Tibetan
དམ་པའི་ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་སྙིང་པོ་ལེགས་བཤད་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ། དམ་པའི་ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་སྙིང་པོ་ལེགས་བཤད་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ། དམ་པའི་ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་སྙིང་པོ་ལེགས་བཤད་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ངག་གི་དབང་ཕྱུག་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གང་གི་དམིགས་མེད་བྱམས་པའི་མདའ་ཆེན་གྱིས། །འཇིགས་པའི་སྒྲ་སྒྲོག་མི་སྡུག་གཟུགས་འཆང་བ། །དཀྲིས་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་མེ་ཏོག་མདའ་ཅན་དཔུང་། །འཇོམ་མཛད་ཐུབ་ཆེན་དཔའ་བོ་དེ་ལ་འདུད། །ཡོངས་འཛིན་བླ་མའི་བཀའ་ཡིས་བསྐུལ་བ་དང་། །དད་བརྩོན་བློ་༼གསལ་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཡིས༽དང་ལྡན་པའི་བཤེས་གཉེན་འགས། །གུས་བཅས་ཚིག་གིས་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་ངོར། །བློ་གསལ་བློ་ཡི་མགུལ་པ་བརྒྱན་པའི་ཕྱིར། །ཆོས་མངོན་ཆུ་གཏེར་རྣམ་དཔྱོད་སྲུབ་ཤིང་གིས། །བསྲུབས་ལས་བྱུང་བའི་ལེགས་བཤད་རིན་ཆེན་རྣམས། །སྡེབ་ལེགས་ངག་གི་སྲད་བུ་ལ་བརྒྱུས་ཏེ། །ལེགས་བཤད་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ་འདི་སྤེལ་ལོ། །ཇི་སྐད་དུ་མཛོད་ལས། ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་མེད་པར་ཉོན་མོངས་རྣམས། །གང་ཕྱིར་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཐབས་མེད་ལ། །ཉོན་མོངས་པས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་སྲིད་མཚོ་འདིར་འཁྱམས་ཏེ། །དེ་བས་དེ་ཕྱིར་འདི་ནི་སྟོན་པས་གསུངས་སོ་ལོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཚུལ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་མེད་པར་ནི་སྲིད་པའི་རྩ་བ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་གཅད་པར་མི་ནུས་ལ། ཆོས་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་མེད་པར་ཡང་གནས་ལུགས་ཚུལ་བཞིན་དུ་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་པས་དེའི་ཕྱིར་བདག་ལེགས་སུ་འདོད་པ་དག་གིས་ཆོས་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་ལ་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པས་རིམ་གྱིས་ཞུགས་ཏེ་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ན་དང་པོའི་ལས་ཅན་རྣམས་ཆོས་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་ལ་འཇུག་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་ཉུང་ཞིང་ཤིན་ཏུ་གསལ་བའི་ཚིག་གིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མདོར་བསྡུས་ནས་སྟོན་པའི་བསྟན་བཅོས་འདི་འབྲི་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྤྱིར་ཆོས་མངོན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དོན་དམ་པ་དང་། བརྡར་བཏགས་པའི་ཆོས་མངོན་པའོ། །དང་པོའི་མཚན་ཉིད་ནི། ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་རྗེས་འབྲང་དང་བཅས་པའོ། །མཚན་གཞི་ནི། མཐོང་ལམ་ལ་སོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་རྣམས་སོ། །གཉིས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། དོན་དམ་པའི་ཆོས་མངོན་པ་དེ་ཐོ
Chinese
殊胜之法，阿毗达磨总集之精华，善说宝鬘。 殊胜之法，阿毗达磨总集之精华，善说宝鬘。 名为殊胜之法，阿毗达磨总集之精华，善说宝鬘之论著在此。 顶礼薄伽梵语自在。 依靠无缘大悲之箭，发出怖畏之声，执持不悦意之身相，摧毁十二缠绕之花箭之军，顶礼大雄能仁。 依止上师之教言所劝请，以及具足信勤智慧（诸多善知识）之善知识们，以恭敬之语祈请之缘故，为了庄严具慧者之意颈，以法之阿毗达磨水藏，以智慧之搅棒，从搅拌中生出之善说珍宝们，以善妙之语之丝线串联，撰写此善说宝鬘。 如《俱舍论》中所说：若无如理分别诸法智，则无寂灭烦恼之方便，由烦恼故众生漂流于，生死轮回之大海之中，是故佛陀宣说此（阿毗达磨）。 如是所说，若无如理分别诸法自相与共相之智慧，则不能断除轮回之根本无明，若无阿毗达磨之论藏，亦不能生起如理分别之智慧，是故欲求善者，应以听闻等次第进入阿毗达磨之论藏，从而生起如理分别之智慧。 如此一来，对于最初之业者们，为了作为进入阿毗达磨论藏之支分，将以简短且极为明晰之语句，简略宣说诸法之自相与共相之论著。 其中，总的来说，阿毗达磨有两种：胜义阿毗达磨和世俗安立之阿毗达磨。 第一种之定义是：无漏智慧及其随行。 例子是：见道等出世间道。 第二种之定义是：获得胜义阿毗达磨之
English
The Essence of the Abhidharma Collection, the Excellent Explanation, the Jewel Rosary. The Essence of the Abhidharma Collection, the Excellent Explanation, the Jewel Rosary. This is the treatise called "The Essence of the Abhidharma Collection, the Excellent Explanation, the Jewel Rosary." Homage to the Bhagavan, Lord of Speech. With the great arrow of impartial love, proclaiming the sound of fear, holding an unpleasant form, destroying the army of the twelve entwined flower arrows, I bow to the Great Hero, the Mighty One. Urged by the command of the all-holding Lama, and by some virtuous friends endowed with faith, diligence, and intelligence (many virtuous friends), in response