Tibetan
བུ་སྙོག་མར་འཇུག་མི་བྱེད། །ཡ་རབས་ཤིན་ཏུ་ཉམ་ཐག་ཀྱང༌། །མ་བྱིན་ལེན་ལ་སྤྲོ་བ་ཞན། །ལོག་གཡེམ་རྣམ་པ་མང་མོད་ཀྱི། །སྡོམ་པ་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ནི། །ཁ་ན་མ་ཐོ་ཆེན་པོའི་གནས། །དེ་བཞིན་གཞན་སེམས་བསྲེག་ལས་བྱོལ། །ཁྱིམ་པ་ལ་ ཡང་རྫུན་བཀག་ན། །ཕ་རོལ་བསླུ་བའི་དགེ་སྦྱོང་དང༌། །དགེ་འདུན་ལྷག་མར་ལྟུང་བཞིན་དུ། །ཡང་དག་འབུལ་བ་མཚང་རེ་ཆེ། །དེ་བཞིན་ཕྲ་མ་ལ་སོགས་པ། །བསམ་པའི་ལྷག་མ་གསུམ་པོ་དང༌། །སེམས་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་གསུམ་པོའི། །རྒྱུ་འབྲས་ཤེས་པའང་མཁས་པ་ཡིན། །དུག་སྦྲུལ་སྲོག་ཆགས་གསོད་པ་དང༌། །གླང་པོ་རྩྭ་མཆོག་ཟ་བ་གཉིས། །སྐེམ་སྦེག་ཁྱད་པར་ཆེ་བ་བཞིན། །ཁྲེལ་དང་ངོ་ཚ་ཟས་ཀྱི་མཆོག །ངེས་པར་བརྫུན་པ་མེད་པའི་ཚིག །སྨྲ་བའི་ཁ་ནི་ཡི་གེ་སྟེ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་ལྕེ་བདེ་ཡང༌། །ནེ་ཙོ་བཞིན་དུ་སྙིང་པོ་མེད། །ལོང་བར་ཟ་འོག་སྟོན་པ་དང༌། །ཕྱུགས་ཀྱི་མགྲིན་པར་མུ་ཏིག་འདོགས། །དད་པ་མེད་ལ་ཆོས་འཆད་གསུམ། །དུས་ཚོད་གྲོན་པའི་རྒྱུ་རུ་ཟད། །སྒྲ་པ་དོན་འགྱུར་ལ་རྨོངས་དང༌། །ཚད་མ་རྫས་ལྡོག་མི་ཕྱེད་དང༌། །བཟོ་གནས་ཆ་ཚད་མི་ལྡན་དང༌། །གསོ་རིག་ཞུ་རྗེས་མི་ཤེས་དང༌། །སྡེ་སྣོད་ལ་རྨོངས་ནང་རིག་པ། །རིག་གནས་ཡིན་ཀྱང་གཟུགས་བརྙན་ཙམ། །རང་སྡེ་ཤིན་ཏུ་སྲུང་མཁས་པ། །མུ་སྟེགས་ཀླ་ཀློའི་ཁྲོད་ནའང་ཡོད། །འདོད་པར་བགོ་བཤའ་བྱེད་ནུས་པའི། །སྐྱེས་བུ་དེ་ནི་དྲང་སྲོང་ཡིན། །ཤིན་ཏུ་འདོད་པས་གདུངས་ན་ཡང༌། །ཁྲེལ་དང་ངོ་ཚའི་གོས་མི་འཕུད། །དེ་ལ་ཡ་རབས་ ཞེས་བྱ་སྟེ། །འབྱོར་ལྡན་གཡུང་པོའི་ཁྲོད་ནའང་མང༌། །གཡུལ་ངོར་ཞུགས་ན་བརྟུལ་ཕོད་ཀྱང༌། །ཡུལ་གྱི་མི་ལ་དེས་ཤིང་འཇམ། །དམན་པ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བ། །དེ་ལ་དཔའ་བོ་ཞེས་སུ་བརྗོད། །དམ་པ་རྣམས་ལ་མི་སྙན་སྒྲོགས། །བྱིས་པའི་གྲོགས་ལ་ཤིན་ཏུ་གདུང༌། །ཆུང་མའི་འོག་ནས་མི་ལྷོངས་པ། །སྐྱེས་པ་འདྲ་བའི་བུད་མེད་ཡིན། །ལུགས་གཉིས་སྒྲུབ་པའི་མཐུ་ཆུང་ཞིང༌། །ཕན་དང་གནོད་པའི་མཐའ་མི་ཤེས། །ལྟོ་བ་འགེངས་པ་གཙོར་བྱེད་པ། །ཆུ་དང་ནགས་མའི་མི་ཆུང་དངོས། །ཡོན་ཏན་མེད་པའི་སློབ་དཔོན་དང༌། །སེམས་བསྐྱེད་མེད་པའི་སྨན་པ་དང༌། །སྤྱི་ཚིག་མེད་པའི་གྲོས་པ་གསུམ། །ཕན་ལས་གནོད་པ་ཆེ་བའི་རྒྱུ། །མཁས་པ་ང་རྒྱལ་ཆེ་བ་དང༌། །ཆེན་པོ་དྲེགས་པས་རྒྱགས་པ་དང༌། །ཕྱུགས་པོ་སེར་སྣས་བསྡམས་པ་གསུམ། །དུག་སྦྲུལ་གདེངས་ཀའི་བསིལ་ཡབ་ཡིན། །སློང་ལ་ངོ་ཚ་མེད་མོད་ཀྱིས། །མི་སྟེར་ཟེར་ན་དེ་
Chinese
