Tibetan
༡༠༨ ༡༠༨ ཡང་རྗེ་སྒམ་པོ་པ་ཉིད་དེར་རིམ་གྱིས་པ་ཡིན་གསུངས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་སྐུའི་སྒྱུ་འཕྲུལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དོན་ལ་མངའ་དབང་འབྱོར་བར་ཞལ་བཞེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེ་ལ། རྫོགས་ཆེན་འདི་དམ་པའི་ཆོས་ལགས་སམ་ཞུས་པས། བླ་མ་མར་པའི་ཞལ་ནས། དམ་པའི་ཆོས་མིན་པ་སྐད་དུ་གསུངས་ཏེ། དམ་པའི་ཆོས་མིན་པར་མིན་འདུག ས་དྲུག་པ་བདུན་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ཆོས་སུ་འདུག བྱིས་པ་ལོ་ལྔ་པ་ཞིག་སྐྱེས་བུ་ལོ་ཉེར་ལྔ་པ་ཡིན་བྱས་པ་དང་འདྲ་བར་ད་ལྟའི་རྫོགས་ཆེན་པ་རྣམས་སྐྱེས་བུ་ཐ་མལ་པ་ཀུན་ཀུན་བཟང་ཡིན་ཟེར་བ་དེ་དང་འདྲ། དོན་དང་མི་ལྡན། ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ནི། ཁ་ཅིག་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་འདི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སོགས་ཐེག་བརྒྱད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་དབང་པོ་ཡང་རབ་ཅིག་ཅར་བ་སངས་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་ཉམས་སུ་བླང་བྱའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། ཆོས་གཞན་དག་སྡིག་སྤོང་དགེ་སྒྲུབ་ཀྱི་བསག་སྦྱང་གི་ཐབས་ཀྱི་འཚང་རྒྱ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། འདིར་མེ་ཆུ་གོ་བཟློག་སྡིག་སྒྲུབ་དགེ་སྤང་གི་བསག་སྦྱང་གི་ཐབས་ཀྱིས་འཚང་རྒྱ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་བ་ལ། རྫོགས་ཆེན་འདི་ནི་མདོ་སྔགས་ཀྱི་ལམ་རིམ་གྱིས་ས་དག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དག་པའི་ཉམས་ལེན་ཏེ། དེར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྲིད་ཞི་མཉམ་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུབ་ནས་ཆོད་དུ་དགེ་བ་བླང་བྱ་དང་སྡིག་པ་སྤང་བྱར་མེད་དེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་མཉམ་ཉིད་དུ་ཉམས་སུ་བླང་བྱར་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཉམས་ལེན་དང་ཆོས་ཚུལ་མཐུན་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཅིག་ཅར་བའི་རིགས་ཀྱི་ས་དྲུག་བདུན་ཡན་ཆད་ཀྱི་ཉམས་སུ་བླང་བྱའི་ཆོས་ལ་དམིགས་སུ་སྦྱོར་བའི་ཆོས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྫོགས་ཆེན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ཁྲིད་སྲོལ་ནི་རིམ་གྱིས་པའི་བཀྲི་ཚུལ་གྱི་ཆོས་སུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ལེགས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དོན་དམ་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་སེམས་རྟོགས་ན་ཀུན་རྫོབ་བྱང་སེམས་སྒོམ་དགོས་སམ་ཞུས་པས། ཀུན་རྫོབ་བྱང་སེམས་དེ་སྒོམ་ཚེ་སྔ་མ་ནས་གོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་ཚེ་འདིར་སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བ་དང༌། དོན་དམ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྟོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་གསུམ་གྱིས་དོན་དམ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྟོགས་པ་ན་དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་པའི་སེམས་ཅན་ལ་བྱམས་སྙིང་རྗེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གོང་ནས་གོང་འཕེལ་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན། ལོགས་སུ་ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྒོམ་མི་དགོས། དོན་དམ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྟོགས་ན་ཀུན་རྫོབ་བྱང་སེམས་འབྱུང་བ་རྒྱུ་འབྲས་ཡིན། ངོ་བོ་རྟོགས་ནས་བྱམས་སྙིང་རྗེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱིས་དྲངས་པའི་དགེ་བ་ལ་བརྩོན་པ་མེད་པར་སོང་ན། ངོ་བོ་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན། ཞེས་བླ་མ་མི་ལ་གསུངས་པ་དེ་ཀ་ལྟར་ཡིན། ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ནི། ངོ་བོ་གཤའ་མར་རྟོགས་ན། དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེས་ཟུག་ཐབས་མེད་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཟབ་རྒྱས་མཐའ་ཡས་པ་སྒྲུབ་པའི་བརྩོན་པ་འཕེལ་ནས། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཀྱི་སྤྱན་དང་མངོན་ཤེས་ཟད་པར་དང་ཟིལ་གནོན་རྣམ་ཐར་སོགས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ལ་མཉམ་གཞག་ཐུན་རེ་ཙམ་གྱིས་དབང་མི་འབྱོར་བ་མི་སྲིད་པར་འབྱུང་ཞེས་དགོངས་སོ། །ཡང་རྗེས་བསྙུང་བའི་དུས་ཐུགས་མི་བདེ་བ་འོང་ཡིན་གདའ་འམ་མི་གདའ་ཞུས་པས། ན་དུས་སུ་ཡང་སེམས་མི་བདེ་བ་དང་གནོད་པ་ཅང་མི་ཡོང་བར་འདུག