Tibetan
་གྱི་དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ལས་ཀྱིས་བསྒོས་པའོ། །རང་རིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་བསམ་པས་འགྲོ་བའོ། །འགྲོ་བ་དེ་རུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་དུའོ། །གལ་ཏེ་རང་རིག་པའི་རང་དགས་འགྲོ་བ་ཡིན་ན། ངན་འགྲོའི་འགྲོ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་ཐལ་ཆེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྲིད་པའི་ཞགས་པས་རྟག་འཇིག་པས། །དེ་ཡི་འགྲོ་བ་མི་མཐོང་ངོ༌། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྲིད་པའི་ཞགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྕགས་སྒྲོག་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ལྕི་བའི་དུས་ཀྱི་འོག་ཏུ་ནམ་མཁའ་ལས་འཕྱད་བར་སྣང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མན་ངག་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྟག་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་བློ་དམན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དཀྲུགས་ཤིང་བརྒྱལ་བར་གྱུར་པས་སོ། །དེ་ཡི་འགྲོ་བ་མི་མཐོང་ངོ༌། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་འགྲོ་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་མི་དྲན་ཅིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་མི་ནུས་པའོ། །ཡང་ན་མན་ངག་དང་བྲལ་བ་ནི་མི་མཐོང་བའོ། །དེ་དག་གི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཉེ་བའི་སྐྱེ་བའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་འཆི་ཀ་མའི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སྲིད་བའི་ཞགས་པ་མཐོང་བས་སེམས་དཀྲུགས་ཤིང་མྱོས་ན། རང་དགའ་བ་དེ་བློ་དམན་པ་ཁ་ཅིག་ལ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར། རང་བཞིན་གྱིས་བློ་བརྟན་པ་ཁ་ཅིག་ལ་སྐྱེ་རུ་རུང་ཡང་བླ་མའི་གདམས་ངག་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་ ༄། །བྱ་བ་ནི་ལྷའི་ལུས་ལ་སོགས་པར་དམིགས་པའོ། །ལྟ་བ་ལྔ་ཡིས་ཕ་རོལ་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལྟ་བ་ནི་བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་བློའི་ཁྱད་པར་ཏེ་ང་རྒྱལ་ལོ། །དེ་ཉིད་གསུངས་པ། ལྷའི་ཡེ་ཤེས་གསང་བར་སྟོན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གསང་བ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་བློའོ། །སྟོན་པ་ནི་ལྟ་བའོ། །ལྷ་ནི་དེས་ལྷར་སྐྱེ་བ་སྟེ། གང་གི་འཆི་ཀའི་སེམས་བསོད་ནམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་བློའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་གནས་པ་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་དུ་ཡང་དེ་ལྟར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཁྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲོ་བའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞུམ་ཞིང་སེར་སྣའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །འཇིགས་པས་གནོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲོ་བ་དང་སྐྲག་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །བླུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨོངས་ཤིང་དམན་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །སེམས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་བླུན་པའོ། །བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་གཡོ་བ་སྟེ། ཆུ་དང་མེ་ལ་སོགས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་ཞིང་གཟུང་དུ་མེད་པས་སྐྱེ་བའོ། །རྒྱུའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ལྔ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། བརྟན་པ་མ་གཏོགས་པ་སྔར་བཤད་པ་རྣམ་པ་ལྔའོ། །ད་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གླེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གླེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་དམན་པའོ། །བསྒྲིབས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨན་ལ་སོགས་པས་ཤེས་པ་ཉམས་པའོ། །ལྐུགས་པ་ནི་སྨྲ་བར་མི་ནུས་པའོ། །བྱིས་པ་ནི་ཤེད་མ་ཕྱེད་པའོ། །ཤེས་འདོད་ཤེས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་རྣམས་སོ། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་དང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་དང་སྡིག་པའི་རང་བཞིན་མི་ཤེས་པའོ། །བླ་མའི་ལམ་ནི་སུན་འབྱིན་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ལ་ཞེ་སྡང་བའོ། །ཡང་ན་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ལམ་ལ་སྨོད་པའོ། །དེ་དག་ཀུན་གྱིས་མི་ཤེས་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། །དེ་དག་ནི་རྨོངས་པ་སྟེ་བསྟན་པ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ཞིག་མི་ཤེས་ཤེ་ན། གསད་ཆེན་སངས་རྒྱས་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལས་ཤིན་ཏུ་རེང་བར་སོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་མི་ཤེས་ནས་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཞུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་དག །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ད་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། །འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ ༄། །འཁོར་ཞེ་ན། ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཡང་རྨོངས་པ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་གཉིས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱས་པའི་ལས་ཀྱིས་སྤྲུལ་ཞིང་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལས་ཤེ་ན། ཡེ་ཤེས་བྱེ་བྲག་ལས་ཏེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ལས་སོ། །དམན་དང་རབ་དམན་དམན་པ་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ལས་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་ཁྱད་པར་ཏེ། དམན་པ་ནི་ཡི་དགས་བཀྲེན་པའོ། །རབ་ཏུ་དམན་པ་ནི་འདྲེ་རྣམས་སོ། །དམན་པ་ཅན་ནི་ན་ངར་སྣ་བས་ཟ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གྲུབ་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་རྣམས་སོ། །གསག་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྣང་བར་རྒྱུ་བའི་གནོད་སྦྱིན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། །ཡི་དགས། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་དགས་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །གསལ་བའི་གཟུགས་སུ་མངོན་བརྗོད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཕྲ་མོ་རྣམས་སོ། །སྒོ་ང་ལས་བྱུང་བ་ནི་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པའོ། །ཆུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བྲག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བརྟན་པ་རྣམས་ནི་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྐྱེ་བོ་ཕྲ་མོ་གཟུང་བར་མི་ནུས་པ་རྣམས་སོ། །ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་བྱིན་གྱིས་བརླབས། །ཞེས་བྱ་བ
Chinese
是由于所缘的差别的业所决定的。所谓自知，就是自己的心识运行。所谓在那样的运行中，就是指天等特别的运行中。如果自知的自性是运行的话，那么恶趣的运行不存在等等就太过分了，如果这样认为。经中说：以有之索常摧坏，彼之运行不可见。 所谓有之索，就像铁链一样的形态，在沉重的时节之下，从虚空中飘落到空中，要从口诀中得知。所谓常摧坏，就是说它搅乱了那些智慧低下者的心识，使之昏厥。所谓彼之运行不可见，就是说不忆念善趣等所缘，也不能连接。或者说，与口诀分离就是不可见。那些的意义是这样的：近处的出生的业的习气所连接，是临终时的心识的差别。而且，见到有之索而心识搅乱昏迷时，那种自喜对于一些智慧低下者来说，怎么会产生呢？对于一些自性坚定的来说，或许会产生，但是是与上师的口诀分离的。所谓五种想，就是缘于天身等。以五见而往他世。所谓见，就是福德等的智慧的差别，也就是我慢。如其所说，示天智慧秘密。等等，所谓秘密，就是福德的智慧。所谓示，就是见。所谓天，就是由此而生天，谁的临终时的心识安住在福德的自性的智慧的我慢中，就会那样出生，是这样的意思。在其他地方也应当那样看待。所谓嗔怒，就是嗔怒的我慢。所谓其他，就是沮丧和悭吝的我慢。所谓以怖所压，就是嗔怒和恐惧的我慢。所谓愚蠢，就是愚昧和低劣的我慢。所谓无心，就是非常愚蠢。所谓坚固，就是不动摇，是水和火等生命非常微细且不可捉摸而产生的。所谓五种因的智慧。
English
It is determined by the karma of the difference of the object. Self-knowing is the movement of one's own mind. The so-called movement in that way refers to the special movement of gods and others. If the nature of self-knowing is movement, then the movement of evil destinies does not exist, etc., which is too extreme. If you think so. It is said in the sutra: The rope of existence constantly destroys, and its movement is invisible. The so-called rope of existence is like the shape of an iron chain, falling from the void into the air under the heavy season, which should be known from the oral