不要让孩子陷入争吵。 即使是品德高尚的人非常贫困， 也不喜欢不予而取。 邪淫的形式虽然很多， 但破坏戒律， 是极大的过错之处。 同样地，避免焚烧他人之心。 即使是对在家人 也禁止说谎， 以欺骗他人为乐的修行者， 以及堕落于僧团残余罪的僧人， 接受供养实在可耻。 同样地，挑拨离间等等， 以及意念的其余三种， 了解心和意的三种形态的 因果也是智者。 杀死毒蛇等生物， 以及大象吃上等草， 就像干燥和潮湿的区别一样大。 羞耻和惭愧是食物中的上品。 一定要说没有虚假的话语。 说话的口是文字， 除此之外，即使口齿伶俐， 也像鹦鹉一样没有意义。 给瞎子展示丝绸， 给牲畜的脖子上挂珍珠， 给没有信仰的人讲经说法这三件事， 都是浪费时间的行为。 对声音的意义变化感到迷惑， 不能区分正量和物质的反正， 不具备工艺的尺寸， 不了解医术的消化结果， 对经藏感到迷惑的内学， 即使是文化也只是影像而已。 非常擅长守护自己的宗派， 即使在外道中也有。 能够分配欲望的 人，就是正直的人。 即使被强烈的欲望所折磨， 也不脱下羞耻和惭愧的衣服， 这样的人被称为高尚的人， 即使在富有的年轻人中也有。 如果参加战斗，虽然勇敢无畏， 但对待乡里的人却温和友善， 对卑微的人心怀慈悲， 这样的人被称为英雄。 对高尚的人散布不好的名声， 对儿时的朋友非常怀念， 不能在妻子面前抬头的， 是像男人一样的女人。 成办二规的能力弱小， 不知道利益和损害的界限， 主要以填饱肚子为目的的， 是水和森林中的小人。 没有功德的老师， 没有菩提心的医生， 没有公允之词的议论者这三者， 是弊大于利的根源。 学者傲慢自大， 伟人因骄傲而自满， 富人被吝啬所束缚这三者， 是毒蛇头上的遮阳伞。 乞讨虽然没有羞耻， 但如果说不给，那
English
Do not let children get into arguments. Even if a virtuous person is very poor, they are reluctant to take what is not given. Although there are many forms of adultery, breaking vows is a place of great fault. Likewise, avoid burning the hearts of others. Even for householders, lying is forbidden. A practitioner who enjoys deceiving others, as well as a monk who falls into the remaining sins of the Sangha, it is shameful to accept offerings. Likewise, sowing discord, etc., as well as the remaining three of the mind, understanding the cause and effect of the three forms of mind and intellect is also wise. Killing poisonous snakes and other creatures, as well as elephants eating superior grass, are as different as dryness and moisture. Shame and embarrassment are the best of foods. One must speak words without falsehood. The mouth that speaks is writing, but otherwise, even if one is eloquent, it is meaningless like a parrot. Showing silk to the blind, hanging pearls around the necks of livestock, teaching the Dharma to those without faith, these three things are all a waste of time. Being confused about the meaning changes of sounds, not being able to distinguish between valid cognition and the reverse of matter, not having the dimensions of craftsmanship, not understanding the digestive results of medicine, inner learning that is confused about the scriptures, even if it is culture, it is only an image. Being very skilled at protecting