Tibetan
ཤེས་རབ་བརྒྱ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ། ཀླུ་སྒྲུབ། ཤེས་རབ་བརྒྱ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ། ཀླུ་སྒྲུབ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། བྲ་ཛྙཱ་ཤ་ཏི་ཀ་ནཱ་མ་པྲ་ཀ་ར་ཎ། བོད་སྐད་དུ། ཤེས་རབ་བརྒྱ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གང་ཞིག་ལེགས་པར་རྟོགས་པ་ཡིས། །མི་རྣམས་ཤེས་རབ་བརྒྱ་བསྐྱེད་པ། །དོན་གྱི་བསྟན་བཅོས་ལུགས་དག་གི །འབྱུང་གནས་ཆེན་པོར་རབ་ཏུ་བཤད། །མཁས་པས་དོན་གྱི་བསྟན་བཅོས་ལས། །དངོས་པོ་གང་དག་གཟིགས་གྱུར་པ། །དེ་དག་ཡི་གེ་མང་པོ་ཡིས། །འཇིགས་པའི་ཆེད་དུ་འདིར་བསྡུས་བྱས། །ཡི་གེ་ཉུང་ལ་དོན་མང་བ། །གཏན་ཚིགས་སྣ་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིས་བརྒྱན། །འདི་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བརྒྱ། །ཤེས་རབ་བརྒྱ་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཐོང་དང་མ་མཐོང་ཡོན་ཏན་འདི། །ཀུན་གྱི་རྩ་བ་ཤེས་རབ་ཡིན། །དེ་ལྟར་གཉིས་ཀ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བྱ། །ཆོས་དོན་འདོད་དང་ཐར་པ་ཡི། །འབྱུང་གནས་ཆེན་པོ་རིག་པ་ཡིན། །དེ་ལྟས་དང་པོར་གུས་པ་ཡིས། །ཤེས་རབ་ཡུམ་ཆེན་གཟུང་བར་བྱ། །ཤེས་རབ་ལྡན་པ་གཅིག་རྒྱ་ཡང༌། །གཞན་གྱིས་འདི་ལ་གནོད་མི་འགྱུར། །དོར་ཐབས་ལྡན་པའི་ལུས་ཆུང་ཡང༌། །མཚན་དང་ལྡན་པས་ཡོ་མི་བརྙས། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ལུས་བསྲུངས་ལ། །དགྲ་ཡི་ཚོགས་ཀྱིས་ཅི་བྱར་ཡོད། །ལག་ན་ གདུགས་དང་བཅས་པ་ལ། །ཆར་གྱི་རྒྱུན་གྱིས་རྫི་བ་མེད། །ཤས་རབ་རྩལ་དང་བྲལ་བ་ནི། །གཞན་གྱི་བྲན་བྱེད་ཁོ་ནར་ཟད། །གླང་ཆེན་རི་བརྩེགས་ལྟ་བུ་ཡི། །ལུས་དང་ལྡན་པ་སྣང་བ་བཞིན། །ཤེས་རབ་མིག་ཕྱེ་རྣམས་ལ་ནི། །རྒུད་པ་རྣམ་པར་འཇིག་འགྱུར་ཏེ། །ལག་ན་མར་མེ་ཐོགས་པ་ཡི། །མདུན་ན་མུན་པ་མེད་པ་བཞིན། །ཤེས་རབ་མེད་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །གནམ་བབས་བཞིན་དུ་བྱུང་བ་ལང༌། །སྐད་ཅིག་ཁོ་ནས་དེ་དག་མེད། །མདུངས་པ་རྣམས་བཤེས་པ་བཞིན། །ལེགས་པར་བརྟགས་ཏེ་བྱེད་པ་ལ། །མ་རུངས་པ་དག་མི་སྣང་སྟེ། །འཕྲོད་པ་ཟ་བའི་ལུས་ལ་ནི། །ནད་ཀྱི་བར་ཆད་མི་འབྱུང་ངོ༌། །གད་ལ་རང་དོན་འཕེལ་འགྱུར་བའི། །ཤེས་ཉེན་ཡོད་དེ་མཁས་པ། །ཆུ་ཡིས་གང་བའི་མཚོ་ལ་ནི། །མཁའ་ལ་རྒྱུ་བ་རྣམས་ཀྱང་བརྟེན། །གང་ཞིག་ཉེན་དང་འབྲེལ་བ་ཡི། །ནོར་དེ་ཡང་ནི་ཅི་རུ་རུང༌། །སྤྲུལ་གྱི་མགོ་ལ་འདུག་པ་ཡི། །ནོར་བུ་ལ་ནི་སུ་ཞིག་རེག །རང་དོན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་རྣམས། །བག་མེད་ལས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་མི་བྱ། །སྤྲུལ་སོ་ཤིན་ཏུ་གདུག་པ་ཡིས། །དོན་མ་བསྒྲུབས་པར་ཕུང་བར་སྣང༌། །རང
Chinese
ཤེས་རབ་བརྒྱ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ། ཀླུ་སྒྲུབ། ཤེས་རབ་བརྒྱ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ། ཀླུ་སྒྲུབ། 梵文：Brajñāśatika-nāma-prakaraṇa。 藏文：ཤེས་རབ་བརྒྱ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ། 敬礼曼殊室利童子！ 以何善巧了悟故，能使众人增长百慧，是为阐释论典之源。 智者于论典之中，所见之事物，皆以众多文字，为怖畏故，集于此处。 文句虽少义理多，复以种种理路饰，此乃百颂之论典，名为《百慧论》。 见与未见诸功德，一切根本即是慧，是故为成此二者，应当受持此智慧。 法义欲乐与解脱，其大源泉即是智，是故首先以恭敬，受持智慧大母尊。 具慧之人虽独处，他人亦不能加害，纵然身小具方便，亦不因卑贱而受辱。 智慧守护此身时，敌众又能奈我何？ 手持伞盖之人，不为雨水所淋湿。 缺乏智慧与才能，终究只能为人奴。 纵有象王堆山躯，亦如无智之愚夫。 智慧开眼之人前，衰损毁坏皆消散，犹如手持明灯者，黑暗不能在其前。 无有智慧之圆满，犹如天降之甘霖，顷刻之间便消逝，愚者亦如是。 善加观察而行事，不顺遂者亦不显，饮食调和之身躯，疾病障碍亦不生。 若于险处能增益，智者方能免于难，如水盈满之湖泊，飞禽走兽皆依之。 若与危险相连结，彼之财富又有何用？犹如毒蛇头上之宝珠，又有谁敢去触碰？ 欲成办自利之事，切莫以放逸行之，因极度凶猛之毒蛇，往往事未成而身先丧。
