Tibetan
བཅུ་གསུམ་པ། དལ་འབྱོར་རྙེད་པར་དཀའ་བ་བསམ་པའི་ལེའུའི་འགྲེལ། བཅུ་གསུམ་པ། དལ་འབྱོར་རྙེད་པར་དཀའ་བ་བསམ་པའི་ལེའུའི་འགྲེལ། བཅུ་གསུམ་པ། དལ་འབྱོར་རྙེད་པར་དཀའ་བ་བསམ་པའི་ལེའུའི་འགྲེལ་པ། དེ་ལྟར་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱི་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་གསལ་བར་ཤེས་ནས་ཐར་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེའི་གནས་གཉིས་པ་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས། ཐོས་པ་དམ་པའི་དོན་རྣམས་སྤྱིར་བསམ་ཞིང་། ཁྱད་པར་དུ་དལ་འབྱོར་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་བསམ་པར་གདམས་པའི་རིམ་པ་ནི། དེ་ལྟར་ཐོས་པ་དམ་པས་བརྒྱན་རྗེས་སུ། །བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ངེས་པར་རྒྱུད་ལ་བསྐྱེད། །དེ་ཡང་ཐོས་པའི་དོན་རྣམས་ཐམས་ཅད་དང་། །ཁྱད་པར་བསམ་བྱ་རྣམ་པ་ལྔ་ཉིད་ལས། །ཐོས་པའི་དོན་ངེས་པ་ནི་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར། ཉེ་བར་དོན་དཔྱོད་པས་ནང་དུ་སེམས་པར་ཞུགས་པ་ན། ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། ཁྱད་པར་དལ་འབྱོར་རྙེད་པར་དཀའ་བ། ཚེ་མི་རྟག་པ། དད་པའི་ཕན་ཡོན། ལས་རྒྱུ་འབྲས། འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་ཏེ། རྣམ་པ་ལྔ་བསམ་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་རྣམས་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དལ་འབྱོར་གྱི་མི་ལུས་ཡིན་པས། དེ་ཐོབ་པ་ལ་སྤྲོ་དགའ་བསྐྱེད་དགོས། དེ་མ་བསམས་ན་དལ་བ་ཆུད་གསོན་པའི་ཉེས་པ་ཡོད། དེ་ནི་ཐོབ་ཀྱང་ཡིད་བརྟན་མེད་པས། དགེ་བའི་ཚོགས་སྒྲུབ་པ་ལ་བསྐུལ་མ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ལྕག་འདེབས་ཚེ་མི་རྟག་པར་བསམ་དགོས། དེ་མ་བསམས་ན་ལེ་ལོ་སྙོམ་ལས་ཀྱིས་ཐར་པའི་ལམ་སྣ་ཟིན་དུས་མི་འོང་བའི་ཉེས་པ་ཡོད། དེ་ནས་གཅིག་ཏུ་གཅེས་པ་དད་པའི་དཔུངཚོགས་བསྐྱེད་དགོས། དེ་མ་བསྐྱེད་ན་ཆོས་ཀྱི་རྩ་བ་སྟོར་བའི་ཉེས་པ་ཡོད། དེ་ནས་ལས་དགེ་སྡིག་རྒྱུ་འབྲས་ཕྲ་མོ་ལ་བསམ་དགོས། དེ་མ་བསམས་ན། གཏན་དུ་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་མི་ཐར་པའི་ཉེས་པ་ཡོད། དེ་ནས་འཁོར་བ་མཐོ་དམན་གྱི་ཉེས་དམིགས་ལ་བསམ་དགོས། དེ་མ་བསམས་ན་འཁོར་འདས་ལ་སྤང་བླང་མི་ཤེས་པས་ཐར་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་སྣ་མི་ཟིན་པའི་ཉེས་པ་ཡོད། དེ་ལྟར་ན་ཆོས་འདི་ལྔས་གང་ཟག་གཅིག་ཐར་པར་བགྲོད་པའི་འཇུག་སྲོལ་མི་འཆུགས་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་བསམ་བྱའི་ཆོས་ལྔ་ཡོད་པ་ལས་རེ་ཞིག །དང་པོ། དལ་འབྱོར་རྙེད་དཀའ་བསམ་པ་ནི། །མི་ཁོམ་ལས་ལོག་མིར་གྱུར་དབང་པོ་ཚང་། །ཆོས་ལྡན་ཡུལ་སྐྱེས་བཟང་པོའི
Chinese
第十三，思维暇满难得之品释。 第十三，思维暇满难得之品释。 第十三，思维暇满难得之品释。 如是，以闻所生慧，明了知晓一切法之共相与自相后，为成办解脱，以金刚处第二之思所生慧，总思维听闻之圣妙义理，尤其劝诫思维暇满难得等五者之次第是：如是，以圣妙听闻庄严后，于自相续中决定生起思惟之智慧。 又是，听闻之义理一切，特别是所应思维之五种行相。 听闻之义理决定，依赖于思所生慧之故。 以就近义理辨析而入于内心时， 如是所说之宗派与世界之安立等，特别是暇满难得、寿命无常、信心之利益、业果、轮回之过患。 应趣入思维此五种行相。 又是，于成办菩提之所依中，最为殊胜者是暇满之人身，故于获得彼生起欢喜。 若不思维彼，则有空耗暇满之过患。 彼虽获得，然无有可信赖处，为劝勉修积善法之鞭策，应思维寿命无常。 若不思维彼，则有因懈怠懒惰而不得把握解脱道之过患。 之后，应生起唯一珍爱之信心军队。 若不生起彼，则有失坏佛法之根本之过患。 之后，应思维业之善恶因果细微之处。 若不思维彼，则有永不解脱轮回痛苦之过患。 之后，应思维轮回高低之过患。 若不思维彼，则有于轮回与涅槃不知取舍，故有不得把握解脱菩提道之过患。 如是，此五法使一补特伽罗不谬误地进入通往解脱之途径。 如是，有应思维之五法，其中暂且，第一， 思维暇满难得者，从无闲暇中返回，转为人，根 पूर्ण，pūrṇa，圆满）具足，生于具法之国土，
English
