Tibetan
ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པ། ཟས་སྐོམ་གྱི་ཚུལ་བཤད་པ། ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པ། ཟས་སྐོམ་གྱི་ཚུལ་བཤད་པ། དེ་ནས་ཡང་དྲང་སྲོང་ཡིད་ལས་སྐྱེས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་ཞུས་སོ། །ཀྱེ་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལགས། འཚོ་བ་ཟས་ཀྱི་གནས་ལ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བགྱི། །འཚོ་འཛད་སྨན་པའི་རྒྱལ་པོས་བཤད་དུ་གསོལ། །ཞེས་ཞུས་པ་ལས་སྟོན་པས་གསུངས་པ། ཀྱེ་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་ཉོན་ཅིག ནད་ལ་གསོ་བར་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་ཡི། །འཚོ་བ་ཟས་ཀྱི་གནས་ལ་བསླབ་པ་ནི། །ཟས་སྐོམ་ལེགས་སྤྱད་ལུས་དང་སྲོག་འཚོ་ཞིང༌། དམན་ལྷག་ལོག་གྱུར་ནད་བསྐྱེད་འཕྲལ་སྲོག་འཇོམས། །དེ་ཕྱིར་ཟས་སྐོམ་སྦྱོར་བ་མཁས་པ་གཅེས། །འདི་ལ་སྤྱི་སྡོམས་ཟས་ཚུལ་ཤེས་པ་དང༌། །ཟས་བསྡམ་ཟས་ཚོད་རན་པར་བཟའ་བ་གསུམ། །ཟས་ཀྱི་ཚུལ་ཤེས་པ་ལ་ཟས་སྐོམ་གཉིས། ཟས་ལ་འབྲུ་ཤ་སྣུམ་ངད་གཡོས་སྦྱར་ལྔ་། འབྲུ་ལ་གཉིས་ཏེ་གྲ་མ་གང་བུ་ཅན། །དེ་ལ་གྲ་མ་ཅན་གྱི་འབྲུ་ཡི་སྡེ། །འབྲས་ཁྲེ་ཁྲ་མ་གྲོ་ནས་སོ་བ་དང༌། །སྲེ་ད་ལ་སོགས་རོ་དང་ཞུ་རྗེས་མངར། །རོ་ཙ་རླུང་འཇོམས་ལུས་སྟོབས་བད་ཀན་སྐྱེད། །དེ་ལ་འབྲས་ནི་སྣུམ་འཇམ་བསིལ་ལ་ཡང༌། །ཉེས་པ་གསུམ་སེལ་རོ་ཙ་འཁྲུ་སྐྱུག་གཅོད། །ཁྲེ་ནི་ལྕི་བསིལ་བརྟས་བྱེད་ཆག་གྲུགས་སྦྱོར། །ཁྲ་མ་བསིལ་ཡང་རྩུབ་ཅིང་ཡི་གར་འཕྲོད། །གྲོ་ནི་ལྕི་བསིལ་འཚོ་བྱེད་རླུང་མཁྲིས་སེལ། །ནས་ནི་ལྕི་བསིལ་བཤང་འཕེལ་སྟོབས་སྐྱེད་མཆོག །སོ་བ་སྲེ་ད་བསིལ་ཡང་བད་མཁྲིས་སེལ། །གང་བུ་ཅན་འབྲུ་སྲན་མ་མོན་སྲན་གཉིས། །བསྐ་མངར་བསིལ་ཡང་སྐྱ་ལ་རྩ་སྒོ་འགག །བད་ཀན་ཚ་བ་སེལ་ཞིང་འཁྲུ་བ་གཅོད། །སྣུམ་སེལ་ཁྲག་མཁྲིས་ཚིལ་ལ་བྱུགས་ན་ཕན། །རྒྱ་སྲན་བད་རླུང་ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ། །གཞང་འབྲུམ་ཁུ་བའི་རྡེ་འཇོམས་ཁྲག་མཁྲིས་སྐྱེད། །མ་ཤ་རླུང་འཇོམས་བད་མཁྲིས་ཁུ་སྟོབས་འཕེལ། །སྲན་ཆུང་བསྐ་མངར་ཉེས་པ་གསུམ་ག་སྐྱེད། །སྐྱོ་མས་མེད་དབལ་དྲེག་ནད་ཁྲག་ནད་སེལ། །ཏིལ་འབྲུ་ལྕི་དྲོ་རོ་ཙ་རླུང་ནད་འཇོམས། །ཟར་མ་མངར་ཁ་སྣུམ་འཇམ་རླུང་ལ་ཕན། བྲ་བོ་བསིལ་ཡང་རྨ་འཇིག་ཉེས་གསུམ་སྐྱེ། །འབྲུ་ཀུན་གསར་ཐོག་རློན་པ་ལྕི་བ་སྟེ། །སྨིན་གྱུར་སྐམས་དང་རྙིང་པ་ཡང་བ་ཡིན། །རྗེན་པ་བཙོས་དང་གཡོས་སུ་བྱས་པ་ཀུན། རིམ་བཞིན་ཡང་ཞིང་འཇུ་སླ་འཕྲོད་པར་འགྱུར། །ཤ་ནི་སྡེ་བརྒྱད་སྐམ་གཤེར་ཐུན་མོང་གནས། །རྨ་བྱ་གོང་སྲེག་སྐྱུང་ག་བྱ་ནག་དང༌། །རི་བྱ་རྣམས་ནི་ཁྲོན་གྱིས་རྐོ་བའི་སྡེ། །ནེ་ཙོ་ཁུ་བྱུག་ཐི་བ་སྐྱ་ག
Chinese
