Tibetan
པ་མ་ཡིན། བྲག་ཅ་ཉན་པ་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །མིག་ཡོར་མཐོང་བ་མ་ཡིན། མིག་ཡོར་མཐོང་བ་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །སྨིག་རྒྱུ་མཐོང་བ་མ་ཡིན། སྨིག་རྒྱུ་མཐོང་བ་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །སྒྱུ་མ་མཐོང་བ་མ་ཡིན། སྒྱུ་མ་མཐོང་བ་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །སྤྲུལ་པ་མཐོང་བ་མ་ཡིན། སྤྲུལ་པ་མཐོང་བ་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་རྨི་ལམ་དང་། བྲག་ཅ་དང་། མིག་ཡོར་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། སྒྱུ་མ་དང་། སྤྲུལ་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ལ། བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་རྨི་ལམ་རྨི་བ་མ་ཡིན། རྨི་ལམ་རྨི་བ་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་། སྤྲུལ་པའི་བར་དུ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། སྤྲུལ་པ་མཐོང་བ་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱང་རྨི་ལམ་རྨི་བ་མ་ཡིན། རྨི་ལམ་རྨི་བ་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་། སྤྲུལ་པའི་བར་དུ་མཐོང་བ་མ་ཡིན། སྤྲུལ་པ་མཐོང་བ་པོ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། མ་སྐྱེས་པ་དང་། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ། དངོས་པོའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ནམ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་གནས་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཆོས་འགའ་ཞིག་ལ་དངོས་པོའམ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའམ། ཡོད་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ན། དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་གཟུགས་ལ་ཆགས་པ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་ལ་ཆགས་པ་མེད་དོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ལ་ཆགས་པ་མེད་དོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལ་ཆགས་པ་མེད་དོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལ་ཆགས་པ་མེད་དོ། །བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ལ་ཆགས་པ་མེད་དོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་ནས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱི་བར་དག་ལ་ཆགས་པ་མེད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཆགས་པ་མེ
Chinese
不是幻觉，也不是幻觉的听者。不是眼花，也不是眼花的见者。不是阳焰，也不是阳焰的见者。不是幻术，也不是幻术的见者。不是化现，也不是化现的见者。那是什么缘故呢？比如梦、幻觉、眼花、阳焰、幻术和化现，都是颠倒的，是凡夫俗子的颠倒。阿罗汉不是做梦者，也不是梦的见者，乃至化现也不是见者，也不是化现的见者。同样地，缘觉、菩萨和如来应供正等觉也不是做梦者，也不是梦的见者，乃至化现也不是见者，也不是化现的见者。那是什么缘故呢？因为一切法都是无实性的，是不生和不存在的缘故。对于无实性和不成立的那些法，行般若波罗蜜多的菩萨摩诃萨，怎么会成为实物之想或成立之想呢？那是不可能的。那是什么缘故呢？如果有些法成为实物、成立或存在，那就不是般若波罗蜜多了。善现，因此，行般若波罗蜜多的菩萨摩诃萨，对于色不执着，乃至对于识也不执着。对于欲界不执着，对于色界不执着，对于无色界不执着。对于禅定、解脱和等持也不执着。对于四念住不执着，乃至对于三十七菩提分法也不执着。对于空性三摩地、无相三摩地和无愿三摩地不执着。
English
It is not an illusion, nor is it a listener of illusions. It is not an eye-flower, nor is it a seer of eye-flowers. It is not a mirage, nor is it a seer of mirages. It is not a magic trick, nor is it a seer of magic tricks. It is not a transformation, nor is it a seer of transformations. Why is that? For example, dreams, illusions, eye-flowers, mirages, magic tricks, and transformations are all inverted, and are the inversions of ordinary people. An Arhat is not a dreamer, nor is he a seer of dreams, and even transformations are not seen, nor are they seers of transformations. Similarly, a Pratyekabuddha, a Bodhisattva, and a Tathagata Arhat Samyak-sambuddha are also not dreamers, nor are they seers of dreams, and even transformations are not seen, nor are they seers of transformations. Why is that? Because all dharmas are of the nature of non-substantiality, because they are unborn and non-existent. For those dharmas that are of the nature of non-substantiality and non-establishment, how can a Bodhisattva Mahasattva who practices the Perfection of Wisdom become a thinker of substantiality or a thinker of establishment? That is impossible. Why is that? If some dharmas become substantial, established, or existent, then that is not the Perfection of Wisdom. Subhuti, therefore, a Bodhisattva Mahasattva who practices the Perfection of Wisdom is not attached to form, and is not attached to even consciousness. He is not attached to the desire realm, he is not attached to the form realm, he is not attached to the formless realm. He is not attached to dhyanas, liberations, and samadhis. He is not attached to the four mindfulnesses, and is not attached to even the thirty-seven factors of enlightenment. He is not attached to the samadhi of emptiness, the samadhi of signlessness, and the samadhi of wishlessness.
