Tibetan
བཞི་བཅུ་རྩ་དགུ་པ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ལེའུ། བཞི་བཅུ་རྩ་དགུ་པ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ལེའུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་པ། བམ་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་པ། དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་ནི། གང་ལགས། རྟགས་ནི། གང་ལགས། མཚན་མ་ནི། གང་ལགས། བདག་གིས་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འདི་ནི། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའོ། །ཞེས་བགྱི་བར་འཚལ་བར་བགྱི། དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །རབ་འབྱོར། འདི་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་གང་ཡིན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་གང་ཡིན་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་གང་ཡིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་གང་ཡིན་པ་བཤད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ལ། གཉིས་སུ་མེད་དེ། གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དེའི། ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འཇུག་ཅིང་། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་དེ་ལྟར་འཇུག་ཅིང་། དེ་ལྟར་ཞུགས་པ་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཐོས་ནས་དེ་ལས་འདས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་དེ་དག་རེ་རེ་མ་ཡིན་པ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་གང་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ནི། བྱུང་རྒྱལ་དུ་སྨྲ་བ་ཅིའང་མེད་དེ། དོན་དང་ལྡན་པར་སྨྲའི། དོན་དང་མི་ལྡན་པར་སྨྲ་བ་མ་ཡིན། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་དང་། མ་བྱས་པ་ལ་མི་ལྟ་ཞིང་ལེགས་པར་བརྗོད་པ་ཚོལ་བ་ཡིན་ཏེ། རབ་འབྱོར། རྣམ་པ་དེ་དག་དང་། རྟགས་དེ་དག་དང་། མཚན་མ་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དག་ནི། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས། རྣམ་པ་གང་དག་དང་། རྟགས་གང་དག་དང་། མཚན་མ་གང་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་རིག་པར་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི། རྣམ་པ་མེད་པ་དང་། རྟགས་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས། གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་མ་མཆིས་པ་དང་། རྟགས་མ་མཆིས
Chinese
第四十九，不退转品。 第四十九，不退转品。 八千颂般若波罗蜜多，第三十七品。如是说已，具寿善现对薄伽梵如是请问：世尊，不退转菩萨摩诃萨的相是怎样的？征相是怎样的？特征是怎样的？我应当如何知晓这位菩萨摩诃萨是不退转的？如是请问后，薄伽梵对具寿善现如是说：善现，在此，凡是异生位，凡是声闻位，凡是独觉位，凡是菩萨位，凡是如来位所说的一切，都是真如，不变异且无分别，无二，无有差别。于真如，如其所有而行入，如是不分别，以不分别而如是行入，如是行入者，如其所有而听闻真如后，超越于彼，对于真如，不会有任何怀疑，认为它们不是一一单独的，也不是二者皆非。因此，不会有任何随意的言说，而是说有意义的话，不说无意义的话。不观察他人所作和未作，而是寻求善说。善现，具有那些相、那些征相、那些特征的菩萨摩诃萨，应当知为不退转。善现请问：世尊，以何等相、何等征相、何等特征知菩萨摩诃萨为不退转？薄伽梵说：善现，一切法都是无相、无征相、无特征的。如是说已，具寿善现对薄伽梵如是请问：世尊，如果一切法都无相，无征
English
Chapter Forty-Nine: The Chapter on Non-Retrogression Chapter Forty-Nine: The Chapter on Non-Retrogression The Perfection of Wisdom in Eight Thousand Lines, Chapter Thirty-Seven. Thus it was said, and the venerable Subhuti addressed the Blessed One as follows: "Blessed One, what are the characteristics of a Bodhisattva-Mahasattva who is non-retrogressing? What are the signs? What are the marks? How should I know that this Bodhisattva-Mahasattva is non-retrogressing?" After he had spoken thus, the Blessed One said to the venerable Subhuti: "Subhuti, in this context, whatever is said to be the stage of ordinary beings, the stage of hearers, the stage of solitary Buddhas, the stage of Bodhisattvas, and the stage of the Tathagata, all of these are Suchness. It is immutable and without discrimination, non-dual, and without distinction. In Suchness, one enters as it is, and thus one does not discriminate, and by not discriminating, one enters in this way. One who has entered in this way, having heard Suchness as it is, transcends it. Regarding Suchness, there is no doubt that they are not each separate, nor are they both not. Therefore, there is no arbitrary speech, but one speaks meaningfully, not meaninglessly. One does not look at what others have done or not done, but seeks good speech. Subhuti, Bodhisattva-Mahasattvas who possess those characteristics, those signs, and those marks should be known as non-retrogressing." Subhuti asked: "Blessed One, by what characteristics, what signs, and what marks should a Bodhisattva-Mahasattva be known as non-retrogressing?" The Blessed One said: "Subhuti, all dharmas are without characteristics, without signs, and without marks." Thus it was said, and the venerable Subhuti addressed the Blessed One as follows: "Blessed One, if all dharmas are without characteristics, without signs,