第十六品，食物之理讲述。 第十六品，食物之理讲述。 此后，仙人意生又如是禀告道：尊者大仙人智慧之明，对于以食物为生的道理，应如何学习？请养命医师之王解说。如是禀告后，导师开示说：尊者大仙人谛听！对于医治疾病的对治品，即以食物为生的道理，学习之：食物饮料善用则滋养身体和生命，减少增多颠倒则生病立即丧命。因此，食物饮料调配贤者珍爱。对此，总的归纳为知晓食物之理和节食，适量食用三者。知晓食物之理分为食物和饮料两种。食物分为谷物、肉类、油脂、气味、烹调五种。谷物分为有芒和无芒两种。其中，有芒谷物之类有稻米、青稞、荞麦、小麦、大麦、大豆等，味道和消化后的味道是甜的，开胃、调伏风，增强体力，产生痰。其中，稻米油润柔和清凉且轻，消除三种疾病，开胃，止泻止呕。青稞沉重清凉，能使身体壮实，可用于治疗骨折损伤。荞麦清凉轻，粗糙且适口。小麦沉重清凉，滋养身体，消除风和胆。大麦沉重清凉，增加排泄，是增强体力的最佳选择。大豆和豌豆清凉轻，消除痰和胆。无芒谷物有豆类和豌豆两种。味涩甜，性凉轻，生涩且阻塞脉门。消除痰和热，止泻。能清除油脂，涂抹于血胆和脂肪有益。大豆引起痰、风、粘液和呼吸不畅，消除痔疮、精液结石，增加血和胆。绿豆调伏风，增加痰、胆和精液体力。小扁豆味涩甜，引起三种疾病。豌豆能消除水肿、麻风病、脓血病和血液疾病。芝麻沉重温热，开胃，调伏风病。燕麦味甜苦，油润柔和，对风有益。稗子清凉轻，损伤伤口，引起三种疾病。所有谷物，新鲜的、刚收获的、潮湿的都是沉重的。成熟的、干燥的和陈旧的都是轻的。生的、煮的和烹调的，依次变得轻，容易消化，有益健康。肉类分为八类，存在于干燥、潮湿和共同之处。孔雀、野鸡、鹌鹑、乌鸦等，以及山鸟都属于用陷阱捕捉的类别。鹦鹉、布谷鸟、戴胜、灰喜鹊
English
Chapter Sixteen: Explaining the Principles of Food and Drink Chapter Sixteen: Explaining the Principles of Food and Drink Then, the sage Yilekye again said this: Venerable Great Sage, Wisdom of Knowledge, how should one learn about the principles of sustenance through food? Please, King of Physicians, explain how to sustain life. After he said this, the Teacher spoke: Venerable Great Sage, listen! Regarding the antidote that heals diseases, Learning about the principles of sustenance through food is as follows: Using food and drink well nourishes the body and life, Deficiency, excess, or perversion causes illness and immediately destroys life. Therefore, a wise person cherishes the preparation of food and drink. In summary, this includes knowing the principles of food, Moderating food intake, and eating in moderation, these three. Knowing the principles of food includes both food and drink. Food includes grains, meat, oils, flavors, and cooking, these five. Grains are of two types: with awns and without awns. Among them, the category of grains with awns includes: Rice, barley, buckwheat, wheat, barley, soybeans, and Sesame, etc., have sweet taste and aftertaste. They are appetizing, subdue wind, increase physical strength, and generate phlegm. Among them, rice is oily, smooth, cool, and light. It eliminates the three humors, is appetizing, and stops diarrhea and vomiting. Barley is heavy and cool, makes the body sturdy, and is used for fractures and injuries. Buckwheat is cool and light, rough, and pleasing to the taste. Wheat is heavy and cool, nourishing, and eliminates wind and bile. Barley is heavy and cool, increases excretion, and is the best for increasing strength. Soybeans and peas are cool and light, eliminating phlegm and bile. Grains