Tibetan
བཅུ་དྲུག་པ། རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ལེའུ། བཅུ་དྲུག་པ། རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ལེའུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལད་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ། བམ་པོ་བཞི་པ། དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་པར་གྱུར་ཏེ། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་ཆར་པ་འདི་ཕབ་སྟེ། བསྟན་ན་དེ་ལ་བདག་གིས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལད་ཏུ་ཕྱིནད་པ་འདི་ལ་མཆོད་པ་བྱ་བའི་ཕྱིར། མེ་ཏོག་མངོན་པར་སྤྲུལ་པ་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ དང་། དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་རྣམས་དང་། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ལ་གཏོར་བར་བྱའོ། །མངོན་པར་གཏོར་བར་བྱའོ། །རབ་ཏུ་གཏོར་བར་བྱའོ། །སྙམ་མོ། །དེ་ནས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ན། རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་ལྷ་དང་། མཚེ་མའི་ལྷ་དང་། དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷ་དང་། འཕྲུལ་དགའི་ལྷ་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷ་དང་། ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷ་དང་། ཚངས་ལྷ་ཉེ་ཕན་གྱི་ལྷ་དང་། ཚངས་པ་ཀུན་འཁོར་གྱི་ལྷ་དང་། ཚངས་ཆེན་གྱི་ལྷ་དང་། སྣང་བའི་ལྷ་དང་། ཆུང་སྣང་གི་ལྷ་དང་། ཚད་མྱེད་སྣང་བའི་ལྷ་དང་། ཀུན་སྣང་དང་བའི་ལྷ་དང་། དགེ་བའི་ལྷ་དང་། ཆུང་དགེའི་ལྷ་དང་། ཚད་མྱེད་དགེ་བའི་ལྷ་དང་། དགེ་རྒྱས་ཀྱི་ལྷ་དང་། ཆེ་བའི་ལྷ་དང་། ཆུང་ཆེའི་ལྷ་དང་། ཚད་མྱེད་ཆེ་བའི་ལྷ་དང་། འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་ལྷ་དང་། མྱི་ཆེ་བའི་ལྷ་དང་། མྱི་གདུང་བའི་ལྷ་དང་། ཤིན་ཏུ་མཐོང་བའི་ལྷ་དང་། གྱ་ནོམ་སྣང་བའི་ལྷ་དང་། འོག་མྱིན་གྱི་ལྷ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཀྱང་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་པར་གྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་ཆར་པ་འདི་ཕབ་སྟེ། བསྟན་ན་དེ་ལ་བདག་ཅག་གིས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལད་ཏུ་ཕྱིནད་པ་འདི་ལ་མཆོད་པ་བྱ་བའི་ཕྱིར། མྱེ་ཏོག་མངོན་པར་སྤྲུལ་པ་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་། དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་རྣམས་དང་། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ལ་གཏོར་བར་བྱའོ། །མངོན་པར་གཏོར་བར་བྱའོ། །རབ་ཏུ་གཏོར་བར་བྱའོ་སྙམ་མོ། །དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་དང་། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི། རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་ལྷ་དང་། མཚེ་མའི་ལྷ་དང་། དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷ་དང་། འཕྲུལ་དགའི་ལྷ་དང་། གཞན་འཕྲུལ་ དབང་
Chinese
第十六品，难解品。 第十六品，难解品。 般若波罗蜜多十万颂，第四卷。然后天帝释帝释天这样想：如果常住者善现如此降下法雨，那么为了我等也对此般若波罗蜜多进行供养，应当幻化鲜花，向佛薄伽梵和菩萨摩诃萨们，以及比丘僧团和常住者善现撒播。应当撒播，完全撒播。这样想。 然后在此三千大千世界中，四大天王众的天神，三十三天众的天神，夜摩天，兜率天，乐变化天，他化自在天的天神，梵天众的天神，梵众天，梵辅天，大梵天，光天，少光天，无量光天，极光净天，善天，少善天，无量善天，遍净天，广天，少广天，无量广天，广果天，无烦天，无热天，善现天，善见天，色究竟天，有多少天神，他们也这样想：如果常住者善现如此降下法雨，那么为了我等也对此般若波罗蜜多进行供养，应当幻化鲜花，向佛薄伽梵和菩萨摩诃萨们，以及比丘僧团和常住者善现撒播。应当撒播，完全撒播。这样想。 然后天帝释帝释天和三千大千世界的四大天王众的天神，三十三天众的天神，夜摩天，兜率天，乐变化天，他化自在
English
Chapter Sixteen: The Chapter Difficult to Understand. Chapter Sixteen: The Chapter Difficult to Understand. The Hundred Thousand Verses of the Perfection of Wisdom, Volume Four. Then the Lord of the Gods, Indra, thought to himself: "If the Venerable Subhuti thus causes this rain of Dharma to fall and teaches it, then I too, in order to make offerings to this Perfection of Wisdom, should conjure up flowers and scatter them upon the Buddha, the Bhagavan, and the Bodhisattva-Mahasattvas, and the Sangha of monks, and the Venerable Subhuti. I should