Tibetan
ཚོར་བ་དང། འདུ་ཤེས་དང། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང། མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་གཟུགས་ནི་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དང། འདུ་ཤེས་དང། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང། ད་ལྟར་བྱུང་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ། གཟུགས་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་དེ་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །ཚོར་བ་དང། འདུ་ཤེས་དང། འདུ་བྱེད་རྣམས་མེད་པ་དང། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང། ཚོར་བ་དང། འདུ་ཤེས་དང། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དབེན་པ་དང། ཞི་བ་དང། སྟོང་པ་དང། མཚན་མ་མེད་པ་དང། སྨོན་པ་མེད་པ་དང། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་དང། སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ། གཟུགས་དགེ་བ་དང། མི་དགེ་བ་དང། ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་དང། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང། ཟག་པ་མེད་པ་དང། འཇིག་རྟེན་པ་དང། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང། རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་དེ་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ། དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང། འདུ་ཤེས་དང། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བའམ། མི་དགེ་བ་ནས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་བར་ཡང་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་ཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དབེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའང་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བ་སྟེ། མེད་པའི་ཕྱིར་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །དབེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུའང་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ གང་པོ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཡང་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ། སྟོབས་བཅུ་དང། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིའི་བར་དང། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུའང་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བ་སྟེ། མེད་པའི་ཕྱིར་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །དབེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ། བྱང་ཆུབ་ཀྱང་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བ་སྟེ། མེད་པའི་ཕྱིར་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །དབེན་པའི་ཕྱིར་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང། གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང། ཆོས་ཉིད་དང། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང། ཆོས་གནས་པ་ཉིད་དང། ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དང། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཡང་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བ་སྟེ། མེད་པ་དང་དབེན་པའི་ཕྱིར་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་ཀྱང་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་བར་དག་ཀྱང་མ་ཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །སེམས་ཅན་གང་དག་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཀྱང་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གང་དག་དག་པར་བྱ་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཀྱང་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །བསྙེན་བཀུར་བྱ་བར་འགྱུར་བའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱང་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །ཐོས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཀྱང་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་ནམ་ཡང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་བའང་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་བ་ དང། མིག་ལྔ་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་བའང་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བའང་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའི། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྟོགས་
Chinese
感受和，认识和，行蕴等等，以及未来的识是不束缚不解脱的。具寿当博，现在产生的色是不束缚不解脱的。具寿当博，现在产生的感受和，认识和，行蕴等等，以及现在产生的识是不束缚不解脱的。那是因为什么呢？具寿当博，因为色本身不存在的缘故，色是不束缚不解脱的。感受和，认识和，行蕴等等不存在，以及识本身不存在的缘故， 识是不束缚不解脱的。同样，色和，感受和，认识和，行蕴等等，以及识远离和，寂静和，空性和，无相和，无愿和，无所作为和，无生故，是不束缚不解脱的。具寿当博，色是善和，非善和，有烦恼和，无烦恼和，有罪和，无罪和，有漏和，无漏和，世间和，出世间和，遍染和，清净也是不束缚不解脱的。那是因为什么呢？因为色本身不存在的缘故，色是不束缚不解脱的。具寿当博，同样，感受和，认识和，行蕴等等，以及识是善或，非善乃至清净之间也是不束缚不解脱的。那是因为什么呢？因为识本身不存在的缘故，识是不束缚不解脱的。具寿当博，一切法也是不束缚不解脱的。那是因为什么呢？因为一切法不存在的缘故，是不束缚不解脱的。同样，因为远离等等的缘故，是不束缚不解脱的。具寿当博，布施的波罗蜜多是不束缚不解脱的。同样，戒律的波罗蜜多和，安忍的波罗蜜多和，精进的波罗蜜多和，禅定的波罗蜜多和，智慧的波罗蜜多也是不束缚不解脱的，因为不存在的缘故，是不束缚不解脱的。因为远离等等的缘故，是不束缚不解脱的。具寿当博，内空
English
Feeling and, perception and, formations, etc., and future consciousness are neither bound nor liberated. Venerable Gambo, the form that arises now is neither bound nor liberated. Venerable Gambo, the feelings that arise now and, perception and, formations, etc., and the consciousness that arises now are neither bound nor liberated. Why is that? Venerable Gambo, because form itself does not exist, form is neither bound nor liberated. Because feeling and, perception and, formations, etc., do not exist, and consciousness itself does not exist, Consciousness is neither bound nor liberated. Likewise, form and, feeling and, perception and, formations, etc., and consciousness are neither bound nor liberated because they are isolated and, peaceful and, empty and, without characteristics and, without aspirations and, without activity and, without birth. Venerable Gambo, form is virtuous and, non-virtuous and, with afflictions and, without afflictions and, with faults and, without faults and, with