Tibetan
སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་པ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ལེའུ། སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་པ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ལེའུ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལེགས་པར་རྟོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ལགས་སམ། རབ་འབྱོར་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་ནི་གང་དག་ལགས། རྟགས་ནི་གང་དག་ལགས། མཚན་མ་ནི་གང་དག་ལགས། བདག་ཅག་གིས་ཇི་ལྟར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལགས་པར་འཚལ་བར་བགྱི་ལགས། དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་གང་ཡིན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་གང་ཡིན་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་གང་ཡིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་གང་ཡིན་པའི་ས་བཤད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཆོས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ལ་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་དོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། ཆོས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་ ལ། དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཆོས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་མི་རྟོག་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཁོ་ནའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་འཇུག་གོ། ། དེ་ལ་ཞུགས་ནས་ཀྱང་དེའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཤེས་ནས། དེ་བོར་ཏེ་འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཆོས་གང་ལ་ཡང་ཐེ་ཚོམ་མི་ཟ་ཞིང་། དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་ནི་གཅིག་ཁོ་ན་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་མོ། །དེ་ནི་བྱུང་རྒྱལ་དུ་སྨྲ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚིག་དོན་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ནར་སྨྲའི་དོན་དང་མི་ལྡན་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་དང་མ་བྱས་པ་ལ་མི་ལྟ་ཞིང་། ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཚོལ་བ་ཡིན་ཏེ། རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་དང་རྟགས་དང་། མཚན་མ་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གསོལ་པ། བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པ་གང་དག་དང་། རྟགས་གང་དག་དང་། མཚན་མ་གང་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་སྟོན་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པ་མེད་པ། རྟགས་མེད་པ་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་མ་མཆིས་པ། རྟགས་མ་མཆིས་པ་མཚན་མ་མ་མཆིས་པ་ལགས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་གང་དག་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་ན། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་སྟོན་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གཟུགས་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཡིན་ཞིང་། དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་སྟོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་དེའི་ཚེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་སྟོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་གང་གི་ཚེ་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དང་། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་འདྲེས་པ་བཅྭ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་སྟོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་འདི་དག་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བར་བྱ་བ་མཐོང་བའམ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་འདོགས་པར་བྱེད་པའོ། །ཞེས་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་དག་གི་ངོར་ལྟ་བ་དེ་ནི་གནས་མེད་དེ། ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་ཐེ་ཚོམ་བསྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བ་ངན་པར་མི་ལྟུང་ངོ་། །དགེ་མཚན་དང་། བཀྲ་ཤིས་ལ་དག་པར་མི་འཛིན་ཏོ། །ལྷ་གཞན་དག་ལ་ཕྱག་འཚལ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་། མེ་ཏོག་དང་། ཕྲེང་བ་དང་། སྤོས་དང་། བྱུག་པ་དང་། མར་མེ་དང་། བདུག་པ་དང་། ཕྱེ་མ་དང་། གོས་དང་། གདུགས་དང་། རྒྱལ་མཚན་དང་། བ་དན་དག་དེ་དག་ལ་སྦྱིན་པའམ། བྱ་བར་མི་སེམས་པ་སྟེ། རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་དང་། རྟགས་དང་མཚན་མ་དེ་
Chinese
第三十一品，不退转品。 第三十一品，不退转品。 此后，具寿善现对薄伽梵如此禀告说：尊者薄伽梵，像这样，对于如实通达法之体性的菩萨摩诃萨是不退转的吗？善现，是的。禀告说：尊者薄伽梵，不退转的菩萨摩诃萨的相是哪些？征相是哪些？特征是哪些？我们应当如何了知是为不退转的菩萨摩诃萨呢？如此禀告之后，薄伽梵对具寿善现如此开示说：善现，在此，凡是凡夫的处，凡是声闻的处，凡是独觉佛的处，凡是菩萨的处，凡是如来所说的处，所有这些处都是法的如是性，是不变的，没有分别的，无二的，是无有差别的。菩萨摩诃萨的那个如是性，即是进入法的如是性。 并且，那个如是性不分别法的如是性，仅仅以不分别的方式进入如是性。进入之后，也了知那个如是性是什么，之后舍弃它，对于任何法也不怀疑，认为这不是法的如是性，这个如是性是唯一的，例如，一切法的自性，以及法的无过失性。这不是随意说说的，仅仅说具有词义的，而不是没有意义的。 不观察他人所作和未作，而是寻求善说，善现，具有那些相、征相和特征的菩萨摩诃萨，应当了知是退转的。禀告说：尊者薄伽梵，以哪些相，哪些征相，哪些特征来显示菩萨摩诃萨是不退转的呢？薄伽梵开示说：ྩལ་པ། 贤首，一切法是无相的，无记号的，无相状的。 请问：如果一切法是无相的，无记号的，无相状的，那么菩萨摩诃萨从哪些法中退转，显示为不退转呢？ 世尊开示说：贤首，当菩萨摩诃萨从色中退转的时候，同样地，从受、想、行、识中退转的时候，那个时候菩萨摩诃萨显示为不退转。 贤首，另外，当菩萨摩诃萨从异生位退转，从声闻位退转，从独觉位退转的时候，那个时候显示为不退转。 贤首，另外，当菩萨 摩诃萨从布施波罗蜜多不退转，同样地，直到智慧波罗蜜多之间不退转，从内空性不退转，直到无事物的自性空性之间不退转，同样地结合起来，直到十八不共佛法之间不退转的时候，那个时候菩萨摩诃萨显示为不退转。 贤首，另外，不退转的菩萨摩诃萨，这些沙门和婆罗门是知道应该知道的，看到应该看到的，或者坚持正确的见解。 说这些外道沙门和婆罗门面前的见解是没有依据的，不会对善说的律法产生怀疑，不是把戒律和苦行视为最殊胜的，不会堕入恶见，不会认为吉祥和吉祥物是清净的，不会向其他天神顶礼，不会把鲜花、花环、香、涂香、灯、熏香、粉末、衣服、伞、幢幡等供养或视为应该做的，贤首，相、记号和相状那些