Thirteenth: Explanation of the Chapter on Contemplating the Difficulty of Obtaining Leisure and Endowment. Thirteenth: Explanation of the Chapter on Contemplating the Difficulty of Obtaining Leisure and Endowment. Thirteenth: Explanation of the Chapter on Contemplating the Difficulty of Obtaining Leisure and Endowment. Thus, having clearly understood the general and specific characteristics of all phenomena through the wisdom arising from hearing, in order to accomplish liberation, through the wisdom arising from the second Vajra position of contemplation, generally contemplate the meaning of the sacred teachings heard, and in particular, the order of advising to contemplate the five, such as the difficulty of obtaining leisure and endowment, is as follows: Thus, after being adorned with sacred hearing, definitely generate the wisdom of contemplation in your mind. Furthermore, all the meanings of what is heard, and especially the five aspects to be contemplated. The certainty of what is heard depends on the wisdom arising from contemplation. When one enters into thinking inwardly through closely examining the meaning, Such as the tenets mentioned and the arrangement of the world, and especially the difficulty of obtaining leisure and endowment, impermanence of life, benefits of faith, cause and effect of karma, and the faults of samsara. One should engage in contemplating these five aspects. Furthermore, among the supports for accomplishing enlightenment, the most excellent is the human body with leisure and endowment, so one should generate joy and happiness upon obtaining it. If one does not contemplate it, there is the fault of wasting leisure. Although it is obtained, there is no certainty, so to encourage the accumulation of virtue, one should contemplate the impermanence of life as a whip of diligence. If one does not contemplate it, there is the fault of not having the opportunity to grasp the path to liberation due to laziness and indolence. Then, one must generate the army of faith, which is cherished above all else. If one does not generate it, there is the fault of losing the root of Dharma. Then, one must contemplate the subtle aspects of cause and effect of good and bad karma. If one does not contemplate it, there is the fault of never being liberated from the suffering of samsara. Then, one must contemplate the faults of the high and low states of samsara. If one does not contemplate it, there is the fault of not knowing what to accept and reject in samsara and nirvana, and therefore not grasping the path to liberation and enlightenment. Thus, these five Dharmas ensure that a person does not err in entering the path to liberation. Thus, there are five Dharmas to be contemplated, among which, for now, the first, Contemplating the difficulty of obtaining leisure and endowment: turning away from non-leisure, becoming human, with complete faculties（藏文：དབང་པོ་ཚང་，梵文天城体：पूर्ण，梵文罗马拟音：pūrṇa，汉语字面意思：圆满）, born in a land with Dharma,
