Tibetan
ན་གྱི་གོང་ས་ལས་མི་རྒྱལ་བས་སོ། །)དེས་ན་འདོད་པ་དང་སྲིད་རྩེའི་སེམས་ནི་ཟག་མེད་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྟེན་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡོངས་ཤེས་དགུ་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། དང་པོ་དྲུག་དང་ཕྱི་མ་གསུམ་རིམ་པ་ལྟར་མཐོང་ལམ་དང་སྒོམ་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཟག་བཅས་འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་ཡོངས་ཤེས་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་དག་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་གཟུགས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒོམ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་རྗེས་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡོངས་ཤེས་ཐ་མ་གཉིས་ཡིན་ལ། སྒོམ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འགོག་པའམ། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་གང་ཡིན་དེ། ཁམས་གསུམ་གྱི་ནི་གཉེན་པོ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བས་ཡོངས་ཤེས་ཐ་མ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །(དེ་ཡང་དེ་ཁམས་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་སོ། །)ཆོས་ཤེས་དེའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་ཡོངས་ཤེས་དྲུག་ཡིན་ཏེ། དང་པོ་(འདོད་པའི་)གསུམ་ཆོས་བཟོད་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་། ཐ་མ་གསུམ་(སྒོམ་སྤང་སྤངས་པའི་)ཆོས་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་སྒོམ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པས་བསྡུས་པའི་ནི་ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་སྤངས་པའི་ཡོངས་ཤེས་གཅིག་པུ་ཡིན་ལ་འགོག་ལམ་ཤེས་པའི་ནི་ཡོངས་ཤེས་གསུམ་ཆར་ཡིན་ནོ། ། རྗེས་ཤེས་དེའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཡོངས་ཤེས་ལྔ་ཡིན་ཏེ། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་མཐོང་སྤང་སྤངས་པའི་ཡོངས་ཤེས་གསུམ་རྗེས་བཟོད་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་། ཐ་མ་གཉིས་རྗེས་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ལ་ལར་ནི་སྤངས་པ་མང་པོ་བསྡོམས་ནས་ཡོངས་ཤེས་རེ་རེར་འཇོག་ལ། ལ་ལར་ནི་སྤངས་པ་རེ་རེ་ལ་ཡོངས་ཤེས་རེ་རེར་འཇོག་པ་ལ་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ལ་ཤེས་བཟོད་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བྲལ་བ་ནི་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་ཤེས་སུ་བཞག་སྟེ་ཞེས་སྦྱར་ཏེ། གང་ཞེ་ན་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་མེད་གསར་དུ་རྙེད་པ་དང་། སྲིད་རྩེའི་ཉོན་མོངས་པ་ཉམས་པར་བྱས་པ་དང་། རྒྱུ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤང་གི་ཀུན་འགྲོ་གཉིས་ཀུན་དུ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་བཅོམ་པ་ཡོད་ཀྱང་(སྔ་མ་གཉིས་མེད་པས་འདི་སྤངས་པ་ལ་ཡོངས་ཤེས་ཀྱི་མིང་མི་ཐོང་ལ་འཕགས་པ་ལའང་ཇི་སྲིད།) སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་ནི་དང་པོ་ཡོད་ཀྱང་ཕྱི་མ་གཉིས་མེད་དེ་(རྒྱུ་གཉིས་བཅོམ་པ་དང་སྲིད་རྩེ་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །)སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་ནི་དང་པོ་གཉིས་ཡོད་ཀྱང་ཕྱི་མ་(རྒྱུན་གྱི་བཅོམ་པ་)མེད་དེ། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤང་གི་ཀུན་འགྲོ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་གསུམ་ག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤང་སྤངས་པའི་ཡོངས་ཤེས་གཅིག་ཏུ་གཞག་གོ། དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་ལའང་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདོད་པའི་འགོག་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་གཉིས་ནི་རེ་རེ་ལའང་རྒྱུ་གསུམ་ག་ཚང་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་ཤེས་རེ་རེར་གཞག་གི་བཟོད་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བྲལ་ཐོབ་ཟག་མེད་གསར་དུ་མ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་བཟོད་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་ཤེས་དྲུག་ཏུ་འཇོག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །སྒོམ་ལམ་ལ་བཟོད་པ་ལ་མེད་པས་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་ཤེས་ཐ་མ་གསུམ་ནི་རྒྱུ་གསུམ་པོ་དེ་དག་དང་། བཞི་པ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་གསུམ་ལས་འདས་པ་ལས་ཀྱང་རིམ་པ་ལྟར་གཞག་གོ། ཆོས་མངོན་པ་བ་གང་དག་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་དང་བྲལ་པའི་རྒྱུ་ལྔ་པ་འདོད་པ་ནི་འདིར་མ་བརྗོད་དེ། རྒྱུ་གཉིས་ཀུན་དུ་བཅོམ་པ་དང་། ཁམས་ལས་འདས་པའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཡོངས་ཤེས་དེ་དག་གང་ཟག་གང་ལ་དུ་ཞིག་ལྡན་ཞེ་ན། གཅིག་སྟེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་ཡོངས་ཤེས་དང་ལྡན་པ་མིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྤངས་པ་མེད་པས་བྲལ་ཐོབ་ཟག་མེད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་མ་ཟད་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་བར་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་ལྔ་ལ་གནས་པའང་རྒྱུ་གཉིས་ཀུན་དུ་མ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་ཤེས་དང་མི་ལྡན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་འཕགས་པ་མཐོང་ལམ་ལ་གནས་པ་ནི་གཅིག་ནས་ལྔའི་བར་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་གཉིས་ལ་གནས་པ་ནི་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤང་སྤངས་པའི་ཡོངས་ཤེས་གཅིག་དང་ལྡན་ནོ། །ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་གཉིས་ལ་གནས་པ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྔ་མ་དང་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤང་སྤངས་པའི་ཡོོངས་ཤེས་ཏེ་
Chinese
因为不是胜过那之上的地位的缘故。)因此，欲界和有顶的心的确不能作为无漏道的所依，所以不能成为遍知的因。所有九种遍知都是圣道的果，因为前六种和后三种依次是见道和修道的果的缘故。 有漏世间道的修道之果是第七和第八两种遍知，因为圣者们以世间道远离欲界色界的贪欲是可能的缘故。修道所摄的后得智之果也是最后两种遍知，修道所摄的法智之果是对修道之道的阻碍，或者道上的法智是什么，那就是三界的对治。如是所说，所以是最后三种遍知。(那也是因为它（法智）是三界的对治的缘故。)与法智的那一方相顺的法智忍和法智的果是六种遍知，因为最初（欲界的）三种是法忍的果，最后三种（断除修断的）是法智的果的缘故。那也是修道所摄的苦和集智所摄的最后的同分断除的唯一遍知，而灭道智的则是全部三种遍知。 后得智的那一方相顺的后得智忍和智的果是五种遍知，因为断除二有顶的见断的三种遍知是后忍的果，最后两种是后得智的果的缘故。如果有些人将许多断除合起来安立为一种遍知，有些人将每一个断除安立为一种遍知，这是什么原因呢？对此，智忍等的果的解脱是以三种因安立为遍知，这样连接。哪三种呢？就是解脱的获得，新获得的无漏，以及有顶的烦恼被摧毁，以及苦和集见断的二种遍行完全摧毁的缘故。对此，异生虽然有摧毁二因，但（因为没有前二者，所以这不是断除上
English
Because it is not victorious over the position above that.) Therefore, the mind of the desire realm and the peak of existence cannot be the basis of the unpolluted path, so it cannot become the cause of omniscience. All nine kinds of omniscience are the fruit of the noble path, because the first six and the last three are respectively the fruit of the path of seeing and the path of meditation. The fruit of the path of meditation of the contaminated worldly path is the seventh and eighth omniscience, because it is possible for the noble ones to be separated from the desire and form realms by the worldly path. The fruit of the subsequent wisdom included in the path of meditation is also the last two omniscience, and the fruit of the Dharma wisdom included in the path of meditation is the obstacle to the path of meditation, or what is the Dharma wisdom on the path, that is the antidote to the three realms. As it is said, so it is the last three omniscience. (That is also because it (Dharma wisdom) is the antidote to the three realms.) The fruit of Dharma wisdom forbearance and Dharma wisdom that are in accordance with that side of Dharma wisdom is six omniscience, because the first three (of the desire realm) are the fruit of Dharma forbearance, and the last three (of the abandoned cultivation) are the fruit of Dharma wisdom. That is also the only omniscience of the last common part abandoned by the suffering and accumulation wisdom included in the path of meditation, and the wisdom of the path of cessation is all three omniscience. The fruit of the subsequent wisdom forbearance and wisdom that are in accordance with that side of the subsequent wisdom is five omniscience, because the three omniscience of abandoning the seeing abandonment of the two upper realms are the fruit of the subsequent forbearance, and the last two are the fruit of the subsequent wisdom. If some people combine many abandonments and establish them as one omniscience, and some people establish each abandonment as one omniscience, what is the reason for this? In this regard, the liberation of the fruit of wisdom forbearance and so on is established as omniscience by three causes, thus connecting. What are the three? That is, the attainment of liberation, the newly acquired unpolluted, and the destruction of the afflictions of the peak of existence, and the complete destruction of the two pervasive sufferings and the accumulation of seeing abandonment. In this regard, although ordinary beings have destroyed the two causes, (because there are no first two, so this is not abandoning the above