English
Treatise Called the Hundred Stanzas on Wisdom. By Nāgārjuna. Treatise Called the Hundred Stanzas on Wisdom. By Nāgārjuna. In Sanskrit: Prajñāśatika-nāma-prakaraṇa. In Tibetan: Treatise Called the Hundred Stanzas on Wisdom. Homage to youthful Mañjuśrī! Through what is well understood, People cultivate a hundred wisdoms? It is thoroughly explained as the great source Of the systems of treatises on meaning. Whatever things are seen By the wise from the treatises on meaning, Those are gathered here with many letters For the sake of fear. Few letters but many meanings, Adorned with various reasonings, This is a hundred stanzas, Called the Hundred Stanzas on Wisdom. This seen and unseen quality The root of all is wisdom. Thus, in order to accomplish both, Wisdom should be fully grasped. Dharma, meaning, desire, and liberation, The great source is intelligence. Therefore, first with respect, The great mother of wisdom should be grasped. Even if one who has wisdom is alone, Others will not harm him. Even if a small body has the means to discard, It is not despised because it has qualities. When the body is protected by wisdom, What can a host of enemies do? For one who has An umbrella in his hand, There is no dripping from the rain. One who is devoid of wisdom and skill Is only a slave to others. Like an elephant with a mountain-like body, One who has a body is like an appearance. For those who have opened the eye of wisdom, Decline will be completely destroyed, Just as for one who holds a lamp in his hand, There is no darkness in front. Perfection without wisdom Is like a heavenly descent. In an instant, those are gone. Those who are arrogant are like friends. When acting after careful consideration, What is not tame does not appear. For a body that eats what is wholesome, There is no interruption of disease. If there is danger, one's own benefit will increase, That is the wisdom of the wise. For a lake filled with water, Even those who travel in the sky rely on it. Whatever wealth is connected with danger, What is the use of that? Who would touch A jewel on the head of a snake? Things that are to be accomplished for one's own benefit Should not be accomplished by careless action. Because of the extremely cruel snake, It appears that one is ruined without accomplishing the purpose.