to their respectful requests, in order to adorn the intelligent minds, with the churning stick of wisdom in the ocean of Dharma Abhidharma, the precious jewels of excellent explanations arising from the churning, stringing them on the thread of eloquent speech, I compose this rosary of excellent explanations. As it is said in the Treasury: Without thoroughly distinguishing the dharmas, there is no means to pacify the afflictions. By afflictions, beings wander in this ocean of existence. Therefore, the Teacher spoke of this. As it is said, without the wisdom that properly distinguishes the individual and general characteristics of all dharmas, one cannot cut off the root of existence, which is complete ignorance. And without the Abhidharma Pitaka, one cannot generate the wisdom that properly distinguishes the nature of reality. Therefore, those who desire good should gradually enter the Abhidharma Pitaka through hearing and so forth, and generate the wisdom that thoroughly distinguishes the dharmas. Thus, for those who are beginners, as a branch for entering the Abhidharma Pitaka, this treatise will be written, briefly explaining the individual and general characteristics of the dharmas in concise and very clear words. In general, there are two types of Abhidharma: ultimate Abhidharma and conventional Abhidharma. The definition of the first is: stainless wisdom and its retinue. Examples are: the paths of transcendence, such as the path of seeing. The definition of the second is: obtaining that ultimate Abhidharma.
Tibetan
བ་པའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པའི་ལམ་དང་གཞུང་གི་ཚོགས་གང་ཡང་རུང་བའོ། །དེ་ལ་ལམ་ནི་ཚོགས་སྦྱོར་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཤེས་རབ་རྗེས་འབྲང་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། གཞུང་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གཙོ་བོར་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་མདོ་དང་དེ་དག་གི་དགོངས་པ་འགྲེལ་བའི་གཞུང་ཇི་སྙེད་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་འདིར་གཞུང་མངོན་པའི་བརྗོད་བྱ་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཆོས་གསུམ་སྤྱིར་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་། རྟོགས་དཀའ་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་ཆོས་གསུམ་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། རྣམ་གཞག རྣམ་པའི་རབ་དབྱེ་དང་བཞིས་རིག་པར་བྱའོ། །དང་པོ་ལ་ཡང་གསུམ་ལས། ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད། རིགས་མཐུན་ཇི་སྙེད་པ་བློས་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་པ། ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད། བྱུང་ཟིན་གྱི་ཉེར་སྤྱོད་གནས་དང་དམིགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་གང་རུང་གིས་འཛིན་པ་མངོན་གྱུར་རམ་ས་བོན། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད། འབྱུང་འགྱུར་གྱི་ཉེར་སྤྱོད་གནས་དང་དམིགས་པ་གང་རུང་གིས་སྐྱེ་བའི་སྒོ་འབྱེད་པ་མངོན་གྱུར་རམ་ས་བོན་ནོ། །གཉིས་པ་དབྱེ་བ་ལ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ཕུང་པོའི་དབྱེ་བ་ལ་གཉིས་ཏེ། གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་དང་། ལྔར་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི་ཟག་བཅས་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཉིས་སམ། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ཉེར་ལེན་མེད་པའི་ཕུང་པོ་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་ཟག་བཅས་དང་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་དོན་གཅིག་པས་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད། འདོད་འདུན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཉེར་ལེན་གྱི་སྒོ་དྲུག་གང་རུང་དང་འབྲེལ་བ། ཟག་མེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་ཉེར་ལེན་མེད་པའི་ཕུང་པོའང་དོན་གཅིག་པས་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་༼འདོད་འདུན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱིས་ཉེར་ལེན་གྱི་སྒོ་དྲུག་གང་དུའང་མ་འབྲེལ་བའི་དངོས་པོ།༽སྔ་མ་ལས་བཟློག་སྟེ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གཉིས་པ་ལྔར་དབྱེ་བ་ནི། གཟུགས། ཚོར་བ། འདུ་ཤེས། འདུ་བྱེད། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་གོ་རིམ་བཞིན་དུ། གཟུགས་རུང་ཇི་སྙེད་པ་བློས་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་པ་ཞེས་པ་ནས། མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཇི་སྙེད་པ་དང་། ཐ་སྙད་ཀྱི་མཚན་མ་ཡོངས་སུ་གཅོད་བྱེད་ཇི་སྙེད་པ་དང་། ཕུང་པོ་གཞན་བཞིར་མ་འདུས་པའི་འདུས་བྱས་ཇི་སྙེད་པ་དང་། དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཙམ་ཡོངས་སུ་གཅོད་བྱེད་ཇི་སྙེད་པ་བློས་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་པ་ཞེས་སྦྱར་རོ། །ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་དབང་པོ། ཡུལ། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་གསུམ་མོ། །དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ནི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ། བྱུང་ཟིན་གྱི་ཉེར་སྤྱོད་གནས་
Chinese
任何成为方法之道的途径和论典的集合。其中，道是指包含在资粮道和加行道中的有漏智慧及其随行。论典是指主要阐述诸法自相和共相的经部以及解释这些经部意趣的各种论典。在此，确定论典中显现的所诠有两种方式：一是普遍地确定三种法，二是分别解释难以理解之处。首先，对于三种法，应通过各自的体性、分类、安置和四种差别来理解。首先又有三种：蕴的体性，是将所有同类事物在心中归纳为一个整体；界的体性，是已经产生的近取，通过处所、所缘、自性等任何一种方式来执持，显现或种子；处的体性，是未来产生的近取，通过处所和所缘等任何一种方式开启产生之门，显现或种子。第二，分类有三种：首先，蕴的分类有两种：分为两种和分为五种。第一种是分为有漏蕴和无漏蕴，或者分为近取蕴和非近取蕴。其中，有漏蕴和近取蕴意义相同，因此它们的体性是：与具有欲求性质的近取六门中的任何一门相关联。无漏蕴和非近取蕴也意义相同，因此它们的体性也应理解为与前者相反（不与具有欲求性质的近取六门中的任何一门相关联的事物）。第二种是分为五种：色蕴、受蕴、想蕴、行蕴、识蕴。这些蕴的体性也应按顺序，从“将所有可成为色法的事物在心中归纳为一个整体”开始，依次加上“所有具有感受性质的事物”、“所有能完全区分名称的事物”、“所有不包含在其他四蕴中的有为法”、“所有能完全区分事物本质的事物，在心中归纳为一个整体”。界的分类是根、境、识三种界。这些界的体性按顺序是：已经产生的近取处所
English
Any collection of paths and treatises that become methods. Among them, the path refers to the contaminated wisdom included in the accumulations and preparations, along with its retinue. The treatises refer to the sutras that mainly explain the self-characteristics and common characteristics of all phenomena, and the various treatises that explain the intentions of these sutras. Here, there are two ways to ascertain the objects expressed in the treatises: first, to generally ascertain the three dharmas; second, to separately explain the difficult-to-understand points. First, for the three dharmas, one should understand through their respective nature, classification, arrangement, and fourfold differentiation. First, there are three: the nature of aggregates, which is to mentally gather all similar things into one whole; the nature of elements, which is the already arisen appropriation, grasping through any of the place, object, nature, etc., manifest or seed; the nature of sources, which is the future arising appropriation, opening the door of arising through any of the place and object, manifest or seed. Second, there are three classifications: first, the classification of aggregates has two: classification into two and classification into five. The first is classification into contaminated and uncontaminated aggregates, or classification into appropriated and non-appropriated aggregates. Among them, contaminated aggregates and appropriated aggregates have the same meaning, so their nature is: associated with any of the six doors of appropriation that have the nature of desire. Uncontaminated aggregates and non-appropriated aggregates also have the same meaning, so their nature should also be understood as the opposite of the former (things not associated with any of the six doors of appropriation that have the nature of desire). The second is classification into five: form aggregate, feeling aggregate, perception aggregate, formation aggregate, and consciousness aggregate. The nature of these aggregates should also be in order, starting from "mentally gathering all things that can become form into one whole," successively adding "all things that have the nature of feeling," "all things that can completely distinguish names," "all conditioned phenomena that are not included in the other four aggregates," "all things that can completely distinguish the essence of things, mentally gathering into one whole." The classification of elements is the three elements of faculty, object, and consciousness. The nature of these elements in order is: the already arisen place of appropriation