Tibetan
བཟོ་རིག་པ། བཟོ་རིག་པ། ༈ ད་ནི་རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཅུང་ཟད་ཅིག་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་མགོན་པོ་བྱམས་པས། རིག་པའི་གནས་ལྔ་དག་ལ་མཁས་པར་མ་བྱས་ན། །འཕགས་མཆོག་གིས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཉིད་མི་འགྱུར་ཏེ། །ཞེས་གསུངས་པའི་རིག་པའི་གནས་ཆེ་བ་ལྔ་ནི། སྨྲ་བ་ངན་པ་ཚར་གཅོད་པ་སྒྲ་དང་ཚད་མ་རིག་པ། བློ་ལྡན་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བཟོ་དང་གསོ་བ་རིག་པ། རང་ཉིད་ཀུན་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནང་དོན་རིག་པ་སྟེ་ལྔ་ལས། དེ་ཡང་ཐོག་མར་ནི། བཟོ་རིག་པ་འཆད་པ་སྐབས་སུ་བབས་ཏེ། བཟོ་རིག་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་རིག་གནས་ཐམས་ཅད་འདུ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡིད་དང་འབྲེལ་བའི་ལུས་ཀྱི་གཡོ་བ་ལ་ལུས་བཟོ་དང་། ངག་གི་བརྗོད་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ལ་ངག་བཟོར་བཏགས་ཏེ། དེ་གཉིས་གང་རུང་དང་མ་འབྲེལ་བར་ཡིད་ཀྱི་བསམ་པ་ཙམ་གྱིས་དབང་དུ་བྱས་པ་ལ་ཡིད་བཟོར་གྲགས་ཤིང་། དེ་གསུམ་དུ་མ་འདུས་པའི་བཟོ་ནི་མེད་པར་གྲགས། ད་ལྟ་སྤྱི་མིང་བྱེ་བྲག་ལ་བཏགས་ནས་བྲིས་འབུར་ལ་བཟོ་ཞེས་གྲགས་ཏེ། དེ་ལ་བྲིས་ཀྱི་རྒྱུན་འཇིག་རྟེན་དུ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་ཚུལ་ནི། སྔོན་མིའི་རྒྱལ་པོ་འཇིགས་ཐུལ་གྱིས་རྒྱལ་སྲིད་ཆོས་བཞིན་དུ་བསྐྱངས་པ་ལས་མི་རྣམས་ཚེ་ལོ་འབུམ་དུ་འཕེལ་བའི་དུས་སུ། བྲམ་ཟེ་ཞིག་གི་བུ་དུས་མིན་དུ་ཤི་བས། རྒྱལ་པོས་བྲམ་ཟེ་གཤིན་རྗེའི་རྒྱལ་པོའི་དྲུང་དུ་ཁྲིད་དེ་འདིའི་བུ་ཕྱིར་གཏོད་པར་གསོལ་བས། གཤིན་རྗེ་ན་རེ། རང་གི་ལས་སུ་ཟད་པས་སྟེར་བར་མི་ནུས། ཞེས་སྨྲས་པའི་མཐར་ཕན་ཚུན་གཡུལ་བཤམས་ཏེ་འཐབས་པས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་སྐྲག་པར་གྱུར་པ་ན། ཚངས་པས་བར་བྱས་ཏེ་བྲམ་ཟེའི་བུ་རི་མོར་བྲིས་པ་གསོན་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བསླངས་ནས་བྲམ་ཟེ་ལ་གཏད་དེ་འཐབ་མོ་འདུམ་པར་བྱས་སོ། །སླར་རྒྱལ་པོས་ཚངས་པའི་དྲུང་དུ་སོང་ནས་རི་མོ་འབྲི་ཚུལ་ཞུས་པས། རི་ཡི་མཆོག་ནི་རི་རབ་ཡིན། །སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་རྣམས་ཀྱི་ནི། །གཙོ་བོ་ནམ་མཁའ་ལྡིང་ཡིན་ནོ། །མི་ཡི་གཙོ་བོ་ས་བདག་སྟེ། །དེ་བཞིན་རི་མོ་སྒྱུ་རྩལ་གཙོ། །ཞེས་བསྔགས་ནས་ལྷའི་བཟོ་བོ་བི་ཤྭ་ཀརྨ་ལུང་བསྟན་ཅིང་། དེས་བཟོའི་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་བྱ་ཞེས་གྲགས་ལ། སྤྱིར་སྟོན་པ་ཞལ་བཞུགས་པའི་དུས་བྲིས་ཀྱི་རྒྱུན་སྟོན་པའི་སྐུ་བརྙན་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོས་ཨུ་དྲ་ཡཱ་ན་ལ་སྐྱེས་སུ་བསྐུར་བ་དང་། བུ་མོ་མེ་ཏོག་འཁྲི་ཤིང་གི་སྐྱེས་ལན་དུ་རས་ཀྱི་གཞིར་རི་མོ་ཅི་ཐོབ་པའི་ཐད་དུ་སྟོན་པའི་སྐུ་ལས་འོད་ཟེར་བཀྱེ་བའི་སྟེང་རི་མོས་མནན་པའི་བྲིས་རྒྱུ
Chinese
工艺学。 工艺学。 现在稍微讲述一下文化历史。如慈氏弥勒所说：“若未精通五明处，纵是圣者亦不成一切智。”所说的五大明处是：驳斥邪说的声明和因明，智者所依止的工艺和医方明，为了自己通晓一切的内明，这五者。其中首先是，现在是讲解工艺学的时候。因为一切文化都包含在工艺学的分支中。与心相连的身体的活动称为身工艺，以语言表达为主的称为语工艺。与这两者无关，仅由心的想法所支配的称为意工艺。据说没有不包含在这三者之中的工艺。现在以总名来命名具体事物，将绘画和雕塑称为工艺。关于绘画的流传在世间是如何产生的：以前，人王怖畏护以正法治理国家，人民寿命增至八万岁时，一位婆罗门的儿子非时而死。国王将婆罗门带到阎罗王面前，请求归还他的儿子。阎罗王说：“因为他的业已尽，无法归还。”最终双方交战，整个世界都为之恐惧。梵天从中调解，将婆罗门儿子的画像画得栩栩如生，然后交给婆罗门，平息了战争。后来，国王去梵天那里请教绘画的方法。梵天赞叹道：“山中之王是须弥山，卵生生物之王是大鹏鸟，人类之王是国王，同样，绘画是艺术之王。”并预言了天匠毗首羯磨，据说他创造了特殊的工艺场所。一般来说，在导师释迦牟尼佛住世时，绘画的流传是，有形象的心将导师的画像作为礼物送给乌仗那。作为女儿鲜花蔓的礼物，在布料上画了尽可能多的画像，在导师身上放射光芒的上方，用绘画压制了绘画的流传。
