Tibetan
་ལ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་ནི། རང་གི་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་ལ་དམིགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རྣམ་རིག་དེ། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད། དབྱེ་ན་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་ཆོས་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གོ །གསུམ་པ་ལ་གོ་རིམ་སོགས་ཡོད་ཀྱང་འདིར་དགོས་པ་ཙམ་བཤད་ན། ཕུང་བོ་ལྔར་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་འཁྲུལ་བ་སྐྱེ་བའི་གཞིར་ཕུང་བོ་ལྔར་ངེས་ལ། ཕུང་བོ་ལྔའི་དབྱེ་བ་ལེགས་པར་ཤེས་ན་ཕུང་བོ་གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་འཁྲུལ་པའི་བློ་ལྡོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཕུང་བོ་ལྔ་སོ་སོ་ནས་ཀྱང་བདག་ཏུ་འཁྲུལ་བ་སྐྱེ་བའི་གཞི་ཡིན་ཏེ། མིག་སོགས་དབང་བོ་ལྔས་ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ན། གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་པོའི་གང་ཟག་གི་བདག་ཡོད་པར་འཁྲུལ། ཚོར་བ་གསུམ་ལ་སྲེད་པ་གསུམ་གྱིས་ལོངས་སྤྱོད་པ་ན་རྣམ་སྨིན་མྱོང་བ་པོའི་གང་ཟག་གི་བདག་ཡོད་པར་འཁྲུལ། འདུ་ཤེས་ཀྱིས་མཐོང་ཐོས་བྱེ་བྲག་འབྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ན་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་པོའི་རང་དབང་བའི་བདག་ཡོད་པར་འཁྲུལ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་དཀར་ནག་གསོག་ཅིང་སྐྱེ་རྒ་ན་འཆི་དང་འགྲོ་འདུག་སོགས་བྱེད་པ་ན་དེ་གསོག་པ་པོ་དང་སྐྱེ་བ་པོ་སོགས་དང་། འགྲོ་འདུག་སོགས་བྱེད་པ་པོའི་གང་ཟག་གི་བདག་ཡོད་པར་འཁྲུལ། སེམས་སེམས་བྱུང་སྐྱེ་བ་ན་དེའི་གནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྟག་པའི་བདག་ཏུ་འཁྲུལ་བའི་བློ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། བློ་དེ་རྣམས་ལྡོག་ཚུལ་ཡོད་དེ། ཕུང་བོ་ཕན་ཚུན་བརྟེན་ནས་བཞག་པའི་ཆོས་ཙམ་དུ་ཤེས་པས་དེ་ལྡོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཕུང་བོ་ལྔ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གཟུགས་དང་སེམས་སེམས་བྱུང་ལ་རིལ་བོ་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པའི་རྨོངས་པ་རྣམ་པར་བཟློག་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་གཞན་དག་ལའང་དགོས་པ་རེ་ཡོད་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་དབང་བོ་བཤད་པ་ལ་གཉིས། དབྱེ་གཞི་དང་། དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། རང་འབྲས་རྣམ་ཤེས་བསྐྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་འདུས་བྱས་ཞིག་སྐབས་འདིའི་དབང་བོའི་དོན་ནོ། །དབྱེ་ན་དྲུག་སྟེ། མིག་གི་དབང་བོ། རྣ་བ། སྣ། ལྕེ། ལུས། ཡིད་ཀྱི་དབང་བོའོ། །དང་པོ་ལ། རང་འབྲས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བདག་རྐྱེན་བྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་གཟུགས་ཅན་དང་བ་ནི། མིག་གི་དབང་བོའི་མཚན་ཉིད་དམ་ངོ་བོ་མིག་གི་ཁམ་སོགས་ཀྱང་དེས་མཚོན་ནུས། དེ་ཡང་མེ་ལོང་དང་བའི་ནང་དུ་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་བཞིན་དུ་མིག་གི་དབང་བོ་དེ་ནི་ཁ་དོག་སོགས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་འཆར་དུ་རུང་བའི་གཟུགས་ཅན་དང་བ་ཞིག་གོ །རྣ་བའི་དབང་པོ་སོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ། རང་འབྲས་རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཞེས་སོགས་དང་། རང་འབྲས་སྣའི་སོགས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལྕེ་དང་ལུས་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡིད་ཀྱི་དབང་བོའི་མཚན་ཉིད་ནི། རང་འབྲས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བདག་རྐྱེན་བྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་འདུས་བྱས་ཞིག་གོ །བྱེ་བྲག་སྨྲ་བས་མིག་གི་དབང་བོ་ནི་མིག་གི་འབྲས་བུ་ལ་གོ་སྙོད་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལྟར་གནས་པ་རྒུན་འབྲུམ་ཙམ་པ་ཤིན་དུ་དང་བ་ཞིག་དང་། རྣ་བའི་དབང་པོ་ནི། རྣ་ལ་གྲོ་ག་བཅུས་པ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་དང་། སྣ་དབང་རྒྱ་ཁབ་གཤིབས་པ་ལྟ་བུ། ལྕེ་དབང་ནི་ལྕེ་ལ་ཟླ་བ་ཕྱེད་པ་ལྟ་བུ་དང་། ལུས་དབང་ནི་ལུས་ཀྱི་ཆ་རྣམས་ལ་རྡུལ་ཕྲན་ལྟར་གནས་པར་འདོད་དོ། ཁ་ཅིག་སེམས་ཙམ་པས་མིག་དབང་དེ་མིག་ཤེས་བསྐྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཞིག་ལ་འདོད་ཅེས་གསུངས་ཡང་། རང་ལུགས་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ཡིད་དབང་མ་གཏོགས་འབྱུང་གྱུར་གྱི་གཟུགས་ཤིན་དུ་དང་བ་སྟེ། རྒྱལ་ཚབ་རྗེ་དང་མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ཀྱི་དགོངས་པའོ། །འོ་ན། མིག་དང་མིག་དབང་དང་མིག་གི་ཁམས་དང་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་འགལ་ལམ་ཞེ་ན། ཀུན་བཏུས་དང་ཊིཀ་ལྟར་ན་མི་འགལ་ཏེ། མིག་ལྟ་བུས་རྣམ་ཤེས་བསྐྱེད་པར་དབང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་སྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་དབང་བོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བཞག་སྟེ། གཞན་དང་ལྔ་ལའང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བྱེ་བྲག་སྨྲ་བས་མིག་དབང་གིས་གཟུགས་མཐོང་གི །མིག་ཤེས་ཁོ་ནས་མི་མཐོང་ཞེས་འདོད་ཀྱང་། འདིར་གཉིས་ཀས་གཟུགས་མཐོང་ཞིང་། དེ་ཡང་མིག་དབང་ལ་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་མཐོང་བར་བཞག་ལ། མིག་ཤེས་ཀྱིས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཤར་ཏེ། གཟུང་བའི་སྒོ་ནས་རྟོགས་སོ། །འདི་དྲུག་དང་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་དྲུག་ལ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །གསུམ་པ་ཡུལ་གཟུགས་སོགས་ལ་གཉིས། དབྱེ་གཞི་དང་། དབྱེེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། དབང་བོ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱ་བ་སྟེ། འདིར་ཡུལ་གྱི་དོན་ནོ། །དབྱེ་ན་དྲུག་སྟེ། གཟུགས། སྒྲ། དྲི། རོ། །རེག་བྱ། ཆོས་སོ། །དང་པོ་ལ། སྐབས་འདིའི་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་དགོངས་པས་དེའི་མཚན་ཉིད་ནི། རང་འཛིན་མིག་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་གཙོ་བོར་གྱུར་བའི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དབྱེ་ན་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་གཟུགས་གཉིས་ཡོད། རང་འཛིན་ཉན་ཤེས་ཀྱིས་གོ་བར་བྱ་བའི་མཉན་བྱ། སྒྲའི་མཚན་ཉིད
Chinese
二者的第一个是：以自己的境的自性为对境而善加辨别的明智，是识的定义。分类有六种，即眼识、耳识、鼻识、舌识、身识、法识。第三个虽然有次第等，但此处只说必要之处。说五蕴有必要，因为五蕴是产生执著人我的错误的基础。如果 ভালোভাবে了解五蕴的分类，就能使执著蕴为人我的心识转变。而且，五蕴各自也是产生执著为我的基础，即眼等五根享用对境时，会错误地认为有观看色法的补特伽罗我存在。三种受用三种贪爱享用时，会错误地认为有感受异熟的补特伽罗我存在。意识通过区分所见所闻而施设名言时，会错误地认为有施设名言的自在我存在。行积聚黑白业，并做生老病死和行走等时，会错误地认为有积聚者和生者等，以及有行走等的补特伽罗我存在。心和心所生起时，会错误地认为其处所是常我的明智。这些心识有转变的方式，即如果知道蕴只是互相依赖而安立的法，就能使之转变。此外，说五蕴也有必要，因为是为了遣除将色法和心心所执为一体的愚痴。同样，对于将要讲解的其他法，也应当知道各自有其必要性。第二，讲解根，分二：分类的基础和分类。第一是：能自主产生自果识的组合，是此处根的意义。分类有六种，即眼根、耳根、鼻根、舌根、身根、意根。第一，对于眼根来说，能自主产生自果眼识的无共同增上缘的有色清净物，是眼根的定义或自性，眼睛的组织等也能代表它。就像镜子和清净物中显现影像一样，眼根就是颜色的等
English
The first of the two is: the clear intellect that thoroughly distinguishes by focusing on the nature of its own object, is the definition of consciousness. There are six types: eye consciousness, ear consciousness, nose consciousness, tongue consciousness, body consciousness, and mental consciousness. Although there is order, etc., in the third, here only the necessary points are explained. There is a need to explain the five aggregates, because the five aggregates are the basis for the arising of the delusion of clinging to a self of a person. If the classification of the five aggregates is well understood, it will transform the mind that mistakenly clings to the aggregates as the self of a person. Moreover, each of the five aggregates is also the basis for the arising of clinging to a self, that is, when the five faculties such as the eye enjoy objects, one mistakenly thinks that there is a person-self who sees forms. When the three feelings are enjoyed by the three attachments, one mistakenly thinks that there is a person-self who experiences the ripening. When consciousness applies terms by distinguishing what is seen and heard, one mistakenly thinks that there is an independent self who applies terms. When action accumulates black and white karma and performs birth, aging, sickness, death, walking, etc., one mistakenly thinks that there is a person-self who accumulates, is born, etc., and who walks, etc. When mind and mental factors arise, one mistakenly thinks that their place is the permanent self of the clear intellect. These minds have a way of transforming, that is, if one knows that the aggregates are merely phenomena established in dependence on each other, then they will be transformed. Furthermore, there is also a need to explain the five aggregates, because it is to dispel the ignorance of holding form and mind and mental factors as one entity. Similarly, for the other phenomena that will be explained, it should be known that each has its own necessity. Second, explaining the faculties, there are two: the basis of classification and the classification. The first is: a composite that has the power to generate its own result, consciousness, is the meaning of faculty in this context. There are six types: eye faculty, ear faculty, nose faculty, tongue faculty, body faculty, and mental faculty. First, for the eye faculty, a colored, clear substance that has the power to be the uncommon dominant condition for generating its own result, eye consciousness, is the definition or nature of the eye faculty, and the structure of the eye, etc., can also represent it. Just as images appear in a mirror and a clear substance, the eye faculty is like colors, etc.
