚之体性中真实宣说之义者，秘密真实菩提心。 风心无有分别法性中。 甚深不变自证乃。 离戏止息且寂静。 无生平等性中乃。
English
Glorious Wisdom Vajra, Condensed from All. Glorious Wisdom Vajra, Condensed from All. The Branch of the Thousand Tantras. In Sanskrit: Shri Jñana Vajra Samucchaya. In Tibetan: Glorious Wisdom Vajra, Condensed from All. Homage to Glorious Manjushri Vajra. Thus have I heard. At one time, the Bhagavan, all the Tathagatas, in the secret realm, by their own nature, dwelt in the essence of wisdom, the body, speech, and mind of all Buddhas, of equal taste, the Vajra of vows, indivisible Samadhi, equally entered into meditation. Then, the Bodhisattvas, great Bodhisattvas like Maitreya, etc., inquired and requested. Then, they inquired of the Bhagavan. Ignorance and mental events, what is called mind? After inquiring thus, the Bhagavan, the self-nature of the Vajra of the body, speech, and mind of all the Tathagatas, thus declared: Sons of the lineage, listen well. Wisdom The three are from the Vajra. The Bodhicitta Vajra is just so. Therefore, the true arising. The nature of the Wisdom Vajra. Its meaning is like this. The three wisdoms are the pure mind, the source of the three appearances, inseparable from the Vajra, the nature of wind and intelligence abiding without difference. Bodhicitta is the indivisibility of relative and ultimate truth. The Vajra's suchness is the true arising from the Dharma-nature that is spontaneously established from the beginning. The essence of all Dharmas is great bliss. The body, speech, and mind of the Buddha arise from and abide in the Vajra, therefore, all Dharmas of Samsara and Nirvana, the Wisdom Vajra, wind, and mind, are inseparable, pervading and dominating without obstruction. The intention of all the Tathagatas is the non-duality of the sphere and wisdom. That which arises from manifest enlightenment, from the inseparability of wind and intelligence, at all times, the three appearances arise without cessation. That itself should be well understood as co-emergent. The true meaning is profound. The meaning of truly explaining the nature of the Vajra is the secret, true Bodhicitta. In the Dharma-nature of the inseparability of wind and mind. Profound, unchanging self-awareness is. Free from elaboration, cessation, and peaceful. In the state of unborn equality is.
Chinese
虽无证悟然由因缘生，识与无明即彼性，无有生处初始与终尽。彼生俱生之无明，近取无实无有物，无我一切心要中，由无显现故无断绝，非为次第而显现，亦于深广空性中生起，由无明而 缘显现。显现获得不分别，彼生自性心所生，彼生显现而增长，极明极空甚广大。心所生起之庄严，乃是因与眼境及根，以及等同之无间缘，所谓心者即生起，彼乃显现之义与，空性之中所宣说。心乃安住于义中，心生差别种种示。无明即是法性也，法性自性不住故，显现与空性彼等乃，三三无戏论而生起。光明自性之中生起，明乐空性无分别，即示金刚菩提心体性。如是宣说已。其后慈氏等诸菩萨众，于彼时分生起极大稀有之想，皆默然不语。其后薄伽梵一切如来之，身语意金刚自性之，菩萨众见彼等皆默然不语已，乃作是言：『何故汝等皆默然不语耶？』其后诸大菩萨众，顶礼薄伽梵之双足，以头触足复又请问言：『诶玛吙！导师金刚持，极难证悟之识者，三者差别最甚深，祈请薄伽梵为宣说，祈请善逝为演说。』如是请问已，薄伽梵乃作是言：『凡由光明所生起者，即是心与意及识，乃为诸法一切之根本，乃是普为烦恼及清净之，自性由彼二者能知解。识之所乘即是风，风生火及火生水，水生地亦如是说。彼等聚集生起五蕴 性，以及六处与境显现者，彼等皆依缘。』
English
Though without realization, yet arising from causes and conditions, Consciousness and ignorance are of that very nature, Without origin, beginning, or end. From that arises coemergent ignorance, Closely attained, without substance, without entity. From the essence of all selflessness, Unceasing from non-appearance, Appearing not in sequence, But arising in vast, profound emptiness. From ignorance, Conditioned appearances arise. Appearances are attained, without conceptualization. From that, the nature arises from the mind. From that, appearances proliferate, Extremely clear and vast emptiness. The ornaments arising from the mind Are causes, eye objects, faculties, And the immediately preceding, equivalent conditions. What is called "mind" arises, Which is said to be the meaning of appearances And emptiness itself. The mind abides in meaning, And manifests various mental events. Ignorance itself is the nature of reality, And because the nature of reality does not abide in itself, Appearances and emptiness Arise as three-three, without elaboration. Arising from the state of clear light, Clarity, bliss, and emptiness are inseparable, Thus revealing the nature of Vajra Bodhicitta. Thus it was taught. Then, Maitreya and the other Bodhisattvas, at that time, were filled with great wonder and remained silent. Then, the Bhagavan, seeing that all the Tathagatas, the Bodhisattvas who are the embodiment of body, speech, and mind vajra, were silent, spoke, "Why are you all silent?" Then, the great Bodhisattvas prostrated at the feet of the Bhagavan, touched their heads to his feet, and further requested, "Emaho! Teacher Vajradhara, The consciousness that is difficult to realize, The supreme and profound distinction of the three, We beseech the Bhagavan to explain, We beseech the Sugata to speak." Having made this request, the Bhagavan spoke, "Whatever arises from clear light Is called mind, intellect, and consciousness, Being the root of all phenomena, Being the nature of both defilement and purification, From that, two kinds of knowledge arise. The vehicle of consciousness is wind, From wind arises fire, and from fire arises water, And from water, earth also arises. From the aggregation of these arise the five aggregates And whatever appears as the six sense bases and objects, All of these are dependent.
Chinese
因缘和合而生起，风与识相互交融。由此三种识，自身之显现得以明晰，行为亦随之体验。显现之因果，使诸自性，真实且极度地生起，如梦如幻般显现。此光明无有住处，无有止灭亦无生起，乃胜义谛之究竟。由此生起黑暗之显现，名为遮蔽无明。其自性为显现，迷惑与散乱，无忆念与懒惰，不语与不明。无明亦从心而生，其体性为法性，不作分别。如灯般燃烧，从显现之近取因，微细之风界融入，如石女般，知与不明。如日之显现般示现，如极明之海市蜃楼。其自性为贪著与喜悦，极喜与猛烈等。世俗谛中以现量示现，男性之形相与父神之众，以及金刚之相，乃自所臆测。所谓心生于心。如月之显现般，极其明亮，如水中之月般示现。自性乃离贪等。于世俗谛中显现，为女性，女阴，莲花与天女之众之表征。此处为示现一切法之实相，凡从光明所生者，彼即是法性，自性清净之光明界。由觉性无分别之识，与微细之风一同生起，故心乃阿赖耶识。意之识则为舒展与收摄。识乃具足八识聚。一切法之根本，乃菩提心，不变金刚，等同虚空之自性。从不净之种子，众生之错乱显现为一切烦恼。从清净之习气，从错乱中返回，真实显现为完全清净。外道所计度之种种名相，执著为我，由此产生二取之分别，即能取与所取。