Tibetan
་བརྟགས་གཅིག་པུ་ཉམས་དགའ་ཞིང༌། །སྐྱེ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་པ། །དོན་བྱེད་པ་དག་ནུས་རྣམས་ཀྱིས། །རང་བཞིན་ཀུན་རྫོབ་པ་ཡིན་རྟོགས། །བརྟག་པ་མ་བྱས་ཉམས་དགའ་བའང༌། །བདག་རྒྱུ་སྔ་མ་སྔ་མ་ལ། །བརྟེན་ནས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ཡི། །འབྲས་བུ་དེ་འདྲ་འབྱུང་བ་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་རྒྱུ་མེད་ན། །རུང་མིན་ཞེས་པའང་ལེགས་པ་ཡིན། །གལ་ཏེ་འདི་ཡི་ཉེར་ལེན་པ། །ཡང་དག་ཡིན་ན་དེ་སྨྲོས་ཤིག །དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་ནི། །རིགས་པའི་ལམ་གྱི་རྗེས་འབྲང་བ། ། གཞན་དག་འདོད་པ་སེལ་བར་བྱེད། །དེ་ཕྱིར་རྒོལ་བའི་གནས་མེད་དོ། །ཡོད་དང་མེད་དང་ཡོད་མེད་ཅེས། །ཁས་མི་ལེན་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ལ་ནན་ཏན་ལྡན་པས་ཀྱང༌། །ཅིར་ཡང་ཀླན་ཀ་བྱ་མི་ནུས། །དེ་ཕྱིར་ཡང་དག་ཉིད་དུ་ན། །དངོས་པོ་གང་ཡང་གྲུབ་པ་མེད། །དེ་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་རྣམས་ཀྱིས། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་གསུངས། །དམ་པའི་དོན་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར། །འདི་ནི་དམ་པའི་དོན་ཞེས་བྱ། །ཡང་དག་ཏུ་ན་སྤྲོས་པ་ཡི། །ཚོགས་རྣམས་ཀུན་ལས་དེ་གྲོལ་ཡིན། །སྐྱེ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །སྐྱེ་བ་མེད་ལ་སོགས་མི་སྲིད། །དེ་ཡི་ངོ་བོ་བཀག་པའི་ཕྱིར། །དེ་ཡི་ཚིག་གི་སྒྲ་མི་སྲིད། །ཡུལ་མེད་པ་ལ་དགག་པ་ཡི། །སྦྱོར་བ་ལེགས་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །རྣམ་པར་རྟོག་ལ་རྟེན་ལ་ཡང༌། །ཀུན་རྫོབ་པར་འགྱུར་ཡང་དག་མིན། །འོ་ན་དེ་ནི་རྟོགས་གྱུར་པས། །དེ་ཡི་རང་བཞིན་མངོན་སུམ་ཕྱིར། །མི་མཁས་རྣམས་ཀྱང་དངོས་རྣམས་ཀྱི། །དངོས་པོ་འདི་འདྲ་ཅིས་མི་རྟོགས། །མ་ཡིན་ཐོག་མེད་རྒྱུད་ལྕི་བར། །དངོས་པོར་སྒྲོ་བཏགས་དབང་བྱས་པས། །དེ་ཕྱིར་སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །མངོན་སུམ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་གཅོད་བྱེད་པ། །ཤེས་པར་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས། །རྗེས་སུ་དཔོག་རྣམས་ཤེས་པར་བྱེད། །རྣལ་འབྱོར་དབང་རྣམས་མངོན་སུམ་གསལ། །གཞུང་གིས་སྐྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས། །ཆོས་ཅན་སྤངས་ནས་མཁས་པ་དང༌། །བུད་མེད་བྱིས་པའི་བར་དག་ལ། །གྲགས་པར་གྱུར་པའི་དངོས་རྣམས་ལ། །བསྒྲུབ་དང་བསྒྲུབ་པའི་དངོས་པོ་འདི། །མ་ལུས་ཡང་དག་འཇུག་པར་འགྱུར། །དེ་ལྟ་མིན་ན་གཞི་མ་གྲུབ། །ལ་སོགས་ལེན་ནི་ཇི་སྐད་གདབ། །བདག་ནི་སྣང་བའི་ངང་ཅན་གྱིས། །དངོས་པོ་དགག་པར་མི་བྱེད་དེ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བསྒྲུབ་པ་དང༌། །བསྒྲུབ་བྱ་གཞག་པ་འཁྲུགས་པ་མེད། །དེ་ཕྱིར་ཐོག་མེད་སྲིད་རྒྱུད་ནས། །དངོས་དང་དངོས་མེད་རྟོགས་སོགས་ཀྱི། །རིགས་དང་མཐུན་པའི་ས་བོན་ཉིད། །རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡིན། །འདི་ནི་དངོས་པོའི་མཐུ་སྟོབས་ཀྱིས། །འབྱུང་བ་མ་ཡིན་དེ་མེད་ཕྱིར། །དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ། །རྒྱ་ཆེར་རབ་ཏུ་བཀག་པ་ཡིན། རིམ་གྱིས་འབྱུང་ཕྱིར་གློ་བུར་མིན། །རྟག་འབྱུང་མ་ཡིན་རྟག་མ་ཡིན། །དེ་བས་གོམས་འདྲ་དེ་ཉིད་ཕྱིར། །དང་པོ་རང་གི་རིགས་ལས་སྐྱེས། །དེ་ཕྱིར་རྟག་ཆད་ལྟ་བ་རྣམས། །གཞུང་འདི་ལ་ནི་རིང་དུ་གནས། །ལྡོག་དང་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡང༌། །ས་བོན་མྱུ་གུ་ལྕུག་སོགས་བཞིན། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་མཁས་པ་ནི། །རང་བཞིན་མེད་པ་གོམས་བྱས་པས། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་བྱུང་བ་ཡི། །ཉོན་མོངས་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་སྤོང༌། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ནི། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་མ་བཟློག་པས། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