Tibetan
སྨན་འཚོ་བའི་མདོ། ཀླུ་སྒྲུབ་སྙིང་པོ། སྨན་འཚོ་བའི་མདོ། ཀླུ་སྒྲུབ་སྙིང་པོ། སྨན་འཚོ་བའི་མདོ་བཞུག་པ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཛཱི་བ་སཱུ་ཏྲ། བོད་སྐད་དུ། སྨན་འཚོ་བའི་མདོ། །བམ་པོ་གཅིག་པ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སྨན་པའི་མཆོག་སྟེ་ཉོན་མོངས་ནད་སེལ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། །འཕགས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་དྲང་སྲོང་མ་གཏོགས་སྐྱེས་བུ་བློ་ལྡན་པས། །རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་གསུམ་དང་འཕྲོད་སྤྱད་བག་བྱ་སྤྱོད་ལམ་གྱིས། །མི་ལུས་འདི་ཐོབ་དོན་ཡོད་འཚོ་བའི་དོན་ཙམ་བསྟན་པར་བྱ། །འདོད་ཁྲོ་གཏི་མུག་གསུམ་ལས་རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་གསུམ་སྲིད་དེ། །ལུས་ཡུལ་དུས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དང་བདེ་བཅས་དབང་བསྒྱུར་ཞེས། །དྲང་སྲོང་ཆེན་པོས་གསུངས་ཕྱིར་དེ་ཡི་ཁྱད་པར་མདོར་བསྟུན་ནས། །ཚུལ་རྟགས་ཟས་དང་གནས་དཔྱད་དགོངས་པ་ཉི་ཚེ་འདིར་བརྗོད་པ། །ལུས་རྩུབ་སྐེམས་སེམས་རྒོད་ཚིག་མང་གྲང་རླུང་གི་མི། །དམར་སེར་བློ་རྣོ་ཁྲོ་ལ་དྲོད་ཆེ་དྲི་ཅན་མཁྲིས་པའི་མི། །དཀར་སྣུམ་ཚིག་གཡུང་ལྕི་ལ་དྲོད་ཆུང་གཉིད་ཆུང་བད་ཀན་མི། ། གཉིས་དང་གསུམ་དུ་འདྲེས་པ་ཡང་ནི་དེ་ལས་ཤེས་པར་བྱ། །རྒན་དང་དར་དང་བྱིས་པ་རིམ་གྱིས་ལྟ་ཞིང་ཤེས་པར་བྱ། །ངད་ཅན་གྲང་བ་རླུང་གི་ཡུལ་ཏེ་ཚ་གདུང་མཁྲིས་པའི་ས། །རླན་ཅན་སྣུམ་བག་བད་ཀན་ཡུལ་ཏེ་འདྲེས་པ་དེ་ལས་བརྟག་ནང་པར་སྲོད་ནི་བད་ཀན་ཐོ་རངས་ཕྱི་དྲོ་རླུང་གི་དུས། །ཉི་མ་ཕྱེད་དང་ནམ་ཕྱེད་མཁྲིས་པའི་དུས་ཡིན་ཤེས་པར་བྱ། །དཔྱིད་ན་བད་ཀན་ལྡང་སྟེ་དབྱར་སྟོད་རླུང་སོགས་སྟོན་མཁྲིས་ལྡང༌། །དབྱར་སྨད་རླུང་ལྡང་མཁྲིས་སོགས་དགུན་སྟོད་དགུན་སྨད་བད་ཀན་སོགས། །སྟོན་ནི་རླུང་ཞི་དགུན་སྟོད་མཁྲིས་ཞི་དབྱར་སྨད་བད་ཀན་ཞི། །ལུས་ཡུལ་དུས་དག་བརྗོད་ནས་བྲོ་དྲུག་ཁྱད་པར་མདོར་བསྟན་པ། །མངར་ཀུན་བསིལ་ཏེ་བད་ཀན་སྐྱེད་དེ་རླུང་མཁྲིས་སེལ་བྱེད་ན། །ཞུན་མར་བུ་རམ་སྙིང་གཟེར་གཟེ་མ་གྲོ་དང་སྟརྐ་དྲོ། །མུ་ཀ་སྦྲང་རྩི་སྐམ་སའི་ཤ་དང་ནས་དང་བུ་རམ་རྙིང༌། །བད་ཀན་སེལ་ཏེ་ཉེ་ཤིང་རམ་ཉེ་བད་ཀན་མི་སྐྱེད་སྙོམས། །ཚ་བ་དྲོ་སྟེ་མཁྲིས་སྐྱེ་རླུང་དང་བད་ཀན་སེལ་བྱེད་ན། །སྲོག་ཆགས་མཁྲིས་པ་མཁྲིས་སེལ་ན་ལེ་ཤམ་ནི་རླུང་ཡང་སྐྱེད། །སྐྱུར་ཀུན་དྲོ་སྟེ་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་ཅིང་བད་ཀན་རླུང་སེལ་ན། །སྐྱུ་རུ་ར་དང་བལ་པོ་སེའུ་ནི་མཁྲིས་པ་སེལ་བར་བྱེད། །ཀུ་ཤུ་མངར་ནི་བསིལ་ལ་དར་བ་ཆུས་བསླད་མཁྲིས་མི་སྐྱེད། །ཁ་བ་བསིལ་ཏེ་རླུང་སྐྱེད་བད་ཀན་
Chinese