scatter them, I should completely scatter them." So he thought. Then in this three-thousand great thousandfold world-system, the gods of the retinue of the Four Great Kings, the gods of the Thirty-three, the gods of Yama, the gods of Tushita, the gods of Nirmanarati, the gods of Paranirmitavasavartin, the gods of the Brahma-retinue, the gods of the Brahma-purohitas, the gods of the Maha-brahma, the gods of Abhasvara, the gods of Pariittabha, the gods of Apramanabha, the gods of Abhasvara, the gods of Subhakritsna, the gods of Pariittasubha, the gods of Apramanasubha, the gods of Subhakritsna, the gods of Brihatphala, the gods of Avriha, the gods of Atapa, the gods of Sudarshana, the gods of Sudarshana, and the gods of Akanishta, as many as there were, also thought to themselves: "If the Venerable Subhuti thus causes this rain of Dharma to fall and teaches it, then we too, in order to make offerings to this Perfection of Wisdom, should conjure up flowers and scatter them upon the Buddha, the Bhagavan, and the Bodhisattva-Mahasattvas, and the Sangha of monks, and the Venerable Subhuti. I should scatter them, I should completely scatter them." So he thought. Then the Lord of the Gods, Indra, and the gods of the retinue of the Four Great Kings of the three-thousand great thousandfold world-system, the gods of the Thirty-three, the gods of Yama, the gods of Tushita, the gods of Nirmanarati, the gods of Paranirmita
Tibetan
བྱེད་ཀྱི་ལྷ་དང་། ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷ་དང་། ཚངས་ལྷ་ཉེ་ཕན་གྱི་ལྷ་དང་། ཚངས་པ་ཀུན་འཁོར་གྱི་ལྷ་དང་། ཚངས་ཆེན་གྱི་ལྷ་དང་། སྣང་བའི་ལྷ་དང་། ཆུང་སྣང་གི་ལྷ་དང་། ཚད་མྱེད་སྣང་བའི་ལྷ་དང་། ཀུན་སྣང་དང་བའི་ལྷ་དང་། དགེ་བའི་ལྷ་དང་། ཆུང་དགེའི་ལྷ་དང་། ཚད་མྱེད་དགེ་བའི་ལྷ་དང་། དགེ་རྒྱས་ཀྱི་ལྷ་དང་། ཆེ་བའི་ལྷ་དང་། ཆུང་ཆེའི་ལྷ་དང་། ཚད་མྱེད་ཆེ་བའི་ལྷ་དང་། འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་ལྷ་དང་། མྱི་ཆེ་བའི་ལྷ་དང་། མྱི་གདུང་བའི་ལྷ་དང་། ཤིན་ཏུ་མཐོང་བའི་ལྷ་དང་། གྱ་ནོམ་སྣང་བའི་ལྷ་དང་། འོག་མྱིན་གྱི་ལྷ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་མཆོད་པ་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལྷ་རྫས་ཀྱི་མེ་ཏོག་མནྡཱུ་ར་བ་མང་པོ་མངོན་པར་སྤྲུལ་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་། དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་རྣམས་དང་། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ལ་འཐོར་བར་གྱུར་ཏོ། །མངོན་པར་འཐོར་བར་གྱུར་ཏོ། །རབ་ཏུ་འཐོར་བར་གྱུར་ཏོ། །མེ་ཏོག་དེ་དག་གིས་གཏོར་མ་ཐག་ཏུ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་གཞི་མེ་ཏོག་གིས་ཁེབས་པར་གྱུར་ནས། སྟེང་གི་བར་སྣང་ལ་ཡང་མེ་ཏོག་གི་ཁང་པ་བརྩེགས་པ། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཙམ་མདངས་དགའ་ཞིང་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཀུན་ནས་གནས་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་པར་གྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་གཏོར་བའི་མེ་ཏོག་འདི་དག་ནི་བདག་གིས་སྔོན་ཆད་ལྷའི་གནས་ཐམས་ཅད་ན་ཡང་ཡོད་པར་མ་མཐོང་སྟི། མེ་ཏོག་འདི་དག་ནི་སྤྲུལ་པའོ། །འདི་ལྟར་ལྷའི་བུ་དག་གིས་མངོན་པར་གཏོར་བའི་མེ་ཏོག་འདི་དག་ནི་ལྡུམ་བུ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན། ཆུ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན། ཐང་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ན་ནོ། །འདི་ལྟར་ལྷའི་བུ་དག་གིས་མངོན་པར་གཏོར་བའི་མེ་ཏོག་འདི་ ིགཟུགས་ཀྱང་མ་བྱུང་། ཚོར་བ་ཡང་མ་བྱུང་། འདུ་ཤེས་ཀྱང་མ་བྱུང་། འདུ་བྱེད་ཀྱང་མ་བྱུང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མ་བྱུང་བ་ཡིན། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་མེ་ཏོག་འདི་དག་ཉི་ཚེ་མ་བྱུང་བར་མ་ཟད་ཀྱི ཀཽ་ཤི་ཀ་གཟུགས་ཀྱང་མ་བྱུང་བ་སྟེ། གང་མ་བྱུང་བ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་ཚོར་བ་ཡང་མ་བྱུང་བ་སྟེ། གང་མ་བྱུང་བ་དེ་ནི་ཚོར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་འདུ་ཤེས་ཀྱང་མ་བྱུང་བ་སྟེ། གང་མ་བྱུང་བ་དེ་ནི་འདུ་ཤེས་མ་ཡིན་ནོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་འདུ་བྱེད་ཀྱང་མ་
