Tibetan
ལེའུ་སུམ་ཅུ་དགུ་པ། ལེའུ་སུམ་ཅུ་དགུ་པ། དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་ནི་གང་ལགས་ཚུལ་ནི་གང་ལགས་ཇི་ལྟར་བདག་ཅག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འདི་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའོ་ཞེས་བགྱི་བར་འཚལ་བར་བགྱི། དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སར་བཤད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ལ་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ། །དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འཇུག་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་འཇུག་སྟེ་དེ་ལྟར་ཞུགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཐོས་ནས། དེ་ལས་འདས་ཏེ་དེ་དག་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་རེ་རེ་དང་། གཉིས་ཀ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་གང་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ནི་བྱུང་རྒྱལ་དུ་སྨྲ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དང་ལྡན་པར་སྨྲའི། དོན་དང་མི་ལྡན་པར་སྨྲ་བ་མ་ཡིན། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་དང་མ་བྱས་པ་ལ་མི་ལྟ་ཞིང་། ལེགས་པར་བརྗོད་པ་ཚོལ་བ་ཡིན་ཏེ། རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་དེ་དག་དང་། ཚུལ་དེ་དག་དང་མཚན་མ་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པ་གང་དང་ཚུལ་གང་དང་མཚན་མ་གང་དག་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་རིག་པར་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པ་མེད་པ། ཚུལ་མེད་པ། མཚན་མ་མེད་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་མ་མཆིས་པ། ཚུལ་མ་མཆིས་པ། མཚན་མ་མ་མཆིས་པ་ལགས་ན། ཆོས་གང་རྣམས་ལས་སླར་ལྡོག་པའི་སླད་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ ཞེས་བསྟན་པ་ལགས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་གཟུགས་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ། ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ། སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་དང
Chinese
第三十九品。 第三十九品。 如是说已，具寿善现对薄伽梵说：“薄伽梵，不退转菩萨摩诃萨的相是什么？方式是什么？我们应当如何知晓此菩萨摩诃萨是不退转的？”如是说已，薄伽梵对具寿善现说：“善现，在此，凡是关于异生之地、声闻之地、独觉之地、菩萨之地、如来之地的解说，所有这些，于如是性中无有改变，无有分别，无二且不可作二。那是如是性，如其所是而入，于如是性中不起分别，如是不起分别而入，如是进入后，如其所是地听闻如是性，超越于彼，对于那些如是性，无论是单独、两者，还是非两者，都没有任何疑惑。那不是随意而说，而是合乎意义而说。不是不合乎意义而说。不看他人所作和未作，而是寻求善说。善现，具有那些相、那些方式、那些特征的菩萨摩诃萨，应知是不退转的。”善现请问：“薄伽梵，具有何种相、何种方式、何种特征的菩萨摩诃萨，应知是不退转的？”薄伽梵说：“善现，一切法都是无相、无方式、无特征的。”善现请问：“薄伽梵，如果一切法都是无相、无方式、无特征的，那么，为了从哪些法中退还，才宣说了菩萨摩诃萨是不退转的呢？”薄伽梵说：“善现，菩萨摩诃萨如果从色退还，从受、想、行、识退还，从处、界和
English
Chapter Thirty-Nine. Chapter Thirty-Nine. Having spoken thus, the venerable Subhuti said to the Blessed One: "Blessed One, what are the characteristics of a non-regressing Bodhisattva Mahasattva? What is the manner? How should we know that this Bodhisattva Mahasattva is non-regressing?" Having spoken thus, the Blessed One said to the venerable Subhuti: "Subhuti, here, all those explanations about the grounds of ordinary beings, the grounds of Hearers, the grounds of Solitary Buddhas, the grounds of Bodhisattvas, and the grounds of Tathagatas, all of them, in suchness, are without change, without discrimination, non-dual, and cannot be made into two. That is suchness, entering as it is. In suchness, there is no discrimination, and entering without discrimination in that way, having heard suchness as it is, having transcended it, there is no doubt about those suchnesses, whether they are single, both, or neither. That is not speaking randomly, but speaking in accordance with meaning. It is not speaking without meaning. Not looking at what others have done or not done, but seeking good speech. Subhuti, a Bodhisattva Mahasattva who possesses those characteristics, those manners, and those signs should be known as non-regressing." Subhuti asked: "Blessed One, with what characteristics, what manners, and