Tibetan
ང་སོག་ལ་ཞེན་པ་ཡི། །བདོག་པ་གཞན་གྱི་དོན་དུ་འགྱུར། །སྦྲང་མས་འབད་དེ་བསགས་པ་ཡི། །སྦྲང་རྩི་ གཞན་དག་སྤྱོད་པར་སྣང༌། །ངན་པ་རྣམས་དང་བཤེས་འདོད་པ། །ཕུང་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བར་ཟད། །ཆུ་བོས་དྲུང་ནས་ཟོས་པ་ཡིས། །ལྗོན་ཤིང་འགྲེང་ཡང་འགྱེལ་དང་འདྲ། །ཕན་སྐྱབས་ཆེ་ལ་བརྟེན་ན་ནི། །ཆུང་ཡང་བཙན་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །རི་རབ་བཙན་ལ་བརྟེན་པའི་བྱ། །གསེར་གྱི་མདོག་ཏུ་འགྱུར་ཞེས་གྲགས། །ཁང་བཟངས་ཟོ་མདོག་ཀྱ་གྱུ་མེད། །ཀླན་ཀ་མི་ཚོལ་འཇར་ལ་ཕན། །སྒྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཡི། །གྲོགས་པོ་རྣམས་ལ་ལྷ་ཡང་དགའ། །མང་པོ་རྣམས་ནི་འཇིང་དྲིལ་ནས། །ལོངས་སྤྱོད་ཕྱིར་ནི་དབུང་འཆང་བ། །ཆགས་པའི་དབང་གིས་ཕུང་འགྱུར་ཏེ། །ནས་དང་བྲལ་བའི་སྲིན་བཞིན་ནོ། །དོན་རྣམས་ཀུན་ལ་མི་གསལ་བའི། །ངན་པ་རྣམས་ནི་འཛིངས་བསྡོངས་ནས། །གོ་འཕང་ཐོབ་ཀྱང་རླག་འགྱུར་ཏེ། །སྲིན་བུ་ར་བའི་ཁར་ཕྱིན་བཞིན། །ཡུལ་ངན་བཤེས་ནི་ངན་པ་དང༌། །ཆུང་མ་ངན་དང་འཁོར་ངན་དང༌། །རྒྱལ་པོ་སྐྱེ་བོ་ངན་སྤོང་བ། །དེ་དག་རྟག་ཏུ་བདེ་བ་འཐོབ། །སྐྱེས་བུ་མཁས་པ་གཅིག་རྐྱ་ཡང༌། །འདོད་པའི་དོན་མཆོག་གྲུབ་པར་འགྱུར། །རི་དགས་རྒྱལ་པོ་གཅིག་པུ་ཡིས། །གླང་ཆེན་དྲེགས་ཁྱུའི་གླད་པ་འགེམས། །མང་པོ་ཚོགས་པར་གྱུར་པ་ཡི། །ནང་ན་འདུག་ན་གཞན་དག་གིས། །དེ་འདིར་ཟད་ཅེས་མི་རྩི་བ། །སྐྱེས་བུ་ཐ་ཤལ་ཡིན་སྙམ་བྱེད། །རང་དོན་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པ་ཡིས། །རྟག་ཏུ་སྐྱབས་ཆེན་བཙལ་བར་བྱ། །གང་དག་རྒྱ་མཚོ་ཆེར་ཕྱིན་ན། །རང་གི་མིང་ཡང་མི་གླེང་ངོ༌། །རང་བཞིན་ངན་པའི་སྐྱེ་བོ་དང༌། །ཤིན་ཏུ་མཛའ་བོར་བྱས་ཀྱང་ནི། །མར་མེའི་མེ་ལྕེ་ཚ་བ་བཞིན། །ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མི་འདོར་རོ། །ཁོན་ཆེན་ཞགས་པས་ཕན་ཚུན་དུ། །གླགས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་རྣམས། །འཆི་འཕོ་སྐྱེས་ནའང་དེ་དག་ལ། །ཁོན་ཆེན་དེ་བཞིན་རྗེས་སུ་འབྲང༌། །དཔེར་ན་སྤྲུལ་དང་ནེའུ་ལེ་དང༌། །བྱ་རོག་འུག་པ་མ་ཧེ་རྟ། །ཚེ་རབས་གཞན་ལ་བསྒྲུབས་པ་གང༌། །དེ་ཅི་འདི་ལ་མི་སྣང་ངམ། །ཁྲོ་བ་ལ་ནི་བརྟེན་རྣམས་ཀྱིས། །རང་གི་ངོན་ཡང་མི་རིགས་པས། །མཁས་པས་རྣམ་པར་མ་བརྟགས་པར། །ཁྲོ་བའི་ཡུས་སུ་མི་བྱའོ། །གང་ལ་བཟོད་པའི་རང་བཞིན་ཆུ། །ཁྲོ་བའི་མེ་ནི་ཞི་བྱེད་པ། །གདུལ་བའི་ཐབས་ཀྱི་མཆོག་ཡོད་པ། །དེ་ལ་དགྲ་རྣམས་ག་ལ་སྡང༌། །གཡུང་དྲུང་ཆོས་ཀྱི་གོ་འཕང་ མཆོག །ལེགས་པའི་གཞི་ལ་མ་འབད་ན། །མཐོང་དང་མ་མཐོང་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །ཆུ་ཡི་ཆུ་བུར་བཞིན་དུ་གཡོ། །སྙིང་ལ་ཡོད་པའི་གསང་ཚིག་རྣམས། །ངན་པ་རྣམས་ལ་སྤེལ་མི་བྱ། །བྲང་འགྲོ་གདུག་པ་ཁྲོས་པ་བཞིན། །དེ་ལ་དེ་ཡིས་གནོད་འགྱུར་སྲིད། །བློ་ལྡན་གང་ཞིག་རྩོམ་པ་ཀུན། །ཆོས་གཙོར་བྱེད་པའི་དཔལ་ལྡན་པ། །དེ་ལ་འདི་དང་གཞན་དུ་ཡང༌། །བདེ་བར་འགྱུར་བ་ཐེ་ཚོམ་མེད། །ཐབས་མཁས་ཆོ་གར་ལྡན་པ་ལ། །དགྲ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྫི་མི་འགྱུར། །ཆོ་ག་རབ་ཏུ་སྦྱར་ལེགས་ན། །དུག་ཀྱང་བདུད་རྩི་ཉིད་དུ་འགྱུར། །དགྲ་བཅོམ་ཕྱོགས་དང་བྲལ་བ་ཡིས། །སེམས་ཀྱི་གནོད་པ་ག་ལ་སྤོང༌། །མཚོན་ཆག་གཡུལ་ངོར་ཆེར་ཞུགས་པ། །གདོན་མི་ཟ་བར་ཕམ་པར་འགྱུར། །གྲོགས་མི་བདོག་པ་འགས་ཀྱང་ནི། །དགྲ་དཔུང་གཞོམ་པར་དཀའ་བར་འགྱུར། །ཚང་ཚིང་ཉུང་ཟད་བསྲེགས་པ་ཡི། །མེ་ཡང་རླུང་ལ་ལྟོས་དགོས་སོ། །བདག་དང་གཞན་ལ་མི་ཕན་པའི། །ཕྱུག་པོ་བཀྲེན་དང་ཅིས་མི་མཚུངས། །བུད་ཤིང་རྣམས་དང་ཕྲད་པའི་མེ། །བུད་ཤིང་བསྲེགས་ནས་ཤི་བ་བཞིན། །གཞན་གྱིས་བཟུང་བའི་བུད་མེད་དག །རུམ་དུ་བཅུག་སྟེ་ཉལ་བ་ནི། །ལྕགས་ཀྱོ་མེད་པར་གླང་པོ་ཆེ། །མྱོས་པའི་རྒྱབ་ཏུ་ཞོན་པས་ཐུ། །གང་ཞིག་རྟག་ཏུ་སྨད་འཚོང་མའི། །བུད་མེད་རྣམས་ལ་གླ་འཇལ་བ། །སྟོན་ཀའི་ཆུ་བོའི་རྩ་ལག་བཞིན། །དེ་ཡི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འགྲིབ། །བློ་ལྡན་སྤྱོད་ལམ་ཞི་བ་ཡི། །ལུས་ཀྱི་ཕན་པ་འགྲུབ་པར་བྱེད། །ཆུ་སྐྱར་སྤྱོད་ལམ་ཞི་བ་ཡིས། །སྤྱོད་པས་ཉ་རྣམས་འབྱིན་པར་བྱེད། །བདོག་པ་རིགས་པས་ཉེར་བསྒྲུབས་ཤིང༌། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལ་ཕན་འདོགས་གང༌། །དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །སྤྱི་ལ་མེ་ཏོག་ཕྲེང་བཞིན་བཀུར། །འཇིག་རྟེན་འདི་ན་མཁས་པ་གང༌། །དགྲ་རྣམས་སྙིང་ནར་འཇུག་འདོད་པ། །ངེས་ཀྱང་བདག་ཉིད་རྟག་པར་ནི། །ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་ལྡན་པར་བྱ། །གང་ཞིག་གཞན་དག་བརླག་བྱ་ཞེས། །ཁྲོས་པའི་མེ་ཡིས་རང་རྒྱུད་སྲེག །ཡོན་ཏན་ལྷུར་ལེན་མི་བྱེད་པ། །དེ་དག་ནམ་ནམ་ཞར་ཕུང༌། །གང་ལ་རང་གི་ཤེས་རབ་མེད། །དེ་ལ་བསྟན་བཅོས་ཅི་བྱར་ཡོད། །མིག་གཉིས་དང་ནི་བྲལ་བ་ལ། །མེ་ལོང་གིས་ནི་ཅི་ཞིག་བྱ། །སྦྲུལ་ལ་འོ་མ་བླུད་པ་ནི། །དུག་འཕེལ་ འགྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཟད། །ངན་པ་རྣམས་ལ་གདམས་པ་ཡང༌། །ཚིག་པ་ཟ་འགྱུར་ཞི་མི་འགྱུར། །ཡོན་ཏན་མཆོག་ལྡན་མི་རྣམས་ནི། །སྙིང་དང་ཡིད་ཀྱང་འདྲེན་པར་བྱེད། །མཁས་པ་ཡོན་ཏན་ལྕགས་ཀྱོ་ཡིས། །ལམ་ལོག་གླང་ཆེན་དྲངས་ཏེ་བཀོལ། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་གྱི་དཔལ་འདི་ནི། །ཡིད་ཀྱིས་ལག་ཏུ་འོངས་དང་འདྲ། །དཔའ་བོ་ཚམ་ཚོམ་མེད་རྩོམ་པ། །མ
Chinese
我若贪执于己有，所有便成他者用；蜜蜂辛勤积聚蜜，他人享用显而易见。欲与恶人为友者，终将唯有堕落果；如树被水从根噬，纵然挺立亦如倾。若依仗于大庇护，纵小亦能成坚强；依仗须弥山之鸟，据说亦能变为金色。高楼美厦无歪斜，不寻过失利于哑。具足修行之果者，诸天亦喜其友朋。众多之人聚一处，为享用而执权柄，因贪欲故终衰败，如离麦穗之虫。于诸事皆不明者，与诸恶人相勾结，纵得高位亦将失，如虫行于酒糟上。恶地恶友与恶妻，恶仆以及恶国王，智者应舍如是等，彼等恒常得安乐。贤士一人虽孤单，亦能成就殊胜愿；鹿王独自一兽力，能挫象群骄慢心。众多聚集一处时，若处其中遭人轻，谓彼在此有何用，视其犹如下劣者。欲成办己利乐者，应恒常寻求大庇护；一旦融入大海中，谁亦不再提己名。本性恶劣之人等，纵然与之极亲善，亦如酥油灯之焰，彼等不舍其本性。怀有深仇大恨者，彼此皆怀伺隙心，纵然死后复转生，深仇大恨仍相随。譬如蛇与獴，乌鸦猫头鹰，水牛马等，前世所造诸业力，何以于今不显现？依仗嗔怒之人等，纵是己亲亦不顾，智者未经详观察，切莫轻率发嗔怒。何者具有忍辱水，能息灭嗔怒之火，具足调伏之胜法，彼者何来有怨敌？欲得殊胜雍仲（藏文：གཡུང་དྲུང་，梵文天城体：卐，梵文罗马拟音：Svástika，汉语字面意思：吉祥海云相）之果位，若不勤勉于善基，无论显现与未显现，皆如水中之泡影。
English