་རྣམ་བྱང་སོགས། །རྣམ་པར་གཞག་པ་འཁྲུགས་པ་མེད། །འདི་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡི། །ཆོས་འདི་རྣམ་པར་གཞག་པས་ན། །ཚོགས་རྣམས་དྲི་མ་མེད་པ་ཡང༌། །གཞུང་འདི་ཉིད་ལ་རུང་བ་ཡིན། །རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་ལས་ནི། །འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པ་འབྱུང༌། །ཡང་དག་ལྟས་བྱུང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི། །ཡན་ལག་ལ་སོགས་རྣམ་དག་བཞིན། །དེ་བཞིན་རྣམ་དག་མ་ཡིན་ལས། །འབྲས་བུ་རྣམ་དག་མ་ཡིན་འབྱུང༌། །ལོག་ལྟའི་སྟོབས་ལས་བྱུང་བ་ཡི། །ལོག་པར་གཡེམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན། །ཚད་མའི་གནོད་པ་ཡོད་པས་ན། །དངོས་པོར་དམིགས་པ་ཡོད་པ་ནི། །སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་ཤེས་པ་བཞིན། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག །དེ་ཕྱིར་དེ་མཐུས་བྱུང་བ་ཡི། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་བསྒྲུབ་པ་ཀུན། །བདག་དང་བདག་གིར་ལོག་པ་ལས། །བྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྟོབས་ཆུང་ངོ༌། །དངོས་པོར་དམིགས་པ་མེད་པ་ལས། །བྱུང་བ་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་སྟེ། །རྒྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། །ས་བོན་གྲུབ་པོའི་མྱུག་སོགས་བཞིན། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཡང༌། །ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་ཁོ་ན་སྟེ། །རང་གི་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་ཤེས་པར་གནས་པ་ཡིན། །སེམས་ཙམ་ལ་ནི་བརྟེན་ནས་སུ། །ཕྱི་རོལ་དངོས་མེད་ཤེས་པར་བྱ། །ཚུལ་འདིར་བརྟེན་ནས་དེ་ལ་ཡང༌། །ཤིན་ཏུ་བདག་མེད་ཤེས་པར་བྱ། །ཚུལ་གཉིས་ཤིང་རྟ་ཞོན་ནས་སུ། །རིགས་པའི་སྲབ་སྐྱོགས་འཇུ་བྱེད་པ། །དེ་དག་དེ་ཕྱིར་ཇི་བཞིན་དོན། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པ་ཉིད་འཐོབ། །ཁྱབ་དང་དབང་ལ་སོགས་མ་མྱོང༌། །དཔག་ཏུ་མེད་པར་གནས་པའི་རྒྱུ། །འཇིག་རྟེན་སྤྱི་བོར་གྱུར་པས་ཀྱང༌། །ཤིན་ཏུ་མྱོང་ བ་མ་ཡིན་པ། །ཡང་དག་བདུད་རྩི་དག་པ་འདི། །ཐུགས་རྗེ་དག་པའི་རྒྱུ་ཅན
Chinese
仅仅考察就令人愉悦，具有生灭之法者，能成办事情的那些能力，要知道是自性世俗谛。未经考察就令人愉悦的，也是依赖于前前的主因，才会有后后的果产生。因此，如果世俗谛没有原因，那么说“行不通”也是很好的。如果这个的近取因是真实的话，那就说出来。一切事物的自性，是追随理性的道路的，能遣除其他人的欲求，因此没有争论的余地。对于既不承认有，也不承认无，也不承认亦有亦无的，即使以坚定的态度，也无法进行任何责难。因此，在真实中，任何事物都不成立。因此，如来宣说一切法皆无生。因为与胜义谛相符，所以这被称为胜义谛。在真实中，它是从一切戏论的集合中解脱的。因为没有生等，所以无生等是不可能的。因为遮止了它的本体，所以它的词语声音是不可能的。对于没有对境的遮止，进行结合是不合理的。即使依赖于分别念，也只是世俗谛，不是真实谛。那么，既然已经证悟了它，它的自性是现前的，为什么不善巧的人们不能证悟这样的事物呢？不是这样的，因为无始的沉重习气，被强加于事物之上，因此一切众生都不能现前证悟。对于它的破除增益，以能知之理，能知者了知，瑜伽自在者现前明了。以论典所生的差别，舍弃有法之后，在智者和妇女儿童之间，对于已经出名的事物，能成立和所成立的事物，全部如实地进入。如果不是这样，那么“基础未成立”等等的接受，又该如何安立呢？我不是以显现的自性来否定事物，因此能立和所立的安立没有错乱。因此，从无始的轮回中，与有和无的证悟等同类的
English
Merely examining is delightful, those with the nature of arising and ceasing, those abilities that accomplish things, know that it is the conventional truth of self-nature. Even being delightful without examination, it also relies on the preceding primary cause, so that the subsequent result arises. Therefore, if the conventional truth has no cause, then saying "it doesn't work" is also good. If the proximate cause of this is true, then speak it out. The self-nature of all things follows the path of reason, it can dispel the desires of others, therefore there is no room for argument. For those who neither acknowledge existence, nor acknowledge non-existence, nor acknowledge both existence and non-existence, even with a firm attitude, one cannot make any accusations. Therefore, in reality, no thing is