Chinese
是一个能够显现影像的有色清澈之物。 对于耳根等的定义，如“自果耳识的…”等等，以及“自果鼻的…”等等。同样地，也应将其应用于舌和身。 意根的定义是：作为自果意识的独特增上缘，具有支配作用的造作之物。 分别说者认为，眼根就像眼球中的草棉花，如葡萄般大小，非常清澈；耳根的形状像卷起的叶子；鼻根像并排的针；舌根像半月；身根则被认为是像微尘一样遍布身体的各个部分。 有些唯识宗认为，眼根是能够产生眼识的能力。然而，按照我们自己的观点，如前所述，除了意根之外，其余都是非常清澈的由四大种所造的色法。这是胜幢和《摄类学》的观点。 那么，眼、眼根、眼界和眼处之间有矛盾吗？按照《摄类学》及其注释，它们之间没有矛盾。例如，眼通过支配、执取和产生等方式，依次被安立为根、界和处。其他五者也应作类似理解。 分别说者认为，眼根能见色，而只有眼识不能见色。但在这里，两者都能见色。其中，眼根被认为仅以显现的方式见色，而眼识则能显现色的形象，并通过执取的方式来认知。 这六者和色等六境也被称为十二处。 第三，关于境，即色等，分为两部分：分类的基础和分类。 第一部分是：依靠根而为意识所认知的事物，这里指的是境的含义。 分为六种：色、声、香、味、触、法。 第一种，此处所说的色是指色处，因此其定义是：作为自执眼识的主要对境的外处。 分为颜色和形状两种。声音的定义是：自执耳识所能理解的所听之物。
English
It is a clear material object capable of reflecting images. Regarding the definitions of the ear sense faculty, etc., such as "the self-result is the ear consciousness," and "the self-result is the nose," etc. Similarly, it should be applied to the tongue and body as well. The definition of the mind sense faculty is: a conditioned phenomenon that has the power to act as the uncommon dominant condition for the self-result, the mind consciousness. The Vaibhashikas believe that the eye sense faculty is like a cotton flower in the eyeball, about the size of a grape, and is very clear; the ear sense faculty has the shape of a rolled-up leaf; the nose sense faculty is like needles placed side by side; the tongue sense faculty is like a half-moon on the tongue; and the body sense faculty is believed to be present like atoms in all parts of the body. Some Cittamatrins say that the eye sense faculty is a power that has the ability to generate eye consciousness. However, according to our own system, as mentioned above, except for the mind sense faculty, the others are very clear forms derived from the four great elements. This is the view of Gyaltsab Je and the Compendium of Abhidharma. So, are the eye, eye sense faculty, eye element, and eye sense base contradictory? According to the Compendium and its commentary, they are not contradictory. For example, the eye is established as the sense faculty, element, and sense base respectively, through the means of dominating, apprehending, and producing consciousness. The other five should be understood similarly. The Vaibhashikas believe that the eye sense faculty sees forms, but the eye consciousness alone does not see them. But here, both see forms. The eye sense faculty is considered to see only in terms of appearance, while the eye consciousness manifests the image of the form and cognizes it through apprehension. These six and the six objects, such as forms, are also called the twelve sense bases. Third, regarding the objects, such as forms, there are two parts: the basis of division and the division. The first part is: that which is cognized by consciousness based on the sense faculties, which here refers to the meaning of object. There are six types: form, sound, smell, taste, tactile object, and phenomena. The first, the form in this context refers to the form sense base, so its definition is: the external sense base that is the main object of the self-grasping eye consciousness. It is divided into color and shape. The definition of sound is: that which is heard and understood by the self-grasping ear consciousness.