Tibetan
རྐྱེན་བཤད་པ། རྐྱེན་བཤད་པ། གསུམ་པ་རྐྱེན་བཤད་པ་ལ་ལྔ་ལས་མདོར་བསྟན་པ་ནི་རྐྱེན་ནི་བཞི་པོ་དག་ཏུ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་ལས་གསུངས་ཤེ་ན། མདོ་ལས་རྐྱེན་ནི་བཞི་སྟེ། རྒྱུའི་རྐྱེན་ཉིད་དང་། དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དང་། དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། འོ་ན་དེ་ལ་འདིར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་གང་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་ན་རང་གི་རྒྱུན་ལྡོག་པ་དང་མི་ལྡོག་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང་ཐུན་མོང་གི་སྒོ་ནས་ཕན་འདོགས་པ་ནི་རིམ་པ་ལྟར་དེ་གཉིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དང་། ཊཱིཀ་བྱེད་དག་གིས་ཀྱང་ཉེ་བའི་རྐྱེན་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །རིང་བ་ནི་རྐྱེན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་རྒྱུའོ། །རྐྱེན་ནི་དམིགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་མོད་ཀྱི་འདིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ནི་འདི་གཉིས་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཙམ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པར་འདོད་དེ། །ཊཱིཀ་དོན་གསལ་ལས། རྒྱུ་རྣམས་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྒྱུ་གཉིས་དང་རྐྱེན་གཉིས་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་གང་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་སྒྲ་དང་། ནང་གི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་པ་དང་། དགེ་སློང་དག་མིག་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས། རྐྱེན་དང་བཅས། གཞི་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་མིག་གི་རྒྱུ་ནི་གང་ཡིན། རྐྱེན་ནི་གང་ཡིན། གཞི་ནི་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་མིག་གི་རྒྱུ་ནི་ལས་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན་ནི་ལས་ཡིན་ནོ། །གཞི་ནི་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལའང་(སྦྱར་ནས་)རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །དེས་ན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་གཞི་དང་བྱེད་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མཚན་དང་རྟགས་རྒྱུ་དང་འབྲས་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་དང་འགྲུབ་པར་བྱེད་པར་ན་རིམ་པ་ལྟར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དུ་བརྗོད་ཀྱི་དོན་ལ་ཐ་དད་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འོན་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལ་ལར་རྒྱུ་དྲུག་དང་། ལ་ལར་རྐྱེན་བཞིར་གསུངས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་བསྟན་པ་ལྟར་གདུལ་བྱའི་མོས་པ་དང་བསྟུན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི་རྐྱེན་བཞི་པོ་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི
Chinese
解释缘起。 解释缘起。 第三，解释缘起，其中有五点，首先是简要说明，即说缘起有四种。从何处说的呢？经中说，缘起有四种：即因缘，等无间缘，所缘缘，增上缘。 那么，这里因和缘有什么区别呢？有些人说，产生果时，自己的相续断灭和不中断灭，以及对果有不共和共同的帮助，这二者依次是因和缘。注释者们也说，近的缘是因，远的只是缘。另一些人说，产生作用的是因，缘只是作为所缘而已。虽然有诸如此类的说法，但在这里，分别说者认为这二者只是名称不同，没有实质差别。注释《义明》中说：“诸因和诸缘有什么区别呢？回答说：一点也没有。比如，世尊说，两种因和两种缘能产生正见。哪两种呢？外来的声音和内心的如理作意。”又说：“比丘们，眼是具有因、具有缘、具有基础的。比丘们，眼的因是什么？缘是什么？基础是什么呢？比丘们，眼的因是业，缘是业，基础是业。”同样，对于无明的因缘，以及不如理作意等，也（结合起来）广说了。因此，因、缘、基础、作者、原因、标志、因果关系和果位，这些都是名称而已。因此，要知道，产生和成就果时，依次称为因和缘，但在意义上没有差别。然而，世尊有时说六因，有时说四缘，这就像显示蕴、界、处一样，是为了适应所化众生的意乐。 详细解释是，这四种缘是什么呢？其中，所谓的因缘是：
English