one's own sect, is also found among non-Buddhists. The person who is able to distribute desires is an upright person. Even if tormented by strong desires, they do not take off the clothes of shame and embarrassment. Such a person is called noble, and is also found among wealthy young people. If one enters battle, although brave and fearless, they are gentle and kind to the people of the village, and have compassion for the lowly. Such a person is called a hero. Spreading bad rumors about noble people, being very nostalgic for childhood friends, not being able to raise one's head in front of one's wife, is a woman who is like a man. Having little power to accomplish the two systems, not knowing the boundaries of benefit and harm, mainly aiming to fill the stomach, is truly a small person of water and forest. A teacher without merit, a doctor without bodhicitta, and a debater without fair words, these three are the root of more harm than good. A scholar who is arrogant, a great person who is full of pride, and a rich person who is bound by stinginess, these three are the parasol on the head of a poisonous snake. Although there is no shame in begging, if one says they will not give, then
Tibetan
བས་དམན། །སྦྱིན་ནོ་ཟེར་བ་དམ་པའི་ཚིག །མི་འདོད་ཟེར་ན་དེ་བས་འཕགས། །རང་ཉིད་བསྲུང་བ་དེ་ཙམ་དུ། །གཞན་ལའང་ཕན་པ་འབའ་ཞིག་སྒྲུབས། །ངུར་པ་གཅིག་གིས་ཅིག་ཤོས་ལ། །བསྟི་སྟང་ཇི་ལྟར་བྱེད་མཐོང་ངམ། །རྗེ་བོ་ངན་ལ་བསྟེན་པ་དང༌། ། གྲུ་གཟིང་གོག་པོར་འཇུག་པ་དང༌། །རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་ལ་འཐུང་བ་གསུམ། །སྲོག་ལ་འཇིགས་པ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ། །ངན་པ་ཆེ་སར་སླེབ་པ་དང༌། །དབང་ཡོད་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང༌། །ཕུག་རོན་ལྷ་ཁང་ཞུགས་པ་གསུམ། །གྲིབ་གནོན་བཞིན་དུ་གནོད་པ་མང༌། །ཟིལ་པའི་ཆུ་དང་རྩྭ་ཡི་མེ། །སྤྲིན་གྱི་གྲིབ་མ་འཇག་མའི་སྐྱབས། །སྐྱེ་བོ་ངན་པའི་མཛའ་བཤེས་ལྔ། །དགོས་པའི་དུས་སུ་བསླུ་བར་མཚུངས། །གྲོ་གའི་ཕྱིར་དུ་གསོད་ཅིང་འཚེ། །ཐབས་ཀྱིས་རྐུ་དང་ལོག་པར་གཡེམ། །ཁེ་ཕྱིར་རྫུན་སོགས་མི་དགེའི་རྒྱུན། །རྒྱ་བའི་ལག་ན་ཡོད་ཟེར་ན། །དེ་ཡི་སྟེང་དུ་ཡུལ་ངན་དང༌། །ཆོམ་རྐུན་འཇིགས་ལའང་མི་འཛེམ་པའི། །དགེ་སྦྱོང་ཤོ་སྣ་ཁྲིད་བྱས་ནས། །བསླབ་པ་ཚོང་བ་བདུད་ཀྱི་ལས། །ས་ཞིང་རེངས་དང་ཁེ་མེད་ཚོང༌། །མ་དུལ་རྟ་དང་རྐུན་པོའི་བྲན། །སྐོག་གྱུར་བྱེད་པའི་བུད་མེད་ལྔ། །ཁྱིམ་ཐབ་བཤིག་པའི་ཐན་ཆེན་ཡིན། །རྒྱལ་པོ་སྡིག་སྤྱོད་བྱེད་པ་དང༌། །བློན་པོ་ལྐོག་བརྔན་ཟ་བ་དང༌། །ཧོར་འདྲ་ཡུལ་འཁོར་འཐག་པ་གསུམ། །མངའ་ཞབས་འཇིག་པའི་ཐོ་བར་མཚུངས། །དམག་དཔོན་སྙིང་སྟོབས་མེད་པ་དང༌། །དམག་མི་གོ་མཚོན་བྲལ་བ་དང༌། །དཔུང་གི་འགྲོ་ལྡོག་མི་ཤེས་དེས། །རུ་པ་ཏི་ཡི་བརྟུལ་ཞུགས་འཛིན། །ཞལ་ ལྕེ་འཁྱོག་པོར་སྤྱོད་པ་དང༌། །རྟོག་དཔྱོད་མེད་པའི་ཕྲ་མ་དང༌། ཁྲིམ་རྐུན་རེངས་སུ་འཇུག་པ་གསུམ། །རྒྱལ་ཁྲིམས་ཞིག་པའི་སྔོན་འགྲོར་འོང། །གཙུག་ལག་ཁང་དང་བླ་མའི་དཀོར། །མཁན་སློབ་དགེ་འདུན་ལས་བྱེད་དང༌། །ཀུན་སློང་ངན་པའི་དགེ་བ་གསུམ། །ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ས་མཁན་ཡིན། །དཔོན་ལ་རྒོལ་དང་བག་མེད་ཆང༌། །ཕོ་བས་མི་ཆུན་བཟའ་བཏུང་སྲེད། །ཉིན་ཕྱེད་གཉིད་དང་ནམ་ཕྱེད་ཟ། །འདི་ལྔ་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ། །སློང་མོས་འཚོ་ཞིང་ཁེངས་ཚིག་སྨྲ། །ཟ་བའི་ཡུལ་ལ་འབར་ཞིང་འཁུན། །ཕ་མའི་དྲིན་ལན་མི་བསམ་པ། །འདི་གསུམ་ཤེས་ལྡན་ཁྲེལ་བའི་རྒྱུ། །དུས་ལ་མ་བབས་འགྲོ་དོན་དང༌། །ཉམས་རྟོགས་མེད་པའི་ཐོ་ཅོ་དང༌། །བདུད་ཀྱིས་བརླབས་པའི་ལུང་བསྟན་གསུམ། །བླུན་པོ་རྣམས་ལ་མཛེས་པ་ཡིན། །མི་ལུས་ཐོབ་པ་ད་རེས་ཙམ། །དལ་འབྱོར་ཚང་བ་ལན་རེ་ལ། །བཤེས་གཉེན་འབད་ནས་མི་བསྟེན་
Chinese
更低下。 说布施是神圣的词， 说不想要，那更殊胜。 仅仅是守护自己， 也要成办利益他人的事。 你见过一只蜜蜂如何对待另一只蜜蜂吗？ 依止恶劣的君主， 登上破旧的船只， 饮用海水这三者， 是产生威胁生命的因。 到达恶劣的地方， 有权势却不知羞耻， 鸽子进入寺庙这三者， 如同鬼压床般痛苦众多。 露珠之水与草之火， 云彩的阴影与芦苇的庇护， 恶劣之人的友谊这五者， 如同需要在时欺骗你一样。 为了青稞而杀害和伤害， 用手段偷盗和邪淫， 为了利益而说谎等不善之源， 如果说在妓女的手中， 在那之上还有恶劣的地区， 以及不畏惧盗匪的， 引导赌博的修行者， 贩卖戒律是魔鬼的事业。 坚硬的土地和无利可图的买卖， 未驯服的马和盗贼的奴隶， 虚伪狡诈的五种女人， 是摧毁家庭的旱灾。 国王作恶行， 大臣贪污受贿， 如同蒙古人般压榨百姓这三者， 如同摧毁领地的锤子。 将领没有勇气， 士兵没有盔甲武器， 不知道军队的进退， 这是持有外道苦行。 使用弯曲的判决， 没有思辨的诽谤， 放纵盗贼这三者， 是破坏法律的前兆。 寺庙和上师的财物， 堪布、教师、僧众的事务， 以及具有恶劣发心的善事这三者， 是前往恶趣的挖掘者。 反抗长官和无节制的酒， 男人贪恋女人的饮食， 半夜睡觉和半夜吃饭， 这五者是增长痛苦的因。 靠乞讨为生却说傲慢之语， 在吃饭的地方燃烧和呻吟， 不思父母的恩情， 这三者是智者羞耻的原因。 不合时宜的利他行为， 没有体验的空谈， 以及被魔鬼加持的预言这三者， 对于愚蠢的人来说是美好的。 获得人身仅仅是这一次， 具足闲暇圆满仅有一次， 努力而不依止善知识
English