without awns include beans and peas, these two. They are astringent, sweet, cool, and light, raw and obstruct the pulse gates. They eliminate phlegm and heat, and stop diarrhea. They can clear oil, and applying them to blood bile and fat is beneficial. Soybeans cause phlegm, wind, mucus, and difficulty breathing. They eliminate hemorrhoids and seminal stones, and increase blood and bile. Masha beans subdue wind, increase phlegm, bile, and semen strength. Lentils are astringent and sweet, causing all three humors. Peas can eliminate edema, leprosy, pyemia, and blood diseases. Sesame is heavy and warm, appetizing, and subdues wind diseases. Oats are sweet and bitter, oily, smooth, and beneficial for wind. Foxtail millet is cool and light, damages wounds, and causes the three humors. All grains, fresh, newly harvested, and moist are heavy. Mature, dry, and old ones are light. Raw, boiled, and cooked ones Gradually become lighter, easier to digest, and beneficial to health. Meat is divided into eight categories, existing in dry, moist, and common places. Peacocks, pheasants, quails, crows, and Mountain birds belong to the category of those caught with traps. Parrots, cuckoos, hoopoes, gray magpies
Tibetan
་དང༌། །འཇོལ་མོ་བྱེའུ་མཆུ་ཡིས་རྐོ་བའི་སྡེ། །ཤ་བ་གླ་དགོ་གཉན་དང་རི་བོང་དང༌། །གཙོད་ཀྱི་ཤ་རྣམས་རི་དྭགས་སྡེ་ཚན་ཡིན། །རྒྱ་དང་ཁ་ཤ་ར་རྒོད་ཕག་རྒོད་དང༌། །མ་ཧེ་བསེ་སྨུག་རྐྱང་དང་གཡག་རྒོད་དང༌། །མཛོ་རྒོད་ལ་སོགས་རི་དྭགས་ཆེ་བའི་སྡེ། །སྟག་གཟིག་དོམ་དྲེད་གསའ་དང་སྤྱང་ཀི་གཡི། །ཝ་དང་འཕར་བ་སྦྲེ་སོགས་གཅན་གཟན་སྡེ། །བྱ་རྒོད་ཁྭ་རླག་ནེ་ལེ་བྱ་རོག་དང༌། །འུག་པ་བྱེའུ་ཁྲ་རྩལ་མཐུས་ཟ་བའི་སྡེ། །མཛོ་གཡག་རྔ་མོ་རྟ་བོང་བ་ལང་དང༌། །སྐོམ་པོ་ར་ལུག་ཁྱི་དང་ཕག་པ་བྱ། །བྱི་ལ་ལ་སོགས་མི་ཡིས་བདག་བྱེད་སྟེ། །འཕྱི་བ་བྱི་ཐུར་སྦལ་སྦྲུལ་གྲུམ་པ་དང༌། །རྨིགས་པ་རྩངས་པ་སྡིག་པ་ཁུང་གནས་སྡེ། །ཁྲུང་ཁྲུང་ངང་ངུར་སོ་བྱ་སྐྱར་མོ་དང༌། །སྲམ་དང་ཉ་སོགས་རླན་ལ་གནས་པའི་སྡེ། །སྡེ་བརྒྱད་ཤ་རྣམས་རོ་དང་ཞུ་རྗེས་མངར། །ཐོག་མཐའ་བར་མ་སྐམ་གཤེར་ཐུན་མོང་གནས། །སྐམ་སའི་ཤ་རྣམས་བསིལ་ཞིང་ཡང་ལ་རྩུབ། །རླུང་དང་བད་ཀན་ལྡན་པའི་ཚ་བ་སེལ། །རླན་གནས་ཤ་རྣམས་སྣུམ་ཞིང་ལྕི་ལ་དྲོ། །ཕོ་བ་མཁལ་རྐེད་གྲང་རླུང་ནད་ལ་ཕན། ཐུན་མོང་གནས་པ་ནུས་པ་གཉིས་དང་ལྡན། །བྱ་གཅན་རྩལ་མཐུས་ཤ་རློན་ཟ་བ་རྣམས། །རྩུབ་ཡང་རྣོ་བས་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་སྐྱེད། །སྐྲན་བཤིག་ཤ་འཕེལ་གྲང་བའི་ནད་ཀུན་སེལ། ལུག་ཤ་སྣུམ་དྲོ་སྟོབས་འཕེལ་ལུས་ཟུངས་སྐྱེད། །རླུང་དང་བད་ཀན་སེལ་ཞིང་དང་ག་འབྱེད། །ར་ཤ་ལྕི་བསིལ་ཉེས་པ་