Tibetan
་ལས་འཕྲོ་སད། །ལས་མཐའ་མ་ལོག་བསྟན་པ་གནས་ལ་དད། །ཆོས་ལྡན་གྲོགས་མང་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ། །གང་ཞིག་མཐའ་མེད་པའི་འཁོར་བར་སྐྱེ་ཤིའི་ཆུ་བོས་ཁྱེར་བ་ལས། ད་རེས་དལ་འབྱོར་གྱི་གྲུ་རྙེད་ནས་འཁོར་བའི་ཕ་རོལ་དུ་བགྲོད་དུ་ཡོད་པ་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་རྙེད་དཀའ་བ་ཞིག་རྙེད་པས་སྤྲོ་བ་ཆེར་བྱས་ཏེ་ཆོས་ལ་སྦྱར་བར་རིགས་སོ། །དེའང་མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་ལས་ལོག་པའི་དལ་བ་རྙེད་དཀའ་ཞིང་། མིར་གྱུར་པ་དང་། དབང་པོ་ཚང་བ་ཡང་རྙེད་དཀའ་སྟེ། བྲམ་ཟེ་རྒྱལ་བའི་དྲོད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལས། མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་ལས་ལོག་པའང་རྙེད་པར་དཀའ་འོ། །དལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའང་རྙེད་པར་དཀའ་འོ། །མིར་གྱུར་པའང་རྙེད་པར་དཀའ་འོ། །དབང་པོ་ཚང་བ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའ་འོ་ཞེས་སོ། །མཐུན་པར་གྱུར་པའི་ཡུལ་བཟང་པོ་ཆོས་དར་བའི་ས་ཕྱོགས་དང་། བདག་གིས་སྔོན་སྨོན་པ་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པར་གྱུར་པ་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྦྱངས་པའི་ལས་འཕྲོ་ཆོས་ལ་སད་པ་དང་། བླ་མ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དམ་པ་དང་ཕྲད་ནས་དེ་ལ་བསྟེན་དུ་ཡོད་པ་རྣམས་ནི་འཁོར་ལོ་ཆེན་པོ་བཞི་སྟེ་རྙེད་པར་དཀའ་འོ། །བཤེས་སྤྲིང་ལས། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་ནི་བསྟེན་པ་དང་། །མཐུན་པར་གྱུར་པའི་ཡུལ་ལ་གནས་པ་དང་། ། བདག་གིས་ལེགས་སྨོན་སྔོན་ཡང་བསོད་ནམས་བགྱིས། །འཁོར་ལོ་ཆེན་པོ་བཞི་ནི་ཁྱེད་ལ་མངའ། །ཞེས་སོ། །ལས་ཀྱི་མཐའ་མ་ལོག་པར་རྟག་ཏུ་དགེ་བ་བྱེད་པ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའ། བསྟན་པ་གནས་པ་ལ་དད་པས་ཞུགས་པའང་རྙེད་པར་དཀའ། གྲོགས་དམ་པ་ཆོས་བཞིན་སྤྱོད་པ་མང་པོ་དང་འགྲོགས་སུ་ཡོད་པའང་རྙེད་པར་དཀའ་འོ། །དེས་ན་དེ་ལྟ་བུའི་དལ་བ་རྙེད་དུས་འདིར་ཆོས་མ་བྱས་ན། ཕྱི་མ་ལ་འདི་ལྟ་བུའི་དལ་བ་རྙེད་པར་དཀའ་ཞིང་། ཆོས་དང་ཕྲད་པའང་དཀོན་པར་གྱུར་ཏེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། དལ་འབྱོར་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ། །སྐྱེས་བུའི་དོན་གྲུབ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ལ། །གལ་ཏེ་འདི་ལ་ཕན་པ་མ་བསྒྲུབས་ན། །ཕྱིས་ནི་ཡང་དག་འབྱོར་པ་ག་ལ་འགྱུར། །ཅེས་སོ། །དེ་དག་རྙེད་དཀའ་བའི་རྒྱུ་མཚན་བསམ་པ་ལ་བརྒྱད་ཀྱི། དང་པོ་མི་ཁོམ་ལ་བསམ་རྙེད་དཀའ་ནི། །དམྱལ་བ་ཡི་དྭགས་དུད་འགྲོ་ཚེ་རིང་ལྷ། །ཀླ་ཀློ་ལོག་ལྟ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྟོངས་པ། །ལྐུགས་པ་འདི་བརྒྱད་ཆོས་ཀྱི་སྣོད་མ་གྱུར། །དེ་ཡང་ཆོས་སྒྲུབ་པར་མི་ཁོམ་པས་མི་ཁོམ་པའི་གནས་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལ་རང་རྒྱུད་རྟེན་གྱིས་མི་ཁོམ་པའི་གནས་བརྒྱད་དང་། འཕྲལ་བྱུང་རྐྱེན་ཀྱིས་མི་
Chinese
业缘觉醒，不舍事业终，信奉教法安住处，具法良伴实难得。若有众生为无尽轮回中生死之洪流所卷，今既得暇满之舟，得以渡越轮回彼岸，此乃获得极其难得之物，故应大为欢喜而勤修佛法。是故，脱离八无暇之暇满极难得，得人身及诸根具足亦难得。如《梵王增温生处解脱经》云：脱离八无暇亦难得，具足暇满亦难得，得人身亦难得，诸根具足亦难得。值遇殊胜善妙之处，乃教法兴盛之地，自身往昔发愿行持佛法，以福德力觉醒之业缘，得遇上师善知识并依止，此乃四大车轮，实难得也。《亲友书》云：依止贤善士，安住于适宜处，我昔善发愿，亦曾积福德，汝具四大轮。如是。不舍事业之终，恒常行善亦难得，以信心入于教法住处亦难得，与众多如法行持之良伴共处亦难得。是故，于此获得如是暇满之时，若不修法，则未来极难获得如是暇满，且与佛法相遇亦甚为稀有。《入行论》云：此暇满极难得，既已成就人生义，若于此时不修善，后世怎得此良机？如是。思维彼等难得之因，共有八种。初思无暇而难得者：地狱、饿鬼、旁生、长寿天，边地、邪见、佛不住，喑哑此八非为法器。此乃因无暇修法，故名无暇之处。于此有自相续依身之八无暇处，及突发因缘之不
