Tibetan
ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པའི་རྣམ་བཤད། ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པའི་རྣམ་བཤད། གཉིས་པ་རབ་བྱེད་བཅོ་ལྔའི་དགོས་པ་བསྟན་པ་ནི། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དགོས་པ་ནི། གདུལ་བྱ་འཁོར་བ་ལ་ཆགས་པ་སྤངས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཞུག་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ངེས་པར་མ་བྱས་པར་ནི་འགས་ཀྱང་འཁོར་བ་ལ་ཆགས་པ་སྤངས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་དགའ་བ་སྐྱེད་མི་ནུས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་དེ་ཡང་འགྲོ་བ་བདག་དང་བདག་གི་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཞགས་པས་༼བཅིངས་པའི་༽དབང་དུ་བྱས་པ། ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ཧ་ཅང་སྐྲག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་མཁས་པ་མི་སྙན་པ་གླེང་བ་ལ་མཁས་པའི་སྐྱེས་བུས་རྒྱལ་པོ་ལ་བཙུན་མོ་འཕངས་པ་ཤི་བ་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ཚུལ་དུ་རིམ་གྱིས་རིགས་པ་འགའ་ཞིག་གིས་གཞུག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བདག་དང་བདག་གི་བར་འཛིན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བའི་གེགས་སུ་གྱུར་པ་རྟག་པ་སོགས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིར་ངེས་པར་བྱས་ནས་འགྲོ་བ་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་རྟོགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ལྟ་བ་དགག་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་བཞི་བརྩམས་སོ། །དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་བསལ་ནས་འདུས་བྱས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ངེས་པ་ན་མི་རྟག་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་བ་སོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་འཁོར་བར་བྱིང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་དབང་གིས་དེ་དག་སྒྲོལ་བར་འདོད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་དགོས་པས་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་པའི་ཆེད་དུ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལྔ་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་བྱང་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པའི་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡིན་པས་དེ་སེལ་བའི་ཐབས་བསྟན་པའི་ཆེད་དུ་དྲུག་པའོ། །གདུལ་བྱ་མྱང་འདས་ལ་འགོད་པ་ལ་འཁོར་བ་སྤང་དགོས་ཤིང་། དེ་ཡང་རྒྱུ་ལས་སྤངས་པའི་སྒོ་ནས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ལས་སྤང་བའི་ཐབས་བསྟན་པའི་ཆེད་དུ་བདུན་པའོ། །གདུལ་བྱ་ཟབ་མོའི་སྣོད་དུ་རུང་བར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་སློབ་མའི་རྒྱུད་སྦྱོང་བའི་ཚུལ་བསྟན་པ་ནི་བརྒྱད་པའོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་ཟབ་མོའི་སྣོད་དུ་རུང་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་པའི་ཐབས་སུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་གཏན་ལ་དབབ་པར་བཞེད་ནས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལྷག་མ་རྣམས་བརྩམས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཡང་རྟག་པར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་འགའ་ཞིག་གིས་དངོས་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའང་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་དེ་དག་གི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུ་དེ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅོ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སོ་སོར་འགོག་པར་བྱེད་དོ། །གསུམ་པ་རྒོལ་ངན་གྱི་རྩོད་པ་ལྷག་མ་སྤང་བ་ལ། སྟོང་ཉིད་འགོག་བྱེད་རིགས་པ་དགག མཐར་ལྷུང་ཕྱོགས་ལ་ཞེན་པ་དགག ཡོད་མེད་རིགས་པ་མཚུངས་པ་བསྟན། མེད་པ་ཕྱོགས་སུ་འགྱུར་བ་དགག སྟོང་ཉིད་སྒྲུབ་པའི་དཔེ་རྟགས་དགག སྟོང་ཉིད་བསྟན་པའི་དགོས་པ་བཤད། ཡོད་མེད་འཛིན་པ་ལོག་པར་བསྟན། ཕྱོགས་བྲལ་རིགས་པས་དགག་མི་ནུས། དང་པོ་ལ། གཞན་ཕྱོགས་སུན་འབྱིན་མི་ནུས། རང་ཕྱོགས་སྒྲུབ་མི་ནུས། རིགས་པ་གཞན་དགག་པ་དང་གསུམ་གྱི། དང་པོ་ནི། གལ་ཏེ་དགོས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དོན་དུ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བརྩམས་ན། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་སྟེ། འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་སྨྲ་བ་པོ་ཁྱོད་ཡོད་ཅིང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་རབ་བྱེད་བཅོ་ལྔས་བསྟན་པའི་དོན་དང་། འང་གི་སྒྲས་ཁྱོད་ཀྱི་ཚིག་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྟོན་བྱེད་ཀྱང་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ་འདི་ལྟར། ཁོ་བོ་ཅག་