གསུམ་སློང་ཞིང༌། །བསེ་དུག་འབྲུམ་ནག་མེས་འཚིག་རྨ་ལ་ཕན། །བ་ལང་བསིལ་སྣུམ་རླུང་ལྡན་ཚ་བ་སེལ། །རྟ་རྐྱང་བོང་བུ་ལ་སོགས་བཤུལ་ཤ་རྣམས། །རྣག་གཅོད་མཁལ་རྐེད་གྲང་བ་ཆུ་སེར་སེལ། །ཕག་ཤ་བསིལ་ཡང་རྨ་འཇིག་སྨུག་པོ་སེལ། །མ་ཧེའི་ཤ་ཡིས་གཉིད་དང་ཤ་འཕེལ་བྱེད། །གཡག་ཤ་སྣུམ་དྲོ་གྲང་སེལ་ཁྲག་མཁྲིས་སྐྱེད། །ཁྱིམ་བྱ་བྱེའུ་ཁུ་འཕེལ་རྨ་ལ་ཕན། །རྨ་བྱ་མིག་ནད་སྐད་འགགས་རྒས་སྲ་ཕན། །གཡག་རྒོད་ཕོ་མཆིན་གྲང་སེལ་མེ་དྲོད་སྐྱེད། །རི་དྭགས་བསིལ་ཡང་ལྡན་ཚད་སེལ་བར་བྱེད། །རི་བོང་ཤ་རྩུབ་དྲོད་སྐྱེད་འཁྲུ་བ་གཅོད། །འཕྱི་བ་སྣུམ་ལྕི་དྲོ་ཞིང་འབྲས་ལ་ཕན། །གྲང་རླུང་ཕོ་བ་མཁལ་རྐེད་མགོ་ནད་སེལ། །སྲམ་ཤ་རོ་ཙ་མཁལ་རྐེད་གྲང་བ་སེལ། །ཉ་ཤ་ཕོ་བའི་ནད་སེལ་དང་ག་འབྱེད། །མིག་གསལ་རྨ་འབྲས་བད་ཀན་བཤིགས་པར་བྱེད། །ཤ་ཀུན་ཕོ་མོའི་སྟོད་སྨད་ཕྱེད་ལྕི་སྟེ། །སྦྲུམ་མ་ཀུན་ལྕི་རྐང་བཞི་མོ་ཡི་ཡང༌། །བྱ་རྣམས་ཀུན་ནི་ཕོ་ཡི་ཡང་བ་ཡིན། མགོ་དང་རོ་སྟོད་
Chinese
以及，鹪鹩小鸟用喙啄食的一类。 鹿、麝香、羚羊、香獐和兔子， 以及羚羊的肉，都属于野生动物类别。 麅子和旱獭、野猪和家猪， 水牛、羚羊、盘羊和野牦牛， 以及犏牛等，属于大型野生动物类别。 虎、豹、熊、棕熊、雪豹、狼和豺， 狐狸、跳鼠、旱獭等，属于猛兽类别。 秃鹫、乌鸦、寒鸦、鸱鸮和乌鸦， 猫头鹰、小鸟、老鹰，属于靠力量捕食的类别。 犏牛、牦牛、母牛、马、驴、黄牛， 山羊、绵羊、狗、猪和家禽， 猫等，是人所驯养的。 旱獭、鼹鼠、青蛙、蛇、蜈蚣， 蚂蚁、蟋蟀、蝎子，属于穴居类别。 鹤、天鹅、雁鸭、鹬和海鸥， 水獭和鱼等，属于栖息在潮湿地方的类别。 这八类肉，味道和消化后的味道是甜的。 从始至终，干湿共存。 陆地上的肉，性质寒凉、轻盈而粗糙， 能消除与风和黏液相关的热病。 水生动物的肉，油腻、沉重而温热， 有益于胃、肾、腰部的寒症。 共栖的动物，兼具两种特性。 靠力量捕食生肉的鸟类和猛兽， 因其粗糙、轻盈和锋利，能增强胃火。 能消散肿瘤、滋养身体，消除一切寒症。 羊肉油腻温热，能增强体力，滋养身体。 能消除风和黏液，增进食欲。 山羊肉沉重寒凉，会引发三种失调症， 但有益于痘疮、毒疮、炭疽和烧伤。 黄牛肉寒凉油腻，能调和风，消除热症。 马、盘羊、驴等瘦肉， 能止脓、消除肾腰部的寒症和水肿。 猪肉寒凉轻盈，能消除伤口和瘀伤。 水牛肉能促进睡眠和肌肉生长。 牦牛肉油腻温热，能驱寒，促进血液和胆汁生成。 家禽和鸟类能促进精液生成，有益于伤口。 孔雀能治疗眼疾、声音嘶哑和衰老。 野牦牛的公母肝脏能驱寒，增强胃火。 野生动物寒凉轻盈，能消除过剩的体液。 兔子肉粗糙，能生热，止泻。 旱獭油腻沉重温热，有益于瘿瘤。 能消除寒风、胃病、肾腰病和头痛。 水獭肉味道鲜美，能消除肾腰部的寒症。 鱼肉能治疗胃病，增进食欲， 明目，消除伤口、肿瘤和黏液。 所有肉类，无论公母，上半身都比下半身稍重， 孕妇的肉都很重，四足动物的母肉较轻， 鸟类的肉，公鸟比母鸟轻。头部和上半身
English
And, the class of wrens pecking with their beaks. Deer, musk deer, gazelle, serow, and rabbit, And the meat of the goitered gazelle, are all categories of wild animals. Mule deer and marmot, wild boar and domestic pig, Buffalo, antelope, argali sheep, and wild yak, And dzo, etc., are categories of large wild animals. Tiger, leopard, bear, brown bear, snow leopard, wolf, and jackal, Fox, jerboa, marmot, etc., are categories of predators. Vulture, crow, raven, owl, and raven, Owl, sparrow, hawk, are categories that eat by strength. Dzo, yak, cow, horse, donkey, ox, Goat, sheep, dog, pig, and poultry, Cat, etc., are those kept by humans. Marmot, mole, frog, snake, centipede, Ant, cricket, scorpion, are