Tibetan
མཛོད་ཀྱི་གནས་གཉིས་པའི་ཊཱིཀྐ། མཛོད་ཀྱི་གནས་གཉིས་པའི་ཊཱིཀྐ། མཛོད་ཀྱི་གནས་གཉིས་པའི་ཊཱིཀྐ་བཞུགས། གཉིས་པ་ཡུལ་ཅན་དབང་པོའི་རབ་དབྱེ་བཤད་པ་ལ། དབང་པོ་ཉེར་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་ཚུལ། རྒྱུ་རྐྱེན་འབྲས་བུའི་འབྱུང་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་དང་གསུམ། དང་པོ་ལ། དབང་པོར་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན། དབང་པོའི་གྲངས་ངེས། ངོ་བོ། རབ་དབྱེ་དང་བཞི། དང་པོ་ལ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་དང་། མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་གཉིས། དང་པོ་ནི། ལྔ་པོ་རྣམས་ནི་དོན་བཞི་ལ། དབང་བྱེད་བཞི་རྣམས་གཉིས་ལ་ལོ་ལྔ་དང་བརྒྱད་པོ་དེ་རྣམས་ནི། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་རྣམ་བྱང་ལ། ཞེས་བྱུང་། འདི་ལ་ཚིག་དོན་དང་། མཐའ་དཔྱད་པ་གཉིས། དང་པོ་ནི། མིག་སོགས་དབང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཅན། དོན་བཞི་བཞི་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ལུས་བསྲུང་བ། ལུས་མཛེས་པ། ཡུལ་ལ་དམིགས་པ། རང་འབྲས་རྣམ་ཤེས་སྐྱེད་པ་སྟེ་བཞི་བཞི་རང་སང་བྱེད་པས་ན་དབང་པོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་གྲུབ་སྟེ། མིག་གིས་གནོད་བྱེད་མཐོང་ནས་ལུས་སྲུང་། རྣ་བས་དེའི་སྒྲ་ཐོས་ནས་སྲུང་། སྣ་ལྕེ་ལུས་གསུམ་གྱིས་ཁམ་ཟས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྒོ་ནས་ལུས་རྒྱས་པར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་སྲུང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་གྲུབ་སྟེ། དབང་པོ་དེ་དག་ལུས་ལ་ལྡན་ན་མཛེས་ཤིང་མི་ལྡན་ན་མི་མཛེས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་གྲུབ་སྟེ། དབང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་རང་རང་གི་ཡུལ་གཟུགས་སྒྲ་སོགས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་གྲུབ་སྟེ། ལྔ་པོ་དེས་རང་རང་གི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་བདག་རྐྱེན་བྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཕོ་མོའི་དབང་པོ་གཉིས་དང་སྲོག་ཡིད་གཉིས་ཏེ་བཞི་རྣམས་ཆོས་ཅན། དོན་གཉིས་གཉིས་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དང་པོ་རང་གང་ལ་ལྡན་པའི་རྟེན་གྱི་གང་ཟག་དེ་ཉིད་ཕོར་མཚོན་ཞིང་། སྐད་གཟེངས་མཐོ་བ་སོགས་ལ་དབང་བྱེད། གཉིས་པས་མོར་མཚོན་ཞིང་སྐད་ཕྲ་བ་སོགས་ལ་དབང་བྱེད། གསུམ་པས་དབང་པོའི་རིགས་འདྲ་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་འབྱུང་བ་དང་། བྱུང་བ་གནས་པར་བྱང་། བཞི་པས་སྔ་མ་ནས་འདི་དང་འདི་ནས་ཕྱི་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སོགས་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ལོ་ཞེས་སྨྲོས་པ་ལ་ཆོས་ཅན། དགོས་པ་ཡོད་དེ། བྱེ་སྨྲའི་འདོད་པ་ལ་མ་རངས་པའི་དགག་པ་འཕེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དབང་པོ་དེ་དག་གི་དོན་བཤད་ཚུལ་བྱེ་སྨྲའི་དེར་མ་འདུས་པའི་ཕྱིར། ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་གཉིས་དང་ཡིད་བདེ་མི་བདེ་གཉིས་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་ཆོས་
Chinese
俱舍论第二品释。 俱舍论第二品释。 俱舍论第二品释已。第二品，解释有境根的分类，分三部分：二十二根的自性，有为法的生起方式，以及从因缘果的角度进行解释。第一部分分为四点：立为根的原因，根的数目确定，体性，以及分类。第一部分又分为：分别说者的观点和经部宗的观点。首先是分别说者的观点：五者于四事，四者于二事，五年与八者，于诸染净转。这里有词义和辨析两部分。首先，眼等五根，就其性质而言，对四件事起作用：守护身体，美化身体，对境，产生自果的识，因此，它们各自具有四种作用，所以称为根。第一点成立，因为眼睛看到有害之物而保护身体，耳朵听到声音而保护身体，鼻舌身三者通过享用食物来滋养身体，从而起到保护作用。第二点成立，因为这些根存在于身体上则美观，不存在则不美观。第三点成立，因为这五根各自对自己的境，如色声等，进行观察。第四点成立，因为这五根对各自的识的增上缘起作用。男女二根和命意二根，共四者，就其性质而言，对两件事起作用：第一个根决定了所依之人的性别为男，并对声音高亢等起作用；第二个根决定了性别为女，并对声音细微等起作用；第三个根使同类根从先前的根产生，并使已产生的根得以持续；第四个根使从先前的根到此，以及从此到后世的相续连接等起作用。说“年”这个词，就其性质而言，是有必要的，因为这是为了驳斥对分别说者观点的不满，因为对这些根的意义的解释并没有包含在分别说者的观点中。感受乐苦二者，以及意乐不乐二者，以及舍受的五根
English
Commentary on the Second Chapter of the Abhidharmakośa. Commentary on the Second Chapter of the Abhidharmakośa. Here begins the commentary on the Second Chapter of the Abhidharmakośa. The second chapter explains the classification of the sense faculties (indriya) that possess objects, and is divided into three parts: the nature of the twenty-two faculties, the manner in which conditioned phenomena arise, and an explanation from the perspective of causes, conditions, and results. The first part is divided into four points: the reason for establishing them as faculties, the definite number of faculties, their