If I am attached to my possessions, all will be used by others; the honey that bees diligently collect is clearly used by others. Those who wish to befriend the wicked will only end up falling; like a tree eaten by water from its roots, even if it stands, it is like falling. If one relies on great protection, even if small, one can become strong; the bird that relies on Mount Meru is said to turn golden. Tall and beautiful buildings have no crookedness; not seeking faults benefits the mute. Those who have the fruit of practice, even the gods are pleased with their friends. Many people gather in one place, holding power for enjoyment, but due to greed, they eventually decline, like insects separated from grain. Those who are unclear about everything, colluding with the wicked, even if they gain high positions, they will lose them, like insects going on top of wine dregs. Bad land, bad friends, and bad wives, bad servants and bad kings, the wise should abandon such things, and they will always find happiness. Even if a wise person is alone, they can accomplish supreme wishes; the deer king, with the strength of a single beast, can crush the pride of elephant herds. When many gather in one place, if one is among them and is looked down upon, thinking, 'What use is he here?' they are regarded as inferior. Those who wish to accomplish their own benefit should always seek great protection; once they enter the great ocean, no one will mention their name. People of evil nature, even if they are very friendly, are like the flame of a butter lamp; they do not abandon their nature. Those who harbor deep hatred, each with a mind to seek opportunity, even if they die and are reborn, deep hatred will still follow them. For example, snakes and mongooses, crows and owls, buffaloes and horses, whatever deeds were done in previous lives, why do they not appear now? Those who rely on anger do not even care for their own relatives; the wise, without careful consideration, should not rashly become angry. Whoever has the water of patience can extinguish the fire of anger, possessing the supreme method of taming, how can that person have enemies? To attain the supreme state of Yungdrung (藏文：གཡུང་དྲུང་，梵文天城体：卐，梵文罗马拟音：Svástika，汉语字面意思：吉祥海云相), if one does not diligently work on the foundation of goodness, whether manifest or unmanifest, it is like a bubble in water.
