Tibetan
བཞི་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་བསྟན་པའི་ལེའུའི་འགྲེལ་པ། བཞི་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་བསྟན་པའི་ལེའུའི་འགྲེལ་པ། དེ་ལྟར་དཔེས་ཉེ་བར་བསྟན་པས་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་ན། རིག་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ངེས་པ་ནི། ཀུན་འདུས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། །སྣང་བ་མ་ཡིན་སྣང་བའི་ཆོས་ལས་འདས། །སྟོང་པ་མ་ཡིན་སྟོང་པའི་ཆོས་ལས་འདས། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་དངོས་པོ་མཚན་མ་མེད། །མེད་པ་མ་ ཡིན་འཁོར་འདས་ཀུན་ལ་ཁྱབ། །ཡོད་མེད་མ་ཡིན་ལྷུན་མཉམ་གདོད་མའི་དབྱིངས། །ཕྱོགས་དང་རིས་མེད་གཞི་རྩ་དངོས་པོ་མེད། །རིག་པའི་ངོ་བོ་ལ་བསམ་བརྗོད་སྤྲོས་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བས་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་མ་གྲུབ་ལ། འཁོར་འདས་ཀུན་ལ་ཡེ་ནས་ཁྱབ་པ་སྟེ། རང་ཤར་ལས། སྐྱེ་བ་མེད་པས་འགག་པ་མེད། །འཛིན་པ་མེད་པས་རང་སར་གྲོལ། །དམིགས་པ་མེད་པས་སྤྲོས་པ་མེད། །བྱས་པས་མ་བྱུང་ཀུན་ལ་ཡོད། །འདུས་མ་བྱས་པས་རྣམ་དག་དབྱིངས། །འཛིན་པའི་ཐ་སྙད་ཆོས་དང་བྲལ། །རང་བཞིན་མེད་པས་བརྗོད་དང་བྲལ། །ཡང་དག་ཆོས་ཉིད་རིག་པའི་ཀློང་། །ཀུན་ལ་ཁྱབ་པས་ཡབ་ཀྱི་ངང་། །ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པས་ཡུམ་གྱི་དབྱིངས། །བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ལ། །བསྟན་དུ་མེད་པའི་ལུང་ཆེན་གནས། །བཏང་གཞག་བྲལ་བའི་ཆོས་སྐུ་ལ། །དམིགས་པ་མེད་པའི་ཏིང་འཛིན་གསལ། །འདུས་མ་བྱས་པའི་ཀློང་དཀྱིལ་ནས། །རིག་པའི་རྒྱལ་པོ་ཡེ་ཤེས་འཕྲོ། །སྐྱེ་འགག་མེད་པའི་ཀློང་དཀྱིལ་ནས། །རང་བྱུང་ཤེས་རབ་མིག་གསལ་བ། །ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའི་ཉག་གཅིག་ཡིན། །ཞེས་སོ། །རང་བཞིན་གྱིས་དག་ལ་གདལ་བ་ཆོས་ཉིད་དུ་རྫོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི། རྒྱུན་ཆད་མེད་པས་རིག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀློང་། །འཕོ་དང་འགྱུར་མེད་མཁའ་དབྱིངས་ཡེ་ནས་གདལ། །རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་དཔེ་ཟླ་མེད་པའི་དོན། །མི་སྐྱེ་མི་འགག་ཐིག་ལེ་གཅིག་ཏུ་ འདུས། །མ་ངེས་ཀུན་ཁྱབ་ཕྱོགས་མཐའ་ཡོངས་ཀྱི་མེད། །དབྱིངས་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ནི་ལྷུན་གྲུབ་གདལ་ཁྱབ་ཆེན་པོ། ཀུན་འདུས་རྒྱུན་ཆད་མེད་པའི་ངོ་བོ་སྟེ། དཀྱིལ་འཁོར་ཡིད་བཞིན་གཏེར་གྱི་འབྱུང་གནས་སུ་ཡེ་ནས་གནས་པ་ནི། ནོར་བུ་ཕྲ་བཀོད་ལས། སྐུ་གཅིག་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་སྣང་། །སྐུ་གཅིག་འགྲོ་དོན་མཐར་ཕྱིན་པ། །སྐུ་གཅིག་སྣང་བ་ཀུན་ཏུ་སྟོན། །སྐུ་གཅིག་མཐའ་ལ་མི་གནས་པ། །རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཡེ་ཤེས་སྐུ། །བསམ་གཏན་སྙིང་པོ་ཚིག་ལས་འདས། །མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་སྐུ་ཉིད་གསལ། །ཡེ་ཤེས་གཅིག་ཆོད་གཉིས་སྣང་བྲལ། །རྡོ་རྗེ་འཛིན་སྐུ་དོན་མི་འགྲུབ། །མཐའ་གཉིས་མི་གནས་རང་གསལ་ཆེ། །ཕྱག་རྒྱའི་རྡོ་རྗེ་འགྱུར་བ་མེད། །མི་བསྐྱོད་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་བྱུང་བའི། །ཡང་དག་གཞུང་ཉིད་རབ་བརྟན་སྐུ། །ཐིག་ལེ་སྣ་ཚོགས་སྐུ་ཡི་དབྱིག།མཚོན་ལྡན་དཀྱིལ་འཁོར་སྐུ་གསུམ་རྫོགས། །བྱ་བྱེད་མེད་པས་དབྱིངས་དང་ལྡན། །གཅིག་ལས་མི་གཡོ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། །གཉིས་སུ་མ་ཡིན་རང་སྣང་ཡུལ། །དོན་དམ་ཀུན་རྫོབ་གཉིས་ལས་འདས། །འཛིན་པའི་མཐའ་གཉིས་རྣམ་པར་སྤངས། །དཀྱིལ་འཁོར་རྡོ་རྗེ་ཡིད་བཞིན་གཏེར། །མཐའ་ལ་མི་གཡོ་མཉམ་པའི་ངང་། །གོལ་སྒྲིབ་གཉིས་ཀྱི་རྟོག་པ་སངས། །བྱས་པས་མ་བྱུང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། །བཟུང་བས་མི་ཟིན་ཆུ་ཟླ་འདྲ། །ཐུགས་རྗེ་ཐབས་ལ་རང་སྣང་བས། །ཉི་མ་དང་ནི་ཟེར་བཞིན་དུ། །ཤེས་རབ་རྩལ་གྱིས་རབ་ གནས་པས། །དོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སྣང་མཐའ་ཡས། །སྐུ་ཡི་སེམས་ཉིད་སྟོང་བདག་མེད། །ཡེ་ཤེས་ཕུང་པོ་སྐྱེ་འཇིག་བྲལ། །བསམ་འདས་ཆོས་ཉིད་ཞི་བ་སྟེ། །སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཞིང་དུ་གྲོལ། །རང་བྱུང་སྐུ་ཉིད་རྣམ་པར་དག །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དམ་ཚིག་ལས། །རིག་པའི་ཡུལ་དུ་རྣམ་པར་སྣང་། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་དབྱིངས་ཀུན་ལ་ཡོད་ཀྱང་སྐལ་པ་ཅན་འགའི་ཡུལ་དུ་བསྟན་པ་ནི། ལྷུན་མཉམ་མི་གཡོ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་གདུང་། །འདུ་འབྲལ་མེད་པའི་དབྱིངས་མཆོག་རབ་འབྱམས་འདི། །ཚིག་གིས་མཚོན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཤེས་རབ་ཀློང་རྡོལ་སོ་སོ་རང་རིག་ཡུལ། །བསམ་བརྗོད་སྤྲོས་དང་བྲལ་བའི་རྣལ་འབྱོར་པས། །མཚོན་དང་མི་མཚོན་མེད་པར་ཐག་བཅད་དེ། །སྒོམ་དང་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་མ་རྙེད་པས། །བྱིང་རྒོད་རྣམ་རྟོག་དགྲ་བོ་བསད་མ་དགོས། །རིག་པའི་རང་ངོ་ལྟ་སྒོམ་རྩོལ་སྒྲུབ་ལས་འདས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་གདུང་སྟེ། འདུ་འབྲལ་མེད་པའི་དབྱིངས་མཚོན་བརྗོད་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་ནི། སོ་སོ་རང་རིག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ལས་བསམ་བརྗོད་སྤྲོས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། རྨད་བྱུང་རྒྱལ་པོ་ལས། བསམ་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས། །བསམ་དང་བརྗོད་པས་གཏན་ལ་ཕེབས་པ་མེད། །ཅེས་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་ལས། ཆོས་ཉིད་ཤེས་བྱ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ནི་ཤེས་པར་ནུས་མ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཡུལ་ ཡིན་ཏེ། སྨྲ་བསམ་བརྗོད་མེད་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །མ་སྐྱེས་མི་འགག་ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་ཉིད། །སོ་སོ་རང་རིག་ཡེ་ཤེས་སྤྱོད་ཡུལ་བ། །དུས་གསུམ་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་གཞན་དག་ཆོས་ཉིད་དེ་ཡོངས་གཅོ༵ད་ལ་ཤེས་བྱ་མ་ཡིན་ཏེ་བསམ་བརྗོད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་གཅོ༵ད་ལ་ཤེས་བྱ་ཡིན་ཏེ་བདེན་པ་གཟིགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་བྱར་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའང་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་འཆད་པ་ཙམ་ལས་འཐད་པར་མ་མཐོང་སྟེ། དོན་རང་ཐོག་ཏུ་མྱོང་བ་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །འདིར་ནི་བློས་བསམས་ན་སྤྲོས་པ་ཡིན་པས་དྲན་བསམ་གྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟོག་པ་དང་རྫས་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བློས་བསམ་བརྗོད་མེད་པར་གནས་དུས་དོན་རང་ཐོག་ཏུ་ཕེབས་པས་རང་རིག་པའི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ། རིག་པའི་ངོ་བོ་ཆོས་ཉིད་དོན་དམ་དུ་གནས་པ་ཉིད་དུས་དེར་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དེ་ཉིད་རང་བབས་ལྷུན་གྲུབ་ཆེན་པོར་རྟོགས་པའི་གང་ཟག་ནི་ཡང་རབ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་གདུང་འཛིན་པ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