English
Chapter Thirty-one: The Chapter on Non-Retrogression Chapter Thirty-one: The Chapter on Non-Retrogression Then, the venerable Subhuti said to the Blessed One: "Venerable Blessed One, are Bodhisattva-Mahasattvas who have thus thoroughly understood the characteristics of the Dharma non-retrogressing?" Subhuti, they are. He asked: "Venerable Blessed One, what are the aspects, what are the signs, and what are the characteristics of a non-retrogressing Bodhisattva-Mahasattva? How should we know that a Bodhisattva-Mahasattva is non-retrogressing?" After he had spoken, the Blessed One said to the venerable Subhuti: "Subhuti, in this case, all the explanations of the grounds—whatever is the ground of ordinary beings, whatever is the ground of Hearers, whatever is the ground of Solitary Buddhas, whatever is the ground of Bodhisattvas, and whatever is the ground of the Tathagatas—all those are the Suchness of Dharma. It is immutable, without conceptualization, non-dual, and without differentiation. The Bodhisattva-Mahasattva enters into that Suchness, which is the Suchness of Dharma, and that Suchness does not conceptualize the Suchness of Dharma, but enters into Suchness solely in the manner of non-conceptualization. Having entered into it, he knows what that Suchness is, and having abandoned it, he does not doubt any Dharma, thinking, 'This is not the Suchness of Dharma.' This Suchness is unique, like the essence of all Dharmas and the faultless nature of Dharmas. This is not speaking randomly, but only speaking what is meaningful, and not what is meaningless. He does not look at what others have done or not done, but seeks what is well-spoken. Subhuti, a Bodhisattva-Mahasattva who possesses those aspects, signs, and characteristics should be known as retrogressing." He asked: "Venerable Blessed One, by what aspects, what signs, and what characteristics is it shown that a Bodhisattva-Mahasattva is non-retrogressing?" The Blessed One said:
English
Tsalpa: O Subhuti, all dharmas are without characteristics, without signs, and without marks. Question: If all dharmas are without characteristics, without signs, and without marks, then from which dharmas does a Bodhisattva-Mahasattva turn away, and is shown to be irreversible? The Blessed One said: O Subhuti, when a Bodhisattva-Mahasattva turns away from form, and similarly, when he turns away from feeling, perception, volition, and consciousness, at that time the Bodhisattva-Mahasattva is shown to be irreversible. Furthermore, O Subhuti, when a Bodhisattva-Mahasattva turns away from the ground of ordinary beings, turns away from the ground of Hearers, and turns away from the ground of Solitary Buddhas, at that time he is shown to be irreversible. Furthermore, O Subhuti, when a Bodhisattva- Mahasattva does not turn away from the perfection of generosity, and similarly, does not turn away up to the perfection of wisdom, does not turn away from inner emptiness, and does not turn away up to the emptiness of the nature of non-things, and similarly, combining them, when he does not turn away up to the eighteen unshared qualities of the Buddhas, at that time that Bodhisattva-Mahasattva is shown to be irreversible. Furthermore, O Subhuti, the irreversible Bodhisattva-Mahasattva, these ascetics and Brahmins know what is to be known and see what is to be seen, or hold correct views. Saying that the views before these non-Buddhist ascetics and Brahmins are without basis, they do not create doubt about the well-spoken Dharma-Vinaya, they do not regard discipline and asceticism as supreme, they do not fall into wrong views, they do not regard auspiciousness and auspicious objects as pure, they do not prostrate to other gods, and they do not offer or consider flowers, garlands, incense, unguents, lamps, incense, powders, clothes, umbrellas, banners, and flags as things to be done. O Subhuti, those characteristics, signs, and marks