Chinese
证悟之名不应舍弃，对圣者也应如是。) 对于苦法智，有初无后二（因为断了二因，且无有顶退堕之故）。对于苦类智，有初二无后（常断），因为未舍弃集见所断的一切行相之故。于集法智之时，三者皆有，故将欲界之苦与集见所断断除之证悟安立为一。如是，对于上二界也应了知。对于欲界之灭道法智二者，每一者皆具足三因，故安立为每一证悟，但忍位则非，因为未新获得离系得、无漏之故。彼等是安立忍位之果为六证悟之因。修道位之忍位无有，故知之果，最后三证悟是彼等三因，以及第四，从欲界等三界之外，也依次安立。 何者为法相论者，于此处未说与所缘之烦恼及能缘之烦恼二者分离之第五因欲界，因为二因皆已断除，且包含于界外之故。若是，彼等证悟于何者补特伽罗具有多少耶？一，即异生非具有证悟，因为无有智慧所断，故无有离系得、无漏之故。不仅如此，从苦法智忍位开始，至集法智忍位之间，安住于五智慧刹那者，亦不具有证悟，因为二因未皆断除之故。除此之外，安住于见道之圣者，则具有一至五，且是真实具有， 如此，安住于集法智与集类智忍位二者，则具有断除欲界之苦与集见所断之一个证悟。安住于集类智与灭法智忍位二者，则具有先前之证悟与上二界之苦与集见所断断除之证悟，即
English
The name of realization should not be abandoned, and it should be the same for the noble ones.) For the Dharma-knowledge of suffering, there is the beginning but not the latter two (because the two causes have been severed, and there is no falling from the peak of existence). For the subsequent knowledge of suffering, there are the first two but not the latter (constant severance), because all the aspects of the afflictions to be abandoned by the view of origin have not been abandoned. At the time of the Dharma-knowledge of origin, all three are present, so the realization of abandoning the suffering of the desire realm and the afflictions to be abandoned by the view of origin is established as one. Likewise, it should be understood for the two upper realms as well. For the two Dharma-knowledges of cessation and path in the desire realm, each has all three causes, so each is established as a realization, but not the forbearance, because the separation-attainment and the uncontaminated have not been newly obtained. These are the causes for establishing the result of forbearance as six realizations. Since there is no forbearance in the path of cultivation, the result of knowledge, the last three realizations, are those three causes, and the fourth, from beyond the three realms such as the desire realm, are also established in order. Those who are Abhidharma masters do not mention here the fifth cause, the desire realm, which is separated from the afflictions to be observed and the afflictions that observe, because both causes have been completely severed and are included within the realm beyond. If so, how many of those realizations does each individual possess? One, that is, ordinary beings do not possess realizations, because there is no abandonment by wisdom, so there is no separation-attainment or uncontaminated. Moreover, from the forbearance of the Dharma-knowledge of suffering to the forbearance of the Dharma-knowledge of origin, those who abide in the five moments of wisdom do not possess realizations, because the two causes have not been completely severed. Apart from that, noble ones who abide on the path of seeing possess from one to five, and they truly possess them. Thus, those who abide in the Dharma-knowledge of origin and the forbearance of the subsequent knowledge of origin possess one realization of abandoning the suffering of the desire realm and the afflictions to be abandoned by the view of origin. Those who abide in the subsequent knowledge of origin and the forbearance of the Dharma-knowledge of cessation possess the previous realization and the realization of abandoning the suffering of the two upper realms and the afflictions to be abandoned by the view of origin, that is