Tibetan
ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱི་ལེའུ། ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱི་ལེའུ། དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཆོས་འདི་དག་ལ་ནི་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་རྟོག །ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གང་ཡིན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གང་ཡིན། ཉེ་བར་རྟོག་པ་ནི་གང་ཡིན། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ། གང་ཁྱོད་འདི་སྐད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གང་ཡིན་ཞེས་ཟེར་བ་ནི། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ། བྱང་ཆུབ་གང་ཡིན་པ་ཉིད་སེམས་དཔའ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་དེས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཤེས་ཏེ། ཆོས་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའང་མེད་དོ། །ཆོས་གང་དག་གི་རྣམ་པ་ཤེས་ཤེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཤེས་ཏེ། དེ་ལའང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་དོ། །ཚོར་བ་དང། འདུ་ཤེས་དང། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཤེས་ཏེ། དེ་ལའང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་རྣམས་དང། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་ཏེ། དེ་ལའང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་དོ། །སྟོབས་རྣམས་དང། མི་འཇིགས་པ་རྣམས་དང། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམས་དང། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཤེས་ཏེ། དེ་ལའང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་དོ། །ཤཱ་རིའི་བུས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་ཡིན། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ། རྣམ་པ་གང་དག་དང། རྟགས་གང་དག་དང། མཚན་མ་གང་དག་གིས་ཆོས་རྣམས་འཛིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པ་གང་དག་དང། རྟགས་གང་དག་དང། མཚན་མ་གང་དག་གིས་འདུས་བྱས་དང། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང། གཟུགས་རྣམས་སམ། སྒྲ་རྣམས་སམ། དྲི་རྣམས་སམ། རོ་རྣམས་སམ། རེག་ བྱ་རྣམས་སམ། ཆོས་རྣམས་སམ། ནང་དང་ཕྱིའི་ཆོས་རྣམས་སུ་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ། གང་ཡང་ཁྱོད་འདི་སྐད་དུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་ཞེས་ཟེར་བ་ནི། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ། གང་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རིང་དུ་སོང་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ལས་རིང་དུ་སོང་ཞེ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ། ཕུང་པོ་རྣམས་དང། ཁམས་རྣམས་དང། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལས་རིང་དུ་སོང། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང། ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རིང་དུ་སོང། འགྲོ་བ་དྲུག་ལས་རིང་དུ་སོང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རིང་དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་རིང་དུ་སོང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རིང་དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ལས་རིང་དུ་སོང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རིང་དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་རྣམས་དང། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་རྣམས་དང། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་དང། དབང་པོ་རྣམས་དང། སྟོབས་རྣམས་དང། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་དང། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ལས་རིང་དུ་སོང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རིང་དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྟོབས་རྣམས་དང། མི་འཇིགས་པ་རྣམས་དང། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམས་དང། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དག་ལས་རིང་དུ་སོང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རིང་དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ལས་རིང་དུ་སོང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རིང་དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ། རྣམ་གྲངས་དེས་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ འདི་ནི་རིང་དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ། གང་ཡང་ཁྱོད་འདི་སྐད་དུ་ཉེ་བར་རྟོག་པ་ནི་གང་ཡིན་ཞེས་ཟེར་བ་ནི། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི། གཟུགས་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་དང། མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་ཉེ་བར་མི་རྟོག་གོ །གཟུགས་བདེ་ཞེས་བྱ་བ་དང། སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བར་ཉེ་བར་མི་རྟོག་གོ །གཟུགས་བདག་ཅེས་བྱ་བ་དང། བདག་མེད་ཅེས་བྱ་བར་ཉེ་བར་མི་རྟོག་གོ །གཟུགས་ཞི་ཞེས་བྱ་བ་དང། མ་ཞི་ཞེས་བྱ་བར་ཉེ་བར་མི་རྟོག་གོ །གཟུགས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་དང། མི་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་ཉེ་བར་མི་རྟོག་གོ །གཟུགས་མཚན
Chinese
第二十一品， 圣者善现品。 第二十一品， 圣者善现品。 之后，具寿舍利子对具寿善现这样说道：“具寿善现，行于般若波罗蜜多的菩萨摩诃萨，如何对这些法进行如实知见呢？具寿善现，何为菩萨？何为般若波罗蜜多？何为如实知见？”善现说：“具寿舍利子，您所说的‘何为菩萨’，具寿舍利子，菩提即是勇士，因此称为菩萨。证得菩提者亦知晓一切法的相状，且对这些法没有执着。知晓哪些法的相状呢？知晓色的相状，且对此没有执着。知晓受、想、行、识的相状，且对此没有执着。同样，知晓界、处、缘起、菩提分法三十七品的相状，且对此没有执着。知晓力、无畏、别别正智、十八不共佛法的相状，且对此没有执着。”舍利子说：“具寿善现，一切法的相状是什么？”善现说：“具寿舍利子，以哪些相状、哪些特征、哪些标志来执持诸法？例如，以哪些相状、哪些特征、哪些标志来执持有为法和无为法，以及色、声、香、味、触、法，或者内法和外法？这被称为一切法的相状。具寿舍利子，您所说的‘何为般若波罗蜜多’，具寿舍利子，被称为般若波罗蜜多的，是远离的