Chinese
心里的秘密话语，不要对恶人宣扬。犹如胸行毒蛇发怒，它会因此而加害于你。无论哪个有智慧的人，所作所为都以佛法为主，具有光辉，那他在今生来世，都会安乐无疑。具备善巧方便仪轨的人，不会被敌人所欺骗。仪轨如果运用得当，毒药也会变成甘露。断绝烦恼，远离世俗的人，怎么能避免内心的痛苦？武器残缺，就进入战场，不被鬼怪吃掉也会战败。没有朋友帮助的人，很难摧毁敌人的军队。即使焚烧少许的丛林，火也需要风的帮助。对自己和他人没有利益的富人，和吝啬鬼有什么区别呢？火遇到木柴，烧完木柴后也会熄灭。把被别人占有的女人，拥入怀中睡觉，就像没有铁钩，骑在醉象的背上一样危险。经常向妓女支付报酬的人，就像秋天的河流支流一样，他的财富会减少。有智慧的人行为调柔，能成就身体的利益。水鸟行为调柔，能用行为捕到鱼。用理智获得的财富，能利益世间一切众生，他会被世间所有人，像头顶花环一样尊敬。这个世间，哪个聪明人，想要把敌人刺入心中，一定要让自己，始终具备各种功德。有些人想要毁灭他人，愤怒的火焰会焚烧自己的心。不重视功德的人，他们会逐渐衰败。对于没有自己智慧的人，经典有什么用呢？对于失去双眼的人，镜子有什么用呢？给蛇喂牛奶，只会增加它的毒性。给恶人劝告，只会增加他们的愤怒，不会平息。具备卓越功德的人们，能吸引人心和意念。智者用功德的铁钩，引导并驾驭误入歧途的大象。世间的一切荣华富贵，就像用心就能得到一样。勇士毫不犹豫地行动。
English
Do not spread the secret words in your heart to the wicked. Like a venomous snake enraged, it may harm you because of it. Whichever wise person, all their actions are primarily based on Dharma, possessing splendor, they will undoubtedly be happy in this life and the next. One who possesses skillful means and rituals will not be deceived by enemies. If rituals are applied well, even poison will turn into nectar. How can one who has conquered enemies and is detached from worldly affairs avoid the suffering of the mind? Entering the battlefield with broken weapons will result in defeat, even if not devoured by demons. One who has no friends to help will find it difficult to destroy the enemy's army. Even burning a small amount of thicket requires the help of the wind. What is the difference between a rich person who is not beneficial to oneself and others and a miser? Fire meeting firewood will extinguish after burning the firewood. Embracing and sleeping with a woman possessed by another is like riding on the back of a drunken elephant without an iron hook, which is dangerous. One who constantly pays prostitutes, like the tributaries of an autumn river, their wealth will diminish. A wise person with gentle conduct achieves the benefit of the body. A water bird with gentle conduct catches fish with its actions. Wealth acquired through reason and benefiting all beings in the world will be respected by everyone in the world like a garland on the head. In this world, which wise person, desiring to pierce enemies into the heart, must always possess all kinds of merits. Some people want to destroy others, but the fire of anger burns their own minds. Those who do not value merits will gradually decline. For those who have no wisdom of their own, what is the use of scriptures? For those who have lost their eyes, what is the use of a mirror? Feeding milk to a snake only increases its venom. Advising the wicked only increases their anger and does not pacify them. People with excellent merits attract hearts and minds. The wise use the iron hook of merit to guide and tame the elephant that has gone astray. All the glory and wealth of the world are like being able to obtain them with the mind. A hero acts without hesitation.