Tibetan
ད་དོ། །སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཆགས་པ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཆགས་པ་མེད་དོ། །དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ན། ས་དང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་ཡང་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་མི་སྐྱེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེས་ས་དེ་མ་དམིགས་ན། འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེ་བཞིན་དུ་ས་བཅུ་པའི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་ཡང་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་མི་སྐྱེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེས་ས་དེ་མ་དམིགས་ན། དེ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་བཞིན་དུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་མི་དམིགས་སོ། །དེ་མི་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེའི་ནང་དུ་འདུས་པར་མཐོང་ལ། ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་མི་དམིགས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་ལ་ཐ་དད་པ་ཅི་ཡང་མེད་དེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བསྟན་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་བསྟན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དབྱེར་མ་མཆིས་པ་ལགས་ན། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཇི་ལྟར་བསྟན་ལགས། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཇི་ལྟར་བསྟན་ལགས། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མ་མཆིས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཇི་ལྟར་བསྟན་ལགས། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཇི་ལྟར་བསྟན་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས་ཅི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་ལ། འདུས་བྱས་སམ། འདུས་མ་བྱས་སམ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའམ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའམ། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའམ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དམ། རང་བྱང་ཆུབ་བམ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆོས་འགའ་ཙམ་གྱི་བརྗོད་པ་ཡོད་སྙམ་འམ། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་མཆིས་ལགས་སོ། །བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་བས་ན་རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་
Chinese
如是。布施波罗蜜多没有执着。同样地，加上持戒、忍辱、精进、禅定、智慧的波罗蜜多也没有执着。当他行于智慧波罗蜜多时，能圆满第一地，并且对它也不生起希求的贪着。那是什么缘故呢？因为这样，如果他不缘念那个地，怎么会生起希求的贪着？同样地，直到第十地之间都能圆满，并且对它也不生起希求的贪着。那是什么缘故呢？因为这样，如果他不缘念那个地，怎么会对它生起希求的贪着？当他如是行于智慧波罗蜜多时，不缘念那个智慧波罗蜜多。当他行于不缘念的智慧波罗蜜多时，能见到一切法都包含在那个智慧波罗蜜多之中，并且那些法也不缘念。那是什么缘故呢？因为这样，那些法和智慧波罗蜜多是无二的，因为是无二无别的缘故。那是什么缘故呢？因为这样，那些法没有任何差别，因为以开示法界，开示真如，开示真实之边的方式，一切法都不是有差别的缘故。请问。世尊，如果一切法都没有差别，那么，善和不善的法要如何开示呢？世间和出世间的法要如何开示呢？有漏和无漏的法要如何开示呢？有为和无为的法要如何开示呢？佛告。善现，你怎么想？在诸法的法性中，对于有为，或者无为，或者入流果，或者一来果，或者不来果，或者阿罗汉，或者独觉菩提，或者有少分关于佛陀菩提的言说吗？请问。世尊，没有。佛告。善现，因此，你也由那个名相而了知一切法都不是有差别的，以及法
English
So it is. There is no attachment to the perfection of generosity. Likewise, adding morality, patience, diligence, meditation, and the perfection of wisdom, there is no attachment. When he practices the perfection of wisdom, he perfects the first ground, and he does not generate desire or attachment to it. What is the reason for this? Because if he does not focus on that ground, how can he generate desire or attachment? Similarly, he perfects up to the tenth ground, and he does not generate desire or attachment to it. What is the reason for this? Because if he does not focus on that ground, how can he generate desire or attachment to it? While he is practicing the perfection of wisdom, he does not focus on that perfection of wisdom. When he practices the perfection of wisdom without focusing on it, he sees that all phenomena are contained within that perfection of wisdom, and those phenomena are also not focused on. What is the reason for this? Because those phenomena and the perfection of wisdom are non-dual, because they are non-dual and undifferentiated. What is the reason for this? Because those phenomena have no difference, because all phenomena are not