instructions. The so-called constant destruction means that it disturbs the minds of those with low wisdom and makes them faint. The so-called invisible movement means that one does not remember the objects of good destinies, etc., and cannot connect them. Or, being separated from the oral instructions is invisible. The meaning of those is this: the connection of the habits of the karma of near birth is the difference of the mind at the time of death. Moreover, when the mind is disturbed and confused by seeing the rope of existence, how can that self-satisfaction arise for some with low wisdom? For some who are naturally firm, it may arise, but it is separated from the oral instructions of the guru. The so-called five kinds of thoughts are those that are related to the body of gods, etc. Go to other worlds with five views. The so-called view is the difference of wisdom such as merit, that is, arrogance. As it is said, show the secret of heavenly wisdom. And so on, the so-called secret is the wisdom of merit. The so-called show is the view. The so-called god is born as a god by this, whoever's mind at the time of death abides in the arrogance of the wisdom of the nature of merit will be born in that way, that is the meaning. It should be viewed in the same way in other places. The so-called anger is the arrogance of anger. The so-called other is the arrogance of depression and stinginess. The so-called oppressed by fear is the arrogance of anger and fear. The so-called foolishness is the arrogance of ignorance and inferiority. The so-called mindless is very foolish. The so-called firm is unmoving, it is produced by the very subtle and elusive creatures of water and fire, etc. The so-called wisdom of the five causes.
Chinese
།除稳固之外，前面所说的有五种。现在为了宣说那如实之性，说了“愚笨”等。所谓愚笨，就是智慧低下。所谓“被遮蔽”，就是被药物等遮蔽而失去知觉。所谓“哑巴”，就是不能说话。所谓“孩童”，就是不辨是非。所谓“欲知者、有知者”，就是具有邪见我慢的人。所谓“众生未成熟”，就是不了解福德和罪恶的自性。所谓“诽谤上师之道”，就是对善逝的教言心怀嗔恨。或者诋毁方便和智慧之道。所谓“他们全都不知道”，就是说，他们是愚昧的，因为没有如教法所说的真实之心。不知道什么呢？是广大佛陀的行境，因为远远超出了声闻等人的境界。因为不知道这个，所以才以“智慧”等来提问。所谓“智慧的差别”，是回答，是俱生智，那如实之性就是一切事物的本性。那么为什么 ༄། 轮回呢？说了“业”等，虽然是俱生的，但因为被愚痴所压制，显现为二取，所以由业所幻化和产生。从哪里产生呢？从智慧的差别产生，即从俱生智产生。所谓“下劣、极下劣、下劣者”等，是业幻化的差别。下劣是指饿鬼的贫穷。极下劣是指鬼。下劣者是指被脓血鼻涕等吞噬者。所谓“成就者”，是指天神。所谓“萨嘎巴”，是指隐形游走的夜叉的差别。所谓“饿鬼”，是指特殊的饿鬼。所谓“显现为清晰的形象”，是指在形象中活动等。所谓“微细”，是指水等微细的众生。所谓“卵生”，是指从卵中出生的。从“水”到“岩石”等，这些稳固的东西，是指无法把握的水等自性的微细众生。所谓“一切都被智慧加持”，
English
Apart from the stable ones, there are five types mentioned earlier. Now, in order to explain that very nature, it is said, "foolish," and so on. The so-called foolishness is low intelligence. The so-called "obscured" is the loss of consciousness due to being obscured by medicine and so on. The so-called "mute" is the inability to speak. The so-called "child" is the inability to distinguish right from wrong. The so-called "desirous of knowing, knowledgeable" are those with wrong views and arrogance. The so-called "sentient beings are not mature" means not understanding the nature of merit and sin. The so-called "slandering the guru's path" means harboring hatred towards the Sugata's teachings. Or slandering the path of skillful means and wisdom. The so-called "they all do not know" means that they are ignorant because they do not have a true mind as taught. What do they not know? It is the realm of the vast Buddha, because it is far beyond the realm of the Shravakas and others. Because they do not know this, they ask with "wisdom" and so on. The so-called "difference of wisdom" is the answer, it is the co-emergent wisdom, that very nature is the nature of all things. Then