established. Therefore, the Tathagatas declare that all dharmas are unborn. Because it accords with the ultimate truth, this is called the ultimate truth. In reality, it is liberated from all collections of elaboration. Because there is no arising and so on, unborn and so on are impossible. Because its essence is negated, its verbal sound is impossible. For negation without an object, combining is not reasonable. Even relying on conceptual thought, it is only conventional truth, not ultimate truth. Then, since it has been realized, its self-nature is manifest, why can't the unskillful people realize such things? It is not so, because of the heavy habitual tendencies from beginningless time, being imposed on things, therefore all beings cannot realize it directly. For its removal of imputation, with the reason that knows, the knowable is known, the yogic masters are clearly manifest. With the distinction born from the treatises, after abandoning the subject, among the wise and women and children, for the things that have become famous, the provable and the to-be-proven things, all enter completely and truly. If it is not so, then how should the acceptance of "the basis is not established" and so on be established? I do not negate things with the nature of appearance, therefore the establishment of the establisher and the to-be-established is not confused. Therefore, from the beginningless cycle of existence, similar to the realization of existence and non-existence
Chinese
即是种子本身。 应当随后推测。 此非事物之威力所生， 因彼不存在之故。 事物之自性， 是极广大之遮止。 次第产生故非顿然， 非恒常生亦非断灭。 因此，如同串习之故， 最初从自类而生。 因此，常断之见等， 于此论中久住。 还灭与随顺， 如种子、苗芽、嫩枝等。 通达诸法无我之智者， 串习无自性之故， 从颠倒所生之， 烦恼障无余断除。 因与果之事物， 于世俗中不颠倒故， 从杂染到清净等， 安立不紊乱。 如是，因与果之， 此法安立之后， 诸聚无垢染， 亦适于此论。 从清净之因， 产生清净之果。 如从正见所生之戒律， 支分等极清净。 如是，从不清净， 产生不清净之果。 如从邪见力所生之， 邪淫等。 以有量之损害故， 缘事物而存在者， 如海市蜃楼等之知识， 完全颠倒错乱。 因此，由彼力所生之， 一切修持波罗蜜多， 如从我与我所之颠倒， 所生一般力量微弱。 从不缘事物所生者， 果报极大， 因从增长之因所生故， 如种子圆满之苗芽等。 成为因与果者， 也仅仅是知识而已， 任何自己之成立， 彼即安住于知识中。 仅仅依赖于心， 应知外境无有。 依此道理，于彼亦， 应知极度无我。 以二道理乘坐车， 执持理智之缰绳者， 彼等因此如实地， 获得大乘之体性。 未曾体验遍及与自在等， 安住于不可思议之因， 即使成为世间之顶端， 亦未曾真正体验。 此真实清净之甘露， 是清净大悲之因。
English
It is the seed itself. It should be inferred subsequently. This does not arise from the power of things, Because that does not exist. The self-nature of things, Is a vast negation. Since it arises gradually, it is not sudden, It is neither constant arising nor annihilation. Therefore, because it is like habituation, It is initially born from its own kind. Therefore, views of permanence and annihilation, Reside for a long time in this treatise. The reversal and the following, Are like seeds, sprouts, twigs, and so on. The wise who understand the selflessness of phenomena, By habituating to the absence of self-nature, From what arises from inversion, Eliminate afflictions and obscurations without remainder. The entities of cause and effect, Because they are not inverted in conventional truth, From defilement to purification, etc., The establishment is not confused. Thus, the cause and effect, After this Dharma is established, The aggregates are also without defilement, Suitable for this treatise. From a pure cause, A pure result arises. Like the discipline arising from right view, The limbs