Tibetan
བྱུང་འཇུག་ཕྱི་ནང་དག་ཏུ་བལྟ།། ཞེས་གསུངས་སོ།། རིན་པོ་ཆེ་འཁོར་ལོ རྒྱུད་ལས།འཁྲུལ་ཚུལ་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའོ།།།། དེ་སྐད་གསོལ་བའི་ཚིག་རྗེས་ལ།། སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེས་ཡང་གསོལ་པ།། གཞི་དང་འཁྲུལ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ།། འདྲ་བའི་དཔེ་ནི་ཅི་ཡིས་ མཚོན།། གཞི་དང་འཁྲུལ་པའི་ཁྱད་པར་ཅི།། འཁྲུལ་གཞི་རྩད་ནས་ཇི་ལྟར་གཅད།། དེ་སྐད་གསལ་བའི་ཚིག་གསན་ནས།། གསང་བདག་ཆེན་པོས་ལན་བཏབ་པ།། གཞི་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས།། འཁྲུལ་པ ཀུན་ཏུ་འཚོལ་བའི་ཡིད།། གཞི་ནི་ཡེ་ནས་ཡོད་པ་སྟེ།། འཁྲུལ་པ་ཡིད་རྟོག་གློ་བུར་པ།། གཞི་ནི་རིག་པ་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།། འཁྲུལ་པ་རྣམ་རྟོག་དུམ་བུར་སྣང།། སྨིག་ཐག་ཐོ་གཞི་དེ་ལས་སུ།། ཆུ་སྤྲུལ་མིར་འཁྲུལ་དཔེ ཡིས་མཚོན།། བཅོས་བསླད་འཕེལ་འགྲིབ་རྒྱུ་རྐྱེན་བྲལ།། འཕོ་འགྱུར་བྱ་བཙལ་འགྱུར་བ་མེད།། དངོས་མེད་མ་བཅོས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ།། གློ་བུར་ཆོས་ལ་རག་ལས་མིན།། མ་བཅོས་མ་བསླད་མ་བཙལ་དོན།། འཛིན བཅས་བློ་ལས་ཁྱད་པར་གྲོལ།། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་མ་རིག་གཞི།། ལྷན་ཅིག་གནས་པའི་མ་རིག་དེ།། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཞི།། འགྱུ་བའི་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་དེ།། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་གཞི།། ཉོན མོངས་འགྱུ་བའི་ཤེས་པ་དེ།། སྒོ་ལྔ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཞི།། ཕྱི་ལྟ་ནང་ལྟ་ཡིད་གཉིས་དེ།། འཁྲུལ་པ་གཞི་ལ་མེད་པར་བཅད།། ཅེས་གསུངས་སོ།། རིན་པོ་ཆེ་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་ལས།། འཁྲུལ་གཞི་རྩད་ནས་བཅད པའི་ལེའུ་སྟེ་གསུམ་པའོ།།།། དེ་ནས་གསོལ་པའི་ཚིག་རྗེས་ལ།། སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེས་ཡང་གསོལ་པ།། འཁྲུལ་པ་བསལ་ཞིང་ལྡོག་པའི་ཐབས། ཁྱད་པར་ཆོས་ནི་ཡོད་དམ་མེད།། དེ་སྐད་གསོལ་པའི་ཚིག གསན་ནས།། གསང་བདག་ཆེན་པོས་ལན་བཏབ་པ།། འཁྲུལ་པ་བསལ་ན་ཐད་དཀར་བསལ།། འཁྲུལ་པ་ལྡོག་ན་རྒྱུ་ནས་ལྡོག། སྒོ་ལྔ་ཡུལ་ལ་གསལ་དུས་སུ།། སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པས་ལྡོག། ཉོན་མོངས རྣམ་ལྔར་གསལ་བའི་ཚེ།། བློ་བུར་འཁྲུལ་པར་ཤེས་པས་ལྡོག། ཡིད་ཀྱིས་ནང་དུ་བལྟས་པའི་ཚེ།། བློ་ཡི་འཛིན་པར་ཤེས་པས་ལྡོག། བདེན་པའི་ཆོས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ།། མི་བདེན་ཆོས་ལ་ཡང་དག འཛིན།། བདེན་རྫུན་ཤེས་པ་སྐྱེས་པའི་ཚེ།། མ་རིག་འཁྲུལ་པར་ཤེས་པས་ལྡོག། ཅི་ཡང་མི་ཤེས་མི་གསལ་ཚེ།། གདམས་པ་རྒྱུད་ལ་ཐེབས་པས་ལྡོག། སྣང་ཡང་མི་འགེགས་མི་བསྒྲུབ་ན།། ཕྱི་ཡི་འཁྲུལ་པ་སོལ་བ ཡིན།། གསལ་ཡང་ཡུལ་ལ་མི་འཇུག་ན།། རྟེན་གྱི་འཁྲུལ་པ་སོལ་བ་ཡིན།། ནང་དུ་བདག་འཛིན་
Chinese
于显现入处内外皆观视，如是说。宝轮经中，开示错乱之品第二竟。 如是请白之语后，金刚萨埵复请问，基与错乱之体性，何者能比喻其相似？基与错乱之差别为何？错乱之基如何断根？ 听闻如是明晰之语后，秘密主大士答言： 基乃阿赖耶识之相，错乱乃周遍寻伺之心。 基乃本来即有，错乱乃心识分别之偶发。 基乃觉性之因，错乱乃分别念片段显现。 如阳焰、木桩等，以水、鬼、人等错乱之譬喻表示。 无有改造、错乱、增减之因缘，无有变异、作为、寻觅、转变。 实无有，无改造，任运成就，不依赖于偶发之法。 无改造、无错乱、无寻觅之义，从有执著之识中解脱。 阿赖耶识乃无明之基，俱生之无明，乃意识之基。 流动之意识，乃染污意之基。 烦恼流动之识，乃五根识之基。 外观内观二种心，断定错乱于基上本无。 如是说。宝轮经中，断除错乱之基品第三竟。 彼时，于请问之语后，金刚萨埵复请问： 消除及遣返错乱之方便，有无特殊之法？ 听闻如是请问之语后，秘密主大士答言： 若消除错乱，则消除黑暗。若遣返错乱，则从因上遣返。 五根于境上明了之时，以知晓显现之体性而遣返。 五种烦恼显现之时，以知晓乃偶发之错乱而遣返。 意识向内观视之时，以知晓乃心之执著而遣返。 于真实之法生起怀疑，于非真实之法反而执取，于生起了知真实与虚妄之时，以知晓乃无明之错乱而遣返。 任何皆不知晓不明了之时，以窍诀入于自续而遣返。 虽显现而不遮止不修持，则为消除外之错乱。 虽明了而不耽著于境，则为消除所依之错乱。 内于我执