essence, and their classification. The first part is further divided into the views of the Vaibhāṣikas and the Sautrāntikas. First, the view of the Vaibhāṣikas: "The five act on four things, the four on two things, these five and eight, transform in defilement and purification." This has two parts: the meaning of the words and the analysis. First, the five faculties of the eye, etc., by their nature, act on four things: protecting the body, beautifying the body, focusing on objects, and generating their own resulting consciousness. Therefore, they each have four functions, and are called faculties. The first point is established because the eye sees harmful things and protects the body, the ear hears sounds and protects the body, and the nose, tongue, and body nourish the body by enjoying food, thereby protecting it. The second point is established because these faculties are beautiful when present in the body, and not beautiful when absent. The third point is established because these five faculties each focus on their own objects, such as forms and sounds. The fourth point is established because these five faculties have power over the causal condition of their respective consciousnesses. The two faculties of male and female, and the two faculties of life and mind, a total of four, by their nature, act on two things: the first faculty determines the gender of the person on whom it depends as male, and acts on things such as a high-pitched voice; the second faculty determines the gender as female, and acts on things such as a soft voice; the third faculty causes similar faculties to arise from previous faculties, and causes the faculties that have arisen to continue; the fourth faculty causes the connection of continuity from previous faculties to this, and from this to future lives. The word "year" is necessary because it is to refute dissatisfaction with the views of the Vaibhāṣikas, because the explanation of the meaning of these faculties is not included in the views of the Vaibhāṣikas. The two feelings of pleasure and pain, and the two mental states of joy and sorrow, and the five faculties of equanimity.
Tibetan
ཅན། དབང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། བདེ་བ་ལ་ཆགས། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཁྲོ། བཏང་སྙོམས་ལས་ནི་མ་རིག་པ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར། དད་པ་བརྩོན་འགྲུས་དྲན་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་དང་། མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་སོགས་གསུམ་སྟེ་བརྒྱད་པོ་དེ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཅན། དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རྣམ་བྱང་ཕྱོགས་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། རང་གི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་མགོ་མནོན་ཅིང་། རྟོགས་པ་གོང་འཕེལ་དུ་བྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་མཐའ་དཔྱད་པ་ལ། ཁ་ཅིག །ཕོ་ཐམས་ཅད་ཕོ་དབང་གིས་ཕོར་མཚོན་ཟེར་ན། དེ་མི་འཐད་པར་ཐལ། གཟུགས་ཁམས་པའི་གང་ཟག་ལ་ཕོ་མོའི་དབྱེ་བ་ཡོད་ཀྱང་། ཕོ་མོའི་དབང་པོ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། དེའི་ཕོ་མོ་ནི་སྐད་གདངས་མཐོ་མི་མཐོ་དང་། ནུ་མའི་ཁྱད་པར་གྱིས་འཇོག་པའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག །ཕོའི་དབང་པོ་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ཡིན་ན། ཕོ་ཡིན་པས་ཁྱབ་ཟེར་ན། མཚན་གཉིས་པ་ཆོས་ཅན། དེར་ཐལ། དེའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། ཕོ་མོ་གཉིས་ཀའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། ཆོས་ཅན་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། མོ་ཡིན་པར་ཐལ། མོ་དབང་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་དོན་གྱིས་སོང་། འདོད་ན། ཕོ་མོ་གཉིས་ཀ་ཡིན་པར་ཐལ་ལོ། །གཉིས་པ་ནི། རང་གི་དོན་དང་ཐམས་ཅད་ལ། །དམིགས་པར་དབང་བྱེད་ཕྱིར་དབང་དྲུག །མོ་ནི་ཕོ་ཉིད་ལ་དབང་ཕྱིར། །ལུས་ལས་མོ་དང་ཕོ་དབང་དག །རིས་གནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དང་། །རྣམ་པར་བྱང་ལ་དབང་བྱེད་ཕྱིར། །སྲོག་དང་ཚོར་བ་རྣམས་དང་ནི། །དད་སོགས་དབང་པོ་ལྔར་འདོད་དོ། །མྱ་ངན་འདས་སོགས་གོང་ནས་གོང་། །འཐོབ་པ་ལ་ནི་དབང་བྱེད་ཕྱིར། །ཀུན་ཤེས་བྱེད་དང་ཀུན་ཤེས་དང་། །དེ་བཞིན་ཀུན་ཤེས་ལྡན་དབང་པོ། །ཞེས་བྱུང་། མིག་སོགས་དབང་པོ་རྣམས་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁྱོད་དྲུག་གི་དང་པོ་ལྔས་རང་གི་གཟུང་དོན་གཟུགས་སོགས་ལྔ་དང་། དྲུག་པ་ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པས་ན་དེ་ལྟར་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཕོ་མོའི་དབང་པོ་གཉིས་ཆོས་ཅན། རང་གི་རང་བཞིན་ལ་དབང་བྱེད་པས་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མོའི་རང་བཞིན་ང་རོ་ཞེན་པ་དང་སྤྱོད་པ་ཕོ་ལ་སེམས་པ་ཉིད་དང་། ཕོའི་རང་བཞིན་དེ་ལས་ལྡོག་པ་ཉིད་ལ་དབང་བྱེད་པས་ན་དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་གཉིས་ཆོས་ཅན། ལུས་དབང་གི་ཆ་ཤས་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ལས་གྲུབ་པའི
Chinese
者。名为根，因为能支配一切烦恼。何以故？因为贪执安乐，嗔恨痛苦，从舍中生起无明。信、精进、念、定、慧五根，以及使未知的一切被知晓的根等三种，即这八者，是法。名为根，因为能支配清净方面。何以故？因为能支配压制自己的不顺之方，并使证悟增长。第二，进行边际考察。有人说：所有男性都以男根来表示男性。这不合理，因为色界众生虽有男女之分，却没有男女之根。何以故？因为他们的男女是通过声音高低和乳房的差别来确定的。有人说：具有男根的众生，一定是男性。双性人是法。何以故？因为如此。何以故？因为是具有男女二根的众生。何以故？因为是该法。如果承认，则应是女性。因为是具有女根的众生。周遍已然成立。如果承认，则应是男女二者。第二是：自己的境与一切境，以能缘而支配故为六根。女以能支配男之自性故，从身中生起女根与男根。以能支配类处一切烦恼与清净故，命与诸受以及信等被认为是五根。以能支配从苦灭等之上更上之境的获得故，能知一切、已知一切、以及如是具有一切知的根。如是说。眼等诸根是法。你被称为根，因为你们六根中的前五根能缘自己的所取境色等五境，第六根意能缘一切法，因为能支配缘取，所以如此说。男女二根是法。以能支配自己的自性故名为根，因为能支配女的自性，即贪著和行为倾向于男性，以及男的自性，即与此相反。这二者是法。是身根的一部分，因为是由身体的一部分所组成的。
English
That. It is called an organ because it controls all afflictions. Why? Because it clings to happiness, hates suffering, and ignorance arises from equanimity. The five faculties of faith, diligence, mindfulness, concentration, and wisdom, and the three faculties that make the unknown known, are the eight dharmas. It is called an organ because it controls the pure side. Why? Because it controls suppressing its unfavorable side and increasing realization. Second, conduct marginal investigation. Some say that all males are represented by the male organ. This is unreasonable because although there is a distinction between male and female beings in the form realm, they do not have male and female organs. Why? Because their male and female are determined by the pitch of their voices and the difference in their breasts. Some say that if a being has a male organ, it must be male. A hermaphrodite is a dharma. Why? Because of that. Why? Because it is a being with both male and female organs. Why? Because it is that dharma. If admitted, then it should be female. Because it is a being with a female organ. The pervasion has already been established. If admitted, then it should be both male and female. The second is: Because it controls its own object and all objects by being able to focus, it is called the six organs. Because the female can control the nature of the male, the female and male organs arise from the body. Because it can control all afflictions and purity in the category, life and all feelings, as well as faith, etc., are considered the five faculties. Because it can control the attainment of higher and higher states from the cessation of suffering, etc., it is called the faculty of knowing all, knowing all, and likewise possessing all knowledge. Thus it is said. The sense organs such as the eye are dharmas. You are called organs because the first five of your six organs can perceive their respective objects, such as the five objects of form, and the sixth organ, the mind, can perceive all dharmas, because it controls perception, so it is said. The two male and female organs are dharmas. It is called an organ because it controls its own nature, because it controls the nature of the female, that is, attachment and behavior tending towards the male, and the nature of the male, that is, the opposite of this. These two are dharmas. It is a part of the body organ, because it is composed of a part of the body.