even lower. Saying "giving" is a sacred word, saying "not wanting" is even more excellent. Just by protecting oneself, one should also accomplish benefiting others. Have you seen how one bee treats another? Relying on a bad lord, boarding a dilapidated boat, and drinking seawater, these three, are the causes of creating fear for life. Arriving at a bad place, having power but no shame, pigeons entering a temple, these three, are like a nightmare causing much suffering. Dewdrop water and grass fire, the shade of clouds and the shelter of reeds, the friendship of bad people, these five, are like deceiving you when needed. Killing and harming for barley, stealing by means and committing adultery, the source of non-virtue such as lying for profit, if said to be in the hands of prostitutes, On top of that, there are bad areas, and those who do not fear robbers, guiding gambling practitioners, selling discipline is the work of demons. Hard land and unprofitable business, unsubdued horses and slaves of thieves, the five kinds of deceitful women, are the great droughts that destroy families. A king committing evil deeds, a minister taking bribes, and oppressing the people like Mongols, these three, are like hammers destroying territories. A general without courage, soldiers without armor and weapons, not knowing the advance and retreat of the army, this is holding the asceticism of the heretics. Using crooked judgments, slander without discernment, and indulging thieves, these three, are the precursors to the destruction of the law. The property of temples and lamas, the affairs of Khenpos, teachers, and Sanghas, and the three virtues with bad intentions, are the diggers for going to bad destinies. Rebelling against superiors and unrestrained alcohol, men craving women's food and drink, sleeping at midnight and eating at midnight, these five are the causes of increasing suffering. Living by begging and speaking arrogant words, burning and groaning in the place of eating, not thinking of the kindness of parents, these three are the reasons for the shame of the wise. Altruistic activities that are not timely, empty talk without experience, and prophecies blessed by demons, these three, are beautiful to fools. Obtaining a human body is only this time, having leisure and endowment is only once, not relying on a spiritual friend with effort.