Explanation of Conditions. Explanation of Conditions. Third, explaining conditions, there are five points, the first of which is a brief explanation, which says that conditions are said to be fourfold. From where is it said? In the sutra it says that conditions are four: namely, the causal condition, the immediately preceding condition, the objective condition, and the dominant condition. So, what is the difference between cause and condition here? Some say that when a result arises, whether one's own continuum ceases or does not cease, and whether one helps the result in a unique or common way, these two are, in order, cause and condition. Commentators also say that the near condition is the cause, and the distant one is only the condition. Others say that what produces is the cause, and the condition is merely the object. Although there are such statements, here, the Vaibhashikas consider these two to be merely different names, with no substantial difference. The commentary "Meaning Clear" says: "What is the difference between causes and conditions? Answer: There is none at all. For example, the Blessed One said that two causes and two conditions produce right view. Which two? External sound and internal proper attention." It also says: "Monks, the eye is with cause, with condition, with basis. Monks, what is the cause of the eye? What is the condition? What is the basis? Monks, the cause of the eye is karma, the condition is karma, the basis is karma." Similarly, for the cause and condition of ignorance, and for improper attention, etc., it is also extensively explained (in combination). Therefore, cause, condition, basis, agent, reason, sign, cause and effect relationship, and fruit position are all just names. Therefore, it should be known that when producing and accomplishing a result, they are called cause and condition respectively, but there is no difference in meaning. However, the Blessed One sometimes speaks of six causes and sometimes of four conditions, just as when showing the aggregates, elements, and sense bases, it is to suit the inclinations of the beings to be tamed. The detailed explanation is, what are these four conditions? Among them, the so-called causal condition is:
Tibetan
་བྱེད་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པ་རྒྱུ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྦྱར་རོ། །ཐམས་ཅད་དམ་ཞེ་ན། དགྲ་བཅོམ་པ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ཀ་མའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཐ་མ་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་མིན་ཏེ། སེམས་སེམས་བྱུང་རྒྱུན་ཆད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་རྫས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་གི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་དང་། ཚོར་བ་གཅིག་གི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཚོར་བ་གཅིག་(འབྱུང་བ་)ལ་སོགས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་མ་བཤད་དེ། (མི་ཉམས་པར་འབྱུང་བས་)རྫས་མི་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྐྱེན་འདི་ནི་མཚུངས་པའང་ཡིན་ལ་དེ་མ་ཐག་པའང་ཡིན་པས་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་བཙུན་པ་དབྱིག་བཤེས་ནི་(མི་མཉམ་པའི་དོན་)རྒྱས་བྱུང་གི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་མ་འགགས་པར་རྒྱས་བྱུང་གཉིས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །(དེས་ན་འཆོལ་ལོ་)ཞེས་འདོད་དེ། དེའི་དོན་ནི་ཟས་ཀྱིས་རྒྱས་པ་མ་འགགས་པར་གཉིད་དང་ལེགས་པར་བྱ་བ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྒྱས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །མདོ་སྡེ་པའི་གནས་བརྟན་བཙུན་པ་ན་རེ་མང་པོ་ལས་ཉུང་ངུ་དང་། ཉུང་ངུ་ལས་ཀྱང་མང་པོ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སོག་མ་ལས་ཐལ་བ་ཉུང་ངུ་དང་། ཉ་གྲོ་དྷའི་ས་བོན་ལས་ཡལ་ག་ལ་སོགས་པ་མང་པོ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །འགྲེལ་པ་ལས་མི་མཉམ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རེས་འགའ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་འབྱུང་ངོ་། །རེས་འགའ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་འབྱུང་བས་གཟུགས་