ལྟར་ན་ཚིག་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྨྲ་བ་པོར་འདོགས་ཀྱི། མི་སྨྲ་བར་མ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཚིག་དང་བརྗོད་བྱ་གཉིས་ཀྱང་གཞན་གཉིས་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་འདོགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་བརྟེན་ནས་ཀུན་འབྱུང་བ་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སྨྲ་བ་པོ་དང་བརྗོད་བྱ་དང་། ཚིག་གསུམ་ལའང་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་གྲུབ་པས་སྐྱོན་མེད་དོ། ། གལ་ཏེ་འདི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་དབང་པོ་དང་དོན་ཐམས་ཅད་མེད་པར་འགྲོ་བ་བོང་བུའི་རྭ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སྟོང་པའི་ཉེས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ཡིས་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ན། གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་རང་བཞིན་ལ་ལྡོག་པ་མེད་པས་རྟག་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མི་སྟོང་པའི་ཉེས་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ཇི་སྟེ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། སྐྱོན་སྤོང་དང་དགག་པ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་བསལ་བ་ཙམ་
Chinese
第十六品的注释。 第十六品的注释。 第二，阐述十五品论的必要性：论著的必要性在于，为了使所化众生舍弃对轮回的执着，进入寂灭涅槃。如果不能如实地确定空性的意义，那么任何人都无法舍弃对轮回的执着，并对涅槃生起欢喜。一切法自性空，也被众生以对我和我所的强烈执着之网束缚，对于不具备闻思的人来说，会产生极大的恐惧。因此，如同智者以隐晦的方式告知国王王妃已死一样，有智慧的人应该循序渐进地以一些道理引导他们。对于执着于我和我所的颠倒之世间来说，将无常等自性的事物视为空性会成为障碍，因此必须确定常等四种颠倒，众生只会认为不是空性。因此，为了破除认为不是空性的观点，撰写了最初的四品论。这样，在消除四种颠倒之后，确定了有为法是无常等，由于对沉溺于无常和痛苦等自性的轮回中的众生生起大悲心，想要救度他们而生起菩提心时，必须修持菩萨行，因此为了阐述菩萨行，撰写了第五品论。烦恼是菩萨行的障碍，因此为了阐述消除烦恼的方法，撰写了第六品论。为了使所化众生安住于涅槃，必须舍弃轮回。而这也要通过舍弃轮回之因而舍弃，因此为了阐述舍弃业的方法，撰写了第七品论。为了使所化众生堪能成为深奥之法的法器，阐述调伏弟子相续的方法，即第八品论。这样，相续完全清净之后，为了堪能成为深奥之法的法器，为了生起真正的智慧，想要确定一切法自性空，因此撰写了剩余的各品论。因此。
English
Commentary on Chapter Sixteen. Commentary on Chapter Sixteen. Secondly, the necessity of explaining the fifteen chapters is: The necessity of the treatise is to lead sentient beings away from attachment to samsara and into nirvana. If the meaning of emptiness is not ascertained as it is, then no one can abandon attachment to samsara and generate joy in nirvana. That all dharmas are empty of inherent existence is also controlled by the net of strong attachment to self and what belongs to self by beings. Those who do not have learning are very frightened, so just as the wise inform the king that the queen has died in an obscure way, wise people should gradually guide them with some reasoning. For the inverted world that clings to self and what belongs to self, seeing emptiness in things that are impermanent, etc., becomes an obstacle. Therefore, it is necessary to ascertain the four inversions such as permanence, and beings only realize what is not empty. Therefore, in order to refute the view that is not emptiness, the first four chapters were written. In this way, after eliminating the four inversions, it is certain that conditioned things are impermanent, etc. When great compassion arises for sentient beings who are immersed in samsara, which is characterized by impermanence and suffering, and when the mind of enlightenment arises with the desire to liberate them, it is necessary to practice the conduct of a Bodhisattva. Therefore, the fifth chapter is written to explain the conduct of a Bodhisattva. Defilements are an obstacle to the practice of Bodhisattvas, so the sixth chapter is written to explain the method of eliminating them. In order to establish disciples in nirvana, it is necessary to abandon samsara. This must also be abandoned by abandoning the cause of samsara. Therefore, the seventh chapter is written to explain the method of abandoning karma. In order to make disciples suitable vessels for profound Dharma, the method of taming the minds of disciples is explained, which is the eighth chapter. In this way, after the mindstream is completely purified, in order to be suitable vessels for profound Dharma, and in order to generate true wisdom, the remaining chapters are written with the intention of establishing that all dharmas are empty of inherent existence. Therefore.
