Tibetan
ལེའུ་བཞི་བཅུ་དགུ་པ། ལེའུ་བཞི་བཅུ་དགུ་པ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ལྔ་པ། བམ་པོ་ལྔ་བཅུ་དྲུག་པ། དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཀྱེ་མ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་སྙིང་པོ་ལ་སྤྱོད་པའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཀྱེ་མ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་སྙིང་པོ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སྙིང་པོ་མེད་པའོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སྙིང་པོ་མེད་པའོ། །ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྙིང་པོ་མེད་པའོ། །དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ནི་སྙིང་པོ་མེད་པའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ནི་སྙིང་པོ་མེད་པའོ། །ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་རྣམས་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་དང་། དབང་པོ་རྣམས་དང་། སྟོབས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ནི་སྙིང་པོ་མེད་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅྭོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་ནི་སྙིང་པོ་མེད་པའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ནི་སྙིང་པོ་མེད་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་ནི་སྙིང་པོ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་ དམིགས་ཤིང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ན། སྙིང་པོ་དམིགས་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། དེ་ནས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ཡོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་བུ་ཤིན་དུ་མང་བ་དག་འདི་སྙམ་དུ་གྱུར་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་གིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་འདི་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། དོན་འདི་ལ་སྤྱོད་ཀྱང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་གང་མངོན་དུ་བྱས་པས། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའམ། རང་སངས
Chinese
第四十九章 第四十九章 二万五千颂般若波罗蜜多，第五十六卷。此后，具寿舍利弗对具寿善现说道：善哉，具寿善现！菩萨摩诃萨若行于般若波罗蜜多，即是行于有实。如是说已，具寿善现对具寿舍利弗说道：善哉，具寿舍利弗！菩萨摩诃萨若行于般若波罗蜜多，即是行于无实。何以故？具寿舍利弗，般若波罗蜜多是无实的。禅定波罗蜜多、精进波罗蜜多、安忍波罗蜜多、持戒波罗蜜多、布施波罗蜜多是无实的。内空是无实的。无物之自性空性乃至无性之自性空性是无实的。念住是无实的。正断、神足、根、力、菩提支、八支圣道是无实的。十八不共佛法乃至一切相智是无实的。何以故？是故，菩萨摩诃萨行于般若波罗蜜多，亦不缘无实，亦不真见，何况缘有实？其后，欲界和色界的众多天子作是念：善男子或善女子，若发无上正等菩提心，且行于如是甚深般若波罗蜜多，如是宣说，行于此义，又现证何等真实边际，谓声闻地或独觉
English
Chapter Forty-Nine Chapter Forty-Nine The Twenty-Five Thousand Prajñāpāramitā, Volume Fifty-Six. Then, the venerable Śāradvatīputra said to the venerable Subhūti: "Good, venerable Subhūti! The Bodhisattva-Mahāsattva who practices the Prajñāpāramitā is practicing with essence." Having said this, the venerable Subhūti said to the venerable Śāradvatīputra: "Good, venerable Śāradvatīputra! The Bodhisattva-Mahāsattva who practices the Prajñāpāramitā is practicing without essence." Why is that? Venerable Śāradvatīputra, the Prajñāpāramitā is without essence. The Dhyāna-pāramitā, the Vīrya-pāramitā, the Kṣānti-pāramitā, the Śīla-pāramitā, and the Dāna-pāramitā are without essence. Inner emptiness is without essence. The emptiness of the self-nature of non-things up to the emptiness of the self-nature of non-self are without essence. The mindfulnesses are without essence. The right abandonments, the feet of miracles, the faculties, the powers, the branches of enlightenment, and the eightfold noble path are without essence. The eighteen unshared qualities of the Buddhas up to the all-knowingness are without essence. Why is that? Therefore, the Bodhisattva-Mahāsattva who practices the Prajñāpāramitā does not perceive even the absence of essence, nor does he truly see it. How much less would he perceive the presence of essence? Then, many sons of the gods who dwell in the desire realm and the form realm thought: "Any son or daughter of good family who generates the mind for unsurpassed, perfect, and complete enlightenment, and who practices this profound Prajñāpāramitā as it is taught, and who practices this meaning, and who manifests what kind of true limit, namely the Śrāvaka-bhūmi or the Pratyekabuddha-
Tibetan
