Tibetan
ས་སུ་མེད་དོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཆོས་མི་སྟོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་གང་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་དོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཟབ་པོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འཚལ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དག་ནི་དཀའ་བ་བགྱིད་པ་ལགས་སོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཆོས་གང་ཡང་གནས་པ་མ་མཆིས་ལ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་ཆོས་ཀྱང་གང་ཡང་མ་མཆིས་ཆོས་སྟོན་པ་ཡང་གང་ཡང་མ་མཆིས་བ་དང་འདི་ལ་དེ་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་ནེམ་ནུར་མི་བགྱིད་རྨོངས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བའི་སླད་དུའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་གང་འདི་སྐད་དུ་གང་དག་ཆོས་ཟབ་མོ་འདི་ལྟ་བུ་བཤད་པ་ལ་ནེམ་ནུར་མི་བྱེད་པ་དང་རྨོངས་པར་མི་འགྱུར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དག་ནི་དཀའ་བ་བྱེད་པའོ་ཞེས་ཟེར་བ། ཀཽ་ཤི་ཀ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ན་འདི་ལ་སུ་ཞིག་ནེམ་ནུར་བྱེད་ཅིང་རྨོངས་པར་འགྱུར། བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་སྨྲས་པ། འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་གང་དང་གང་བཤད་པ་དེ་དང་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་བརྩམ་ཏེ་གཤད་པས་ཅི་ལ་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་བར་སྣང་ལ་མདའ་འཕགས་ན་ཅི་ལ་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཆོས་ བསྟན་པ་ཡང་ཅི་ལ་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་དོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ཡང་བདག་གིས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ལས་བརྩམ་ཏེ་འདི་སྐད་དུ་བཤད་ཅིང་འདི་སྐད་ཅུ་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་བཞིན་སྨྲས་བ་ལགས་སམ་ཆོས་སྨྲ་བའམ་མཆོས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལུང་བསྟན་པས་ལུང་སྟོན་པ་ལགས་སམ། དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་གང་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ བཤད་པ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་བཤད་ཅིང་འདི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་བཞིན་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལུང་བསྟན་པས་ལུང་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀཽ་ཤི་ཀ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གང་དང་གང་སྤོབས་པར་འགྱུར་པ་དེ་དང་དེ་ནི་ཀཽ་ཤི་ཀ་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ཏེ་སྤོབས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀཽ་ཤི་ཀ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་རེ་ཞིག་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞིང་མི་དམིགས་ན་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། བྱང་ཆུབ་ཉིད་ཀྱང་རེ་ཞིག་མི་དམིགས་ན་གང་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་རེ་ཞིག་མི་དམིགས་ན་ཡང་གང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ལྟག་ལ་ཡོད། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་རེ་ཞིག་མི་དམིགས་ན་ཡང་གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། མི་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱང་རེ་ཞིག་མི་དམིགས་ན་ཡང་གང་མི་སྐྱེ་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ལྟག་ལ་ཡོད། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱང་རེ་ཞིག་མི་དམིགས་ན་ཡང་གང་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། སྟོབས་ཉིད་ཀྱང་རེ་ཞིག་མི་དམིགས་ན་ཡང་གང་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ལྟག་ལ་ཡོད། མི་འཇིགས་པ་ཉིད་ཀྱང་རེ་ཞིག་མི་དམིགས་ན་ཡང་གང་མི་འཇིགས་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། ཆོས་ཁོ་ན་རེ་ཞིག་མི་དམིགས་ན་ཡང་གང་ཆོས་སྟོན་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། ཀཽ་ཤི་ཀ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དབེན་པར་གནས་པ་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པར་གནས་པས་གནས་སོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་ཡང་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དབེན་པར་གནས་པ་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པར་གནས་པའི་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་འདིས་ནི། ཀཽ་ཤི་ཀ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་གནས་པའི་བརྒྱའི་ཆར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོའོ། །སྟོང་ གི་ཆར་ཡང་བརྒྱ་སྟོང་གི་ཆར་ཡང་བྱེ་བའི་ཆར་ཡང་བྱེ་བ་བརྒྱའི་ཆར་ཡང་བྱེ་བ་སྟོང་གི་ཆར་ཡང་བྱེ་བ་བརྒྱ་སྟོང་གི་ཆར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོའོ། །བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་གི་ཆར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོའོ། །གྲངས་སུ་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོའོ། །བགྲང་བར་ཡང་དཔེར་ཡང་དབེས་བསྟན་པ་ཉེ་བར་ཡང་རྟེན་དུ་ཡང་རྒྱུར་ཡང་མི་བཟོད་དོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་གནས་པའི་གནས་པ་གང་ཡིན་པའི་གནས་པ་འདི་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་མ་གཏགས་པར་དེ་མ་ཡིན་པའི་གནས་པ་གཞན་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་འདི་ནི་གནས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་པས་མཆོག་ཅེས་བྱའོ་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ་གཙོ་།བོ་ཞེས་བྱའོ་རབ་ཅེས་བྱའོ་མཆོག་རབ་ཅེས་བྱའོ་གྱ་ནོམ་པ་ཞེས་བྱའོ་བླ་མ་ཞེས་བྱའོ་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ་གོང་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ་མཉམ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ་མེ་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་གནས་པའི་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་འདིས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་ཕྱིན་པར་འདོད་པ་དང་དམ་པར་ཕྱིན་པར་འདོད་པ་དང་གཙོ་བོར་ཕྱིན་པར་འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འདོད་པ་དང་མཆོག་རབ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འདོད་པ་དང་གྱ་ནོམ་པར་ཕྱིན་པར་འདོད་པ་དང་བླ་མར་ཕྱིན་པར་འདོད་པ་དང་བླ་ན་མེད་པར་ཕྱིན་པར་འདོད་པ་དང་། གོང་ན་མེད་པར་ཕྱིན་པར་འདོད་པ་དང་མཉམ་པ་མེད་པར་ཕྱིན་པར་འདོད་པ་དང་མི་མཉམ་བ་དང་མཉམ་པར་ཕྱིན་པར་འདོད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་གནས་པའི་གནས་འདིས་གནས་པར་བྱའོ། །འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས་སྙིང་པོའི་ལེའུ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་པའོ།། །། ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་པ། སྙིང་པོའི་ལེའུ།
Chinese
无处可得。 善现，如是性不宣说诸法。 善现，任何应宣说的法，那法也是不可得的。 之后，天人们的统治者帝释对世尊如此禀告道： 世尊，般若波罗蜜多甚深。 世尊，那些想要现证无上正等菩提的菩萨摩诃萨们，是行持难行的。 那是为什么呢？ 世尊，如是性中没有任何法存在，也没有任何现证无上正等菩提之法，也没有任何说法者，并且为了使他们不因此而沮丧、不退缩、不迷惑。 之后，具寿善现对天人们的统治者帝释如此说道： कौशिका (kauśika， कौशिका，憍尸迦， कौशिका的，帝释天的别名)， 你说那些宣说如此甚深之法的菩萨摩诃萨们是行持难行的。 कौशिका (kauśika， कौशिका，憍尸迦， कौशिका的，帝释天的别名)，当一切法皆空时，谁会因此而退缩和迷惑呢？ 帝释说道： 圣者善现所说的任何法，都是从空性出发而说的，因此没有任何阻碍。 例如，在虚空中射箭，没有任何阻碍。 同样，圣者善现所说的法，也没有任何阻碍。 之后，天人们的统治者帝释对世尊如此禀告道： 世尊，我从尊者善现处听闻并如此宣说和开示的，是如来所说之语，是说法者，还是与法相应的法预言者所作的预言呢？ 如此禀告之后，世尊对天人们的统治者帝释如此说道： कौशिका (kauśika， कौशिका，憍尸迦， कौशिका的，帝释天的别名)，你所说的就是那样。 कौशिका (kauśika， कौशिका，憍尸迦， कौशिका的，帝释天的别名)，就是那样，如此宣说和开示的，就是如来所说之语。 说法
English
It is nowhere to be found. Subhuti, suchness does not teach the Dharma. Subhuti, whatever Dharma is to be taught, that Dharma is also unattainable. Then, the lord of the gods, Indra, said to the Blessed One: Blessed One, the Perfection of Wisdom is profound. Blessed One, those Bodhisattva-Mahasattvas who aspire to fully awaken to unsurpassed, perfect, and complete enlightenment are practicing what is difficult. Why is that? Blessed One, in suchness, there is no Dharma that abides, nor is there any Dharma by which one fully awakens to unsurpassed, perfect, and complete enlightenment, nor is there any Dharma teacher, and so that they will not be discouraged, disheartened, or confused. Then, the venerable Subhuti said to the lord of the gods, Indra: Kausika, you say that those Bodhisattva-Mahasattvas who, when teaching such a profound Dharma, are not disheartened or confused, are practicing what is difficult. Kausika, when all Dharmas are empty, who would be disheartened or confused? Indra said: Whatever the noble Subhuti speaks, he speaks from the basis of emptiness, and therefore there is no obstruction. For example, if one shoots an arrow into space, there is no obstruction. Similarly, the Dharma taught by the noble Subhuti is also without obstruction. Then, the lord of the gods, Indra, said to the Blessed One: Blessed One, whatever I have spoken and taught, based on the venerable Subhuti, is it spoken as the Tathagata has spoken, or is it a Dharma speaker, or is it a prophecy made by a Dharma prophet in accordance with the Dharma? After saying this, the Blessed One said to the lord of the gods, Indra: Kausika, what you have said is so. Kausika, it is so. What has been spoken and taught in this way is spoken as the Tathagata has spoken. Dharma speaker
Chinese
是这样的。 以符合佛法的佛法预言来作预言。那是什么缘故呢？ 乔尸迦，凡是具寿善现所自豪的，都是乔尸迦从空性出发而自豪的。那是什么缘故呢？乔尸迦，如果具寿善现连般若波罗蜜多都不能如实地见到和观察到，又怎么会有对般若波罗蜜多的行持呢？如果连菩提本身都不能观察到，更不用说证得圆满菩提了。如果连一切智智本身都不能观察到，又怎么能获得一切智智呢？如果连如是性本身都不能观察到，又怎么能成为如来呢？如果连不生本身都不能观察到，又怎么能现证不生呢？如果连菩萨本身都不能观察到，又怎么能证得圆满菩提呢？如果连力量本身都不能观察到，又怎么能具有力量呢？如果连无畏本身都不能观察到，又怎么能变得无畏呢？如果连佛法本身都不能观察到，又怎么能宣说佛法呢？乔尸迦，具寿善现安住于一切法寂静，安住于一切法不可观察，所以安住。乔尸迦，具寿善现安住于一切法寂静，以及安住于一切法无所缘的这种安住，乔尸迦，菩萨摩诃萨以般若波罗蜜多行持和安住的百分之一都无法接近，千分之一，百千分之一，俱胝分之一，百俱胝分之一，千俱胝分之一，百千俱胝分之一也无法接近，俱胝千亿分之一也无法接近，数量上也无法接近，计数上，比喻上，差别显示上，接近上，所依上，因上都无法忍受。乔尸迦，菩萨摩诃萨以般若波罗蜜多行持的安住，这种安住，如来
English
It is so. One prophesies by prophesying the Dharma in accordance with the Dharma. What is the reason for that? Kausika, whatever the venerable Subhuti boasts of, that, Kausika, is boasted of based on emptiness. What is the reason for that? Kausika, if the venerable Subhuti does not truly see and observe the Perfection of Wisdom, how can there be practice of the Perfection of Wisdom? If even Bodhi itself cannot be observed, what need to mention attaining complete and perfect enlightenment? If even Omniscience itself cannot be observed, how can one attain Omniscience? If even Suchness itself cannot be observed, how can one become a Tathagata? If even Non-arising itself cannot be observed, how can one directly realize Non-arising? If even a Bodhisattva itself cannot be observed, how can one attain complete and perfect enlightenment? If even Power itself cannot be observed, how can one possess power? If even Fearlessness itself cannot be observed, how can one become fearless? If even the Dharma itself cannot be observed, how can one teach the Dharma? Kausika, the venerable Subhuti abides because he abides in the emptiness of all dharmas and abides in the unobservability of all dharmas. Kausika, this abiding of the venerable Subhuti in the emptiness of all dharmas and the abiding in the absence of objects of all dharmas, Kausika, a Bodhisattva Mahasattva who practices and abides in the Perfection of Wisdom does not even approach one part in a hundred, one part in a thousand, one part in a hundred thousand, one part in a koti, one part in a hundred kotis, one part in a thousand kotis, one part in a hundred thousand kotis. One part in a hundred thousand kotis of nayutas does not even approach. It does not even approach in number. It cannot be tolerated in counting, in examples, in differential display, in proximity, in reliance, or in cause. Kausika, this abiding of a Bodhisattva Mahasattva who practices the Perfection of Wisdom, the Tathagata
Chinese
并非如此的住处，其他所有的住处都被压倒。 कौशिका (Kauśika， कौशिका， 憍尸迦)，这被称为所有住处中最殊胜的，被称为神圣的，被称为主要的，被称为最好的，被称为最殊胜的，被称为富有的，被称为至上的，被称为无上的，被称为最高的，被称为无与伦比的，被称为无等与等同。 菩萨摩诃萨行于般若波罗蜜多且安住的住处，能够压倒声闻和独觉的一切住处。 कौशिका (Kauśika， कौशिका， 憍尸迦)，因此，凡是想要成为一切众生中最殊胜的，想要成为最神圣的，想要成为最主要的，想要成为最好的，想要成为最殊胜的，想要成为最富有的，想要成为最至上的，想要成为无上的，想要成为最高的，想要成为无与伦比的，想要成为无等与等同的善男子或善女子，都应当安住于菩萨摩诃萨行于般若波罗蜜多且安住的这个住处。 《圣八千颂般若波罗蜜多》之名为“心要品”的第二十七品完。
English
All other abodes that are not like that are overwhelmed. Kauśika, this is called the most excellent of all those abodes, it is called sacred, it is called chief, it is called best, it is called most excellent, it is called rich, it is called supreme, it is called unsurpassed, it is called highest, it is called incomparable, it is called unequal and equal. The abode of a Bodhisattva Mahāsattva who practices and dwells in the Perfection of Wisdom overwhelms all the abodes of Śrāvakas and Pratyekabuddhas. Kauśika, therefore, a son or daughter of good family who desires to be the most excellent of all beings, desires to be the most sacred, desires to be the chief, desires to be the best, desires to be the most excellent, desires to be the richest, desires to be the supreme, desires to be unsurpassed, desires to be the highest, desires to be incomparable, desires to be unequal and equal, should abide in this abode of a Bodhisattva Mahāsattva who practices and dwells in the Perfection of Wisdom. This is the twenty-seventh chapter called "Essence Chapter" from the Holy Perfection of Wisdom in Eight Thousand Lines.