གང་ན་སར་འོད་གསལ་དུ་བསྒོམས་པས་འོད་གསལ་དུ་ཕྲིལ་ལེ་འོང་ཞིང་མི་གནོད་པར་འདུག འདྲེས་ན་བའི་མི་ལ་སྔགས་བཏབ་པས་གང་ན་སར་དམིགས་པ་གཏད་ནས་བསྒོམས་ན་ཕན་པར་འདུག་ཅེས་གསུངས་པའི་དོན་ནི་རྗེ་སྒམ་པོ་པ་ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུ་ཡིན་པའི་དབང་དུ་མཛད་དེ། དེ་ཡང་ས་བཅུ་པ་ལ་ཡང་ལས་ཀྱི་ལྷག་མའི་ན་ཚ་སོགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་དོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་འབྲི་ཁུང་པ་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ལ་ཡང་སྔོན་ལས་ངན་བསགས་པའི་འབྲས་བུའི་ལྷག་མ་མྱོང་བ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་སུ་མཛད་པ་གདུལ་བྱ་དག་གིས་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ས་བཅུའི་མགོན་པོས་ཀྱང་དེ་ལྟའི་ཕྲིན་ལས་འབྱུང་བ་ནི་ལས་ཚུལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ། །དེ་ལྟ་ནའང་སྐུའི་ཆ་ཤས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཕྱོགས་རེ་ནས་སྡུག་བསྔལ་བའི་བསྙུང་བ་ལྟར་ཡོད་ཀྱང་ཚོར་བ་དེ་ཇེ་ཆེར་ཉམས་སུ་བཞེས་པ་ན་བདེ་བ་ཇེ་ཆེར་བསྙུན་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་འཚོ་གཞེས་ལ་དགྱེས་དགུར་སྤྱོད་པ་ནི། ཐ་མལ་གྱི་ཤེས་པའི་རྟོགས་པ་ཐོབ་པའི་བྱིན་རླབས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་དང། དེ་ལྟའི་རྟེན་འབྲེལ་བསླུ་བ་མེད་པར་གནས་ཀྱང་མ་དག་པའི་གདུལ་བྱ་གདུལ་བའི་ཕྲིན་ལས་སུ་སྔོན་གྱི་ལས་ངན་གྱི་བག་ཆགས་ངན་པའི་ལས་འབྲས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་གདུལ་བྱ་དེ་དག་གི་ངོར་སྣང་བར་མཛད་པའང་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་བསླུ་བ་མེད་པར་གནས་པར་སྟོན་ལ། དེ་གཉིས་ཀའང་འགལ་བ་ལྟར་གྱུར་ཀྱང་མི་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་མགོན་པོ་འབྲི་ཁུང་པས། དགེ་སྡིག་གི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་གཤིས་སམ་མཚན་
Chinese
108 108 又，至尊冈波巴说在那里是次第而行的，这便是承认已经获得了对佛陀化身不可思议之幻化的自在权。又问喇嘛仁波切：大圆满是殊胜之法吗？喇嘛玛尔巴回答说：不是殊胜之法。不是殊胜之法，而是六地、七地以上的法。就像五岁的孩子说自己是二十五岁的人一样，现在的大圆满行者们都说所有凡夫都是普贤王如来，这和那个说法一样，不符合实际。所说的意思是：有些人说，大圆满法是能胜过大手印等八乘的殊胜法，是能使根器上等者立即成佛的修持之法，其他的法都是通过断恶行善的积资净障之方法来成佛的，而此法却是通过颠倒水火、行恶断善的积资净障之方法来成佛的。对此，大圆满是显密道次第，通过对清净地的掌握而进行的清净修持，在那里，通达一切法于轮涅平等，从而断定没有应该行持的善和应该断除的恶，因为一切法自性清净，平等地被开示为应该修持的，因此修持和法理一致。因此，不是专门针对顿悟之类六地七地以上的修持之法，因为大圆满法的教导传统，显现为次第引导之法，所以这样很好地解释了。又问：如果证悟了胜义菩提心，还需要修世俗菩提心吗？回答说：修世俗菩提心时，有从前世串习而来的，有从今生修习而来的，以及从证悟胜义菩提心而来的三种。证悟胜义菩提心时，对于没有如此证悟的众生，慈悲菩提心会越来越增长。不需要单独修世俗菩提心。证悟胜义菩提心，世俗菩提心自然会生起。
English
108 108 Furthermore, when Lord Gampopa said that it is gradual there, it is an acknowledgment that he has attained mastery over the inconceivable magical display of the Buddha's manifestations. Also, when asked of the precious Lama: Is this Dzogchen a sacred Dharma? Lama Marpa replied: It is not a sacred Dharma. It is not a sacred Dharma, but it is a Dharma for the sixth and seventh bhumis and above. It is like a five-year-old child saying he is a twenty-five-year-old man. Similarly, the current Dzogchen practitioners who say that all ordinary people are Kuntuzangpo are like that, not in accordance with the meaning. The meaning of what he said is: Some say that this Dharma of the Great Perfection is a practice that enables the most superior individuals to attain enlightenment instantly, surpassing the powers of Mahamudra and the eight vehicles. Other Dharmas lead to enlightenment through the accumulation and purification of abandoning evil and practicing virtue. However, here, it is said that one attains enlightenment through the accumulation and purification of reversing fire and water, practicing evil, and abandoning virtue. In response to this, Dzogchen is a pure practice that is empowered by the stages of the Sutra and Tantra paths. There, all Dharmas are understood as equal in samsara and nirvana, and it is determined that there is no virtue to be practiced or evil to be abandoned. Because all Dharmas are naturally pure and equally taught as something to be practiced, the practice and the Dharma are in harmony. Therefore, it is not a Dharma specifically for the practice