Tibetan
མཐོང་བའི་ལམ། མཐོང་བའི་ལམ། རྩེ་མོ་ལ་དོན་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ལྔ་པ་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གཟུང་བར་རྟོག་པ་གཉིས་ཏེ། འཇུག་པ་ལ་རྟོག་པ་དང༌། ལྡོག་པ་ལ་རྟོག་པའོ། །འཛིན་པར་རྟོག་པ་ལ་ཡང་གཉིས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་རྫས་སུ་འཛིན་པ་དང༌། བཏགས་པར་ཡོད་པར་འཛིན་པ་དང༌། དེ་ལྟར་བཞི་པོ་རེ་རེ་ལ་དགུ་དགུར་དབྱེ་བ་ལས་རྟོག་པ་དགུའི་དང་པོ་དབེན་པས་མ་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མདོ་ལས། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་ལགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། གཉིས་པ་ས་མི་གཡོ་བ་ལ་འཇུག་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སུ་ངེས་པ་ཡང་མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་དོན་ཟབ་མོ་ལ་སྤྱོད་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། གསུམ་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རྟོགས་པས་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཡང་མདོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་བགྱི་ན་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ནི་འདི་སྙམ་དུ་སྒྱུ་མ་ནི་བདག་དང་རིང་ལ་སྒྱུ་མ་མཁན་དང་ནི་ཉེའོ་ཞེའམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། བཞི་པ་སྣང་བརྙན་ཙམ་དུ་ཟད་པས་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་མ་འཁྲུལ་བ་ཡང་མདོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་བགྱི་ན། གཟུགས་བརྙན་ནི་འདི་སྙམ་དུ་དམིགས་བ་གང་གིས་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བ་དེ་ནི་བདག་དང་ཉེ་ལ་མེ་ལོང་དང་ ཆབ་དེར་མ་བྱུང་བ་དེར་ནི་བདག་དང་རིང་ངོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་ལགས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། ལྔ་པ་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་མཐོང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་བླང་བ་དང་དོར་བ་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཐུན་པ་དང༌། གཉེན་པོ་ཡང་མདོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ནི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་མ་མཆིས་ལགས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། དྲུག་པ་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་རྟོགས་པ་ཡང་མདོ་ལས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་མངོན་དུ་བྱེད་དེ། གཞི་དེ་ལས་འདུན་པའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཅིང་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། བདུན་བ་དམན་ཞིང་གྱ་ནོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ས་ཐག་སྲིང་བར་བྱེད་པ་ཡང་མདོ་ལས། དེ
Chinese
见道。 见道。 顶上以八义所示的第五见道，于所取而生起二种分别，即趣入之分别与退还之分别。于所执而生起分别亦有二种，即执补特伽罗为实有，及执为假有。如是四者一一分为九，于九种分别中，初、以远离而未证悟之自性，经中亦云：其后具寿善现向薄伽梵如是请问：薄伽梵，如何如幻之心现证无上正等菩提？等所示。第二、以趣入不动地而决定为佛种姓，经中亦云：善现白言：薄伽梵，菩萨摩诃萨乃行于甚深义。等所示。第三、以如幻而证悟，亦能成办见道等道，经中亦云：薄伽梵，譬如幻士作幻人，作是念：幻与我远，幻师与我近耶？等所示。第四、以唯是影像，故于所知之境不迷乱，经中亦云：薄伽梵，譬如影像作是念：由何所缘而生影像，彼与我近，于镜及水中未生者，彼与我远耶？不作是念。等所示。第五、见功德与过患为先导，以取舍之自性即不相符，及对治，经中亦云：薄伽梵，般若波罗蜜多于彼无有可爱与不可爱。等所示。第六、以远离一切垢染之自性，即是自之证悟，经中亦云：具寿舍利子，此诸有情由颠倒所生之身语意业现行，从彼根本由欲根本所生之业异熟，受持且现证。等所示。第七、以劣且非广大之自性，能延缓声闻等之地，经中亦云：彼
English
Path of Seeing. Path of Seeing. The fifth Path of Seeing, shown with eight meanings at the peak, has two kinds of conceptualization arising from what is taken: conceptualization of entering and conceptualization of turning back. There are also two kinds of conceptualization arising from what is grasped: grasping the person as real and grasping it as nominally existent. Thus, each of the four is divided into nine, and among the nine conceptualizations, the first, the nature of not realizing due to remoteness, is also stated in the sutra: Then, the venerable Subhuti asked the Blessed One: Blessed One, how does the mind like an illusion realize the unexcelled, perfectly complete enlightenment? etc. The second, by entering the immovable ground, is determined as the Buddha lineage, and is also stated in the sutra: Subhuti said: Blessed One, the Bodhisattva Mahasattva practices profound meaning. etc. The third, by realizing it as like an illusion, one can also accomplish the path of seeing, etc., and is also stated in the sutra: Blessed One, it is like an illusionist creating an illusionary person, thinking: The illusion is far from me, and the illusionist is close to me? etc. The fourth, since it is only an image, one is not confused about the object of knowledge, and is also stated in the sutra: Blessed One, it is like an image thinking: By what object does the image arise, that is close to me, and what does not arise in the mirror and water, that is far from me? It does not think so. etc. The fifth, seeing virtues and faults as a guide, the nature of acceptance and rejection is incompatible, and the antidote is also stated in the sutra: Blessed One, in the Perfection of Wisdom, there is no loveliness or unloveliness. etc. The sixth, by the nature of being free from all defilements, is one's own realization, and is also stated in the sutra: Venerable Shariputra, these sentient beings manifest the actions of body, speech, and mind arising from perversion, and from that basis, they hold and realize the ripening of karma arising from the root of desire. etc. The seventh, by the nature of being inferior and not vast, it delays the grounds of the Hearers, etc., and is also stated in the sutra: That
Tibetan
