Tibetan
་བཞི་ཡིན་ཏེ། བསམ་གཏན་བཞི་པོ་དེ་དག་ལས་སུ་རུང་ཞིང་གནོད་པ་མེད་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་དག་པས་མངོན་པར་ཤས་པ་རྣམས་འགྲུབ་སྟེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང༌། ལྷའི་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང༌། ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང༌། སྔར་བསྟན་པའི་རིགས་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་བས་ན་རིག་པ་དང་ཞབས་དེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉིད་བརྙེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རིག་པ་དང་ཞབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་གང་དུ་གཤེགས་པར་བྱ་བ་དེར་གཤེགས་པར་བསྟན་ཏེ། བདེ་བར་གཤེགས་པས་ན་བདེ་བར་གཤེགས་པ་སྟེ། ཡང་ཕྱིར་ལྡོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རིམས་ནད་ལེགས་པར་བྱང་བ་བཞིན་ནོ། །ལྷག་མ་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པ་སྟེ། ཤེས་བྱ་མ་ལུས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་གང་བའི་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་དེ་ཉིད་ལྡན་པའི་དོན་གྱིས་ཕྱི་རོལ་པ་དང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ནི་ལེགས་པར་རྟོགས་པས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང༌། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་མོད་ཀྱིས་མ་ལུས་པར་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡེ་ཤེས་ཐོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཡིན་ཏེ། མ་ལུས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཡང་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ་དེས་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྙེས་པ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་སྟོན་པར་མཛད་ཅེས་ལས་སུ་སྦྱར་རོ། །འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ་སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་བ་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྐང་པ་གཉིས་སྨོས་པས་ནི་སྟོན་པ་ཞེས་ལས་སུ་སྦྱར་བ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་འཇིག་རྟེན་དེ་རྣམས་གཟིགས་ནས་སྐལ་བ་ཡོད་པ་འདུལ་བར་མཛད་པའོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྐལ་བ་ཡོད་མེད་ལ་གཟིགས་པར་སྟོན་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ་དེ་སྐལ་བ་ཡོད་མེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་གཟིགས་པས་ན་དེས་འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིན་ ལན་གསུམ་མཚན་ལན་གསུམ་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་གཟིགས་ཏེ། སུ་ནི་ཉམས། སུ་ནི་བཅིངས། སུ
Chinese
是四禅。那四个禅定堪能且无害，就是圆满的等持。如是等持完全清净，就能成就现证，即神变现证、天耳现证、知他人心现证，以及前面所说的三种明。因此，因为智慧和行持圆满，所以世尊才证得了导师的圆满。如是智慧和行持圆满，就显示是导师圆满之因。所谓“善逝”，是指示应当去的地方就去。因为是善逝，所以是善逝，就像彻底根除疾病一样，不再复返。无余地领悟就是善逝，因为无余地领悟了所知，就像圆满充满的宝瓶一样。又以具有此意义，而成为与外道和声闻等不同的超胜之处，因为外道不能通过彻底的领悟而不退转。声闻等以及异生虽然不退转，但却不是无余地领悟，因为对于一切所知，智慧都有障碍。又，世尊是善逝，因为无余地领悟和证悟，所以也称为善逝。如是，从具有智慧和行持而证得导师圆满，就将世尊作为导师来使用。通过宣说“世间知、调御丈夫无上士”这两个词，也说明了导师有两种作用，即观察具有和不具有根器的世间，然后调伏具有根器的众生。其中，所谓“世间知”，是指示观察是否具有根器。因为世间知观察具有和不具有根器的世间，所以称为世间知。例如，世尊白天三次、晚上三次以佛眼观察，谁衰退，谁束缚，谁
English
are the four dhyanas. Those four dhyanas are workable and harmless, which is the complete samadhi. Thus, with the complete purification of samadhi, the abhijñas are accomplished, namely, the abhijña of miraculous power, the abhijña of the divine ear, the abhijña of knowing the minds of others, and the three kinds of vidyā mentioned earlier. Therefore, because of the perfection of wisdom and conduct, the Bhagavan attained the perfection of the teacher. Thus, the perfection of wisdom and conduct is shown to be the cause of the perfection of the teacher. The term "Sugata" indicates that one goes to the place where one should go. Because