་དང་མཐུན་པར་གང་ཟག་དེ་ཡང་བྱ་བྲལ་འབད་རྩོལ་ཞིག་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། ཁྱུང་ཆེན་ལས། རང་བཞིན་ཡོད་མེད་བརྟག་དཀའི་སེམས་ལ་རེག་ནུས་ཤིང་། །མ་བསམས་འཁྲུལ་པ་ཞིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད། །བྱ་བྲལ་གླེན་པའི་ཤུགས་འཆང་བློ་བདེ་བ། །སྤྲོས་མེད་ནམ་མཁའི་ཡིད་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བྱོས། །ཞེས་པ་དང་། ཐལ་འགྱུར་ལས། ཡང་ན་ངང་རིང་ཤུགས་དལ་བ། ། ལྷུག་པ་གླེན་པའི་ལྷོད་ཡོད་པ། །རྟོག་པ་ཆུང་ཞིང་རང་བཞིན་དལ། །ལུས་ངག་བྱ་བ་བྲལ་བ་དང་། །ཤེས་རབ་ལྡན་པས་འཛིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །རིག་པའི་ངོ་བོ་ཤེས་ནས་རིག་པ་ཉིད་རང་སོར་གནས་སམ། འཆར་རམ། བྱིང་རྒོད་ལ་སོགས་པ་ཅི་བྱུང་ཡང་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་རོལ་པ་ཙམ་ལས། གོལ་སྒྲིབ་ལོགས་སུ་བསལ་དུ་མེད་དེ། གོལ་སྒྲིབ་དེ་ཉིད་རིག་པ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་གཅིག་བྱུང་བ་མེད་ལ། རིག་པ་ཡེ་ནས་ཆོས་སྐུ་བྱ་བྲལ་ལྷུན་གྲུབ་ཆེན་པོར་གནས་པས། རིན་པོ་ཆེ་གསེར་གླིང་དུ་ཕྱིན་དུས་གསེར་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ས་རྡོ་ངན་པ་བཙལ་ཡང་མི་རྙེད་པ་བཞིན་ནོ། །ཀུན་བྱེད་ལས། ཀྱེ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཉོན་ཅིག །སྔ་རབས་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་། །རང་གི་སེམས་ལས་གཞན་དུ་ཆོས་བཙལ་མེད། །ཇི་བཞིན་པ་ལ་འཆོས་པར་བྱེད་མ་མྱོང་། །ཏིང་འཛིན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྒོམ་མ་མྱོང་། །རང་སེམས་མི་རྟོག་པ་ཡིས་གྲུབ་པ་ཡིན། །ད་ལྟར་བཞུགས་དང་སླད་ཀྱིས་འབྱོན་པ་ཡང་། །རྟོག་མེད་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང་། བདེ་ཆེན་གདལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀློང་དཀྱིལ་ན། །མི་རྟོག་མཉམ་པ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་གནས། །ཆོས་ཉིད་སྣང་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལ། །རིག་པས་མི་རྟོག་ཏིང་འཛིན་མ་
Chinese
第四，开显菩提心自性品之释文。 第四，开显菩提心自性品之释文。 如是因譬喻而近似开显，为了通达其义，觉性菩提心的自性，确定为：总集菩提心的自性是，非显现，超离显现之法；非空性，超离空性之法；非有，无有事物之相；非无，遍及轮涅一切；非有非无，任运平等原始之界；无有方分与差别，无有基础事物；觉性之体性，远离思议戏论之边，故未成立为有无之境，然于轮涅一切本自周遍。如《自显》中所说：无生故无灭，无执故自解脱，无所缘故无戏论，非造作而生，然遍在于一切，非积聚所成，故为清净之界，执取的名言与法相离，无自性故离言说，真实法性觉性之界，周遍一切故为父之体性，生一切故为母之界，于不可言说之智慧中，安住着不可显示之大教言，于离弃舍之法身中，显现着无所缘之禅定，于非积聚所成之界中，觉性之王放射着智慧，于无生灭之界中，自生智慧之眼明亮，是周遍一切之唯一。 自性清净且广大，于法性中圆满之体性即是，以无有间断故，觉性菩提心之界，无有迁变，虚空本自广大，自生智慧无与伦比之义，不生不灭，汇聚于一明点之中，不确定，周遍一切，无有方分边际一切，界自生之智慧是任运成就广大周遍，总集无有间断之体性，于坛城如意宝之生处本自安住即是，如《宝饰庄严》中所说：一身体于一切有情显现，一身体度化众生至究竟，一身体示现一切显现，一身体不住于边，金刚藏智慧身，禅定藏超离言词，现证菩提身自明，一智慧断定，远离二取之显现，金刚
English
Fourth, Explanation of the Chapter on Revealing the Nature of Bodhicitta. Fourth, Explanation of the Chapter on Revealing the Nature of Bodhicitta. Thus, since the meaning is understood through close demonstration by examples, the definite nature of awareness, bodhicitta, is: The nature of the all-encompassing bodhicitta is: not appearance, transcending the phenomena of appearance; not emptiness, transcending the phenomena of emptiness; not existence, without characteristics of entities; not non-existence, pervading all of samsara and nirvana; not existence nor non-existence, spontaneously equal, the primordial