Chinese
既然如此，即使事物远离了自性，但由于执着常有等一些原因，事物本身空性也显现得好像不是空性一样，对于这些颠倒之因，都要用十五种分别一一遮止。第三，舍弃恶劣论者的剩余诤论：破斥空性之理，破斥执着于极端，显示有无之理相同，破斥转为空无方，破斥成立空性的比喻和理由，讲述显示空性的必要，显示执着有无是错误的，不被无方之理所破斥。第一，不能驳倒他方，不能成立自方，以及破斥其他理路三种。第一是：如果为了如此这般的必要之义而造作分别，那么仅凭此就能成立一切法不是空性，就像这样，当分别的论者你存在，以及所要表达的由十五种分别所显示的意义，以及“也”这个词，你的语言虽然显示空性的意义，但当它存在时，一切都成立了，因此不能说是空性。如果这样说，那是不合理的，就像我们一样，是依靠语言和所要表达的事物来安立论者的，而不是不说话的。同样，语言和所表达的事物也依靠另外两个事物来安立，因此，凡是依靠而产生的，都不是自性存在的，所以论者、所表达的事物和语言这三者也没有自性存在。因此，成立了自性空性，没有过失。如果这一切都是空性的，那么那时，根和境都会消失，变得像驴子的角一样。如果用如上所说的空性的过失就能成立不是空性，那么如果行者不是空性的，那么因为自性没有改变，所以恒常存在，因此会变成常有、不生和不灭。因此，用如上所显示的不空的过失，也不能成立空性。第二分为二：消除过失和破斥，第一个是：仅仅遣除说空性
English
Since it is so, even though things are devoid of their own nature, due to some causes such as clinging to permanence, things that are empty in their own nature also appear as if they are not empty. For these causes of reversal, all fifteen distinctions must be individually refuted. Third, abandoning the remaining arguments of the bad opponent: refuting the reasoning that refutes emptiness, refuting attachment to extremes, showing that the reasoning of existence and non-existence are the same, refuting turning to the side of non-existence, refuting the metaphors and reasons for establishing emptiness, explaining the necessity of showing emptiness, showing that clinging to existence and non-existence is wrong, and cannot be refuted by reasoning that is free from extremes. First, one cannot refute the other side, one cannot establish one's own side, and three types of refuting other reasonings. The first is: If one composes distinctions for the sake of such a necessary meaning, then by that alone it can be established that all phenomena are not empty. Like this, when the debater of distinctions, you, exist, and the meaning to be expressed, which is shown by the fifteen distinctions, and the word "also," although your language shows the meaning of emptiness, when it exists, everything is established, so it cannot be said to be emptiness. If you say that, it is unreasonable, just as we rely on language and what is to be expressed to establish the debater, not without speaking. Similarly, language and what is to be expressed also rely on two other things to be established. Therefore, whatever arises in dependence is not inherently existent, so the debater, what is to be expressed, and language, these three, also do not have inherent existence. Therefore, the emptiness of inherent nature is established, and there is no fault. If all of this is empty, then at that time, the senses and objects will all disappear, becoming like the horns of a donkey. If the fault of emptiness as mentioned above can establish non-emptiness, then if the goer is not empty, then because the nature does not change, it will always exist, therefore it will become permanent, unborn, and unceasing. Therefore, the fault of non-emptiness as shown above cannot establish emptiness either. The second is divided into two: eliminating faults and refuting, the first is: merely dispelling the saying of emptiness.