categories that dwell in holes. Crane, swan, goose, sandpiper, and seagull, Otter and fish, etc., are categories that dwell in damp places. The meat of these eight categories is sweet in taste and after digestion. From beginning to end, they exist in both dry and wet environments. The meat of land animals is cool, light, and rough, It alleviates heat associated with wind and phlegm. The meat of aquatic animals is oily, heavy, and warm, It benefits cold conditions of the stomach, kidneys, and waist. Animals that live in both environments possess both qualities. Birds and predators that eat raw meat by strength, Due to their roughness, lightness, and sharpness, they increase stomach fire. They dissolve tumors, nourish the body, and eliminate all cold diseases. Sheep meat is oily and warm, it increases strength and nourishes the body. It eliminates wind and phlegm, and improves appetite. Goat meat is heavy and cool, it provokes the three imbalances, But it benefits smallpox, poisonous sores, anthrax, and burns. Ox meat is cool and oily, it balances wind and alleviates heat. The lean meat of horse, argali sheep, donkey, etc., Stops pus, eliminates cold in the kidneys and waist, and ascites. Pork is cool and light, it heals wounds and eliminates bruises. Buffalo meat promotes sleep and muscle growth. Yak meat is oily and warm, it eliminates cold and promotes blood and bile production. Domestic fowl and birds promote semen production and benefit wounds. Peacock treats eye diseases, hoarseness, and aging. The male and female livers of wild yak eliminate cold and increase stomach fire. Wild animals are cool and light, they eliminate excess fluids. Rabbit meat is rough, it generates heat and stops diarrhea. Marmot is oily, heavy, and warm, it benefits goiters. It eliminates cold wind, stomach ailments, kidney and waist ailments, and headaches. Otter meat is delicious, it eliminates cold in the kidneys and waist. Fish meat treats stomach ailments and improves appetite, It brightens the eyes, eliminates wounds, tumors, and phlegm. All meat, whether male or female, the upper part of the body is slightly heavier than the lower part, The meat of pregnant animals is heavy, the female meat of quadrupeds is lighter, The meat of birds, the male is lighter than the female. Head and upper body