Tibetan
བདག་མེད་གཉིས་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ། བདག་མེད་གཉིས་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ། དེ་ལྟར་བདག་མེད་པ་གཉིས་རྒྱས་པར་བཤད་ནས། མདོར་བསྡུས་ཏེ་དབྱེ་བ་བསྟན་པར་འདོད་པས་བཤད་པ། བདག་མེད་འདི་ནི་འགྲོ་རྣམས་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། །ཆོས་དང་གང་ཟག་དབྱེ་བས་རྣམ་གཉིས་གསུངས། །བདག་མེད་པ་འདི་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་དང་། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པར་གཉིས་སུ་གསུངས་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་ཅེ་ན། གདུལ་བྱའི་འགྲོ་བ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལས་དགྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་བསྟན་ལ། ཐེན་པ་ཆེན་པོ་པ་དག་ལ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལས་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ཉན་རང་དག་ལའང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་ཡོད་པར་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་ན་དེ་དག་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ཙམ་བསྟན་ཅེ་ན། བདེན་མོད་ཀྱི། འོད་ཀྱང་དེ་དག་ནི་ཤེས་བྱ་ཤེས་པ་ལྷུར་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྫོགས་པར་བསྒོམ་པ་མེད་ལ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྒྱས་པར་མ་བསྟན་ལ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ཐབས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྒོམ་པ་ཡོད་ལ། དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ཙམ་ཞིག་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ནའང་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པ་ཕུང་པོ་རང་བཞིན་མེད་པ་རྟོགས་པ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྟོན་པས་སླར་ཡང་འདི་གཉིས་ནི། །གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཕྱེ་སྟེ་རྣམས་མང་གསུངས། །བདག་མེད་པ་རྣམ་པ་འདི་གཉིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གདུལ་བྱའི་བསམ་པའི་དབང་གིས་མང་པོར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྤྲོས་དང་བཅས་པར་སྟོང་པ་ཉིད། །བཅུ་དྲུག་བཤད་ནས་མདོར་བསྡུས་ཏེ། །སླར་ཡང་བཞིར་བཤད་དེ་དག་ནི། །ཐེག་ཆེན་དུ་ཡང་བཞེད་པ་ཡིན། །ཇི་སྐད་དུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་སྟེ། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དོར་བ་མེད་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་ཏུ་བཤད་ནས། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་དངོས་པོ་ནི་དངོས་པོས་སྟོང་ངོ་། །དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པས་སྟོང་ངོ། །རང་བཞིན་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ངོ་། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་གཞན་གྱི་དངོས་པོས་སྟོང་ངོ་། །ཞེས་མདོར་བསྡུས་ནས་སླར་སྟོང་པ་ཉིད་བཞིར་བཤད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་འདི་དག་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོང་ཉིད་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་དག་རེ་རེ་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ། གང་ཕྱིར་དེ་ཡི་རང་བཞིན་དེ། །ཡིན་ཕྱིར་མིག་ནི་མིག་གིས་སྟོང་། །དེ་བཞིན་རྣ་བ་སྣ་དང་ལྕེ། ། ལུས་དང་ཡིད་ཀྱང་བསྙད་པར་བྱ། །ཐེར་ཟུག་གནས་པ་མ་ཡིན་དང་། །འཇིག་པ་མ་ཡིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། །མིག་ལ་སོགས་པའི་དྲུག་པོ་ཡི། །རང་བཞིན་མེད་ཉིད་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་ནང་སྟོང་ཉིད་དུ་འདོད། །དེ་ལ་མིག་ནས་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ལ་ནི་ནང་གི་ཆོས་ཞེས་བྱ་ལ། གལ་ཏེ་དེ་དག་ལའང་རང་བཞིན་ཅུང་ཞིག་ཡོད་ན་མི་འཇིག་པ་ཐེར་ཟུར་ཏུ་གནས་པའམ། སྐད་ཅིག་དང་རྒྱུན་གྱིས་འཇིག་པའི་མི་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོ་ལ་རྣམ་པ་གཞན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཀུན་བརྟགས་པ་ཙམ་ལས་རང་བཞིན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པ་རྟག་པའང་མ་ཡིན་ལ། སྐད་ཅིག་དང་རྒྱུན་གྱིས་འཇིག་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་ནི་གདོད་མ་ནས་རང་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ནི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འདོད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་རང་བཞིན་མེད་པར་ཡིན་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་རང་བཞིན་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐོ་བས་བུམ་པ་བཅོམ་པ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ། ལུང་པ་ཆུས་སྟོང་པ་ལྟ་བུ་དགག་བྱ་དོན་གཞན་གྱིས་དབེན་པའང་མ་ཡིན། དགག་གི་ངོ་
Chinese
讲述二种无我。 讲述二种无我。 如是广说二种无我后，想要简略地显示差别，故说：此无我乃为解脱众生故，以法与补特伽罗之差别而说为二种。此无我若简略而言，则以法无我与补特伽罗无我之差别而说为二种。为何宣说二种无我耶？乃为使所化之众生从烦恼障与所知障中解脱之故。如是，为使声闻与独觉之乘者从烦恼障中解脱，故宣说补特伽罗无我。为使大乘行者从所知障中解脱，故宣说法无我。若谓声闻与独觉亦有证悟法无我之说，何以唯于彼等宣说补特伽罗无我耶？诚然，虽是如此，然彼等不重于了知所知，故无圆满修习法无我。是故未对彼等广说无我，然为求得解脱，彼等具有圆满修习对治三界烦恼之方便——补特伽罗无我。是故仅宣说补特伽罗无我。如是，证悟补特伽罗无我依赖于证悟蕴无自性，故非谓无证悟法无我。如是，导师复次说：此二者，为应化诸有情，分门别类说多种。此二种无我，乃是薄伽梵为应所化众生之意乐，而分门别类地宣说了多种。如何分门别类耶？广说空性与有支分，说十六空性后复作摄略，再次宣说四空性，此等空性于大乘中亦许为是。如《般若波罗蜜多经》云：“善现，复次菩萨摩诃萨之大乘者，谓内空，外空，内外空，空性空性，大空性，胜义空性，有为空性，无为空性，过去空性，未来空性，现在空性，无散空性，本性空性，一切法空性，自相空性。”如是说。
English