Tibetan
་དོན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་རྣམས། །བག་དང་བཅས་པའི་ལས་ཀྱིས་བསྒྲུབ། །སྲིན་བུ་བད་པ་ཛོན་ཅན་ལུས། །ཁྲག་འཐུངས་བཞིན་དུ་མི་མཐོང་ངོ༌། །རང་གི་གཏིང་འཛུགས་འདོད་པ་ཡིས། །གཞན་གྱི་ཕན་ལ་བརྩོན་པར་བྱ། །གཏིང་འཛུགས་སྦྱོར་བ་མ་བྱས་པའི། །སྒྲུབ་པ་པོ་ཡིས་ཅི་མི་འགྲུབ། །གཞན་གྱི་ཕྱོགས་གཞོམ་འདོད་པས་ཀྱང༌། །བདག་ཉིད་ཡོན་ཏན་ལྡན་པར་བྱ། །གཞུ་ནི་རྒྱུད་དང་མི་ལྡན་པའི། །མདས་ལྟ་གང་དུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར། །དབྲི་མཁྱུད་མེད་པར་སྨྲ་བ་དང༌། །ཇི་སྐད་སྨྲས་བཞིན་སྒྲུབ་པ་དང༌། །ཆས་བཞི་ཉམས་དང་སྦྱོར་བ་ཡི། །མི་ཕོ་རྣམས་ནི་བདེ་བར་འཚོ། །ཡ་རབས་རྣམས་ཀྱི་སྤོད་པ་ལ། །སྐྱེ་བོ་ངན་པས་གནོད་མི་འགྱུར། །རིན་ཆེན་སྒྲོན་མ་འབར་བའི་ཚེ། །འཐོར་རླུང་ཚོགས་ཀྱིས་མི་སོད་དོ། །གྱ་ནོམ་སྐྱེས་བུའང་མི་ཞིག་ལྟར། །ངན་པའི་གནས་སུ་ཕྱིན་འགྱུར་ན། །དུར་ཁྲོད་ཀྱི་ནི་མེ་བཞིན་དུ། །གྲོགས་ངན་བསྟན་ལས་འཇིགས་པ་འབྱུང༌། །གཡོན་ཅན་ངག་འཇམ་སྨྲ་བ་ལ། །མཁས་པས་ནན་ཏན་མ་བརྟགས་པར། ཡིད་བརྟན་བྱ་བར་རུད་མ་ཡིན། །རྨ་བྱ་ཡིད་འོང་སྒྲ་སྒྲོགས་པར། །ཟས་སུ་དུག་ཆེན་ཟ་བ་བཞིན། །ཤེས་རབ་ཅན་གང་དགྲ་ལ་ཡང༌། །མཛའ་བཤེས་ལྟ་བུར་སྒྲུབ་བྱེད་པ། །རྒྱ་མཚོ་བཞིན་དུ་མི་འཁྲུགས་ཏེ། །སྐྱེ་བོ་ངན་པས་དྲོད་མི་ཟིན། །ཕྱིར་རྗེད་སུ་ནི་ལྟ་བ་དང༌། །བག་ཡོད་ཁོང་ཁྲོ་མེད་པ་དང༌། །བརྩོན་འགྲུས་བརྟན་ཞིང་མི་གཡེལ་བའི། །མི་ལ་དཔལ་མགོན་ཉེ་བར་གནས། །གང་ཞིག་ལན་ལ་མི་རེ་བར། །སྦྱིན་པ་གཏོད་ལ་སེམས་སྤྲོ་བ། །དེ་ནི་སྙན་དང་དལ་མཁས་པ་བཞིན། །མི་ཡུལ་འདི་ན་གྲགས་པས་མཛེས། །གང་ཞིག་དབང་པོ་བྲན་ལྟ་བུར། །བཀའ་བཞིན་རྗེས་སུ་མཐུན་བྱེད་པ། །རྒྱ་མཚོ་ཆེ་ལ་རིན་ཆེན་བཞིན། །དེ་ལ་འདོད་དགུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །བྱ་བ་མ་ཡིན་མི་བྱེད་ཅིང༌། །བཤམས་བ་མཁོས་སུ་ཕེབས་པ་དང༌། །ཡུལ་ལ་འདོད་པ་ཐག་བསྲིངས་པའི། །སྐྱེས་བུ་མཁས་པ་སུས་མི་བཀུར། །མཐུ་རྩལ་ལྡན་པའི་ཁེངས་སེམས་ཀྱིས། །ལུགས་ཀྱི་གདམས་ངག་ཡོངས་མི་སྤང༌། །རུ་ཤིང་བཟང་པོའི་གཞུ་མཆོག་ཀྱང༌། །རྒྱུད་མེད་གཡུ་ངོར་ཅི་ཞིག་བྱ། །གཡོན་ཅད་རྣམས་ཀྱི་གྲོན་ཅན་ཚིག །མཛངས་པས་ལེགས་པ་མ་བརྟགས་ན། །ཁོང་གླུའི་དོན་རྣམས་མ་དབྱང་པའི། །རི་དགས་གཞན་གྱིས་བརླག་པར་སྣང༌། །མཁས་པ་རྟག་ཏུ་དགྲ་ལ་ཡང༌། །མཉེན་ངེས་ཅན་དུ་བྱ་དགོས་ཏེ། །འཁྲི་ཤིང་མཉེན་པོས་ལྗོན་ཤིང་ལ། །འཁྲིས་ནས་རྩེ་མོར་ཕྱིན་ཏེ་གནས། །ཁོང་རྒྱུད་དོགས་པ་ཙམ་གྱིས་འདིར། །ད
Chinese
所有应成办之事，皆以谨慎之行来成办。 如同虫蛀之身，虽饮血却不为人所见。 欲求自身稳固，当勤于利益他人。 若不行稳固之方便，修行者何以能成就？ 即使欲摧毁他人，亦当自身具备功德。 弓若无弦，箭将射向何方？ 坦诚直言，言行一致， 具备此四种品德之人，生活安乐。 贤良之士的言行，不会被恶人所损害。 珍宝明灯闪耀时，狂风亦无法熄灭。 即使是富饶之人，若堕入恶劣之境， 亦如坟地的火焰般，因恶友的引导而生恐惧。 对于奸诈之徒的花言巧语，智者若不谨慎详察， 则不应轻易信任。如同孔雀鸣叫悦耳， 却以剧毒为食。智者即使对待敌人， 亦应如对待朋友般施以恩惠。如同大海般不为所动， 恶人亦无法夺取其温暖。因此，应具备正直的见地， 谨慎而不易怒，精进坚毅而不散乱， 如此之人，吉祥护法常伴左右。若不求回报， 乐于施舍，此人如美名远扬的贤者般， 在此世间以美名而庄严。若能如奴仆般调伏诸根， 使其如教奉行，则如大海般充满珍宝， 一切 desired 皆能圆满具足。不做不应做之事， 善于安排事务，并能适度满足欲望， 如此贤士，谁人不敬重？虽具力量与才能， 亦不应舍弃正理之教诲。即使是上好的良弓， 若无弓弦，又能对准目标做些什么呢？奸诈之徒的虚伪之言， 若不经智者仔细辨别，则如未辨清歌曲含义的鹿子般， 终将被他人所害。智者应常以柔和之态对待敌人， 如同柔软的藤蔓缠绕树木，最终攀至顶端。仅凭内心的疑虑，
