Tibetan
།སྐ་བ་དྲོད་སྐྱེད་བཀྲེས་སྐོམ་ཉམ་ཆུང་རྨྱ་།ནད་འཇུ་བྱེད་ཅིང་དྲི་མ་འགགས་པ་སེལ། ཐུག་གར་འཁྲུ་གཅོད་ཡིད་འོང་སྐོམ་པ་སེལ། །དེ་ཕྱིར་རིམ་པས་ཉམ་ཆུང་ཁྲུས་རྗེས་བསྔགས། །འབྲས་ཆན་ལེགས་བཙོས་ཚ་བའི་སྨན་དང་བསྐོལ། །ཡང་ཞིང་འཇུ་སླ་ཤ་ཁུ་འོ་བསྐོལ་ལྕི། །འབྲས་ཡོས་འཁྲུ་བ་གཅོད་དང་རུས་ཆག་སྦྱོར། །སྲུས་ཐུག་ནས་ཐུག་རྒྱུན་འགག་མེ་དྲོད་འཇོམས། །ཡོས་དྲལ་ཡང་ཞིང་འཇམ་དྲོ་ཕོ་བར་འཕྲོད། །རྩམ་པ་གྲང་མོ་སྟོབས་སྐྱེད་ལྕི་བ་ཡིན། །བཙོས་ཟན་ཡང་ལ་འཇམ་པས་འཇུ་བ་སླ། ཁེངས་པོ་ཐམས་ཅད་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་འཇོམས། །ཨ་སྦྱར་འཇུ་སླ་སྟོབས་འཕྲོག་ཉེས་ཀུན་སེལ། །ཟན་ཆང་རླུང་སེལ་ཁོང་པའི་དྲོད་ལ་ཕན། སྐྱུར་པོ་ཟས་ལེན་ཉེས་སེལ་སྙིགས་ཞབས་དམད། །ཤ་ཁུ་ཉམས་བརྟས་ཚིམ་བྱེད་རླུང་ལ་ཕན། །ཟན་སྐམ་ཚོད་མ་རླུང་ལ་མཆོག་ཏུ་བསྔགས། །ཚོད་རླུང་འཇོམས་དྲོད་སྐྱེད་བད་མཁྲིས་སློང༌། །ལྕམ་པ་བེ་ཁུར་དྲོད་སྐྱེད་འཁྲུ་བ་གཅོད། །དྭ་ཚོད་རླུང་འཇོམས་རྨ་སྐེམ་བད་མཁྲིས་སྐྱེད། སྣེ་ཚོད་མིག་ལ་གནོད་ཅིང་རྟུག་སྐམ་སེལ། །མོན་སྣེ་དམར་པོས་ཉེས་པ་གསུམ་ག་སེལ། སྐྱབས་དང་ཁུར་ཚོད་བསིལ་ཏེ་ཚ་བ་སེལ། །སྔོ་སྒའི་ཚ་བ་མཁྲིས་ཚད་མགོ་ནད་སེལ། །སྲན་ཚོད་ཁ་ཟས་ལེན་ཞིང་བད་རླུང་སྐྱེད། །ལུས་ཀྱི་སྣུམ་འདོན་འབྲུ་མར་མ་ཞུ་སེལ། །ལོ་གསར་སྙོམས་ཤིང་བཤུར་པས་བད་རླུང་སྐྱེད། །ཡུངས་ཀར་ལོ་མ་བད་མཁྲིས་འཁྲུག་པར་བྱེད། །ལྕ་བ་ར་མཉེའི་ཚོད་མས་བད་རླུང་སེལ། །ལ་ཕུག་ཚ་བ་དྲོད་སྐྱེད་འཁྲུ་བ་གཅོད། །སྒོག་སྐྱ་སྒོག་སྔོན་ཚ་བ་རླུང་ལ་ཕན། །ལན་ཚྭས་ཁ་ཟས་ཀུན་གྱི་བྲོ་བ་སྐྱེད། །དྲོད་སྐྱེད་འཇུ་བ་སླ་ཞིང་བཤང་བ་འབྱིན། །གཡེར་མས་རྩ་སྒོ་འབྱེད་ཅིང་བད་རླུང་སྐྱེད། །སྒ་ཡིས་དྲོད་སྐྱེད་ཤིང་ཀུན་རླུང་ནད་འཇོམས། །སྤོད་ཀུན་ཟས་ཀྱི་བྲོ་སྐྱེད་ཡི་གར་འོང༌། །བཏུང་བ་འོ་མ་ཆུ་དང་ཆང་ལ་སོགས། །རིམ་བཞིན་ནད་སེལ་ལྡོག་པས་དེ་རབ་སྐྱེད། །འོ་མ་ཕལ་ཆེར་རོ་དང་ཞུ་རྗེས་མངར། སྣུམ་ལྕི་ཟུངས་འཕེལ་མདངས་སྐྱེད་རླུང་མཁྲིས་སེལ། །རོ་ཙ་བད་ཀན་སྐྱེད་བསིལ་ལྕི་བ་ཡིན། །བ་ཡི་འོ་མ་གློ་རྡོལ་གཅོང་ལ་ཕན། །རིམས་རྙིང་གཅིན་སྙི་ཡིད་གཞུངས་འཚོ་བྱེད་ཡིན། །ར་ཡི་འོ་མས་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ། །ལུག་གི་འོ་མས་རླུང་འཇོམས་སྙིང་ལ་གནོད། །འབྲི་ཡི་འོ་མ་བད་མཁྲིས་ནད་ལ་གནོད། །རྟ་བོང་འོ་མ་གློ་གསོ་རྨོངས་པར་བྱེད། །འོ་རློན་ལྕི་བསིལ་སྲིན་དང་བད་ཀན་སྐྱེད། །བསྐོལ་ན་ཡང་དྲོ་བསྡུས་ན་འཇུ་དཀའ་ལྕི། བཞོས་ཐོག་འོ་མ་དྲོན་མོ་བདུད་རྩིར