English
Looking purely at what arises and enters, both externally and internally. Thus it was said. The second chapter, 'Explaining the Nature of Confusion,' from the Precious Wheel Tantra, is complete. Following the words of that request, Vajrasattva again asked: 'What analogy can illustrate the characteristics of the ground and confusion? What is the difference between the ground and confusion? How is the root of confusion completely severed?' Having heard these clear words, the great Lord of Secrets replied: 'The ground is known as the aspect of the all-ground consciousness. Confusion is the mind that seeks everywhere. The ground is primordially existent. Confusion is the adventitious conceptualization of the mind. The ground is the cause of awareness. Confusion appears as fragments of conceptual thought. From mirages and tree stumps, the examples of confusion are illustrated by water, ghosts, and people. It is free from causes and conditions of fabrication, corruption, increase, and decrease. There is no change, action, seeking, or alteration. It is uncompounded, spontaneously accomplished, and does not depend on adventitious phenomena. The meaning of uncompounded, uncorrupted, and unsought is liberation from minds with grasping. The all-ground consciousness is the basis of ignorance. That co-emergent ignorance is the basis of the mind's consciousness. That moving mind's consciousness is the basis of the afflicted mind. That afflicted moving consciousness is the basis of the five sense consciousnesses. These two minds, looking outward and inward, sever confusion as being non-existent on the ground.' Thus it was said. The third chapter, 'Completely Severing the Root of Confusion,' from the Precious Wheel Tantra, is complete. Then, following the words of the request, Vajrasattva again asked: 'Is there a special Dharma, a method for clearing away and reversing confusion?' Having heard these words of request, the great Lord of Secrets replied: 'If confusion is cleared away, darkness is cleared away. If confusion is reversed, it is reversed from the cause. When the five senses are clear in relation to their objects, it is reversed by knowing the characteristic of appearance. When the five poisons are clear, it is reversed by knowing them as adventitious confusion. When the mind looks inward, it is reversed by knowing it as the mind's grasping. Doubt arises about true Dharma, and clinging arises to untrue Dharma. When knowledge of truth and falsehood arises, it is reversed by knowing it as the confusion of ignorance. When nothing is known or clear, it is reversed by the instructions entering one's own continuum. If appearances are not stopped or cultivated, then it is the clearing away of external confusion. If clarity does not engage with objects, then it is the clearing away of the confusion of the basis. Inwardly, the clinging to self'