English
Chapter Twenty-one: The Chapter on the Elder Subhūti Chapter Twenty-one: The Chapter on the Elder Subhūti Then, the venerable Śāriputra said to the venerable Subhūti, "Venerable Subhūti, how does a Bodhisattva-Mahāsattva who practices the Perfection of Wisdom closely examine these dharmas? Venerable Subhūti, what is a Bodhisattva? What is the Perfection of Wisdom? What is close examination?" Subhūti said, "Venerable Śāriputra, as for what you say, 'What is a Bodhisattva?' Venerable Śāriputra, that which is enlightenment itself is a hero, therefore it is called a Bodhisattva. That enlightenment also knows the characteristics of all dharmas, and there is no attachment to those dharmas. What dharmas' characteristics does it know? It knows the characteristics of form, and there is no attachment to that. It knows the characteristics of feeling, perception, formation, and consciousness, and there is no attachment to that. Similarly, it knows the characteristics of the elements, the sense bases, dependent origination, and the thirty-seven factors of enlightenment, and there is no attachment to that. It knows the characteristics of the powers, the fearlessnesses, the individual perfect knowledges, and the eighteen unshared qualities of a Buddha, and there is no attachment to that." Śāriputra said, "Venerable Subhūti, what is the characteristic of all dharmas?" Subhūti said, "Venerable Śāriputra, by what characteristics, what signs, what marks do you grasp dharmas? For example, by what characteristics, what signs, what marks do you grasp conditioned and unconditioned dharmas, and forms, sounds, smells, tastes, tactile objects, or dharmas, or internal and external dharmas? That is called the characteristic of all dharmas. Venerable Śāriputra, as for what you say, 'What is the Perfection of Wisdom?' Venerable Śāriputra, that which is called the Perfection of Wisdom is remoteness.
Chinese
已超越，因此称之为般若波罗蜜多。超越了什么呢？具寿舍利子，超越了诸蕴，超越了诸界，超越了诸处，超越了缘起。超越了一切烦恼，超越了一切见。超越了六道，因此称之为超越。超越了布施波罗蜜多，超越了持戒波罗蜜多，超越了忍辱波罗蜜多，超越了精进波罗蜜多，超越了禅定波罗蜜多，因此称之为超越。超越了内空性，乃至无物自性空性。因此称之为超越。超越了诸念住，超越了诸正断，超越了神足，超越了诸根，超越了诸力，超越了菩提分，超越了八支圣道，因此这般若波罗蜜多称之为超越。超越了诸力，超越了诸无畏，超越了诸正智，超越了十八不共佛法，因此这般若波罗蜜多称之为超越。乃至超越了一切相智，因此这般若波罗蜜多称之为超越。具寿舍利子，以此等方式，这般若波罗蜜多被称为超越。具寿舍利子，你所说的“什么是如是作意”是什么意思呢？具寿舍利子，在此，菩萨摩诃萨行于般若波罗蜜多时，不作意色是常，也不作意色是无常。不作意色是乐，也不作意色是苦。不作意色是我，也不作意色是无我。不作意色是寂静，也不作意色是不寂静。不作意色是空，也不作意色是不空。不作意色是相
English
has gone beyond. Therefore, it is called Prajñāpāramitā. What has it gone beyond? Venerable Śāriputra, it has gone beyond the aggregates, it has gone beyond the elements, it has gone beyond the sense bases, it has gone beyond dependent origination. It has gone beyond all afflictions, it has gone beyond all views. It has gone beyond the six realms of existence, therefore it is called gone beyond. It has gone beyond the perfection of generosity, it has gone beyond the perfection of ethics, it has gone beyond the perfection of patience, it has gone beyond the perfection of diligence, it has gone beyond the perfection of meditation, therefore it is called gone beyond. It has gone beyond inner emptiness, and even the emptiness of the nature of non-things. Therefore, it is called gone beyond. It has gone beyond the mindfulnesses, it has gone beyond the perfect abandonments, it has gone beyond the legs of magical power, it has gone beyond the faculties, it has gone beyond the powers, it has gone beyond the limbs of enlightenment, it has gone beyond the eightfold noble path, therefore this Prajñāpāramitā is called gone beyond. It has gone beyond the powers, it has gone beyond the fearlessnesses, it has gone beyond the separate perfect knowledges, it has gone beyond the eighteen unshared qualities of the Buddhas, therefore this Prajñāpāramitā is called gone beyond. It has gone beyond even the all-knowingness, therefore this Prajñāpāramitā is called gone beyond. Venerable Śāriputra, in this way, this Prajñāpāramitā is called gone beyond. Venerable Śāriputra, what is it that you say, "What is this close consideration?" Venerable Śāriputra, here, when a Bodhisattva Mahāsattva practices the Prajñāpāramitā, he does not closely consider form to be permanent, nor does he closely consider form to be impermanent. He does not closely consider form to be pleasure, nor does he closely consider form to be suffering. He does not closely consider form to be self, nor does he closely consider form to be non-self. He does not closely consider form to be peaceful, nor does he closely consider form to be unpeaceful. He does not closely consider form to be empty, nor does he closely consider form to be not empty. He does not closely consider form to be a sign.