different by way of showing the realm of phenomena, showing suchness, and showing the true limit. Question: Blessed One, if all phenomena are undifferentiated, then how are virtuous and non-virtuous phenomena taught? How are worldly and transworldly phenomena taught? How are defiled and undefiled phenomena taught? How are conditioned and unconditioned phenomena taught? The Buddha said: Subhuti, what do you think? In the nature of phenomena, is there any mention of conditioned or unconditioned, or the fruit of stream-entry, or the fruit of once-returning, or the fruit of non-returning, or Arhatship, or solitary enlightenment, or even a small part of the enlightenment of the Buddha? Question: Blessed One, there is not. The Buddha said: Subhuti, therefore, you also know from that term that all phenomena are not different, and that phenomena
Tibetan
ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པར་དེ་ལྟར་རིག་པར་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་ང་སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ན་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའམ། ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བའམ། འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བའམ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའམ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའམ། འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བའམ། འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རམ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རམ། བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཆོས་འགའ་ཙམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་དམིགས་སོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་ བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མཁས་པར་བྱའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མཁས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་གནས་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ། ཅི་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་བཏུལ་ནས་སྲིད་པ་གསུམ་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་འདུལ་བར་བྱེད་དོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས་མཚན་ཉིད་མེད་པ་བསྟན་པའི་ལེའུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་པའོ།། །། བདུན་པ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པ། མཚན་ཉིད་མེད་པ་བསྟན་པའི་ལེའུ།
Chinese
应当如是了知一切法无自性，无生，无灭。 善现，我往昔行菩萨行时，于色，受，想，行，识，有为，无为，乃至预流果，乃至菩提，未曾见有少法之自性。 善现，如是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，从初发心乃至证得无上正等菩提，应以不见之方式通达一切法之自性。 通达一切法之自性之菩萨摩诃萨，亦能圆满菩提之道，亦能成熟一切有情，亦能严净佛土。 住于此，证得无上正等菩提，并如是调伏有情，令其永不于三有中受诸烦恼。 善现，如是菩萨摩诃萨应以无自性之方式修学般若波罗蜜多。 八万颂般若波罗蜜多中，名为显示无自性之品，第七十二。
English
All phenomena should be understood as being without characteristics, without arising, and without ceasing. Subhuti, when I formerly practiced the conduct of a Bodhisattva, I did not perceive the essence of even a single dharma in terms of form, feeling, perception, formations, consciousness, conditioned, unconditioned, or even up to the fruit of a stream-enterer, or even up to enlightenment. Subhuti, thus, when a Bodhisattva-Mahasattva practices the Perfection of Wisdom, from the initial generation of the mind up to the complete and perfect enlightenment of unsurpassed, complete enlightenment, one should be skilled in the essence of all dharmas in a manner of non-perception. A Bodhisattva-Mahasattva who is skilled in the essence of all dharmas also perfects the path to enlightenment, also ripens all sentient beings, and also purifies the Buddha-fields. Having abided therein, one awakens to unsurpassed, complete, and perfect enlightenment, and thus tames sentient beings so that they never become afflicted in the three realms of existence. Subhuti, thus, a Bodhisattva-Mahasattva should train in the Perfection of Wisdom in a manner of being without characteristics. This is called the chapter on showing the absence of characteristics from the eighty-thousand verse Perfection of Wisdom, the seventy-second.