what signs should a Bodhisattva Mahasattva be known as non-regressing?" The Blessed One said: "Subhuti, all dharmas are without characteristics, without manners, and without signs." Subhuti asked: "Blessed One, if all dharmas are without characteristics, without manners, and without signs, then from which dharmas is it said that a Bodhisattva Mahasattva is non-regressing, in order to regress from them?" The Blessed One said: "Subhuti, if a Bodhisattva Mahasattva regresses from form, regresses from feeling, perception, volition, and consciousness, regresses from the sense bases and elements,
Tibetan
་རྟེན་ཅིང་འདྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་དེ་ནི། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་དབང་པོ་དང་། སྟོབས་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བ་་བརྒྱད་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ། ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་དེ་ནི། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གནས་པར་འགྱུར་བའི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །གང་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །གང་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གནས་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་དང་རྟེན་ཅིང་འདྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །གང་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ།
Chinese
从缘起中退转，须菩提，菩萨摩诃萨应知为不退转。菩萨摩诃萨从布施波罗蜜多退转，从持戒波罗蜜多和，忍辱波罗蜜多和，精进波罗蜜多和，禅定波罗蜜多和，智慧波罗蜜多退转，从内空性退转，从无事物自性空性之间退转，从念住处退转，从正断和，神足和根和，力与菩提分和，圣道支八支退转，从圣谛和，禅定和无量和，无色定退转，从解脱和，渐次住定和，空性与无相和，无愿和，神通和，等持与陀罗尼门退转，从如来十力与，无畏和，种种正智和，大慈和大悲和，佛不共法八种退转，从声闻和独觉地退转，从道之相知性退转，从无上正等觉退转，须菩提，菩萨摩诃萨应知为不退转。 何以故？须菩提，是如是，于何处菩萨摩诃萨所住之色之自性无有。于何处菩萨摩诃萨所住之受和，想和行和，识之自性无有。于何处菩萨摩诃萨所住之生处和，界和缘起之自性无有。于何处菩萨摩诃萨所住之波罗蜜多一切和，空性一切和，菩提分法三十七之自性无有。
English
That which turns back from dependent origination, Subhuti, a Bodhisattva-Mahasattva should be known as irreversible. A Bodhisattva-Mahasattva who turns back from the perfection of generosity, from the perfection of morality, from the perfection of patience, from the perfection of diligence, from the perfection of meditation, and from the perfection of wisdom; who turns back from inner emptiness, from the interval of the emptiness of the nature of non-things; who turns back from the mindfulnesses; who turns back from the right abandonments, the miraculous feet, the faculties, the powers, the limbs of enlightenment, and the eightfold noble path; who turns back from the noble truths, the meditations, the immeasurables, and the formless absorptions; who turns back from liberation, the successive abidings, emptiness, signlessness, wishlessness, clairvoyance, samadhi, and the doors of dharani; who turns back from the ten powers of the Tathagata, fearlessness, individual perfect knowledge, great love, great compassion, and the eight unmixed qualities of the Buddha; who turns back from the grounds of the Hearers and Solitary Buddhas; who turns back from the knowledge of the aspects of the path; who turns back from unsurpassed perfect and complete enlightenment, Subhuti, a Bodhisattva-Mahasattva should be known as irreversible. Why is that? Subhuti, it is like this: in whatever place a Bodhisattva-Mahasattva abides, there is no nature of form. In whatever place a Bodhisattva-Mahasattva abides, there is no nature of feeling, perception, formation, or consciousness. In whatever place a Bodhisattva-Mahasattva abides, there is no nature of the sense bases, the elements, or dependent origination. In whatever place a Bodhisattva-Mahasattva abides, there is no nature of all the perfections, all the emptinesses, or the thirty-seven factors of enlightenment.