Tibetan
ཐུ་སྟོབས་ཅན་གྱི་དབང་དུ་འགྱུར། །དཔལ་གྱི་འགྲོ་བ་བཟང་མོ་འདི། །འདི་དང་རང་དབང་མེད་པར་འདུག །མཐུ་རྩལ་ལྡན་པའི་སྐྱེས་མཆོག་གིས། །ལག་ནས་དྲངས་པ་བཞིན་དུ་སྤྱོད། །གང་ཞིག་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་ལ། །རྟག་ཏུ་བདག་དང་འདྲར་བྱེད་པ། །མཛའ་བཤེས་འཕེལ་བ་འདི་ལ་ནི། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འཚེ་བ་མེད། །བཙན་ལ་མི་འགྱུར་ཐབས་མཁས་ཤིང༌། །སྐྱེ་དགུ་རྣམས་ཀྱི་གདུང་བ་སེལ། །ཀུན་ལ་སྙིང་བརྩེར་བཅས་པ་ཡི། །མི་དབང་རྣམས་ནི་སྤྲིན་དང་འདྲ། །གནམ་ལ་སྤྲིན་ཆེན་དལ་སྙོམས་པ། །ས་ལ་ལོ་ཏོག་ཀུན་གྱི་གསོས། །བཟོད་ཆེན་གྲིབ་མར་ལྡན་པ་ཡི། །ལྗོན་ཤིང་སྐྱེ་དགུའི་གདུང་བ་སེལ། །མི་ཡི་ཆོས་ལུགས་ལེགས་སྤྱད་ན། །ལྷ་ཡུལ་བ་བགྲོད་པ་ཐག་མི་རིང༌། །ལྷ་དང་མི་ཡི་ཐེམ་སྐས་ལས། །འཛེགས་ན་ཐར་པ་གམ་ན་འདུག །དོན་གྱི་བསྟན་བཅོས་ལུགས་ཆེན་པོ། །དོན་མང་ཕྲེང་བ་བརྒྱུས་པ་ལས། །གཅེས་པའི་སྙིང་པོ་མདོར་བསྡུས་པ། །ཤེས་རབ་བརྒྱ་པ་འདི་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་གཞན་དྲིང་མི་འཇོག་པར། །ཤེས་རབ་རྩལ་གྱིས་འཚོ་འདོད་པ། །དེ་ཡིས་ཕྱོགས་འདི་བརྟག་བྱས་པས། །རང་གཞན་དོན་དུ་སྤྱད་པ་སྤྱོད། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་བརྙེས་ཤིང༌། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་རྟོགས་པ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་གནས་འོད་ཅེས་བྱ་བར་ལུང་བསྟན་པ། །སངས་རྒྱས་གཉིས་པར་གྲགས་པ། །སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པ་ཤེས་རབ་བརྒྱ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བརྒྱ་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་སརྦ་ཛྙཱ་དེ་བ་དང༌། །ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བན་དེ་དཔལ་བརྩེགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང༌། ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ། ། ཤེས་རབ་བརྒྱ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ། ཀླུ་སྒྲུབ།
Chinese
变为具有大力者的自在。 这吉祥的善妙行为， 与此无有自主地存在。 具威力的殊胜者， 如从手中牵引般行事。 无论何者对于一切有情， 恒常如己一样对待， 对于此友爱增盛者， 圆满兴盛无有损害。 不为强权所变，善巧方便， 消除众生的痛苦。 对于一切怀有慈悲心， 君主们如同云彩一般。 天空中的大云缓慢平静， 滋养大地一切的庄稼。 具有广大忍耐的荫凉， 树木消除众生的痛苦。 如果善于奉行人类的法， 前往天界的路途不遥远。 从天与人的阶梯攀登， 攀登的话解脱就在眼前。 意义深远的论典大宗， 从串联众多意义的珠鬘中， 简要归纳珍贵的心髓， 这就是《智慧百论》。 无论何者不依赖他人， 想要以智慧的力量生活， 那人若能考察此方， 就能行持利益自他的行为。 获得菩萨初地极喜地， 通达周遍法界之义。 被如来授记为名为智慧生处光者。 被称为第二佛陀。 阿阇黎圣龙树所著《智慧百论》名为百论之释圆满结束。 印度堪布萨尔瓦吉那提婆，校勘之译师班德达贝巴泽翻译并校定。 《智慧百论》名为百论之释。龙树。