་མཚུངས། །འོ་མ་སྙིང་པོ་བཏོན་པའི་ཞོ་སྐྱ་ཡིས། །མ་སྙོམས་རིམས་ཆམ་འགྲམས་འཁྲུགས་འཁྲུ་བ་སེལ། །ཞོ་ཀུན་རོ་དང་ཞུ་རྗེས་སྐྱུར་བསིལ་སྣུམ། རྟུག་སྐེམ་རླུང་ཚད་སེལ་ཞིང་ཡི་ག་འབྱེད། །དར་གསར་བསྐ་སྐྱུར་ཡང་ཞིང་མེ་དྲོད་སྐྱེད། །སྐྲན་མཆེར་གཞང་འབྲུམ་མར་མ་ཞུ་བ་སེལ། །ཞོ་ཁ་ཆུ་འཁྲུ་བཤང་སླ་རྩ་སྦུབས་སྦྱོང༌། །ཕྱུར་ཁུས་རླུང་མཁྲིས་མི་སྐྱེད་བད་ཀན་སེལ། །ཞོ་བཙོས་རྟུག་སྐེམ་ཚད་པས་འཁྲུ་བ་སེལ། དཀར་རྣམས་ལུག་དང་འབྲི་ཡི་དྲོ་ལ་བཅུད། །བ་ར་བསིལ་ཡང་མཛོ་ཡི་སྙོམས་པ་ཡིན། །ཆུ་ནི་ཆར་ཆུ་གངས་ཆུ་ཆུ་ཀླུང་ཆུ། ཆུ་མིག་ཁྲོན་པ་བ་ཚ་ཤིང་གི་ཆུ།རིམ་པས་དང་པོ་མཆོག་ཡིན་ཕྱི་མ་དམན། །མཁའ་ལས་འབབ་པ་རོ་མི་གསལ་ལ་ཞིམ། །འཚོ་ངོམས་བསིལ་ལ་ཡང་བས་བདུད་རྩིར་མཚུངས། །གངས་ཅན་ལས་བྱུང་ཤུགས་དྲག་བརྡབས་པའི་ཆུ། །ཤིན་ཏུ་བཟང་བསིལ་མེ་ཡིས་ཐུབ་པར་དཀའ། བརྟན་གཡུང་སྲིན་བུ་རྐང་བམ་སྙིང་ནད་སྐྱེད། ས་གཙང་ཉི་འོད་རླུང་གིས་ཕོག་པ་བཟང༌། །འདམ་རྫབ་ཉ་ལྕིབས་རྩ་ལོ་ཤིང་གྲིབ་ཕོག །བ་ཚ་སྲོག་ཆགས་ཁུ་བས་ཉེས་ཀུན་སྐྱེད། །ཆུ་བསིལ་བརྒྱལ་ངལ་ཆང་ནད་མགོ་འཁོར་སྐྱུག །སྐོམ་དད་ལུས་ཚ་ཁྲག་མཁྲིས་དུག་ནད་སེལ། །ཆུ་སྐོལ་དྲོད་སྐྱེད་ཟས་འཇུ་སྐྱིགས་བུ་སེལ། །བད་ཀན་ལྟོ་སྦོས་དབུགས་མི་བདེ་བ་དང༌། །ཆམ་པ་རིམས་གསར་འཕྲལ་དུ་ཟློག་པར་བྱེད། །བསྐོལ་གྲངས་བད་ཀན་མི་སྐྱེད་མཁྲིས་པ་སེལ། ཞག་གཅིག་ལོན་ནས་དུག་འདྲ་ཉེས་ཀུན་སྐྱེད། །ཆང་ནི་མངར་སྐྱུར་ཁ་ལ་ཞུ་རྗེས་སྐྱུར། །རྣོ་དྲོ་རྩུབ་ཕྲ་ཆུང་ཟད་ཐུར་དུ་འཁྲུ། དྲོད་འབར་སྤོབས་སྐྱེད་གཉིད་འཕེལ་བད་རླུང་སེལ། །ཐལ་དྲགས་སེམས་བསྒྱུར་བག་མེད་ངོ་ཚ་འཇིག །ར་རོ་དང་པོ་བག་མེད་གནས་ལ་གནས། །རྣམ་རྟོག་ངན་བཅོམ་བདེ་བ་ཡིན་སྙམ་སེམ། །ར་རོ་གཉིས་པ་གླང་ཆེན་སྨྱོན་པ་ལྟར། །ཁ་ན་མ་ཐོ་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བའི་གནས། །ར་རོ་ཐ་མ་སེམས་མེད་རོ་ལྟར་ཉལ། །གང་ཡང་མི་ཤེས་མུན་པའི་གནས་སུ་འགྱུར། །གསར་པ་ལྕི་ཞིང་རྙིང་པ་ཡང་བ་ཡིན། གསར་འཇམ་ཕོ་བའི་དྲོད་སྐྱེད་འཇུ་བ་སླ། གྲོ་ཆང་འབྲས་ཆང་ནས་ཆང་གོང་མ་ལྕི། །སོ་བ་སྲེ་ད་ཡོས་ཆང་ཡང་བ་ཡིན། །ཚ་ནི་ཁྲག་མཁྲིས་བད་ཀན་སེལ་བར་བྱེད། །།ཅེས་གསུངས་སོ། །བདུད་རྩི་སྙིང་པོ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་གསང་བ་མན་ངག་གི་རྒྱུད་ལས་ཟས་ཀྱི་ཚུལ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་དྲུག་པའོ།། །། ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པ། ཟས་སྐོམ་གྱི་ཚུ
Chinese
