Tibetan
སངས་རྒྱས་གཙོ་བོའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། ཡེ་ཤེས་སྡེ། སངས་རྒྱས་གཙོ་བོའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། ཡེ་ཤེས་སྡེ། སངས་རྒྱས་གཙོ་བོའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་བཞུགས། སངས་རྒྱས་གཙོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སྐྱོབ་པའི་ཆོས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །དགེ་འདུན་ཆེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གསུམ་ལ་རྟག་ཏུ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སངས་རྒྱས་ལ་དོན་རྣམ་པ་ལྔས་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང༌། འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང༌། རང་བཞིན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང༌། བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང༌། གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་ལྔས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཚོགས་ཆེན་གཉིས་རྫོགས་ཞེས་འབྱུང་བས་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། ཚོགས་ཆེན་གཉིས་རྫོགས་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཉིས་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཚོགས་གཉིས་སུ་འདུས་ཏེ། དེ་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང༌། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང༌། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ནང་ནས། བྱམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ཚད་མེད་པ་བཞི་དང༌། ལྷའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་མཚན་མའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཆ་གཅིག་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བསྡུ། བསམ་གཏན་གྱི་ནང་ནས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ལ་སོགས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཆ་གཅིག་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བསྡུ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཚོགས་ཆེན་པོ་གཉིས་རྫོགས་པས་ནི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །མཁྱེན་བཞི་སྐུ་གསུམ་གྲུབ་ཅེས་པས་ནི། འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། མཁྱེན་བཞི་ནི་ཡེ་ཤེས་བཞི་ལ་བྱ་སྟེ་གང་ཞེ་ན། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དང༌། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང༌། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང༌། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་བཞིའོ། །དེ་ཡང་དངོས་གང་ཞེ་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་གནས་གྱུར་ན། ཡེ་ཤེས་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་ན། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་གནས་གྱུར་ན། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྱུར་རོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ གནས་གྱུར་ན། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྱུར་རོ། །སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པ་ནི།
Chinese
《佛陀主尊广释》，益西德。 《佛陀主尊广释》 益西德。 《佛陀主尊广释》正文。 顶礼佛陀主尊！ 顶礼救护之法！ 顶礼大僧团！ 恒常顶礼三宝！ 以五种意义阐释佛陀，何为五种意义？ 即：圆满之因，圆满之果，圆满之自性，圆满之自利，圆满之利他。 如是，以五种意义阐释。 其中，“圆满二大资粮”即是阐释圆满之因。 圆满二大资粮即是福德与智慧二资粮。 何为二资粮？ 六度波罗蜜多包含于二资粮中。 其中，布施波罗蜜多，持戒波罗蜜多，忍辱波罗蜜多，以及禅定波罗蜜多中的慈爱等四无量定，天之禅定等一切有相禅定，以及精进的一部分，都包含于福德资粮中。 禅定中的三解脱门等，以及真如之禅定，智慧波罗蜜多，以及精进的一部分，都包含于智慧资粮中。 如是，圆满二大资粮即是圆满之因。 “四智三身成就”即是阐释圆满之果。 四智即是四种智慧，何为四智？ 即：大圆镜智，平等性智，妙观察智，成所作智。 那么，具体是什么呢？ 凡夫位时，八识转依，则转为四智。 其中，阿赖耶识转依，则转为大圆镜智。 末那识转依，则转为平等性智。 凡夫位时，意识 转依，则转为妙观察智。 五根识转依，则
English
"Extensive Commentary on the Principal Buddha," by Yeshe De. "Extensive Commentary on the Principal Buddha" Yeshe De. Herein lies the text of "Extensive Commentary on the Principal Buddha." Homage to the Principal Buddha! Homage to the Dharma that protects! Homage to the great Sangha! Homage always to the Three Jewels! The Buddha is explained through five aspects of meaning. What are these? They are: the perfection of cause, the perfection of result, the perfection of nature, the perfection of self-benefit, and the perfection of benefiting others. Thus, it is explained through five aspects of meaning. Here, the phrase "perfecting the two great accumulations" indicates the perfection of cause. Perfecting the two great accumulations refers to the two accumulations of merit and wisdom. What are they? The six perfections are included within the two accumulations. Among them, the perfection of generosity, the perfection of ethics, the perfection of patience, and within the perfection of meditation, the four immeasurables such as the samadhi of loving-kindness, and all the conceptual samadhis such as the samadhi of the gods, and one part of diligence are gathered into the accumulation of merit. Within meditation, the three doors of liberation, etc., and the samadhi of suchness, the perfection of wisdom, and one part of diligence are gathered into the accumulation of wisdom. Thus, the perfection of the two great accumulations is the perfection of cause. The phrase "achieving the four wisdoms and three bodies" indicates the perfection of result. The four wisdoms refer to the four types of wisdom. What are the four? They are: mirror-like wisdom, the wisdom of equality, discriminating wisdom, and accomplishing wisdom. What exactly are they? When the eight consciousnesses undergo transformation in the state of an ordinary being, they transform into the four wisdoms. Among them, when the alaya-consciousness undergoes transformation, it transforms into mirror-like wisdom. When the afflicted mind (klesha-manas) undergoes transformation, it transforms into the wisdom of equality. When the mind-consciousness undergoes transformation in the state of an ordinary being, it transforms into discriminating wisdom. When the five sense consciousnesses undergo transformation,