《医护经》 龙树心髓 《医护经》 龙树心髓 《医护经》正文。印度语：ཛཱི་བ་སཱུ་ཏྲ། (jīva sūtra，吉瓦 经)。藏语：《医护经》。一卷。顶礼一切智者！ 顶礼医中胜，除烦恼病者！除了具有圣者威仪的如实修行者之外，有智慧的人，通过风、胆、涎三种和适宜的行止、谨慎的行为、如法的威仪，获得人身并使其具有意义，仅需说明养护的意义。 贪、嗔、痴三者产生风、胆、涎三种，身体、处所、时节等一切，以及安乐自在地进行控制。大修行者所说，因此简要地说明其差别，在此讲述方法、征象、食物和处所、诊断、意图等少许内容。 身体粗糙、消瘦、心浮躁、话多、寒冷是风型的人。红黄色、思维敏锐、易怒、体温高、有气味是胆型的人。白色油腻、话稳重、沉重且体温低、嗜睡是涎型的人。 二者或三者混合的情况也应从中了解。老人、年轻人和儿童，依次观察并了解。 有寒意的冷是风的处所，灼热是胆的处所。潮湿油腻是涎的处所，混合的情况应从中推断。内：傍晚是涎的时间，黎明和下午是风的时间。中午和半夜是胆的时间，应当了解。 春天增长涎，初夏增长风等，秋天增长胆。夏末增长风，胆等，初冬末冬增长涎等。秋天平息风，初冬平息胆，夏末平息涎。 讲述了身体、处所、时节之后，简要说明六味的差别。甜味普遍凉性，增长涎，能消除风和胆。酥油、红糖、心梗、镰刀、小麦和青稞是热性的。木瓜、蜂蜜、干燥的肉、青稞和陈红糖，能消除涎，小檗皮和余甘子不增长涎，是平衡的。辣味是热性，增长胆，能消除风和涎。动物的胆汁能消除胆，娑罗子也增长风。酸味普遍是热性，增长胆，能消除涎和风。余甘子和尼泊尔苹果能消除胆。甜苹果是凉性，浓稠且用水稀释不会增长胆。苦味是凉性，增长风，能消除涎
English
"The Sutra of Nourishing Life" Essence of Nagarjuna "The Sutra of Nourishing Life" Essence of Nagarjuna Herein lies "The Sutra of Nourishing Life." In Sanskrit: ཛཱི་བ་སཱུ་ཏྲ། (jīva sūtra). In Tibetan: "The Sutra of Nourishing Life." One fascicle. Homage to the All-Knowing One! Homage to the supreme physician, who dispels the suffering of afflictions! Except for those with the conduct of noble ascetics, wise individuals, through the three—wind, bile, and phlegm—and appropriate conduct, mindful behavior, and proper deportment, having obtained this human body and making it meaningful, only the significance of nourishment will be explained. The three—desire, anger, and ignorance—give rise to the three—wind, bile, and phlegm. Body, place, time, and everything else, along with ease, are controlled freely. As stated by the great ascetic, therefore, briefly explaining their differences, here are described the methods, signs, foods, places, diagnoses, intentions, and a few other things. A rough and emaciated body, agitated mind, talkativeness, and coldness characterize a person of the wind type. Reddish-yellow color, sharp intellect, irritability, high body temperature, and odor characterize a person of the bile type. White and oily complexion, steady speech, heaviness, low body temperature, and sleepiness characterize a person of the phlegm type. The mixture of two or three should also be understood from this. The elderly, young, and children should be observed and understood accordingly. A cold sensation is the place of wind, heat is the place of bile. Moisture and oiliness are the place of phlegm, and the mixture should be inferred from this. Internally: evening is the time of phlegm, dawn and afternoon