English
Craftsmanship. Craftsmanship. Now, let's talk a little about the history of culture. As stated by Lord Maitreya: "If one is not skilled in the five sciences, even a noble being will not become omniscient." The five major sciences mentioned are: grammar and logic, which refute evil speech; craftsmanship and medicine, which are relied upon by the wise; and inner science, which is for understanding everything oneself. Among these five, the first is that it is now time to explain craftsmanship. Because all cultures are included in the branches of craftsmanship. The movement of the body connected to the mind is called body craftsmanship, and that which is mainly expressed through language is called speech craftsmanship. That which is not related to either of these two, but is only controlled by the thoughts of the mind, is called mind craftsmanship. It is said that there is no craftsmanship that is not included in these three. Now, using a general name to name specific things, painting and sculpture are called craftsmanship. Regarding how the tradition of painting arose in the world: In the past, when King Fearless Protector ruled the kingdom with righteousness, and people's lifespans increased to eighty thousand years, a Brahmin's son died untimely. The king took the Brahmin to the King of Death, Yama, and requested that his son be returned. Yama said, "Because his karma is exhausted, it is impossible to return him." Eventually, the two sides fought each other, and the whole world was terrified. Brahma intervened and drew a picture of the Brahmin's son as if he were alive, and then gave it to the Brahmin, pacifying the war. Later, the king went to Brahma to ask about the method of painting. Brahma praised, "The king of mountains is Mount Meru, the king of egg-born creatures is the Garuda, the king of humans is the king, and likewise, painting is the king of art." He also prophesied the divine craftsman Vishvakarman, who is said to have created special places for craftsmanship. Generally speaking, during the time when the teacher Shakyamuni Buddha was alive, the tradition of painting was that a being with form sent a painting of the teacher as a gift to Uddiyana. As a gift from the daughter Flower Vine, as many paintings as possible were drawn on cloth, and the tradition of painting was suppressed by painting on top of the rays of light emanating from the teacher's body.