Tibetan
་པ་དང་། མཚན་མ་མ་མཆིས་པ་ལགས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་གང་དག་ལས་སླར་མི་ལྡོག་པའི་སླད་དུ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་གཟུགས་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་དེ་ནི། རབ་འབྱོར། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོར་རིག་པར་བྱའོ། །རབ་འབྱོར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དང་། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དག་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་དེ་ནི། རབ་འབྱོར། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར། འདི་ལྟར། གང་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གནས་པར་འགྱུར་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། གང་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གནས་པར་འགྱུར་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་འབྱོར། གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི། དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་འདི་དག་ནི། ཤེས་པར་བྱ་བ་ཤེས་པའོ། །བལྟ་བར་བྱ་བ་མཐོང་བའོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་གདགས་པ་འདོགས་པའོ། །ཞེས་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ ཟེ་གཞན་དག་གི་ངོར་མི་ལྟ་སྟེ། དེ་ནི། གནས་མེད་ཅིང་ཐེ་ཚོམ་མི་ཟའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་མཆོག་ཏུ་མི་འཛིན་ཏོ། །ལྟ་བ་ངན་པར་མི་ལྟུང་ངོ་། །དགེ་མཚན་དང་། བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་དགའ་བར་མི་འཛིན་ཏོ། །ལྷ་གཞན་དག་ལ་ཕྱག་མི་འཚལ་ཞིང་། མེ་ཏོག་གམ། མེ་ཏོག་ཕྲེང་ངམ། སྤོས་སམ། བྱུག་པའམ། ཕྱེ་མའམ། གོས་སམ། གདུགས་སམ། རྒྱལ་མཚན་ནམ། བ་དན་ངག་དེ་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ་བར་མི་སེམས་ཏེ། རབ་འབྱོར། རྣམ་པ་དེ་དག་དང་། རྟགས་དེ་དག་དང་། མཚན་མ་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རབ་འབྱོར། གཞན་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི། སེ
Chinese
以及相不存在的缘故，菩萨摩诃萨从哪些法不退转的缘故，称为不退转呢？世尊说：善现，如果菩萨摩诃萨从色退转，从受、想、行、识退转，善现，这应知是不退转的菩萨摩诃萨。善现，如果菩萨摩诃萨从布施波罗蜜多乃至智慧波罗蜜多之间，从内空性乃至无事物的自性空性之间，从念住等，从十八不共佛法之间退转，从声闻地和独觉地退转，从菩提之间退转，善现，这应知是不退转的菩萨摩诃萨。这是什么缘故呢？善现，例如，对于菩萨所安住的色之自性是不存在的缘故。同样地结合，对于菩萨所安住的菩提之间的自性是不存在的缘故。善现，此外，菩萨摩诃萨认为：这些沙门和婆罗门是应知的已知，是应见的已见，是正确的见解的安立。他不看这些外道的沙门和婆罗门，因为他无所住且不犹豫。他不执著于戒律和苦行，不堕入恶见，不以吉祥和幸运为乐，不向其他神灵顶礼，也不认为应该将花、花环、香、涂香、粉末、衣服、伞、幢幡施与他们。善现，具有这些相、这些标志、这些特征的菩萨摩诃萨，应知是不退转的。善现，此外，不退转的菩萨摩诃萨是……
English
and because there are no signs, for what reason is a Bodhisattva-Mahasattva called irreversible, due to not turning back from which dharmas? The Blessed One said: Subhuti, whichever Bodhisattva-Mahasattva turns back from form, and turns back from feeling, perception, formations, and consciousness, Subhuti, that should be known as an irreversible Bodhisattva-Mahasattva. Subhuti, whichever Bodhisattva-Mahasattva turns back from the perfection of generosity up to the perfection of wisdom, from inner emptiness up to the emptiness of the nature of non-things, from the mindfulnesses, and from the eighteen unshared qualities of a Buddha, and turns back from the Hearer's and Solitary Realizer's grounds, and turns back from the interval of enlightenment, Subhuti, that should be known as an irreversible Bodhisattva-Mahasattva. Why is that? Subhuti, for example, because the nature of form in which a Bodhisattva abides does not exist. Similarly, connect it, because the nature of the interval of enlightenment in which a Bodhisattva abides does not exist. Subhuti, furthermore, a Bodhisattva-Mahasattva thinks: 'These ascetics and Brahmins are what should be known, known; what should be seen, seen; the establishment of correct views.' He does not look to these non-Buddhist ascetics and Brahmins, because he is without a place and does not doubt. He does not hold morality and asceticism as supreme, does not fall into wrong views, does not rejoice in auspiciousness and good fortune, does not prostrate to other gods, and does not think that flowers, garlands, incense, unguents, powders, clothes, umbrellas, banners, or flags should be given to them. Subhuti, a Bodhisattva-Mahasattva who possesses these aspects, these signs, and these characteristics should be known as irreversible. Subhuti, furthermore, an irreversible Bodhisattva-Mahasattva is...