why ༄། is there samsara? It is said "karma" and so on, although it is co-emergent, it is transformed and produced by karma because it is suppressed by ignorance and appears as dualistic clinging. From where does it arise? It arises from the difference of wisdom, that is, from the co-emergent wisdom. The so-called "inferior, extremely inferior, inferior ones" and so on are the differences in the transformation of karma. Inferior refers to the poverty of hungry ghosts. Extremely inferior refers to ghosts. Inferior ones refer to those who are devoured by pus, blood, snot, and so on. The so-called "accomplished ones" refer to the gods. The so-called "Sagaba" refers to the difference of Yakshas who wander invisibly. The so-called "hungry ghosts" refers to special hungry ghosts. The so-called "manifesting as a clear form" refers to acting in form and so on. The so-called "subtle" refers to the subtle beings of water and so on. The so-called "egg-born" refers to those born from eggs. From "water" to "rocks" and so on, these stable things refer to the subtle beings of the nature of water and so on that cannot be grasped. The so-called "all are blessed by wisdom"
Tibetan
་ནི་གཉིས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ལས་སྐྱེས་ཤིང་སྤྲུལ་པའོ། །སྣང་བ་ཐམས་ཅད་དེ་ཉིད་ཀྱི། །ཡེ་ཤེས་མེད་ན་སྐྱེ་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་གནས་བཞིས་བསྡུས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་རང་རང་གི་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་མྱོང་བ་ལ་སྐྱེས་པའོ། །ཡང་ན་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་རང་གི་ཡེ་ཤེས་ཙམ་གྱི་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་སྣང་བར་མི་འགྱུར་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསལ་བར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་འཁོར་བ་ལས་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ནི་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ལམ་མོ། །ཡང་ན་གསངས་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་དད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མང་པོར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཤིང་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྨིན་པ་ལ་སྐྱེའི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྙེད་པར་དཀའ་བ་སྟོན་ཏོ། །རྣལ་འབྱོར་བསྟན་བཙས་མཚན་མ་ཡིས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ༄། །གསང་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་མོས་པས་སོ། །ཕྱི་རོལ་བསྟན་བཅོས་སྒྲ་སུན་དབྱུང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོལ་གྱི་བསྟན་བཅོས་སྤངས་པའོ། །ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། །རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ནི་མི་ཕྱེད་པའི་ཤེས་པའོ། །རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ནི་དེ་ལས་འགྲོ་བ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའོ། །འབྱུང་བ་ནི་བསྟན་པའོ། །རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ནི་དོན་དེའི་གཞུང་གི་ཚོགས་ཏེ་སུམ་ཅུ་པའོ། །རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དཔའ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་སུམ་ཅུ་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།། །། ལེའུ་སུམ་ཅུ་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པ།
Chinese
是由于对二元显现执著的业力，从俱生智中产生和幻化的。一切显现皆是那（智慧）的，没有智慧就不会产生。名为“生”等，是指所有包含在四生中的众生，都因各自体验到自明之智而生。或者说，一切稳固和变动的众生，都只是各自智慧的显现，否则就不会显现，是这样认为的。因此，这阐明了智慧的真如。如此，为了显示能从轮回中解脱的唯一途径是密咒乘，所以才说了“生”等。所谓佛之智慧，就是密咒乘的道。或者说，对密咒乘的信仰，是由于在许多世中受到佛的加持，善根成熟而产生的，否则就不会，这显示了它的难得。名为“瑜伽士教典以相”，是指对密咒之道的信仰。名为“外道论典斥声论”，是指因为依赖声音等，所以舍弃了外道论典。其余部分很容易理解。在“金刚萨埵”等中，金刚萨埵是不可分割的智慧。种种幻化是指从那（智慧）显现出各种各样的众生。出现是指教导。次第分别是指那意义的论典集合，即第三十品。大续部王《勇猛金刚空行母释》中第三十品的解释完毕。 第三十品的解释。