སྐ་བ་（粥）暖身，解除饥渴虚弱，能消化食物，消除大小便不通。浓粥止泻，令人喜爱，解除口渴。因此，体弱者沐浴后应逐渐食用。米饭煮烂，用热药和水一起熬煮。清淡易消化，肉汤牛奶熬煮则厚重。米粥能止泻，能接续断骨。稗子粥、青稞粥能治疗持续性梗阻，消除火热。大麦粥清淡，柔软，温热，有益于胃。糌粑性凉，能增加体力，但比较厚重。煮熟的面团清淡柔软，容易消化。所有油腻食物都会降低胃火。阿须达（一种豆粉做的食物）容易消化，能增强体力，消除各种疾病。面酒能消除风邪，有益于腹部保暖。酸味食物能增进食欲，消除疾病，但会损伤下身。肉汤能增强体质，令人满足，有益于风邪。干面团配蔬菜，对风邪有极大的好处。蔬菜能平息风邪，增加热量，引发痰和胆汁。蔓菁和芜菁能增加热量，止泻。萝卜能平息风邪，干燥伤口，引发痰和胆汁。芥菜对眼睛有害，能消除大便干燥。红色的门巴芥菜能消除三种疾病。白菜和卷心菜性凉，能消除热病。绿花菜的热性能消除胆热、头痛。豆类蔬菜能增进食欲，引发痰和风邪。能去除身体的油脂，消除未消化的油。新年食物平和，但切碎后会引发痰和风邪。芥菜叶会扰乱痰和胆汁。李子和蔷薇果做的菜能消除痰和风邪。萝卜辛辣，能增加热量，止泻。大蒜和蒜苗辛辣，有益于风邪。盐能增加所有食物的味道。能增加热量，容易消化，促进排便。小茴香能打开脉络，引发痰和风邪。姜能增加热量，消除一切风湿病。所有香料都能增加食物的味道，令人喜爱。饮料包括牛奶、水和酒等。依次能消除疾病，但过量则会引发疾病。牛奶大多味甜，消化后也是甜的。油腻厚重，能滋养身体，增添光彩，消除风邪和胆汁。酸奶会引发痰，性凉且厚重。母牛乳有益于肺结核和痨病。能治疗旧病、糖尿病，滋养心灵。羊奶能消除呼吸不畅。绵羊奶能平息风邪，但对心脏有害。母牦牛奶对痰和胆汁病有害。马和驴奶能滋养肺部，使人愚昧。生奶厚重寒凉，会滋生寄生虫和痰。煮沸后则清淡温热
English
Kawa (porridge) warms the body, relieves hunger, thirst, and weakness, aids digestion, and eliminates blockages in urination and defecation. Thick porridge stops diarrhea, is pleasing, and quenches thirst. Therefore, it is recommended to gradually consume it after bathing when weak. Rice well-cooked, boiled with hot medicine and water. Light and easy to digest, while meat broth and milk boiled together are heavy. Rice porridge can stop diarrhea and mend broken bones. Millet porridge and barley porridge can treat persistent obstructions and extinguish heat. Barley porridge is light, soft, warm, and beneficial to the stomach. Tsampa (roasted barley flour) is cold, increases strength, but is heavy. Cooked dough is light and soft, making it easy to digest. All greasy foods reduce stomach fire. Ashuda (a dish made from bean flour) is easy to digest, strengthens the body, and eliminates all ailments. Wheat beer eliminates wind disorders and benefits abdominal warmth. Sour foods increase appetite, eliminate ailments, but harm the lower body. Meat broth strengthens the body, satisfies hunger, and benefits wind disorders. Dried dough with vegetables is highly