one is a Sugata, one is a Sugata, just like completely eradicating a disease, never to return. Complete understanding without remainder is Sugata, because one has understood all that is to be known without remainder, just like a perfectly filled vase. Moreover, by possessing this meaning, it is a superior distinction from outsiders and śrāvakas, etc., because outsiders cannot be non-returning through perfect understanding. Śrāvakas, etc., and ordinary beings, although non-returning, do not have complete understanding, because there is an obstruction of wisdom for all that is to be known. Again, the Bhagavan is a Sugata, because of completely understanding and realizing, therefore he is also called Sugata. Thus, from possessing wisdom and conduct and attaining the perfection of the teacher, the Bhagavan is employed as the teacher. By proclaiming the two terms "knower of the world, unsurpassed tamer of beings," it is also explained that the teacher has two functions, namely, observing the world with and without faculties, and then subduing those with faculties. Among them, the term "knower of the world" indicates observing whether one has faculties or not. Because the knower of the world observes the world with and without faculties, therefore he is called the knower of the world. For example, the Bhagavan observes three times during the day and three times during the night with the Buddha's eye, who is declining, who is bound, who
Tibetan
་ནི་ཉམ་ང་བར་གྱུར། སུ་ནི་ངན་སོང་ལས་གཞོལ། སུ་ནི་ངན་སོང་དུ་འབབ། སུ་ནི་ལག་ནས་དྲངས་ཏེ་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་ལ་གཞག་པར་བྱ། སུ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསྐྱེད་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ། སུའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ། གང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་བྱ་ཞེས་དགོངས་སོ། །སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་འདུལ་བར་བསྟན་ཏེ། སྐལ་བ་ཡོད་མེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རྣམས་ལ་གཟིགས་ནས་སྐྱེས་བུ་གང་ཞིག་འདུལ་བ་བཏུལ་བར་སྦྱོར་ཞིང་འདུལ་བར་སྤྱོད་པས་སྐལ་བ་དང་ལྡན་བ་འདུལ་བར་མཛད་དེ། ཁ་ལོ་སྒྱུར་བའི་རང་བཞིན་ནི་འདྲེན་པ་སྟེ། གང་ཞིག་འདིར་བཏུལ་བ་ནི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བའི་དངོས་པོ་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའི་དོན་ཏེ། གདུལ་བར་དཀའ་བའི་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱང་འདུལ་བར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ཆེ་བ་འཕགས་པ་མཛེས་དགའ་དང་སོར་མོའི་ཕྲེང་བ་དང༌། ལྟེང་རྒྱས་འོད་སྲུངས་ལ་སོགས་པ་འདུལ་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཆོག་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པས་འདོད་པ་བསོད་ཉམས་བདེ་བ་དང༌། དུ་བ་པའི་མཐའ་ལ་སྦྱོར་བ་གཉིས་སྤངས་ནས་ལམ་དབུ་མ་རྟོགས་པར་མཛད་པས་བཏུལ་ནས་དོན་གྱི་མཆོག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཕྱིར་ཡང་ཤིན་ཏུ་ལྡོག་པ་མེད་པར་འདུལ་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་འདུལ་བར་མཛད་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལ་སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་ཞེས་བྱ་ན། འོན་ཏེ་སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒུད་པ་ལས་བསྐྱབས་ནས་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བདེ་བ་དང༌། བདེ་འགྲོ་ལ་སོགས་པའི་བདེ་བ་ལ་འགོད་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་རིགས་མ་ངེས་པ་ནི་སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་འདོད་དོ། །སྐལ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་རིགས་ངེས་པའང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་རིགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཇོག་པར་མཛད་དོ། །རིགས་མ་ངེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ལ་དམན་པ་ལས་བཟློག་ནས་ མཆོག་ལ་རབ་ཏུ་འགོད་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་གང་དག་ལ་དེ་སྟོན་པ་ལས་རབ་ཏུ་གནས་པར་དེས་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ། །གང་གི་ཚེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པར་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པའི་ལམ་སྟོན་པར་མཛད་པས་ན་སྟོན་