realm; without direction or bias, without fundamental entities. The essence of awareness is not established as an object of existence or non-existence because it is free from the extremes of thought, speech, and elaboration. However, it inherently pervades all of samsara and nirvana. As it says in Rangshar: Since there is no birth, there is no cessation. Since there is no grasping, there is self-liberation. Since there is no object, there is no elaboration. It does not arise from action, but is present in everything. Since it is not compounded, it is the pure realm. The terminology of grasping is separate from phenomena. Since there is no self-nature, it is separate from expression. The true nature of reality is the expanse of awareness. Since it pervades everything, it is the nature of the father. Since it creates everything, it is the realm of the mother. In the inexpressible wisdom, The great teachings that cannot be shown reside. In the Dharmakaya free from abandonment and acceptance, The samadhi without object is clear. From the center of the uncompounded expanse, The king of awareness, wisdom, radiates. From the center of the expanse without birth and death, The self-arisen wisdom eye is clear. It is the one that pervades everything. So it is said. The essence of being primordially pure and vast, perfected in the nature of reality, is: Because it is continuous, the expanse of awareness, bodhicitta, is unchanging and immutable, the expanse of space is primordially vast, the meaning of self-arisen wisdom is unparalleled, not born, not ceasing, gathered into a single bindu, uncertain, all-pervading, without any direction or limit, the self-arisen wisdom of the realm is spontaneously accomplished, vast, and all-pervading. The essence of being all-encompassing and continuous is that it inherently abides as the source of the mandala, the wish-fulfilling treasure. As it says in the Jeweled Embellishment: One body appears to all sentient beings. One body perfects the welfare of beings. One body shows all appearances. One body does not abide at the edge. The vajra essence is the wisdom body. The essence of meditation is beyond words. The body of manifest enlightenment is self-luminous. One decisive wisdom is free from dualistic appearance. Vajra
Chinese
证悟者身之义不成，不住二边自明大，手印金刚不变异，从不动坛城所生，真实正道极坚身，明点种种身之界，具相坛城三身圆，无有作为具法界，不离一法法身也，非二元显境界也，胜义世俗二者超，执着之二边皆断，坛城金刚如意宝，不离边际平等性，迷乱二取之分别净，非作而生法身也，执取不能如水月，以悲心方便自显现，如日与光芒一般，以智慧之力极安住，意义之坛城显无边，身之自性空无我，智慧蕴聚离生灭，超思法性寂灭也，于无量光刹土解脱，自生身性极清净，从空性之誓言中，于明觉之境中显现。如是说。如是之法界一切皆有，然于具缘者之境中开示者，乃是：任运平等不动金刚藏，离合之法界胜妙极广大，非是言词所能诠释之境，智慧界开显各别自证境。离思言戏论之瑜伽士，于可诠与不可诠决断已，未寻得修与所修故，沉掉分别之怨敌无需杀。觉性自面见修勤作皆超离乃金刚藏，离合无有之法界诠释言说皆超离之自性乃，各别自证智慧之境非思言戏论之境，如《希有王经》云：不可思议之法性菩提心，非思与言词能定也。如《金刚断经》云：法性非是所知境，彼是不能知。如是说。乃各别自证之境，言思说皆无之般若波罗蜜多，不生不灭虚空之自性，各别自证智慧之行境，顶礼三世诸佛之母。如是说。其他论师法性
English