English
All that needs to be accomplished, accomplish with careful action. Like a worm-eaten body, though drinking blood, it is not seen. Wishing to establish oneself firmly, strive to benefit others. If you do not practice the means of establishing yourself, how can a practitioner succeed? Even if you wish to destroy others, you must possess virtues yourself. If a bow has no string, where will the arrow go? Speak frankly and without concealment, and act as you speak, Those who possess these four qualities live in happiness. The actions of virtuous people cannot be harmed by the wicked. When a precious lamp is burning, a gathering of scattered winds cannot extinguish it. Even a wealthy person, if they fall into a bad situation, Like a fire in a cemetery, fear arises from the guidance of bad friends. Do not trust the flattering words of the deceitful without careful examination by the wise. Like a peacock whose beautiful sound proclaims, But eats great poison as food. The wise one who, even to an enemy, Acts as if befriending them, like the ocean, is not disturbed, And the wicked cannot take away their warmth. Therefore, one should have an upright view, Be mindful and without anger, diligent, steadfast, and not distracted, For such a person, the glorious protector is always near. Whoever does not expect a return, But is happy to give, that person, like a wise person of renown, Is adorned with fame in this world. Whoever subdues the senses like slaves, And acts in accordance with their commands, like the great ocean filled with jewels, For them, all desires are perfectly fulfilled. Do not do what should not be done, Be skilled in arranging affairs, and moderate your desires for worldly things, Who would not respect such a wise person? Though possessing power and ability, Do not abandon the teachings of reason. Even the best of bows, Without a string, what can it do to aim at a target? The deceitful words of the deceitful, If not carefully examined by the wise, are like a fawn that has not understood the meaning of a song, And will be destroyed by others. The wise should always treat their enemies with gentleness, Like a soft vine that wraps around a tree, eventually climbing to the top. With just a doubt in one's heart,