are the times of wind. Noon and midnight are the times of bile, it should be understood. In spring, phlegm increases; in early summer, wind increases, etc.; in autumn, bile increases. In late summer, wind increases, bile, etc.; in early and late winter, phlegm increases, etc. Autumn pacifies wind, early winter pacifies bile, late summer pacifies phlegm. Having described the body, place, and time, the differences of the six tastes are briefly explained. Sweetness is generally cooling, increases phlegm, and eliminates wind and bile. Ghee, molasses, heartwood, sickle, wheat, and barley are heating. Papaya, honey, dry meat, barley, and old molasses eliminate phlegm; barberry and amla do not increase phlegm, they are balanced. Pungency is heating, increases bile, and eliminates wind and phlegm. Animal bile eliminates bile, Terminalia chebula also increases wind. Sourness is generally heating, increases bile, and eliminates phlegm and wind. Amla and Nepalese apples eliminate bile. Sweet apples are cooling, thick, and diluted with water do not increase bile. Bitterness is cooling, increases wind, and eliminates phlegm.
Tibetan
མཁྲིས་པ་སེལ་བྱེད་ན། །ཤུ་དག་སླེ་ཏྲེས་དྲོ་སྟེ་འཕྲོད་དང་སྦྱར་ན་རླུང་ཡང་སེལ། །བསྐ་བ་ཀུན་ནི་བསིལ་ཏེ་རླུང་སྐྱེད་བད་ཀན་མཁྲིས་སེལ་ན། །ཨ་རུ་ར་ནི་ཉེས་པ་གསུམ་པ་གནོད་མི་བྱེད་དེ་སྙོམས། །ཆང་རན་བད་ཀན་རླུང་སེལ་མང་ན་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ལན་ཚྭ་དྲོ་སྟེ་རླུང་སེལ་བད་ཀན་མཁྲིས་པ་སྐྱེ་བྱེད་ན། །རྒྱམ་ཚ་ལྕེ་མྱང་ཚ་ནི་མཁྲིས་པ་ལས་ཡང་གནོད་མི་བྱེད། །མངར་དང་བསྐ་དང་ལན་ཚྭ་གསུམ་ཡང་རིམ་བཞིན་མས་ལྕི་སྟེ། །སྐྱུར་དང་ཚ་དང་ཁ་བ་གསུམ་ནི་དེ་བཞིན་མར་ཞིང་ཡང༌། །ཁ་བ་བསྐ་དང་ལན་ཚྭ་གསུམ་ཡང་རིམ་བཞིན་མས་རྩུབ་སྟེ། །མངར་དང་སྐྱུར་དང་ཚ་བ་གསུམ་ཡང་དེ་བཞིན་མར་ཞིང་འཇམ། ། རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་གསུམ་ཀ་འདྲ་སྟེ་ཉིད་ཀྱིས་ཉིད་སྐྱེས་པས། །ལུས་དང་ཡུལ་དུས་ཟས་སྤྱོད་ཚུལ་གཅིག་འདོམ་ན་ནད་ལྡང་སྟེ། །ཇི་ལྟར་མཐུན་པར་འཕྲོད་སྦྱར་རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་མི་ལྡང་ཕན། །དེ་ཕྱིར་འཕྲོད་དང་མི་འཕྲོད་ལ་སོགས་ཚུལ་བཞིན་འདིར་བསྟན་པ། །རླུང་ནི་མངར་སྣུམ་ལྕི་དྲོ་འཕྲོད་དེ་རྩུབ་ཡང་བསིལ་མི་འཕྲོད། །མཁྲིས་པ་ཁ་མངར་བསིལ་དང་འཕྲོད་དེ་ཚ་སྐྱུར་དྲོ་མི་འཕྲོད། །བད་ཀན་སྣུམ་ལྕི་བསིལ་དང་མི་འཕྲོད་རྩུབ་ཚ་སྤྱོད་དང་འཕྲོད། །དེ་བས་རང་གི་ལུས་དང་དུས་གནས་ཟས་དང་འཕྲོད་སྤྱད་ཕྱིར། །དཔྱིད་ཟླ་གཉིས་ནི་བད་ཀན་བསྐྱེད་དུས་ཡིན་ཏེ་ནད་ལྡང་བས། །བད་ཀན་དྲང་ཞིང་བཀྲུ་སྨན་སྐྱུག་སྨན་བཏང་ཞིང་ཆུ་ཚན་བཏུང༌། །གྲོ་ནས་བསྲེག་ཤ་སྦྲང་རྩི་ལ་སོགས་རྩུབ་བསྐ་ཡང་བ་བཟའ། །སྦྲང་ཆང་རྒུན་ཆང་སྒ་ཆུ་སྦྲང་ཆུ་བུ་རམ་ཆང་ཉིད་བཏུང༌། །མར་ཚིལ་ལ་སོགས་སྣུམ་ལྕི་ཁ་ར་སྐྱུར་པོ་ཚ་ཕྲོམ་དག །མངར་འཇམ་སྐྱུར་ན་བསིལ་བག་ཡང་ཞིང་ཉིན་པར་ལོག་མི་བྱ། །ཆུ་ཚས་ལུས་བཀྲུ་མཉེ་ཞིང་ལས་བསྐྱོད་བ་ཅག་བྱ་ཅི་རན་བྱ། །གནས་ཀྱང་ཧ་ཅང་མི་ཚ་མི་གྲང་རན་དྲོ་གྲིབ་མར་འདུག་དབྱར་སྟོད་ཟླ་གཉིས་མ་འབྲི་དུས་ཡིན་ཉལ་པོ་དྲག་ཤུལ་སྤང༌། །དལ་དུབ་མི་བྱ་བག་འབྲས་འོ་མ་མར་སར་ཤ་དག་བཟའ། །བུ་རམ་ཚིལ་ནི་ཅུང་ཟད་བཟའ་སྟེ་ཆང་ཉུང་ཡང་བ་བཏུང༌། །འོ་མ་བསྐོལ་གྲང་ཁ་རས་བཏབ་དང་དར་བ་འཐུངས་ན་ཕན། །ལན་ཚ་སྐྱུར་ཞིང་ན་ལེ་ཤམ་ལ་སོགས་པ་ཚ་སྐྱུར་སྤང༌། །ཆུ་འཇམ་ཙམ་གྱིས་ལུས་བཀྲུ་སྒྲ་སྙན་མཉན་ཞིང་གདགས། །ཆར་པར་རེག་བྱ་ཉིན་པར་ཙོག་བུར་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་ན་ཕན། །གནས་ཀྱང་སེར་བུ་དྲག་པོའི་ངད་མེད་དྲོ་མིན་བསིལ་བར་འདུག །དབྱར་སྨད་ཟླ་བ་གཉིས་ན་མཁྲིས་པ་སོགས་ཤིང་རླུང་ལྡང་སྟེ། །
Chinese
若要消除胆病， 蜀达、石花菜温热适宜，配合使用也能消除风病。 涩味皆为凉性，若要生风、消除痰病和胆病， 则诃子对三种疾病无害，能使其平衡。 适量的酒能消除痰和风病，但过量则会引发胆病。 盐是温性的，能消除风病，但会引发痰病和胆病， 岩盐和舌盐对胆病危害较小。 甜、涩、咸三种味道，依次由下而上加重， 酸、辣、苦三种味道，则反之，由下而上减轻。 苦、涩、咸三种味道，依次由下而上变得粗糙， 甜、酸、辣三种味道，则反之，由下而上变得柔和。 风、胆、痰三种病症相似，皆由自身产生， 若身体、地域、时节、饮食习惯相同，则会引发疾病， 如何调和饮食，使风、胆、痰三种病症不发作，则有益处。 因此，在此如实阐述适宜与不适宜等方法。 风病适宜甜、油腻、重、热，不适宜粗糙、轻、凉。 胆病适宜苦、甜、凉，不适宜热、酸、温。 痰病不适宜油腻、重、凉，适宜粗糙、热的食物。 因此，为了使自身与时节、居所、食物相适宜， 春季的两个月是滋生痰病的时节，因此容易发病， 应清理痰液，服用泻药、催吐药，并饮用温泉水。 食用青稞、大麦、烤肉、蜂蜜等粗糙、涩、轻的食物。 饮用蜜酒、葡萄酒、姜水、蜜水、红糖酒。 避免食用酥油、脂肪等油腻、重、糖、酸、热的食物。 避免食用甜腻、酸味食物，保持清淡，避免白天睡觉。 用温水洗身、按摩，适量进行劳动和锻炼。 居住在不太热也不太冷，温暖阴凉的地方，夏季初的两个月是减少的时节，应避免过度劳累和剧烈运动。 不要懒惰，食用米饭、牛奶、黄油、肉类等。 少量食用红糖和脂肪，少量饮酒。 饮用煮沸放凉后加入糖的牛奶和酸奶有益。 避免食用盐、酸以及芜菁等辛辣酸味的食物。 用温水洗身，听音乐，佩戴装饰品。 淋雨、白天打盹睡觉有益。 居住在没有强烈冰雹气息、不冷不热的凉爽地方。 夏季末的两个月，胆病等会加重，风病会发作，
English
To eliminate bile disorders, Shu dag and Shi Hua Cai are warm and suitable, and their combination can also eliminate wind disorders. Astringent tastes are all cooling, but if you want to generate wind and eliminate phlegm and bile disorders, Haritaki is harmless to the three disorders and can balance them. Moderate amounts of alcohol can eliminate phlegm and wind disorders, but excessive amounts can cause bile disorders. Salt is warm, eliminates wind disorders, but can cause phlegm and bile disorders, Rock salt and tongue salt are less harmful than bile disorders. Sweet, astringent, and salty tastes gradually increase in weight from bottom to top, Sour, spicy, and bitter tastes