Chinese
做（བྱེད་）的天神，梵天眷属（ཚངས་རིས་）的天神，梵天近侍（ཚངས་ལྷ་ཉེ་ཕན་）的天神，梵天遍转（ཚངས་པ་ཀུན་འཁོར་）的天神，大梵天（ཚངས་ཆེན་）的天神，光明天（སྣང་བ་）的天神，小光明天（ཆུང་སྣང་）的天神，无量光明天（ཚད་མྱེད་སྣང་བ་）的天神，普光净天（ཀུན་སྣང་དང་བ་）的天神，善天（དགེ་བ་）的天神，小善天（ཆུང་དགེ་）的天神，无量善天（ཚད་མྱེད་དགེ་བ་）的天神，善广天（དགེ་རྒྱས་）的天神，大天（ཆེ་བ་）的天神，小大天（ཆུང་ཆེ་）的天神，无量大天（ཚད་མྱེད་ཆེ་བ་）的天神，果实大天（འབྲས་བུ་ཆེ་བ་）的天神，非大天（མྱི་ཆེ་བ་）的天神，非苦恼天（མྱི་གདུང་བ་）的天神，极明见天（ཤིན་ཏུ་མཐོང་བ་）的天神，丰饶光明天（གྱ་ནོམ་སྣང་བ་）的天神，色究竟天（འོག་མྱིན་）的天神，所有这些天神，为了供养这部《般若波罗蜜多》，显现了许多天界的曼陀罗花。这些花散落在世尊佛陀、菩萨摩诃萨、比丘僧团和常住的善现尊者身上。显现散落，完全散落。这些花朵一经散布，三千大千世界的这个国土就被花朵覆盖了。而且，在上面的虚空中也堆满了花朵的房屋。三千大千世界就像一个光彩夺目、令人愉悦的地方。然后，常住的善现尊者心想：诸天显现散布的这些花朵，我以前在所有天界都没有见过。这些花朵是化现的。像这样，诸天之子显现散布的这些花朵，不是从花园里来的，不是从水中生出来的，也不是从平地上生出来的。像这样，诸天之子显现散布的这些花朵， 色（གཟུགས་）也没有生起，受（ཚོར་བ་）也没有生起，想（འདུ་ཤེས་）也没有生起，行（འདུ་བྱེད་）也没有生起，识（རྣམ་པར་ཤེས་པ་）也没有生起。善现说：乔尸迦，这些花朵不仅是暂时没有生起，而且乔尸迦，色也没有生起，凡是没有生起的，就不是色。乔尸迦，受也没有生起，凡是没有生起的，就不是受。乔尸迦，想也没有生起，凡是没有生起的，就不是想。乔尸迦，行也没有
English
The gods of Doing, the gods of the Brahma retinue, the gods of the Brahma attendants, the gods of the Brahma surrounding all, the gods of the Great Brahma, the gods of Manifestation, the gods of Small Manifestation, the gods of Immeasurable Manifestation, the gods of Universal Manifestation and Purity, the gods of Virtue, the gods of Small Virtue, the gods of Immeasurable Virtue, the gods of Increasing Virtue, the gods of Greatness, the gods of Small Greatness, the gods of Immeasurable Greatness, the gods of Great Fruit, the gods of Non-Greatness, the gods of Non-Affliction, the gods of Utmost Vision, the gods of Abundant Manifestation, and the gods of Akanistha—all of these, in order to make offerings to this Perfection of Wisdom, manifested many divine Mandarava flowers. These flowers were scattered upon the Buddha, the Bhagavan, the Bodhisattvas, the great beings, the Sangha of monks, and the venerable Subhuti. They were manifestly scattered, completely scattered. As soon as these flowers were scattered, this realm of the great trichiliocosm was covered with flowers. Moreover, in the space above, houses of flowers were piled up. The trichiliocosm became like a delightful and pleasing place, radiant in every way. Then the venerable Subhuti thought to himself: "These flowers that the gods have manifestly scattered, I have never seen before, even in all the realms of the gods. These flowers are emanations. In this way, these flowers that the sons of the gods have manifestly scattered did not come from a garden, did not arise from water, and did not arise from a plain. In this way, these flowers that the sons of the gods have manifestly scattered—form (གཟུགས་) did not arise, feeling (ཚོར་བ་) did not arise, perception (འདུ་ཤེས་) did not arise, formation (འདུ་བྱེད་) did not arise, and consciousness (རྣམ་པར་ཤེས་པ་) did not arise." Subhuti said: "Kausika, not only did these flowers not arise temporarily, but Kausika, form also did not arise; whatever did not arise is not form. Kausika, feeling also did not arise; whatever did not arise is not feeling. Kausika, perception also did not arise; whatever did not arise is not perception. Kausika, formation also did not