Tibetan
བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡེ་ཤེས་བཞི་ནི་དེ་དག་གོ །སྐུ་གསུམ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང༌། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང༌། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་གསུམ་མོ། །དེ་རྣམས་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཡེ་ཤེས་བཞི་དང་སྐུ་གསུམ་དང་སྦྱར་ན། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་སྦྱར་ཏེ། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང༌། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་སྦྱར་རོ། །བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་དང༌། སྤྲུལ་པའི་སྐུར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་སྐུ་གསུམ་དང་ཡེ་ཤེས་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་རྒྱུ་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་རྟོག་མི་མངའ་ཅི་ཡང་ས་ལེར་མཁྱེན། །ཞེས་འབྱུང་བ་ནི། རང་བཞིན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མི་མངའ་ལ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང༌། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང༌། འདུས་བྱས་དང༌། འདུས་མ་བྱས་དང༌། ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང༌། ནང་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་སོགས་པ་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ན། ཆོས་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ནོར་བར་སྐྱུ་རུ་ར་ཕྱག་མཐིལ་དུ་གཞག་པ་བཞིན་དུ་ས་ལེར་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་རྟོག་མི་མངའ་ཅི་ཡང་ས་ལེར་མཁྱེན། །ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །ཆོས་སྐུ་མཁའ་འདྲ་གཟུགས་སྐུ་མཛེས་སྐུར་ལྡན། །ཞེས་འབྱུང་བས་ན། བདག་ཅག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་སྐུ་མཁའ་འདྲ་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་སྐུ་ནི་གདུལ་བྱ་སོ་སོ་ཀུན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཇི་ལྟར་མོས་ཤིང་དད་པ་བཞིན་དུ་མཛེས་པར་སྣང་ བའི་ཕྱིར། གཟུགས་སྐུ་མཛེས་སྐུར་ལྡན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཆེན་པོ་འོག་མིན་གྱི་གནས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་ཆེན་པོ་ལ་བཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ན། མཚན་བཟང་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང། །དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུས་བརྒྱན་ཞིང༌། ཆོས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་མཛད་པ་དང༌། བཅོམ་ལྡན་འདས་
Chinese
将成为成所作智。因此，四智就是这些。三身是法身、报身、化身这三种。这些又是什么呢？如果将四智和三身结合起来，那么，镜子般的智慧与法身相结合；平等性智和妙观察智这二者与报身相结合；成所作智与化身相结合。这样，三身和四智这些，是圆满二资粮的果，因此称为果位圆满。 "无分别智，明了一切。" 出现这句话，是显示自性圆满。对此，一切佛陀世尊的自性，连微尘许的分别念也没有，对于一切杂染、清净、有为、无为、外器世界、内情世界等等，十方世界的一切法，所有的一切，都如实无误地像把余甘子放在手掌中一样明了，因此说“无分别智，明了一切。” 像这样，是一切佛陀的自性。 "法身如虚空，色身具妙色。" 出现这句话，是显示我们的利益圆满。对此，佛陀的法身不是色法，远离一切分别念，超越一切戏论，真实到没有任何可以执著的目标，例如如同虚空一样没有任何可以执著的目标，因此说“法身如虚空”。 色身是对于所化众生各自的识，随着他们如何信奉和信仰而显现美妙，因此说“色身具妙色”，也就是世尊毗卢遮那现证菩提大乐于色究竟天，在安住于大地的菩萨众的坛城中，以三十二相和八十随好庄严，享用佛法，以及世尊。
English
It will become the wisdom of accomplishing activities. Thus, the four wisdoms are these. The three bodies are the Dharmakaya, the Sambhogakaya, and the Nirmanakaya. What are these? If we combine the four wisdoms and the three bodies, then the mirror-like wisdom is combined with the Dharmakaya; the wisdom of equality and the wisdom of discernment are combined with the Sambhogakaya; the wisdom of accomplishing activities is combined with the Nirmanakaya. Thus, these three bodies and four wisdoms are the result of perfecting the two accumulations, therefore it is called the perfection of the fruit. "Without discrimination, knowing everything clearly." The appearance of this phrase shows the perfection of self-nature. Regarding this, the self-nature of all Buddhas, the Blessed Ones, does not have even a speck of discrimination, and for all defilements, purifications, conditioned, unconditioned, outer container world, inner sentient world, etc., in all the ten directions of the world, all the phenomena that exist, all of them are clearly known without error, just like placing an Emblica fruit in the palm of the hand. Therefore, it is said, "Without discrimination, knowing everything clearly." Like this, it is the self-nature of all Buddhas. "The Dharmakaya is like space, the Rupakaya possesses beautiful form." The appearance of this phrase shows the perfection of our benefit. Regarding this, the Dharmakaya of the Buddha is not form, it is free from all discriminations, it transcends all elaborations, it is truly without any object to grasp, for example, it is like space without any object to grasp, therefore it is said, "The Dharmakaya is like space." The Rupakaya appears beautiful to the individual consciousness of each being to be tamed, according to how they believe and have faith, therefore it is said, "The Rupakaya possesses beautiful form," that is, the Blessed One Vairochana, manifesting great enlightenment in Akanishta, in the mandala of the Bodhisattvas abiding on the great earth, adorned with the thirty-two major marks and eighty minor marks, enjoying the Dharma, and the Blessed One.