་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་ཕྱག་བྱ་བའི་གནས་ཏེ། རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་འདི་མངོན་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་ཕྱག་བྱ་བར་འོས་པའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ལྷའི་བུ་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ལྷའི་བུ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ལ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་གང་མངོན་དུ་བྱས་པས། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བ་དེ་མངོན་དུ་མི་བྱ་བ་དེ་ནི་མི་དཀའི། ལྷའི་བུ་དག་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླའོ་ཞེས་གོ་ཆ་བགོས་ལ། གང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཤིན་དུ་མི་དམིགས་པ་ནི་དེ་དག་ལ་དེ་བས་དཀའ་སྟེ། དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གདུལ་བར་བྱའོ་ཞེས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་སེམས་ཅན་གདུལ་བར་སེམས་པ་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་གདུལ་བར་སེམས་པ་དང་འདྲའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ནམ་མཁའ་དབེན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དབེན་པར་བལྟའོ། །ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བལྟའོ། །ནམ་མཁའ་སྙིང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་སྙིང་པོ་མེད་པར་བལྟའོ། །ནམ་མཁའ་ གསོག་གི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གསོག་ཏུ་བལྟའོ། །ལྷའི་བུ་དག་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་སེམས་ཅན་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་གོ་ཆ་གྱོན་པ་དེ་དག་ནི་དཀའ་བ་བྱེད་པ་སྟེ། གང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་གོ་ཆ་གྱོན་པ་དེ་དག་ནི་ནམ་མཁའ་དང་བརྩད་པར་འདོད་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་གོ་ཆ་དེ་ཡང་བགོས་ལ། སེམས་ཅན་གང་གི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས། གོ་ཆ་བགོས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་མི་དམིགས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་དབེན་པའི་ཕྱིར་གོ་ཆ་དབེན་པར་བལྟའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཚེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་དབེན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དབེན་པའོ། །ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དབེན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ད
Chinese
那些不会显现出将安住于声闻或独觉地的真实边际的人，是应礼敬之处。同样，菩萨摩诃萨不会显现出这种法性平等的人，也是应礼敬之处。然后，具寿善现对那些天子们这样说道：天子们，对于那些菩萨摩诃萨，显现出何种法性平等，以至于不会显现出将安住于声闻或独觉地，这并不困难。天子们，发誓要将所有无量、无数、不可思议的众生完全度脱轮回，并且那些要被完全度脱轮回的众生极其不可得，这对他们来说更为困难。因此，如此行持的菩萨摩诃萨，是为了调伏一切众生而进入无上正等觉。认为能够调伏众生，就如同认为能够调伏虚空一样。这是为什么呢？因为虚空是寂静的，所以视众生为寂静。因为虚空是空性的，所以视众生为空性。因为虚空没有心要，所以视众生为没有心要。因为虚空 是积聚，所以视众生为积聚。天子们，因此，那些为了无众生而披甲的菩萨摩诃萨是行持难行。那些为了众生而披甲的人，是想要与虚空争论。菩萨摩诃萨披上那样的盔甲，但为了哪个众生，菩萨摩诃萨披上了盔甲，那些众生也是不可得的。这是为什么呢？因为众生是寂静的，所以视盔甲为寂静。如果如此宣说时，菩萨摩诃萨不退缩，那么菩萨摩诃萨就是在行持般若波罗蜜多。这是为什么呢？因为色是寂静的，所以众生是寂静的。受、想、行、识是寂静的，所以众生是寂
English
Those who do not manifest the true limit of abiding in the ground of Śrāvakas or Pratyekabuddhas are the objects of reverence. Similarly, those Bodhisattva-mahāsattvas who do not manifest this equality of Dharma are worthy of reverence. Then, the venerable Subhūti said to those gods: "Gods, it is not difficult for those Bodhisattva-mahāsattvas to manifest what equality of Dharma, so that they do not manifest that they will abide in the ground of Śrāvakas or Pratyekabuddhas. Gods, it is difficult for them to take up the armor, saying that all immeasurable, countless, and inconceivable beings will be completely liberated from suffering, and those beings who are to be completely liberated from suffering are extremely imperceptible. Therefore, the Bodhisattva-mahāsattva who practices in this way has entered into the unsurpassed perfect enlightenment in order to tame all beings. Thinking of taming beings is like thinking of taming space. Why is that? Because space is solitary, beings are seen as solitary. Because space is emptiness, beings are seen as emptiness. Because space has no essence, beings are seen as having no essence. Because space is accumulation, beings are seen as accumulation. Gods, therefore, those Bodhisattva-mahāsattvas who wear armor for the sake of no beings are practicing austerity. Those who wear armor for the sake of beings want to argue with space. The Bodhisattva-mahāsattva wears that armor, but for which being does the Bodhisattva-mahāsattva wear the armor, those beings are also imperceptible. Why is that? Because beings are solitary, armor is seen as solitary. If it is taught in this way, and the Bodhisattva-mahāsattva does not shrink back, then the Bodhisattva-mahāsattva is practicing the Perfection of Wisdom. Why is that? Because form is solitary, beings are solitary. Feeling, perception, formation, and consciousness are solitary, so beings are