of those of the sudden enlightenment type, such as the sixth and seventh bhumis and above. Because the tradition of Dzogchen teachings appears as a Dharma of gradual guidance, it is well explained. Also, when asked: If one realizes the mind of ultimate bodhicitta, is it necessary to meditate on relative bodhicitta? He replied: When meditating on relative bodhicitta, there are three ways it arises: from past habituation, from practice in this life, and from the realization of ultimate bodhicitta. When ultimate bodhicitta is realized, love, compassion, and the mind of bodhicitta will increase more and more for sentient beings who have not realized it in this way. There is no need to separately meditate on relative bodhicitta. When ultimate bodhicitta is realized, relative bodhicitta naturally arises.
Chinese
是果。认识自性后，若不以慈悲菩提心引导的善行而精进，则自性未生。如米拉日巴尊者所说。所说之义是：若真实认识自性，则对未如此认识者，慈悲心无法抑制，故增上成办佛陀深广无边功德之精进。为成办有情之义利，以方便之眼与神通，穷尽与压伏解脱等之等持与智慧，稍微作意片刻亦不可能不自在生起，如是作意。又问：尊者您生病时，会不舒服吗？答：生病时，心也不难受，也没有任何损害。在疼痛处修光明，光明闪耀，没有损害。对患传染病的人念咒，在疼痛处专注而修，会有利益。所说之义是：冈波巴大师是十地菩萨月光童子。又是十地，也有业之残余的疾病等痛苦，觉窝杰（觉窝仁波切）如是说。佛陀也有往昔恶业积累的果报残余，为了调伏所化，而示现为佛陀之事业。十地之主也示现如是事业，是不可思议之业的缘起法性。如是，身体部分之感觉，虽有如痛苦之疾病，然此感觉愈加受用，则安乐愈增，随心所欲享用远离一切疾病之生活。这是获得普通意识证悟之加持的缘起。如是缘起不虚而存在，然为调伏未净之所化，于调伏之事业中，往昔恶业之习气，恶业果报之影像，于所化前显现，亦示现因果之缘起不虚而存在。此二者虽似相违，然实不相违。三界之主觉窝仁波切说：善恶之因果的自性或相
English
is the fruit. Having realized the essence, if one does not strive for the virtue led by love, compassion, and bodhicitta, then the essence is not born. It is just as Lama Mila said. The meaning of what was said is: If one truly realizes the essence, then compassion cannot be suppressed for those who have not realized it in this way, so the effort to accomplish the profound, vast, and infinite qualities of the Buddha increases. In order to accomplish the benefit of sentient beings, with the eye of skillful means and clairvoyance, exhaustion and subjugation, liberation, etc., it is impossible not to arise freely with even a moment's attention to samadhi and wisdom. This is what is intended. Also, when asked, "When you are sick, do you feel uncomfortable?" He replied, "Even when I am sick, my mind is not uncomfortable and there is no harm. When I meditate on luminosity in the painful area, the luminosity shines brightly and there is no harm. If mantras are recited for people with infectious diseases, it is beneficial to focus on the painful area and meditate." The meaning of what was said is: Lord Gampopa is considered to be the tenth-bhumi bodhisattva Moonlight Youth. Even on the tenth bhumi, there is suffering such as illness from the residue of karma, as Jowo Rinpoche said. Even the Buddha experiences the residue of the fruits of past negative karma, and this is made into the activity of the Buddha for the sake of those to be tamed. The lord of the tenth bhumi also manifests such activity, which is established as the nature of dependent arising of inconceivable karma. Even so, although there is suffering like illness from the feeling of a part of the body, the more this feeling is experienced, the more happiness increases, and one enjoys a life free from all illness as one pleases. This is the dependent arising of the blessing of obtaining the realization of ordinary consciousness. Although such dependent arising exists without deception, in order to tame the impure beings to be tamed, in the activity of taming, the imprints of past negative karma, the image of the fruits of negative karma, appear before those to be tamed, and it also shows that the dependent arising of cause and effect exists without deception. Although these two seem contradictory, they are not contradictory. The lord of the three realms, Jowo Rinpoche, said: The nature or characteristics of the cause and effect of virtue and non-virtue