English
Awakening of karmic connections, not abandoning the end of activities, faith in the Dharma's abode. It is extremely difficult to find many virtuous companions who uphold the Dharma. If beings are carried away by the flood of birth and death in endless samsara, now that we have found the boat of leisure and opportunity to cross to the other shore of samsara, this is an extremely rare thing to have found, so we should rejoice greatly and diligently practice the Dharma. Therefore, it is difficult to obtain leisure and opportunity free from the eight unfree states, and it is also difficult to obtain a human body and complete faculties. As the "Brahma King's Increase of Warmth Birth Liberation Sutra" says: It is difficult to be free from the eight unfree states. It is also difficult to have complete leisure and opportunity. It is also difficult to obtain a human body. It is also difficult to have complete faculties. To encounter an excellent and auspicious place, a place where the Dharma flourishes, to have made aspirations in the past to practice the Dharma, to have the karmic connections awakened by the power of merit, to meet a virtuous spiritual friend and rely on them, these are the four great wheels, which are difficult to obtain. The "Letter to a Friend" says: Rely on virtuous people, dwell in a suitable place, I have made good aspirations in the past, and have also accumulated merit, you have the four great wheels. Thus. Not abandoning the end of activities, constantly doing good is also difficult to obtain, entering the abode of the Dharma with faith is also difficult to obtain, and being with many virtuous companions who practice the Dharma is also difficult to obtain. Therefore, if we do not practice the Dharma at this time when we have obtained such leisure and opportunity, it will be extremely difficult to obtain such leisure and opportunity in the future, and it will also be very rare to encounter the Dharma. The "Entering the Bodhisattva's Way of Life" says: This leisure and opportunity is extremely difficult to obtain, since we have already achieved the meaning of human life, if we do not do good at this time, how can we obtain this opportunity in the future? Thus. Thinking about the reasons why these are difficult to obtain, there are eight in total. First, thinking about the difficulty of obtaining freedom from the unfree states: hell, hungry ghosts, animals, long-lived gods, borderlands, wrong views, where there is no Buddha, and dumbness, these eight are not vessels for the Dharma. This is because there is no time to practice the Dharma, so it is called the place of no leisure. Here, there are eight unfree states of one's own continuum depending on the body, and sudden causes and conditions of not