The meaning of the body of the realized one is not accomplished. Not abiding in the two extremes, it is greatly self-illuminating. The vajra of the mudra is unchanging. Arising from the immovable mandala, the very true path is the body of great stability. The various bindus are the realm of the body. The mandala with symbols is the perfection of the three bodies. Without action, it possesses the realm of reality. Not moving from the one, it is the dharmakaya. Not being dual, it is the field of self-appearance. Transcending both ultimate and relative truth, it completely abandons the two extremes of grasping. The mandala vajra is the wish-fulfilling treasure. Unmoving at the edge, it is in a state of equanimity. The thoughts of straying and obscuration are cleared away. The dharmakaya does not arise from action. It cannot be grasped, like a reflection of the moon in water. Through compassion and skillful means, it self-appears, like the sun and its rays. By the power of wisdom, it is perfectly established. The mandala of meaning appears without limit. The mind-essence of the body is empty and without self. The aggregates of wisdom are free from birth and death. The inconceivable dharma-nature is peace. It is liberated in the realm of Infinite Light. The self-arisen body is perfectly pure. From the samaya of emptiness, it appears completely in the realm of awareness. Thus it is said. Although such a realm of reality is present in all, it is shown as the field of some fortunate ones, which is: The spontaneously equal, unmoving lineage of the vajra essence. This supreme, vast realm of reality, without gathering and scattering, is not a field of activity that can be expressed by words. It is the field of self-knowing, each individually, where the expanse of wisdom bursts forth. By the yogi who is free from thought, speech, and elaboration, having decided that it is neither expressible nor inexpressible, since he has not found anything to meditate on or to be meditated on, there is no need to kill the enemy of sinking and rising, conceptual thoughts. The self-face of awareness, transcending view, meditation, effort, and accomplishment, is the lineage of the vajra essence. The nature of the realm of reality without gathering and scattering, transcending expression and speech, is not the field of thought, speech, and elaboration, but the field of self-knowing, each individually, of wisdom. As it is said in the "King of Marvels Sutra": The dharma-nature, the mind of enlightenment, is inconceivable. It cannot be determined by thought and speech. And as it is said in the "Vajra Cutter Sutra": The dharma-nature is not an object of knowledge. It cannot be known. Thus it is said. It is the field of self-knowing, each individually. The Prajnaparamita, beyond speech, thought, and expression, is the very nature of unarisen, unceasing space. I prostrate to the mother of the Buddhas of the three times, who is the field of activity of self-knowing, each individually, of wisdom. Thus it is said. Other teachers, dharma-nature.