Explaining the two types of selflessness. Explaining the two types of selflessness. Having extensively explained the two types of selflessness, wishing to briefly show the distinctions, it is said: This selflessness is for the sake of liberating beings, it is taught as two types, distinguished by phenomena and individuals. This selflessness, in brief, is taught as two types, distinguished by the selflessness of phenomena and the selflessness of individuals. Why are the two types of selflessness taught? It is to liberate sentient beings from the afflictive obscurations and the obscurations to knowledge. Thus, for the sake of liberating the Hearers and Solitary Realizers from the afflictive obscurations, the selflessness of individuals is taught. For the sake of liberating the Mahayana practitioners from the obscurations to knowledge, the selflessness of phenomena is taught. If it is said that Hearers and Solitary Realizers also have realization of the selflessness of phenomena, why is only the selflessness of individuals taught to them? It is true, but they do not focus on knowing knowable objects, so they do not fully cultivate the selflessness of phenomena. Therefore, the selflessness of phenomena is not extensively taught to them. However, seeking liberation, they have the complete cultivation of the selflessness of individuals, which is the means to abandon the afflictions of the three realms. Therefore, only the selflessness of individuals is taught. Even so, the realization of the selflessness of individuals depends on the realization that the aggregates are without inherent existence, so it is not that there is no realization of the selflessness of phenomena. Thus, the Teacher again said: These two, for the sake of training disciples, are divided and taught in many ways. These two types of selflessness are taught by the Bhagavan in many ways, according to the inclinations of the disciples. How are they divided? Emptiness with elaborations, having explained sixteen emptinesses, and then summarized, again explained as four emptinesses, these are also accepted in the Great Vehicle. As it is said in the Perfection of Wisdom Sutra: "Subhuti, furthermore, the Great Vehicle of a Bodhisattva Mahasattva is as follows: inner emptiness, outer emptiness, inner-outer emptiness, emptiness of emptiness, great emptiness, ultimate emptiness, conditioned emptiness, unconditioned emptiness, past emptiness, future emptiness, present emptiness, emptiness without dispersion, emptiness without abandonment, emptiness of nature, emptiness of all dharmas, emptiness of self-nature." Thus it is said.
Chinese
界限空性，超越边际空性，无始无终空性，无舍弃空性，自性空性，一切法空性，自相空性，不可得空性，无事物自性空性。如是广说十六空性。 善现，复次，事物以事物空。非事物以非事物空。自性以自性空。他事物以他事物空。如是简略复说四空性。此等空性亦名大乘，为对治所知障，广为显示法无我故。 为一一显示彼十六空性而说： 何以彼之自性，是故眼以眼空。 如是耳鼻舌，身与意亦当说。 非是常住亦，非坏灭性故。 眼等六者之，无自性性为何， 彼即是内空性。 其中，从眼到意的生处之间称为内法。 假设它们也稍微具有自性，则会变成不坏灭的常住，或者变成刹那和相续坏灭的无常，因为事物不可能有其他形态。 它们是依赖产生的，仅仅是假立，没有丝毫自性，因此不是常住的常，也不是刹那和相续坏灭的无常，因此眼等六内生处，从一开始就以各自的体性空，这无自性性即是内空性。 为什么眼等这些没有自性呢？因为眼等这些的自性就是空性。 此处眼等的空性，不是像锤子打破瓶子那样的无事物，也不是像山谷空无水那样，远离所破的其他事物。破斥的体
English
The emptiness of boundaries, the emptiness of transcendence, the emptiness of beginningless and endless, the emptiness of non-abandonment, the emptiness of self-nature, the emptiness of all dharmas, the emptiness of self-characteristics, the emptiness of non-apprehension, and the emptiness of the nature of non-things. Thus, the sixteen emptinesses are explained in detail. Furthermore, Subhuti, things are empty of things. Non-things are empty of non-things. Self-nature is empty of self-nature. Other things are empty of other things. Thus, it is summarized and the four emptinesses are explained again. These emptinesses are also called the Great Vehicle, because they extensively demonstrate the selflessness of phenomena as an antidote to the obscurations of knowledge. To explain each of the sixteen emptinesses individually, it is said: Because that is its own nature, therefore the eye is empty of the eye. Likewise, ear, nose, tongue, body, and mind should also be stated. Because it is not permanent, nor is it of a destructive nature. Whatever is the naturelessness of the six, eye, etc., that is considered the inner emptiness. Among them, the space from the eye to the mind is called the inner dharma. If they also had a little self-nature, they would become either permanently abiding, which is indestructible, or impermanent, which is destroyed in an instant and continuously, because there is no other form for things. They are dependently originated, merely imputed, and have no self-nature at all, so they are not permanent, which is abiding, nor are they impermanent, which is destroyed in an instant and continuously, so the six inner sense bases, such as the eye, are from the beginning empty of their own essence, and that naturelessness is considered inner emptiness. Why are these, such as the eye, without self-nature? Because the self-nature of these, such as the eye, is emptiness itself. Here, the emptiness of the eye, etc., is not the absence of things, like a hammer breaking a vase, nor is it the absence of other things to be refuted, like a valley empty of water. The nature of refutation