Tibetan
ན་ཁ་ཆེ་དང་ཡུལ་དབུས་སུ་དར་བར་བཤད་པ་དང་། བྱམས་པས་སྦྱིན་བདག་མཛད་དེ་ལྷའི་བཟོ་བོས་ཇོ་བོ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་བཞེངས་པ་དང་། སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱ་ཙམ་གྱི་བར་དུའང་མིའི་བཟོ་བོ་ལས་ཀྱི་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པས་སྐུ་གཟུགས་སོགས་ཀྱིས་དངོས་སུ་འཕྲུལ་པ་སྐྱེ་ནུས་པའི་བཟོ་གནས་ངོ་མཚར་བ་དག་བྱེད་པ་བྱུང་ལ། དེ་རྣམས་རིམ་གྱིས་ནུབ་ནས་ལྷའི་བཟོ་བོ་མང་པོ་མིར་སྤྲུལ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་སོགས་མ་གྷ་དྷའི་རྟེན་ངོ་མཚར་ཅན་བརྒྱད་སོགས་བྱུང་བར་གྲགས། ཕྱིས་རྒྱལ་པོ་སངས་རྒྱས་ཕྱོགས་ཀྱི་དུས་བིམྦ་ས་ར་ཞེས་པས་འབུར་དང་རི་མོའི་བཀོད་པ་ལྷའི་བཟོ་བོ་དང་མཐུན་པར་བྱས་པའི་ལག་རྒྱུན་ནུབ་རྙིང་མར་གྲགས་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་དཔལ་ལྡན་ཆོས་སྐྱོང་གི་དུས་དྷི་མཱན་ཞེས་པ་དང་། དེའི་བུ་བིཪྤ་ལོ་ཞེས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཀླུའི་བཟོ་བོ་དང་མཐུན་པར་བྱས་པའི་ལག་རྒྱུན་གྱི་ལུགས་མ་རྣམས་ལ་ཤར་གྱི་ལྷ་དང་། རི་མོ་ནི་ཕའི་ལག་རྒྱུན་ལ་ཤར་རིས་དང་། བུའི་རི་མོ་ལ་དབུས་ཀྱི་རི་མོར་ངོས་འཛིན། ཀསྨི་རའི་ཡུལ་དུ་ཕྱིས་ཧ་སུ་རཱ་ཛ་ཞེས་པས་བྲིས་འབུར་གཉིས་ཀའི་སྲོལ་གཏོད་པ་ལ་དེང་སང་ཁ་ཆེ་མ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བོད་ཡུལ་འདིར་ནི་སྔོན་ཆོས་རྒྱལ་མེས་དབོན་གྱི་དུས་བྲིས་འབུར་གཉིས་ཀ་རྒྱ་བལ་གྱི་ལག་རྒྱུན་ཤས་ཆེ་ལ། ཕྱིས་འབུར་བལ་ལྷ་དང་བྲིས་རྒྱ་ནག་གི་རི་མོ་ཤས་ཆེ་བ་བྱུང་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟར་དེ་དང་དེའི་ལུགས་སྲོལ་འདྲ་རུང་དུ་དར། རྗེས་སུ་ལྷ་བཟོ་ལ་མཁས་པ་རྡོ་པ་བཀྲས་རྒྱལ་ཞེས་པ་བྱུང་སྟེ། དེ་ལ་རང་ལས་མཁས་པའི་སློབ་མ་གཉིས་བྱུང་བར། ལྷོ་བྲག་སྨན་ཐང་དུ་སྨན་བླ་དོན་གྲུབ་པ་ཞེས་རང་གི་སྐྱེ་བ་སྔོན་མ་རྒྱ་ནག་ཏུ་འཁྲུངས་དུས་བྲིས་པའི་པི་ཐང་རྒྱ་མཛད་ཆེན་མོར་གྲགས་པ་དེ་གཟིགས་པ་ཙམ་གྱིས་སྔོན་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་འཇམ་དཔལ་གྱི་སྤྲུལ་པའི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་དང་། གོང་དཀར་དགར་སྟོད་ནས་བྱུང་བའི་མཁྱེན་བརྩེ་ཆེན་མོ་ཞེས་པ་སྟེ། སྔ་མས་མདོ་རྒྱུད་རྣམས་དང་བསྟུན་པའི་ཡིག་ཆ་ཡང་མཛད་ཅིང་ཚུགས་ཆེན་བརྒྱད་ལ་ཤ་ཚུགས་རེ་དང་། ན་བཟའ་རྒྱན་སྤྲོད་རེ་བཅས་བཅུ་དྲུག་གིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་སྨན་ལུགས་དང་། དེ་དང་ལུགས་སྲོལ་མི་འདྲ་ཙམ་པའི་མཁྱེན་ལུགས་ཞེས་སོ་སོའི་བཞེད་པས་ལུགས་སྲོལ་འཛིན་པ་དེང་སང་གི་བར་དར་རྒྱས་སུ་ཡོད་པ་འདི་ཡིན་ཅིང་། གཞན་ཡང་བཟོ་རིག་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་གཏོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་དང་ལུང་ཕྲན་ཚེགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་སོགས་ལས་གསུངས་བའི་སྒྱུ་རྩལ་དྲུག་
Chinese
据说在克什米尔和中部地区兴盛起来，慈氏菩萨（弥勒佛）作为施主，由天神工匠建造了觉沃仁波切的佛像。据说，释迦牟尼佛涅槃后约一百年间，人类工匠凭借业力的神通，能够制造出佛像等能够真实显现神变的奇妙工艺。这些工艺逐渐衰落，许多天神工匠化身为人类，出现了菩提伽耶等摩揭陀的八大奇妙圣物。后来，在国王信仰佛教时期，频婆娑罗王使浮雕和绘画的布局与天神工匠的作品相符，这种传统被称为古老的西部传统。在国王吉祥护法时期，提曼和他的儿子毗罗巴罗两人使之与龙族工匠的作品相符，这些传统流派被称为东方的神灵。绘画方面，父亲的传统被称为东方绘画，儿子的绘画被称为中部绘画。在克什米尔地区，后来哈苏拉扎开创了绘画和浮雕两种风格，现在被称为克什米尔风格。在西藏，早先的法王松赞干布时期，绘画和浮雕都主要采用印度和尼泊尔的传统。后来，据说浮雕主要采用尼泊尔风格，绘画主要采用中国风格，因此这些风格相似地发展起来。后来，出现了一位精通绘画的工匠，名叫多巴扎西坚赞。他有两位比自己更优秀的弟子：一位是洛扎曼塘的曼拉顿珠巴，据说他仅仅看了一眼自己前世在中国出生时所画的、被称为《汉地大画》的唐卡，就回忆起了前世，是一位文殊菩萨的化身；另一位是来自贡嘎嘎托的钦哲钦莫。前者创作了符合经续的文献，并将八大姿势的每一个姿势的身体比例和服装装饰等十六个方面确定下来，形成了曼塘画派。后者则形成了与前者风格略有不同的钦哲画派，各自按照自己的观点传承风格，至今仍然兴盛。此外，属于工艺学分支的《广大嬉戏经》和《杂事经》的注释等中提到的六种艺术。