recommended for wind disorders. Vegetables calm wind disorders, increase heat, and provoke phlegm and bile. Turnips and radishes increase heat and stop diarrhea. Radishes calm wind disorders, dry wounds, and increase phlegm and bile. Mustard greens are harmful to the eyes and relieve constipation. Red Monpa mustard greens eliminate all three disorders. Cabbage and cauliflower are cooling and relieve fever. Broccoli's heat eliminates bile fever and headaches. Bean vegetables increase appetite and provoke phlegm and wind disorders. They remove body oil and eliminate undigested oil. New Year's food is balanced, but when chopped, it provokes phlegm and wind disorders. Mustard leaves disturb phlegm and bile. Dishes made with plums and rose hips eliminate phlegm and wind disorders. Radishes are spicy, increase heat, and stop diarrhea. Garlic and garlic sprouts are spicy and beneficial for wind disorders. Salt enhances the flavor of all foods. It increases heat, is easy to digest, and promotes bowel movements. Fennel opens the pulse gates and provokes phlegm and wind disorders. Ginger increases heat and eliminates all rheumatic diseases. All spices enhance the flavor of food and are pleasing. Beverages include milk, water, and beer, etc. They sequentially eliminate diseases, but excess can cause them. Milk is mostly sweet in taste and after digestion. It is oily, heavy, nourishes the body, adds luster, and eliminates wind and bile. Yogurt provokes phlegm, is cooling, and heavy. Cow's milk is beneficial for tuberculosis and consumption. It treats old diseases, diabetes, and nourishes the mind. Goat's milk eliminates breathing difficulties. Sheep's milk calms wind disorders but is harmful to the heart. Yak milk is harmful to phlegm and bile diseases. Horse and donkey milk nourish the lungs and make one foolish. Raw milk is heavy, cold, and breeds parasites and phlegm. When boiled, it becomes light and warm.