outflows and, without outflows and, worldly and, transcendental and, completely defiled and, purified are also neither bound nor liberated. Why is that? Because form itself does not exist, form is neither bound nor liberated. Venerable Gambo, likewise, feeling and, perception and, formations, etc., and consciousness, whether virtuous or, non-virtuous, up to purification, are also neither bound nor liberated. Why is that? Because consciousness itself does not exist, consciousness is neither bound nor liberated. Venerable Gambo, all dharmas are also neither bound nor liberated. Why is that? Because all dharmas do not exist, they are neither bound nor liberated. Likewise, because of isolation, etc., they are neither bound nor liberated. Venerable Gambo, the perfection of generosity is neither bound nor liberated. Likewise, the perfection of ethics and, the perfection of patience and, the perfection of diligence and, the perfection of meditation and, the perfection of wisdom are also neither bound nor liberated, because they do not exist, they are neither bound nor liberated. Because of isolation, etc., they are neither bound nor liberated. Venerable Gambo, inner emptiness
Chinese
空性本身也未被束缚，也未被解脱。具寿当博，无事物自性之空性之间也未被束缚，也未被解脱。具寿当博，菩提之道的三十七法也未被束缚，也未被解脱。具寿当博，十力与四无畏与四无碍解之间，以及十八不共佛法之间也未被束缚，也未被解脱，因为不存在所以未被束缚，也未被解脱。因为寂静等原因未被束缚，也未被解脱。具寿当博，菩提也未被束缚，也未被解脱。一切种智也未被束缚，也未被解脱。菩萨也未被束缚，也未被解脱，因为不存在所以未被束缚，也未被解脱。因为寂静所以未被束缚，也未被解脱。因为无生所以未被束缚，也未被解脱。具寿当博，真如也未被束缚，也未被解脱。具寿当博，无错谬之真如与非异之真如与法性与法界与法住性与法无垢性与真实之边际也未被束缚，也未被解脱，因为不存在和寂静所以未被束缚，也未被解脱。因为无生所以未被束缚，也未被解脱。具寿当博，如此菩萨摩诃萨未被束缚，也未被解脱。如此六波罗蜜多也未被束缚，也未被解脱。乃至一切种智之间也未被束缚，也未被解脱。哪些众生将被完全度脱，他们也未被束缚，也未被解脱。哪些佛土将被清净，它们也未被束缚，也未被解脱。将被供养的诸佛世尊们也未被束缚，也未被解脱。将被听闻的法也未被束缚，也未被解脱。永不与诸佛世尊们分离也未被束缚，也未被解脱。永不与诸神通分离，永不与五眼分离，永不与诸禅定分离也未被束缚，也未被解脱。将要生起之道相智也未被束缚，也未被解脱。证得一切种智
English
Emptiness itself is neither bound nor liberated. Venerable Gambo, even the essence of non-existence, emptiness, is neither bound nor liberated. Venerable Gambo, even the thirty-seven factors of enlightenment are neither bound nor liberated. Venerable Gambo, even the ten powers, the four fearlessnesses, and the four analytical knowledges, and the eighteen unshared qualities of a Buddha are neither bound nor liberated, because they do not exist, they are neither bound nor liberated. Because of solitude and so on, they are neither bound nor liberated. Venerable Gambo, enlightenment is neither bound nor liberated. Omniscience itself is neither bound nor liberated. Bodhisattvas are neither bound nor liberated, because they do not exist, they are neither bound nor liberated. Because of solitude, they are neither bound nor liberated. Because of non-arising, they are neither bound nor liberated. Venerable Gambo, suchness is neither bound nor liberated. Venerable Gambo, unerroneous suchness, non-other suchness, the nature of phenomena, the realm of phenomena, the abiding nature of phenomena, the stainless nature of phenomena, and the ultimate limit are neither bound nor liberated, because of non-existence and solitude, they are neither bound nor liberated. Because of non-arising, they are neither bound nor liberated. Venerable Gambo, thus, Bodhisattvas, great beings, are neither bound nor liberated. Thus, the six perfections are also neither bound nor liberated. Even up to omniscience, they are neither bound nor liberated. Those sentient beings who will be completely liberated are also neither bound nor liberated. Those Buddha-fields that will be purified are also neither bound nor liberated. The Buddhas, the Bhagavat, who will be venerated are also neither bound nor liberated. The Dharma that will be heard is also neither bound nor liberated. Never being separated from the Buddhas, the Bhagavat, is also neither bound nor liberated. Never being separated from the superknowledges, never being separated from the five eyes, never being separated from the samadhis is also neither bound nor liberated. Generating the knowledge of the aspects of the path is also neither bound nor liberated. Realizing omniscience
Tibetan
པར་འགྱུར་བའང་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་འགྱུར་བའང་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །ཐེག་པ་གསུམ་པོ་དག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བར་འགྱུར་བའང་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ། མེད་པ་དང། དབེན་པ་དང། སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟར་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས། མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའི་ལེའུ་ཞེས་བྱ་སྟེ་བཅུ་བཞི་པའོ།། །། བཅུ་བཞི་པ། མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའི་ལེའུ།
Chinese
转变也非系缚非解脱。法轮转动也非系缚非解脱。以三乘使众生完全从寂灭中返回也非系缚非解脱。具寿善现，因为无有、寂静、无生之故，菩萨摩诃萨如是之非系缚非解脱，乃以六波罗蜜多现证一切法。八万颂般若波罗蜜多中，名为非系缚非解脱之品，第十四品终。 第十四品，非系缚非解脱之品。
English
Transformation is also neither bound nor liberated. Turning the wheel of Dharma is also neither bound nor liberated. Causing sentient beings to completely return from nirvana through the three vehicles is also neither bound nor liberated. Venerable Subhuti, because of non-existence, tranquility, and non-arising, the Bodhisattva Mahasattva is thus neither bound nor liberated, and will realize all dharmas through the six paramitas. From the Eighty Thousand Verse Prajnaparamita, the chapter called "Neither Bound nor Liberated," the fourteenth chapter ends. Fourteenth Chapter: The Chapter of Neither Bound Nor Liberated.