་ནས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང༌། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་བུ་རབ་ཏུ་མང་པོ་དག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། བརྒྱད་པ་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་དང་མཐུན་པར་སྤྲུལ་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ལས་ཀྱང་མདོ་ལས། དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ལྷའི་བུ་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ལྷའི་བུ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་གང་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་འམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། དགུ་པ་ཡང་དག་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་དགོད་པ་ཡང་མདོ་ལས། གང་སེམས་ཅན་རྣམས་གདུལ་བར་བྱ་འམ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་གདུལ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་མན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན། གཟུང་བར་རྟོག་པ་གཉིས་པ་ལྡོག་པའི་རྟེན་ལ་ཡང་དགུར་ཕྱེ་བའི་དང་པོ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་ཡང་རུང་བར་ལྟུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པ་དམན་པ་ཡང་མདོ་ལས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་དབེན་པའི་ཕྱིར་གོ་ཆ་དབེན་པར་ལྟ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་སྐད་བསྟན་པ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སེམས་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། གཉིས་པ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་ཡང་མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་དྲུང་དུ་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱང་བསྙེན་བསྐུར་བྱ་བ་དང་ཡོངས་སུ་ཞུ་བ་དང་ཡོངས་སུ་འདྲི་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་འགྲོ་བར་སེམས་ཤིང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། གསུམ་པ་སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་གི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པའི་ལམ་མ་ཚང་བ་ཡང་མདོ་ལས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་དག་དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚུལ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དེ་དག་ནི་དཀའ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། བཞི་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་གདམས་ངག་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་འགྲོ་བ་ཡང་མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་གང་ལགས་ཞེས་པ་མན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན། ལྔ་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་གི་སེམས་ཆེན་པོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ལས་ལ་སོགས་པའི་མདོ་ལས་འགྲེལ་པ་དང་ལྟག་འོག་མི་མཐུན་ཏེ་འོག་ནས་འབྱུང༌། དྲུག་པ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་ཉིད་
Chinese
从欲界和色界中行走的众多天子们这样想等等来阐述。第八，以与想法相符的化身来做利益众生的事业，经中也说：此后，具寿善现对那些天子们这样说道：天子们，菩萨摩诃萨们显现什么才能达到声闻地等等来阐述。第九，以精通正确方法的威力，使一切众生趋向寂灭，经中也说：如果有人想调伏众生，那他就是想调伏虚空等等来阐述。第二种执著所取的对治所依也分为九种，第一种，无论是轮回还是寂灭，仅仅因为堕入其中而认识到低劣，经中也说：这是什么原因呢？因为众生是寂静的，因为他们认为盔甲是寂静的。如果这样宣说，菩萨 摩诃萨的心不会沮丧吗？等等来阐述。第二，仅仅因为没有善知识的方便而没有摄受，经中也说：善现，如此行事的菩萨摩诃萨面前，天子们也为了亲近供养、请教和询问而靠近，等等来阐述。第三，仅仅因为不是所有障碍的对治，所修之道不圆满，经中也说：这是什么原因呢？善现，那些如此进入不间断佛法的菩萨摩诃萨们，因为他们是苦行者，等等来阐述。第四，仅仅因为依赖如来等的教诲，依靠他缘而行，经中也说：善现请问，世尊，那些是什么呢？等等来阐述。第五，不入于一切众生的殊胜大心等等，因此与为了成办事业等的经部释和上下文不符，将在下文阐述。第六，烦恼障的对治本身
English
It is explained by the fact that many sons of gods who walk in the desire realm and the form realm think like this, and so on. Eighth, the work of benefiting sentient beings is also done by the incarnation that is in accordance with the idea. The sutra also says: Then, the venerable Subhuti said to those sons of gods: Sons of gods, what do Bodhisattva-Mahasattvas manifest in order to attain the Hearer's ground, etc., is explained. Ninth, by the power of being skilled in the right method, all beings are led to Nirvana. The sutra also says: If someone thinks of taming sentient beings, then he thinks of taming the sky, etc., is explained. The second antidote to the object of grasping is also divided into nine types. The first type is that whether it is samsara or nirvana, one recognizes inferiority simply because of falling into it. The sutra also says: Why is that? Because sentient beings are peaceful, because they think that armor is peaceful. If it is taught like that, will the mind of the Bodhisattva Mahasattva not be discouraged? etc., is explained. Second, simply because there is no skillful means of a spiritual friend, there is no acceptance. The sutra also says: Subhuti, in front of the Bodhisattva-Mahasattva who acts like this, the sons of gods also think of approaching in order to attend, serve, ask, and inquire, etc., is explained. Third, simply because it is not the antidote to all obscurations, the path that is practiced is incomplete. The sutra also says: Why is that? Subhuti, those Bodhisattva-Mahasattvas who have entered the uninterrupted Dharma of the Buddhas in this way, because they are ascetics, etc., is explained. Fourth, simply because it depends on the teachings of the Tathagatas, etc., it goes by other conditions. The sutra also says: Subhuti asked, "Bhagavan, what are those?" etc., is explained. Fifth, it does not enter the great mind of all sentient beings, etc., therefore, it is inconsistent with the commentary and context of the sutra, such as for the purpose of accomplishing activities, etc., which will be explained below. Sixth, the antidote to the obscuration of afflictions itself