Tibetan
ཅིང༌། །གལ་ཅུང་ཆོས་ལ་བྱེད་པ་འཁྲུལ། །འཕགས་པ་མཐོང་བ་ལན་ཅིག་དང༌། །དབང་བཞི་ཐོབ་པ་རེས་འགའ་ལ། །དམ་ཚིག་ཡལ་བར་འདོར་བ་ཡི། །སྐྱེས་བུ་དེ་ནི་སྨྱོན་པ་དངོས། །འབྱོར་པ་ཆུ་ཡི་ལྤུ་བར་མཚུངས། །སྲོག་ནི་གཤིན་རྗེའི་གཞན་དབང་ཅན། ། དེ་ཕྱིར་མཆོག་གི་སྨན་པ་ལ། །བསྙེན་ནས་དམ་ཆོས་བདུད་རྩི་འཐུང༌། །གསོ་དཔྱད་ཕལ་པ་འདི་འདྲས་ནི། །རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ག་ལ་སྐྱོབ། །ནད་དོ་ཅོག་གི་རྩ་བ་ནི། །མ་རིག་འཛིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྨོངས་ཆེན་རྣམས། །སྨན་ལས་དུག་ལ་རིན་ཐང་ཆེ། །ཀུན་གྱི་ཕྱག་མཆོད་བྱེད་པ་ཡི། །མཆོད་རྟེན་ཁྭ་ཏས་བརྙས་ལ་ལྟོས། །གང་ཞིག་ནོར་བུའི་འབྱུང་གནས་ནི། །རིན་པོ་ཆེ་ཡི་གླིང་ཡིན་བཞིན། །ཆོས་དང་ནོར་དང་འདོད་པ་དང༌། །ཐར་པའི་འབྱུང་གནས་ཤེས་རབ་ཡིན། །དེ་དེ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང༌། །ཐོས་པ་མང་པོ་ལས་འབྱུང་ན། །རིགས་གཟུགས་ལང་ཚོས་སྒེག་གྱུར་ཀྱང༌། །དེ་ཉིད་བསྲིང་ན་ཉམས་པའི་རྟགས། །འདི་ན་ནམ་མཁའ་ས་གཞིའི་བར། །རིང་བ་ལས་ཀྱང་ཕལ་པ་དག །དམ་པའི་ཆོས་ལས་རིང་གྱུར་པས། །མཁས་ལས་སྤྲེལ་རྒན་ངོ་མཚར་ཆེ། །དེ་བཞིན་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་དང༌། །ཚུ་རོལ་ཡན་མན་དེ་སྲིད་ལས། །ཕལ་དང་དམ་པའི་ཆོས་རིང་བས། །ལེགས་པར་བཤད་ལ་སུ་ཡིད་གཏོད། །དེ་ལྟར་ཡང་ཀེ་ཏ་ཀས། །ཆུ་དང་རྙོག་མ་དབྱེ་བ་བཞིན། །རིགས་པ་དང་ནི་མ་ཡིན་པའི། །མཚན་ཉིད་བཤད་ལ་ཉེས་པ་མེད། །ཅི་ཕྱིར་ཞེ་ན་རྨོངས་པ་དང༌། ། འདྲ་བའི་མུན་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །ལེགས་བཤད་འདྲ་བའི་སྐྱེས་མེད་པས། །དམ་པའི་དོན་ལྡན་གཏམ་འདི་བྱས། །ངེས་པ་ཁོ་ནར་འབྱུང་འགྱུར་བའི། །འཆི་བ་ལ་ཕན་དམ་པའི་ཆོས། །དེ་ཉིད་ཤེས་པའི་སྔོན་འགྲོར་ནི། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ནི་ཆོས་ལུགས་བརྟག །ལྷ་དང་མི་ཡི་ཐེམ་སྐས་ལ། །བརྟེན་ནས་ཐར་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །རིག་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པའི་ཟླར། །འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ་བསྔགས་མིན་ནམ། །ཉི་མའི་སྔ་དྲོ་ཕྱི་དྲོ་དང༌། །ནོར་དང་ལང་ཚོ་མི་བརྟན་ཀྱང༌། །ཆོས་དང་བདེན་པ་བརྟན་པའི་མཐུས། །འདིས་ཀྱང་གཞན་ལ་ཕན་པར་ཤོག །དམངས་ལ་སྤྲིང་བའི་གཏམ་དཔེ་དོན་འབྲེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱལ་བའི་མྱུ་གུ་ཨ་བྷ་ཡ་དྭཱི་པས་རྒྱ་གར་ཀཱ་མ་རཱུ་པའི་གནས་དང་ཉེ་ཞིང༌། བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རི་བོ་བལྟར་ཡོད་པའི་ཨ་ཙ་ར་ཁ་སྤུ་ཅན་གྱིས་སྟོང་དཔོན་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན་ལ་གདམས་པ་རྫོགས་སོ། །གཏམ་ཚོགས་ལེའུ་བཅུ་པའོ།། །། གཏམ་ཚོགས་ལེའུ་བཅུ་པ། དམངས་ལ་སྤྲིང་བའི་གཏམ་དཔེ་དོན་འབྲེལ་བ།