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་འཆོལ་བ་ཡིན་ནོ། །མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་འཆོལ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དེའི་དོན་ནི་སོ་སོ་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་བླངས་ནས་གལ་ཏེ་མཉམ་པར་མ་བཞག་ན་ནི་སོ་སོ་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཁོ་ན་འབྱུང་ལ། གལ་ཏེ་དེས་ཟག་བཅས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་འབྱུང་ལ། འོན་ཏེ། (མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་དང་ཟག་བཅས་དང་།) ཟག་མེད་ཀྱི་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ན་(རིམ་པ་ལྟར་སོ་སོ་ཐར་པ་ཁོ་ན་དང་བསམ་གཏན་དང་།) ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པའི་གཟུགས་འབྱུང་བས་འཆོལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་
Chinese
除了能作因之外，还有五种因。心和心所法是等无间缘，应如是连结。是全部吗？不是，阿罗汉入灭尽定的最后的心和心所不是等无间缘，因为他们认为心和心所的相续断绝了。此处因为体性相同，所以称为“等”，即一个识之后立即是一个识，一个受之后立即是一个受等等。因此，色法没有宣说等无间缘，因为（不衰减地生起）体性不相同。因此，此缘既是“等”又是“无间”，所以称为“等无间缘”。对此，尊者友宗认为（不平等之义）是增长的色蕴相续，一个未灭，第二个增长就生起了。（因此是错乱的）他这样认为，其意义是食物增长未灭，睡眠和善行以及禅定增长就生起了。经部师的住定尊者说，因为从多产生少，从少也产生多，如从草木灰产生少量的灰烬，从尼拘陀树的种子产生树枝等等很多。论典中说，因为不平等地生起，所以色法不是等无间缘，如此认为，欲界所摄的色蕴之后，有时生起欲界所摄和色界所摄的非表色。有时生起欲界所摄和无漏法，因此色法显现是错乱的。等无间缘不是错乱的，经中这样说，其意义是受持别解脱戒后，如果未入定，则唯生起别解脱戒。如果他入于有漏禅定，则生起禅定的戒律。然而，（未入定和有漏以及）入于无漏禅定，则（依次唯别解脱戒和禅定以及）生起无漏戒的色法，所以是错乱的。
English
Besides the efficient cause, there are five causes. Mind and mental factors are the immediately preceding condition, and should be connected as such. Is it all? No, the last mind and mental factors of an Arhat entering cessation are not the immediately preceding condition, because they believe that the continuum of mind and mental factors is cut off. Here, because the nature is the same, it is called "equal," that is, one consciousness immediately after another consciousness, one feeling immediately after another feeling, and so on. Therefore, form is not spoken of as the immediately preceding condition, because (it arises without diminishing) the nature is not the same. Therefore, this condition is both "equal" and "immediately preceding," so it is called the "immediately preceding condition." On this, Venerable Yizong believes that (the meaning of unequal) is the increasing continuum of form aggregates, one not ceasing, the second increasing arises. (Therefore it is confused) He thinks so, the meaning of which is that the increase of food has not ceased, and the increase of sleep and good deeds and samadhi arises. The Sūtra Master's abiding Venerable said, because from many comes few, and from few also comes many, such as from ashes comes a small amount of ash, and from the seed of the banyan tree comes many branches and so on. The commentary says that because of the unequal arising, form is not the immediately preceding condition, so it is thought that after the form aggregate included in the desire realm, sometimes the non-manifest form included in the desire realm and the form realm arises. Sometimes the form included in the desire realm and the unpolluted dharma arise, so the appearance of form is confused. The immediately preceding condition is not confused, the sutra says so, the meaning of which is that after taking the Prātimokṣa vows, if one does not enter samadhi, then only the Prātimokṣa vows arise. If he enters into defiled samadhi, then the precepts of samadhi arise. However, (not entering samadhi and defiled and) entering into undefiled samadhi, then (in order only the Prātimokṣa vows and samadhi and) the form of the undefiled precepts arises, so it is confused.