and so on are extremely pure. Likewise, from the impure, An impure result arises. Like what arises from the power of wrong views, Such as sexual misconduct, etc. Because there is harm from valid cognition, What exists by focusing on things, Like the knowledge of mirages, etc., Is completely inverted and mistaken. Therefore, what arises from that power, All the practice of the perfections, Like what arises from the inversion of self and mine, Is weak in strength. What arises from not focusing on things, The result is great, Because it arises from the cause of increase, Like the sprouts, etc., of a complete seed. What becomes cause and effect, Is also only knowledge, Whatever is one's own establishment, That abides in knowledge. By relying solely on mind, One should know that external objects do not exist. By relying on this method, also in that, One should know extreme selflessness. Those who ride the chariot of the two methods, Holding the reins of reason, They therefore, as they are, Obtain the nature of the Great Vehicle. Without experiencing pervasiveness and freedom, etc., Abiding in immeasurable causes, Even if one becomes the crown of the world, One has not truly experienced it. This true and pure nectar, Is the cause of pure compassion.
Tibetan
་གྱི། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་གཏོགས་པར། །གཞན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཕྱིར་ལོག་པར་བསྟན་པ་ཡི། །གྲུབ་མཐར་འཆེལ་བའི་བློ་ཅན་ལ། །དེ་ལུགས་རྗེས་འཇུག་བློ་ཅན་རྣམས། །སྙིང་རྗེ་ཉིད་ནི་རབ་ཏུ་སྐྱེ། །བློ་ནོར་ལྡན་པས་ལུགས་གཞན་ལ། །ཇི་ལྟར་སྙིང་པོ་མེད་མཐོང་བ། །དེ་ལྟར་དེ་དག་སྐྱོབ་པ་ལ། །གུས་པ་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །དབུ་མའི་རྒྱན་གྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ། སློབ་དཔོན་ཞི་བ་འཚོ་བ་དག་དང་གཞན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་པ་འཕགས་པ་དག་གི་དབང་ཕྱུག་གི་ཞབས་ཀྱི་པདྨ་རྙོག་པ་མེད་པའི་ཟེའུ་འབྲུ་སྤྱི་བོས་ལེན་པས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་སུ་རེན་དྲ་བོ་དྷི་དང༌། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་ཡེ་ཤེས་སྡེས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།། །། དབུ་མ་རྒྱན་གྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ། ཞི་བ་འཚོ།
Chinese
的。 如来之外， 不是其他的享受。 因此对于邪说的， 执着于宗派的有情， 那些随顺其理的有情们， 悲心自然会增长。 具足智慧财富者，对于其他宗派， 如何见到无有心要， 如此救护他们， 恭敬心会极度生起。 《中观庄严论》释。 阿阇黎寂护以及其他成就宗派边际如海的圣者们的自在足莲，以头顶礼无垢花蕊而造作完毕。 印度堪布苏仁扎菩提，和校正的译师班智达益西德翻译校定。 《中观庄严论》，寂护著。
English
Of. Other than the Tathagata, It is not the enjoyment of others. Therefore, for those with wrong views, For sentient beings attached to sectarianism, Those sentient beings who follow that reasoning, Compassion will naturally increase. Those endowed with wisdom and wealth, towards other schools, How they see the absence of essence, Thus, to protect them, Reverence will arise exceedingly. A Commentary on the Ornament of the Middle Way. Acharya Shantarakshita and other noble ones who have reached the other shore of the ocean of accomplished tenets, completed this work by taking the immaculate pollen of the lotus feet of the lords upon their heads. It was translated, revised, and finalized by the Indian Abbot Surendrabodhi and the reviser, the monk Yeshe De. The Ornament of the Middle Way, by Shantarakshita.