are the opposite, decreasing from bottom to top. Bitter, astringent, and salty tastes gradually become rougher from bottom to top, Sweet, sour, and spicy tastes are the opposite, becoming softer from bottom to top. Wind, bile, and phlegm disorders are similar, all arising from themselves, If the body, region, season, diet, and habits are the same, diseases will arise, How to harmonize diet so that wind, bile, and phlegm disorders do not occur is beneficial. Therefore, the methods of what is suitable and unsuitable are truthfully explained here. Wind disorders are suitable for sweet, oily, heavy, and warm, and unsuitable for rough, light, and cool. Bile disorders are suitable for bitter, sweet, and cool, and unsuitable for hot, sour, and warm. Phlegm disorders are unsuitable for oily, heavy, and cool, and suitable for rough and hot foods. Therefore, in order to make oneself suitable for the season, residence, and food, The two months of spring are the season for generating phlegm disorders, so it is easy to get sick, Phlegm should be cleared, laxatives and emetics should be taken, and hot spring water should be drunk. Eat rough, astringent, and light foods such as barley, roasted meat, and honey. Drink honey wine, grape wine, ginger water, honey water, and brown sugar wine. Avoid oily, heavy, sugary, sour, and hot foods such as butter and fat. Avoid sweet and sour foods, keep it light, and avoid sleeping during the day. Wash the body with warm water, massage, and do appropriate labor and exercise. Live in a warm and shady place that is neither too hot nor too cold. The first two months of summer are the time to reduce, and excessive fatigue and strenuous exercise should be avoided. Do not be lazy, eat rice, milk, butter, meat, etc. Eat a small amount of brown sugar and fat, and drink a small amount of alcohol. Drinking boiled and cooled milk with sugar and yogurt is beneficial. Avoid salty, sour, and spicy foods such as turnips. Wash the body with lukewarm water, listen to music, and wear decorations. It is beneficial to be exposed to rain and take a nap during the day. Live in a cool place without strong hail and that is neither cold nor hot. In the last two months of summer, bile disorders will worsen and wind disorders will occur,