Chinese
如果聚集则难以消化且沉重，刚挤出的温牛奶堪比甘露。提取牛奶精华后的酸奶，能消除不适、感冒、疮肿、紊乱和腹泻。所有酸奶味道和消化后的味道都是酸、凉、油腻，能消除顽固干燥的风湿，并能增进食欲。新制的酪浆味道涩、酸，性质轻，能增加体温，能治疗肿瘤、脾肿大、痔疮、麻疹和未消化的脂肪。酸奶能治疗水泻、稀便，并能清洁脉道。奶渣不增加风和胆，能消除黏液。煮沸的酸奶能治疗因体热引起的腹泻。各类乳品中，绵羊和母牦牛奶性温而滋养，母山羊奶性凉而轻，犏牛奶性平和。水分为雨水、雪水、江河水、泉水、井水、盐水和树木中的水。按顺序，第一个最好，最后一个最差。从天空降下的水味道不明显但很甜，滋养、清凉且轻盈，堪比甘露。来自雪域高原，冲击力强的水，非常好，清凉，难以被火的热力所胜过，但会引发瘿瘤、水肿、寄生虫、足部疾病、腿肿和心脏病。被干净的土地、阳光和风吹拂的水最好。被泥泞、鱼粪、水草、树根、树叶和树荫影响的水，以及盐水和动物精液会引发各种疾病。凉水能治疗昏厥、疲劳、酒病、头晕和呕吐，能消除口渴、身体发热、血液和胆汁疾病以及毒性疾病。开水能增加体温，促进食物消化，消除呃逆。能立即阻止黏液、胃胀、呼吸不畅，以及感冒和新发热病。煮沸后冷却的水不增加黏液，能消除胆汁。过了一夜的水如同毒药，会引发各种疾病。酒的味道是甜、酸、涩，消化后的味道是酸的。性质是锋利、温热、粗糙、细微，略微向下排泄。能增加体温，增强勇气，促进睡眠，消除黏液和风。过度饮酒会改变心智，变得放荡不羁，丧失羞耻感。第一种醉态是放荡不羁，安于享乐，消除妄念，自以为快乐。第二种醉态如同发疯的大象，是犯下罪过，违背戒律的状态。第三种醉态如同无知觉的尸体一样躺倒，什么也不知道，进入黑暗的境地。新酒沉重，陈酒轻盈。新酒柔和，能增加胃的温度，容易消化。青稞酒、米酒、大麦酒比其他酒更沉重，苏瓦酒、青稞酒糟、啤酒则比较轻。盐能消除血液、胆汁和黏液。
English
If accumulated, it is difficult to digest and heavy. Freshly milked warm milk is comparable to nectar. Sour yogurt made from the essence of milk can alleviate imbalance, colds, swelling, disorders, and diarrhea. All yogurts have a sour, cool, and oily taste and aftertaste. They eliminate persistent dryness of wind and promote appetite. Fresh buttermilk is astringent, sour, light, and increases body heat. It can treat tumors, splenomegaly, hemorrhoids, measles, and undigested fats. Bitter yogurt can treat watery diarrhea, loose stools, and cleanse the pulse channels. Cheese does not increase wind or bile but eliminates phlegm. Boiled yogurt can treat diarrhea caused by heat. Among all types of milk, sheep and yak milk are warm and nourishing, goat milk is cool and light, and zomo (female hybrid of yak and cow) milk is balanced. Water includes rainwater, snow water, river water, spring water, well water, salt water, and water from trees. In order, the first is the best, and the last is the worst. Water falling from the sky has an indistinct but sweet taste, is nourishing, cool, and light, comparable to nectar. Water from the snowy mountains, with strong impact, is very good, cool, and difficult to overcome with the heat of fire, but it can cause goiter, edema, parasites, foot diseases, swollen legs, and heart disease. Water exposed to clean earth, sunlight, and wind is best. Water affected by mud, fish manure, algae, roots, leaves, and shade, as well as salt water and animal semen, can cause all kinds of diseases. Cool water can treat fainting, fatigue, alcohol sickness, dizziness, and vomiting. It can eliminate thirst, body heat, blood and bile disorders, and toxic diseases. Boiled water can increase body heat, promote digestion, and eliminate hiccups. It can immediately prevent phlegm, bloating, difficulty breathing, colds, and new fevers. Water boiled and cooled does not increase phlegm and can eliminate bile. Water left overnight is like poison and can cause all kinds of diseases. Alcohol has a sweet, sour, and bitter taste, and a sour aftertaste. It is sharp, warm, rough, subtle, and slightly downward moving. It can increase body heat, enhance courage, promote sleep, and eliminate phlegm and wind. Excessive drinking can alter the mind, lead to recklessness, and destroy shame. The first stage of drunkenness is recklessness, indulging in pleasure, eliminating delusions, and thinking oneself happy. The second stage of drunkenness is like a mad elephant, a state of committing sins and breaking vows. The third stage of drunkenness is lying down like an unconscious corpse, knowing nothing, and entering a state of darkness. New alcohol is heavy, and old alcohol is light. New alcohol is smooth, can increase the stomach's heat, and is easy to digest. Barley wine, rice wine, and beer are heavier than other alcohols, while chang (barley beer), soba (buckwheat beer), and yos chang (sprouted barley beer) are lighter. Salt can eliminate blood, bile, and phlegm.