English
It is said that it flourished in Kashmir and the central regions. Maitreya Bodhisattva (Maitreya Buddha) acted as the patron, and the celestial artisans built the statue of Jowo Rinpoche. It is said that for about a hundred years after the Parinirvana of Shakyamuni Buddha, human artisans, through the magical power of karma, were able to create wonderful crafts such as statues that could actually manifest miracles. These crafts gradually declined, and many celestial artisans transformed into humans, resulting in the eight great miraculous objects of Magadha, such as Bodh Gaya. Later, during the time of King Bimbisara, who believed in Buddhism, the layout of reliefs and paintings was made to match the works of the celestial artisans, and this tradition was known as the ancient Western tradition. During the time of King Palden Chokyong, Dhiman and his son Biropalo made it conform to the works of the Naga artisans, and these traditional schools were called the Eastern deities. In terms of painting, the father's tradition was called Eastern painting, and the son's painting was called Central painting. In the Kashmir region, later Hasuraja pioneered both painting and relief styles, which are now called Kashmiri style. In Tibet, during the time of the early Dharma King Songtsen Gampo, both painting and relief mainly adopted the Indian and Nepalese traditions. Later, it is said that relief mainly adopted the Nepalese style, and painting mainly adopted the Chinese style, so these styles developed similarly. Later, there appeared a skilled artisan named Dopa Tashi Gyaltsen. He had two disciples who were more excellent than himself: one was Manla Dondrubpa of Lhodrak Mentang, who is said to have recalled his previous life just by looking at the Thangka called "Great Painting of Han Land" that he had painted when he was born in China in his previous life, and was an emanation of Manjushri; the other was Khyentse Chenmo from Gongkar Garto. The former created documents conforming to the sutras and tantras, and determined sixteen aspects such as the body proportions and clothing decorations of each of the eight major postures, forming the Mentang school of painting. The latter formed the Khyentse school of painting, which was slightly different in style from the former, and each inherited the style according to their own views, which is still flourishing today. In addition, the six arts mentioned in the commentaries of the *Mahavyutpatti* and the *Ksudrakavastu*, which belong to the branch of craftsmanship.