Chinese
乃是可怖畏的。谁从恶趣中解脱？谁堕入恶趣？谁从手中牵引，安置于天界和解脱？谁未生善根，令其生起？谁已生善根，令其圆满？谁的善根已圆满，令其获得解脱？如是作意。所谓“调御丈夫”是指显示调伏具足善缘者。观察有缘与无缘的世间众生，对于可以调伏的众生施以调伏，并以调伏的方式行事，从而调伏具足善缘者。调御的自性是引导，因此，在此处被调伏者即是调御的自性。提到“无上”是为了强调调御的对象非常殊胜，即便是难以调伏的众生也能调伏。例如，对于贪欲、嗔恨、愚痴深重的圣者妙乐、指鬘、莲花增长、迦叶等都予以调伏。由于至极清净无染，远离了欲望、损恼和安乐，断除了与烟行者的两种极端联系，证悟了中道，因此调伏之后，对于最究竟的涅槃，再也不会退转，所以称为调御丈夫。如果说调伏具足善缘者，所以世尊被称为调御丈夫，那么对于不具足善缘者又该如何理解呢？这是因为他从恶趣的痛苦衰败中救拔出来，安置于享乐的安乐和善趣等安乐之中。所谓根器不定者，指的是不具足善缘者。对于具足善缘且根器已定者，则根据其根器，如实地安置于声闻等菩提道中。由于根器不定，对于具有力量者，使其从下劣中解脱， 安置于最殊胜的地位。所谓“天人师”是指通过他来显示，对于哪些众生，他是最殊胜的导师。无论何时，世尊都平等地为一切众生指示通往天界和解脱的道路，所以是导师。
English
is terrifying. Who is liberated from the evil realms? Who falls into the evil realms? Who is led by the hand and placed in the heavens and liberation? Who has not generated roots of virtue, causing them to arise? Whose roots of virtue have been generated, causing them to be fully matured? Whoever's roots of virtue are fully matured, causing them to be completely liberated? Thus, he contemplated. The term "Tamer of Men" indicates the taming of those who possess good fortune. Having observed the worlds of those with and without fortune, he applies taming to those who can be tamed and acts in a manner of taming, thus taming those who possess good fortune. The nature of taming is guidance, and therefore, whoever is tamed here is the nature of taming. The mention of "unsurpassed" is to emphasize the object of taming as particularly excellent, that even beings difficult to tame are tamed. For example, the venerable Delightful Beauty, Angulimala, Utpalavardhana, and Kashyapa, who were greatly afflicted by desire, hatred, and delusion, were tamed. Because he is supremely immaculate and without fault, having abandoned desire, affliction, and pleasure, and having severed the two extremes associated with the Smokers, he realized the Middle Way. Therefore, after taming, there is no turning back from the ultimate goal of Nirvana, and thus he is called the Tamer of Men. If it is said that the Blessed One is called the Tamer of Men because he tames those who possess good fortune, then how should one understand those who do not possess good fortune? It is because he rescues them from the suffering and decline of the evil realms and places them in the bliss of enjoyment and the happiness of the good realms, and so forth. Those whose faculties are undetermined refer to those who do not possess good fortune. For those who possess good fortune and whose faculties are determined, he establishes them in the path of the Shravakas and other Bodhisattvas, according to their respective faculties. Because of the condition of undetermined faculties, he turns those who possess strength away from inferiority and places them in the most excellent position. The term "Teacher of Gods and Humans" indicates that he closely shows to whom he is the most excellent teacher. At all times, the Blessed One equally shows all sentient beings the path to heaven and liberation, and therefore he is a teacher.